AM | RU
USD
EUR
RUB

Ջավախքի Կարցախ գյուղի հիմնախնդիրները

Ջավախքը, գտնվելով Վրաստանի հարավում սահմանակցում է ինչպես Հայաստանի, այնպես էլ Թուրքիայի հետ: Այստեղ խնդիրներն այնքան շատ են և բազմազան, որ յուրաքանչյուրը մանրամասն անդրադարձ է պահանջում: Միևնույն ժամանակ խնդիրները գրեթե նույնն են բոլոր գյուղերում և քաղաքներում:

Թուրքիայի հետ սահմանին է գտնվում Կարցախ գյուղը, որի տարածքով է անցնում նաև նշանավոր Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթուղին: Երկաթուղու հետ կապված խոստումները մեծ են եղել, գյուղացիները սպասելիքները ևս, սակայն իրականում այն գրեթե ոչինիչ չի փոխել Արդահանին սահմանակից այդ գյուղում:

Գյուղացիներից որոշներն աշխատել են այդ երկաթուղու վրա, սակայն մեծ դժվարությամբ են կարողացել ստանալ իրենց գումարները, իսկ գյուղում կային նաև մարդիկ, որոնք դեռևս սպասում էին իրենց հերթին: Երկաթուղին նաև դարձել է որոշ կարծախցիների` իրենց տներից հեռանալու պատճառը: Ընդհանուր առմամբ գյուղացիներն այնքան էլ գոհ չեն այն փոխահատուցումից, որը տրվել է իրենց: Իրենց տներից դուրս եկած ընտանիքների թիվը երեքն էր, որոնցից միայն մեկն էր մշտական բնակություն հաստատել Կարցախում: Բնակչուհին նշեց, որ ընդհանուր առմամբ գոհ են փոխհատուցումից, սակայն, անկեղծանալով ասաց, որ իրենց սպասելիքները չեն արդարացել: Վերջինս ասաց, որ սկզբում խոստացել էին և գումարային փոխհատուցում, և բնակարան Ախալքալակի նախկին ռուսական բազայի տարածքում գտնվող բնակարաններից մեկում, սակայն գրավոր որևէ պայմանավորվածություն չեն ունեցել: Ընտանիքներից մեկը, որի բնակարանի մակերևույթը փոքր է եղել, ստացել է 27000 դոլարի չափով գումար, իսկ մյուս երկուսը` մոտ 48000 դոլար գումար:

Կարցախում, ինպես Ախալքալակի շրջանի մի շարք գյուղերում, չկա ջրամատակարարման համակարգ, մարդիկ մինչ այժմ էշերով են ջուրը տանում տուն: Գազաֆիկացումն այստեղ շքեղություն է, բավարարվում են միայն կայուն էլեկտրաէներգիայի առկայությամբ:
Գյուղում չկան աշխատատեղեր և երիտասարդության հիմնական հոսքը գնում է Ռուսաաստան` զբաղվելու արտագնա աշխատանքով: Ցավալիորեն, պետք է նշել, որ երիտասարդների մեծ մասը հետագայում չի վերադառնում հայրենի տուն:
Կարցախում բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է անասնապահությամբ և հողագործությամբ: Զարմանալի է, սակայն փաստ, որ այս դարում մարդիկ դեռևս առևտուր են կատարում , ինպես որ 21 դար առաջ:

Գյուղացիների հետ զրույցում պարզվեց, որ գումարի բացակայության պայմաններում, նրանք միմյանց մեջ փոխանակում են մթերքները, օրինակ` մեկ կգ պանիրը` մեկ կգ լոլիկով: Այդ կերպ փորձում են հոգալ իրենց մինիմալ կարիքները: Սակայն նույնիսկ նման պայմաններով այս փութաջան մարդիկ չեն տրտնջում և պատրաստ են աշխատել, բայց նույնիսկ գյուղատնտեսությամբ զբաղվելու համար Կարցախում խոչընդոտներ են առաջանում:

Պատճառը Ջավախքում հիմնված ազգային պարկն է: Այսպես, դեռևս 2011թ-ին, Վրաստանի իշխանությունները հաստատեցին Ջավախքի համապատասխան շրջանում հատուկ պահապանության գոտի ստեղծելու մասին: Այդ գոտու մեջ ներառված է Ջավախքի ազգային պարկը, Կարծախի և Սուլդիի, Բուխդաշենի և Մադաթալիի մի մասը: Ծրագրի ընդունման ժամանակ նշվում էր, որ այդ կերպ ծրագիրն ապագայում կդառնա ֆինանասական հոսքեր բերելու լուրջ աղբյուր և զարկ կտա զբոսաշրջությունա զարգացմանը:

«Պահպանելով բնությունը` Վրաստանի կառավարությունը հույս ունի զարգացնել զոբսաշրջությունը, որն էլ իր հերթին կնպաստի զարգացնել նշված շրջանները», - հավաստիացնում էին նախագծի հեղինակները:

Սակայն տեղի գյուղացիները հավաստմամբ այդ ծարգրից ևս իրենց ոչ մի օգուտ չկա, այլ ընդհակառակը խոչընդոտում է իրենց գյուղացիական տնտեսության զարգացմանը:

Կարցախցիները կարծում են, որ այս տարածքում չկա յուրահատուկ որևէ բույս կամ կենդանի, որը պաշտպանության կարիք ունի: Փոխարենը, գյուղին պատկանող հսկայական տարածքները մտցնելով զբոսաշրջության զարգացման համար նախատեսված գոտու մեջ, իրենք չեն կարողանում օգտվել դրանցից: Գյուղացիները փաստացի զրկվել են հողից և տարածք չունեն ոչ անասնապահությամբ և ոչ էլ հողագործությամբ զբաղվելու համար, ինչն էլ իր հերթին է նպաստում գյուղի հայաթափմանը:

Մեկ այլ խնդիր է Կարcախի տարածքում գտնվող փոքրիկ լիճը, որտեղ թույլատրում են ձկնորսությամբ զբաղվել միայն կարթերի, այլ ոչ թե ուռկանների միջոցով: Գյուղացիները փաստում են, որ իրենցից շատերը ժամանակին լճում զբաղվել են ձկնաբուծությամբ և դա էլ եղել է իրենց եկամտի հիմնական աղբյուրը: Հիմա իշխանությունները թույլ չեն տալիս օգտվել իրենց իսկ բուծած ձկներից: Ընդ որում` լճի մի մասն էլ գտնվում է Թուրքիայի տարածքում և այն կողմի ձկնորսները ուռկաններով որսում են կարցախցիների բազմացրած ձկները:

Տեղի բնակչությունն այս ամենի մեջ դիտավորություն է տեսնում: Նրանք կարծում են, որ այս կերպ փորձում են արագացնել գյուղի բնակչության արտագաղթը, որպեսզի հետագայում կարողանան այդ տարածքներում մեծ գումարներ ներդնել և նպաստել զբոսաշրջության զարգացմանը: Գյուղացիները ներկայացնում են իրենց տեսակետը, իսկ իշխանությունները պետական դիրքորոշումը, սակայն հարկ է արձանագրել փաստը, որ Ջավախքի գյուղերը հայաթափվում են և ոչ հեռու ապագայում մեծ է վտանգը, որ տարածաշրջանի դեմոգրաֆիական պատկերը կփոխվի ոչ հօգուտ հայերի:

Աննա Բարսեղյան

 

Լրահոս
Հոգլանդի հայտարարությունը սառը ցնցուղ Բաքվի համար. ԼՂ խնդիրը շարունակվել է տասնամյակներ ԵԱՀԿ Մինսկի խումբն ամերիկացի նոր համանախագահ ունի. Հոգլանդը հեռանում է «Հրապարակ». Սուրբ Ղազար կղզում տեղակայված «Արմենիա» նավը փտում է «Հայկական ժամանակ». Բագրատ Էսդուգեանը՝ Համահայկական խորհրդի ձևավորման մասին «Հրապարակ». Դանիայում ՀՀ նախկին դեսպանը վիրավորված է ՀՀ իշխանությունների վերաբերմունքից «Հայկական ժամանակ». Գյումրին անեկդոտի պատ կունենա «Հայկական ժամանակ». Աբրահամյանի եղբորը պատկանող ավազի հանքը նույնպես վաճառվել է «Առավոտ». Հովիկ Աբրահամյանի գազալցակայանները գնել է Յուվեցի Կարոն «Հայկական Ժամանակ». Սեպտեմբերի 13-ին 100-ից ավելի փաստաբաններ գործադուլ կանեն «Հրապարակ». Սամվել Ալեքսանյանն ընդլայնում է իր բիզնեսը ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Օգոստոսի 24 Քաղաքացիները կամավոր զենք-զինամթերք են հանձնել ՀՀ ոստիկանություն Պերճ Զեյթունցյանը կարողացել էր կենդանացնել մեր պատմությունը. Կայացավ արձակագրի հոգեհանգստի արարողությունը Արթուր Ալեքսանյանին հայրենի քաղաքում դիմավորեցինն մեծ տոնակատարությամբ Տիգրան Սարգսյանն առանձնացրել է եվրասիական ինտեգրման զարգացմանն ու խորացմանը նպաստող գործունեության առանցքային ուղղությունները Հայ-ռուսական դաշնակցային հարաբերություններն առանձնանում են բարձր մակարդակում մշտական ինտենսիվ երկխոսությամբ. ՀՀ Նախագահ ՀՀ-ի և ՌԴ միջև հարաբերությունները շատ լուրջ կերպով ամրապնդվել են Սոչիում կայացել են հայ-ռուսական բարձր մակարդակի բանակցությունները ՀՀ պաշտպանության նախարարը մասնակցել է ռազմատեխնիկական ցուցահանդեսի բացման արարողությանը Պաշտոնական այցով Հայաստան է ժամանել Թուրքմենստանի նախագահ Գուրբանգուլի Բերդիմուհամեդովը Ռմբակոծության հետևանքով Եմենում առնվազն 35 մարդ է զոհվել «Արմենպրես»-ն ու Վրաստանի GHN լրատվական գործակալությունը շարունակում են համագործակցության ընդլայնմանն ուղղված քայլերը Հարավային Կորեայի նախագահը կոչ Է արել բանակին՝ պատրաստվել ԿԺԴՀ-ի հնարավոր սադրանքներին Սվիտալսկին հեռանկարային է համարում էներգետիկ ոլորտի վերաբերյալ կառավարության ծրագիրը Ձգտելու եմ մինչև Տոկիո-2020 անընդմեջ հաղթել. Արթուր Ալեքսանյան Վրաստանի նախագահը շնորհակալություն է հայտնել հրդեհաշիջմանը մասնակցած հայ փրկարարներին ՔԿՀ-ի աշխատակիցները խոշտանգել են դատապարտյալին` պահանջելով սուտ տեղեկություններ հայտնել Ռուսական ոստիկանությունը գումար է խոստացել պաուերլիֆտինգի աշխարհի չեմպիոնին սպանած ադրբեջանցու տեղը հայտնողին Թուրքիայում ավտորիտարիզմն ավելի է աճում. Օրհան Փամուկ Հայաստանն աճի մեծ ալիքի վրա է. ամերիկյան բիզնեսի առաջնորդներին է ներկայացվել երկրի տնտեսական նոր օրակարգը Պաշտոնական այցով Հայաստան կժամանի Թուրքմենստանի նախագահ Գուրբանգուլի Բերդիմուհամեդովը Թուրքիան մոտ ապագայում չի կարողանա անդամակցել ԵՄ-ին. Սեբաստիան Կուրց Գյումրիում պատվոգրեր ստացան պարտադիր զինվորական ծառայությունն ավարտած զինվորները Հայաստանում աշխարհի չեմպիոններին դիմավորում են մեծ ոգևորությամբ Տեսանելի ամիսներին ՌԴ-ն ԼՂ հակամարտության առումով նոր առաջարկներով հանդես չի գա, քանի որ նախադրյալներ չկան. Միհրան Հակոբյան Յուրի Խաչատուրովն Աստանայում հանդիպում կունենա Նուրսուլթան Նազարբաևի հետ Ռազմաուսումնական հաստատությունների շրջանավարտներն այցելել են Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտ Հայաստանում սպասվում է բարձր կարգի հրդեհավտանգ իրավիճակ Հայաստանը խաղաղություն արտահանող երկիր է. Շարմազանովն ընդունել է Արգենտինայի դեսպանին Վայոց ձորում բռնկված հրդեհի դեպքով հարուցված քրգործով մեղադրանք է առաջադրվել մեկ անձի
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan