AM | RU
USD
EUR
RUB

Զաքար Խոջաբաղյան. Թե ի՞նչ է պակասում մեր հասարակությանը

Երբևէ մտածել ե՞ք, որ Խարակիրին շատ նման է ապոպտոզ երևույթին...

Էս մասին շատ եմ գրել, բայց երևի էլի կարիք կա...

Ապոպտոզը բջջի ինքնաոչնչացումն է։ Ցանկացած բջիջ ունի գենետիկ կոդ, որը տվյալ օրգանիզմի հետ ընդհանուր է։ Այսինքն, բացի նրանից, որ ինքը մասնագիտացված է ինչ-որ ֆունկցիայի մեջ, կա նաև ընդհանուր գենոֆոնդ, որը բնորոշ է միայն տվյալ օրգանիզմին։
Տարբեր պատճառներով հնարավոր է մուտացիա։ Այսինքն՝ էդ բջջի գենը շեղվում է։ Դրա համար կա աուտոկոռեկցիայի՝ ինքնակարգավորման, ինքնաշտկման մեխանիզմներ։ Բջիջը որոշակի պարբերականությամբ ստուգում է իր կորիզի գենետիկ կոդը, մոտավորապես ժամացույցի սլաքի աշխատանքի պես՝ պարբերաբար անցնում է այդ կոդի վրայով ու եթե մուտացիա կամ սխալ է տեսնում, փորձում է շտկել։ Եթե ստացվում է՝ լավ, եթե չի ստացվում՝ միանում է ապոպտոզի գենը, ու բջիջն ինքն իրեն ոչնչանում է, քանի որ հակառակ դեպքում՝ ինքն արդեն վտանգ է ներկայացնում օրգանիզմի համար՝ իր շեղված կոդով։

Հիմա իմունիտետի մասին։

Իմունիտետն իրագործվում է տարբեր կերպ։ Դրանցից մեկը՝ բջջային մակարդակում կատարվում է էսպես։ Նախ գնում է ճանաչում բջջային իմունիտետի համապատասխան բջիջների կողմից, որոնք խնդրահարույց բջիջը կամ օտար գենով բջիջը ճանաչելուց հետո տեղեկացնում են սպանող բջիջներին, որոնք բազմանալով գալիս են ու ոչնչացնում բռնված ագենտին։ Բայց ճանաչման պրոցեսը պարզեցված սխեմայով ընդանում է էսպես։ Բջիջը, բացի ներսի կորիզի գենից, ունի նաև բջջի թաղանթին համապատասխան մարկերներ, որոնցից մեկը՝ հյուսվածքային համատեղելիության մարկերն է, մեկն էլ հենց կոդի՝ կորիզի մարկերը։ Հյուսվածքային համատեղելիության մարկերը հենց էն ընդհանուր գենն է, որը օգնում է տվյալ բջջին օրգանիզմում ապրել, որովհետև էդ բջիջը օրգանիզմի կողմից ճանաչվում է որպես սեփական բջիջ։ Այսինքն ցանկացած այլ օտար բջիջ, որը չունի էդ հյուսվածքային համատեղելիության մարկերը օրգանիզմի կողմից ընկալվում է որպես օտար և ոչնչացվում։

Ուրեմն գենետիկ շեղված բջիջը՝ օրինակ քաղցկեղի բջիջը, ներսից կոդով շեղում ունի, ու անջատվել է հենց ապոպտոզի գենը, այսինքն ինքը շեղվելուց հետո ինքնաոչնչացման չի ենթարկվել, և ըստ էության անմահ է, անզուսպ աճ է տալիս ու բազմանում, ունի մեծ էներգափոխանակություն և կարճ ժամանակում թվում է որպես կատարյալ բջիջ, բայց դա միայն կարճ ժամանակում... Ըստ էության, այդ բջիջը, որ ներսից շեղված է գենետիկ կոդով, արտաքինից հյուսվածքային համատեղելիության մարկերը մնում է նույնը։ Եվ օրգանիզմը դրան ճանաչում է, որպես շեղված, բայց սեփական բջիջ ու չի ոչնչացնում։ Մոտավորապես էսպես, հասկանում է, որ սրա հետ մի բան էն չի, որ տեսակից շեղվել է, բայց արտաքինով ոնց-որ օրգանիզմից լինի... Արդյունքում՝ գիտենք ինչ է լինում, օրգանիզմը լցվում է այդ բջիջներով ու քայքայվում, ու ...եթե չի կանխվում պրոցեսը՝... մահ...

Իսկ պրոցեսը կանխել նշանակում է անել էն՝ ինչ ժամանակին չի արվել, այսինքն ապոպտոզի գենը չէր ակտիվացել, բջիջն ինքնաոչնչացման չէր ենթարկվել ու դարձել է պատուհաս օրգանիզմի համար։ Ինչ է պե՞տք, այո՝ մաքրել օրգանիզմն էդ բջիջներից։

Հիմա հետ դառնանք խարակիրիին։ Ըստ էության, խառակիրի անում էին ընդհանուր գործից շեղվելուց կամ իրենց վրա դրված պարտականությունները չկատարելուց։ Նաև տարբեր՝ էդ տեսակ պատճառներով։

Հիմա՝ ինչ ունենք։ Եթե համեմատենք օրգանիզմը երկրի, ազգի, կամ պետության հետ, իսկ բջիջներին մարդկանց, ստացվում է էսպիսի պատկեր։ Ինչպես տարբեր բջիջներ մասնագիտացված ֆունկցիաներ ունեն, որոնց շնորհիվ օրգանիզմն ապրում է, էդպես էլ տարբեր մարդիկ՝ տարբեր մասնագիտությամբ։ Ազգի մեջ, բոլորն ունեն ընդհանուր ծագում և ընկալվում են մյուսների կողմից որպես մերոնքական։ Ցանկացած օտար տարր, որ ներ է թափանցում օրգանիզմ ու սպառնում դրա անվտանգ գործունեությանն՝ արագ ոչնչացվում է։ Օրինակ, եթե թշնամի երկրից մեկը փորձ է անում ներխուժել մեր սահման՝ վտանգ ներկայացնելով իրենից, նրան կամ տեղում են ոչնչացնում, կամ մեկուսացնում են ընդհանուրից։

Ինչ ունենք մենք.

Տարբեր դրամաշնորհների կամ քարոզների արդյունքում ունենում ենք ազգային նկարագրից և կամ ընդհանուր ազգանպաստ գործից՝ օրգանիզմից շեղված տարրեր, դա կարող է լինել գերագահ օլիգարխի, անբարեխիղճ տաքսիստի, անմարդկային բժշկի, ծախված քաղաքական գործչի, հանցագործ պաշտոնյայի և այլնի տեսքով, բոլորն էլ իրենցից վտանգ են ներկայացնում օրգանիզմի բնականոն գործունեության համար։ Բոլորն անխտիր։ Նորմալ օրգանիզմում, եթե դրանց ուղղել չի հաջողվում, աշխատում է խարակիրին՝ այսինքն իրենք իրենց հարցերը լուծում են։ Հակառակ դեպքում, դրանք պետք է կամ մեկուսացվեն, կամ ոչնչացվեն տվյալ օրգանիզմի կողմից։ Բայց, քանի որ դրանք տվյալ օրգանիզմի մաս են և օրգանիզմի կողմից բավարար ճանաչում չի գնում՝ որպես օտար, ապա ճիշտ նույն քաղցկեղի բջիջի պես, օրգանիզմի կողմից ճանաչվում է, որ մի բան էն չի սրանց հետ, բայց ոչնչացնելու համար երկրորդ պայմանը՝ դրանց օտար ճանաչելը չկա։ Ավելի պատկերավոր ասեմ՝ եթե էդ նույնի փոխարեն լինի այլ, ասենք թշնամի երկրի ներկայացուցիչ, ու լինի զենքը ճակատիդ պահած՝ տեղում կսպանես, որ քեզ չսպանի։ Իսկ էս դեպքում, դա չի ընկալվում որպես վտանգ։ Արդյունքում ի՞նչ ունենք. այո՝ էն ինչ ունենք։

Ասածս ի՞նչ է։ Ապոպտոզը՝ օրգանիզմը ներքին աղտից մաքրելու կատարյալ մեխանիզմ է, բայց երբեմն դա էլ է խեղվում, և էդ դեպքում օրգանիզմը ստիպված մաքրում է էդ տարրերը իրենից, հակառակ դեպքում՝ օրգանիզմը դատապարտված է։

Հիմա համեմատեք մեր իրականությունը էս գրածներիս հետ... ու կհասկանանք՝ մեզ ինչ է պակասում...

Զաքար ԽՈՋԱԲԱՂՅԱՆ

Լրահոս
ԵԱՀԿ-ն Հադրութի շրջանի հարավարևելյան ուղղությամբ դիտարկում կիրականացնի ԱԺ-ն մերժեց «Ելք»-ի նախագիծը խորհրդարանի լիագումար նիստերի օրակարգ ընդգրկելու հարցը Անկարայի քաղաքապետը հայտարարել է հրաժարականի մասին Հայաստանում ՌԴ պայմանագրային զինծառայողն անզգուշությամբ սպանել է ծառայակցին ու ինքնասպան եղել Մեկնարկել է ԱԺ հերթական քառօրյան. Օրակարգում ընդգրկվել է 39 հարց. ՈՒՂԻՂ «Ժողովուրդ». «Գրանդ Քենդի»-ի նախկին աշխատակիցներին վերջնահաշվարկներ չի տրամադրվում «Ժողովուրդ». Սոֆի Դևոյանի որդուն պատկանող թռչնաֆաբրիկան ֆինանսական լուրջ խնդիրներ ունի «168 ժամ». ԵՄ-ում չեն կարծում, որ տեխնիկական ձգձգումները կարող են բերել համաձայնագրի չստորագրմանը «Իրավունք». Տրանսպորտը հենց այնպես չի թանկանա «Հրապարակ». Առաջիկա օրերին կհաստատվի Վրաստանում ՀՀ դեսպան Ռուբեն Սադոյանի ագրեմանը «Հայկական ժամանակ». Դ. Բաբայան. Չեմ կարծում, որ լայնածավալ պատերազմ կլինի «Ժամանակ». Հաջորդ տարի կբարձրանան ինչպես ծխախոտի, օղու, այնպես էլ այլ ապրանքների գներ «Ժամանակ». Հայ կարտոֆիլագործների համար տարեվերջը կարող է խիստ եկամտաբեր լինել «Հրապարակ». Երեկ հանդիպել են Տիգրան Սարգսյանը և Հովիկ Աբրահամյանը ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Հոկտեմբերի 24 Դավիթ Տոնոյանն ԱԻՆ-ում մի շարք նոր նշանակումներ է կատարել Բաքուն շարունակում է խոչընդոտել ԼՂ հիմնախնդրի կարգավորման գործընթացին. Շավարշ Քոչարյան Բակո Սահակյանը մասնակցել է Արցախի եկեղեցիներին հայկական ոճով գորգերի նվիրաբերման արարողությանը Հակառակորդը կրկին օգտագործել է «ՍՊԱՅԿ» տիպի կառավարվող հակատանկային հրթիռ Վիգեն Սարգսյանը ներկայացրել է ՀՀ ԶՈՒ օպերատիվ վարչության, ՀՀ ՊՆ ներքին աուդիտի վարչության նորանշանակ պետերին և իր խորհրդականին Հայաստանում խստացվել է ապօրինի ծառահատումների և փայտանյութի ապօրինի տեղափոխման դեմ պայքարը ՀՀ ԶՈՒ գլխավոր շտաբի պետի գլխավորած պատվիրակությունը մեկնել է ԱՄՆ Վստահ եմ, որ իրավապահներն ամբողջությամբ վերահսկում են օպերատիվ իրավիճակը, և խուճապի որևէ պատճառ չկա Բրիտանական կրթական ցուցահանդեսը ՀՀ քաղաքացիներին կծանոթացնի Մեծ Բրիտանիայում կրթություն ստանալու հնարավորություններին FAST-ը կրթաթոշակ կտրամադրի բնական գիտությամբ զբաղվող հայ ասպիրանտներին եւ հայցորդներին Վերջին երեք ամիսներին լրագրողների իրավունքների խախտման դեպքերը նվազել են Արա Բաբլոյանը պարգեւատրել է Ռաֆայիլ Զինուրովին Վահան Մարտիրոսյանի վստահեցմամբ Հյուսիս-հարավ մայրուղու շինարարության մեջ կոռուպցիոն ռիսկեր չկան Առաջիկա ամիսներին կմեկնարկի ՀՀ ողջ տարածքում տրանսպորտային միասնական ցանց ստեղծելու պիլոտային ծրագիր Մենք տարկետումը չենք վերացնում, այլ կրթությունը կարևորողներին առաջարկում ենք որպես սպա զորակոչվել «Ախթալայի լեռնահարստացման կոմբինատ»-ի հանքում փլուզում է տեղի ունեցել. կա մեկ զոհ Հայաստանի ռուսական ռազմակայանը տեխնիկական հետախուզման ժամանակակից համալիրներ է ստացել Պաշտոնատար անձինք հանիրավի մեղադրվել են տարբեր հանցագործությունների կատարման մեջ. բացահայտվել են նոր դեպքեր Կատալոնիայի խորհրդարանը հոկտեմբերի 26-ին պատասխան կտա Մադրիդի ձեռնարկած միջոցներին Դանակով զինված տղամարդը «Էխո Մոսկվի» ռադիոկայանի գրասենյակում հարձակվել Է հաղորդավարի վրա Աջ ղեկային համակարգ ունեցող մեքենաների շահագործումը Հայաստանում չի արգելվի Եղեգնաձոր-Ագարակաձոր ճանապարհին վթարի հետևանքով զինծառայող է մահացել Անցած չորս տարիներին համաշխարհային տնտեսության մեջ ՉԺՀ-ի տարեկան միջին ներդրումը գերազանցել է 30 տոկոսը Եղանակը տաքանալու է Իրանահայ պաշտոնյան երկկողմ մաքսային ու հարկային օրենքներն ավելի սահուն դարձնելու կարիք է տեսնում
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan