AM | RU | EN
USD
EUR
RUB

Ջավախքի Կարցախ գյուղի հիմնախնդիրները

Ջավախքը, գտնվելով Վրաստանի հարավում սահմանակցում է ինչպես Հայաստանի, այնպես էլ Թուրքիայի հետ: Այստեղ խնդիրներն այնքան շատ են և բազմազան, որ յուրաքանչյուրը մանրամասն անդրադարձ է պահանջում: Միևնույն ժամանակ խնդիրները գրեթե նույնն են բոլոր գյուղերում և քաղաքներում:

Թուրքիայի հետ սահմանին է գտնվում Կարցախ գյուղը, որի տարածքով է անցնում նաև նշանավոր Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթուղին: Երկաթուղու հետ կապված խոստումները մեծ են եղել, գյուղացիները սպասելիքները ևս, սակայն իրականում այն գրեթե ոչինիչ չի փոխել Արդահանին սահմանակից այդ գյուղում:

Գյուղացիներից որոշներն աշխատել են այդ երկաթուղու վրա, սակայն մեծ դժվարությամբ են կարողացել ստանալ իրենց գումարները, իսկ գյուղում կային նաև մարդիկ, որոնք դեռևս սպասում էին իրենց հերթին: Երկաթուղին նաև դարձել է որոշ կարծախցիների` իրենց տներից հեռանալու պատճառը: Ընդհանուր առմամբ գյուղացիներն այնքան էլ գոհ չեն այն փոխահատուցումից, որը տրվել է իրենց: Իրենց տներից դուրս եկած ընտանիքների թիվը երեքն էր, որոնցից միայն մեկն էր մշտական բնակություն հաստատել Կարցախում: Բնակչուհին նշեց, որ ընդհանուր առմամբ գոհ են փոխհատուցումից, սակայն, անկեղծանալով ասաց, որ իրենց սպասելիքները չեն արդարացել: Վերջինս ասաց, որ սկզբում խոստացել էին և գումարային փոխհատուցում, և բնակարան Ախալքալակի նախկին ռուսական բազայի տարածքում գտնվող բնակարաններից մեկում, սակայն գրավոր որևէ պայմանավորվածություն չեն ունեցել: Ընտանիքներից մեկը, որի բնակարանի մակերևույթը փոքր է եղել, ստացել է 27000 դոլարի չափով գումար, իսկ մյուս երկուսը` մոտ 48000 դոլար գումար:

Կարցախում, ինպես Ախալքալակի շրջանի մի շարք գյուղերում, չկա ջրամատակարարման համակարգ, մարդիկ մինչ այժմ էշերով են ջուրը տանում տուն: Գազաֆիկացումն այստեղ շքեղություն է, բավարարվում են միայն կայուն էլեկտրաէներգիայի առկայությամբ:
Գյուղում չկան աշխատատեղեր և երիտասարդության հիմնական հոսքը գնում է Ռուսաաստան` զբաղվելու արտագնա աշխատանքով: Ցավալիորեն, պետք է նշել, որ երիտասարդների մեծ մասը հետագայում չի վերադառնում հայրենի տուն:
Կարցախում բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է անասնապահությամբ և հողագործությամբ: Զարմանալի է, սակայն փաստ, որ այս դարում մարդիկ դեռևս առևտուր են կատարում , ինպես որ 21 դար առաջ:

Գյուղացիների հետ զրույցում պարզվեց, որ գումարի բացակայության պայմաններում, նրանք միմյանց մեջ փոխանակում են մթերքները, օրինակ` մեկ կգ պանիրը` մեկ կգ լոլիկով: Այդ կերպ փորձում են հոգալ իրենց մինիմալ կարիքները: Սակայն նույնիսկ նման պայմաններով այս փութաջան մարդիկ չեն տրտնջում և պատրաստ են աշխատել, բայց նույնիսկ գյուղատնտեսությամբ զբաղվելու համար Կարցախում խոչընդոտներ են առաջանում:

Պատճառը Ջավախքում հիմնված ազգային պարկն է: Այսպես, դեռևս 2011թ-ին, Վրաստանի իշխանությունները հաստատեցին Ջավախքի համապատասխան շրջանում հատուկ պահապանության գոտի ստեղծելու մասին: Այդ գոտու մեջ ներառված է Ջավախքի ազգային պարկը, Կարծախի և Սուլդիի, Բուխդաշենի և Մադաթալիի մի մասը: Ծրագրի ընդունման ժամանակ նշվում էր, որ այդ կերպ ծրագիրն ապագայում կդառնա ֆինանասական հոսքեր բերելու լուրջ աղբյուր և զարկ կտա զբոսաշրջությունա զարգացմանը:

«Պահպանելով բնությունը` Վրաստանի կառավարությունը հույս ունի զարգացնել զոբսաշրջությունը, որն էլ իր հերթին կնպաստի զարգացնել նշված շրջանները», - հավաստիացնում էին նախագծի հեղինակները:

Սակայն տեղի գյուղացիները հավաստմամբ այդ ծարգրից ևս իրենց ոչ մի օգուտ չկա, այլ ընդհակառակը խոչընդոտում է իրենց գյուղացիական տնտեսության զարգացմանը:

Կարցախցիները կարծում են, որ այս տարածքում չկա յուրահատուկ որևէ բույս կամ կենդանի, որը պաշտպանության կարիք ունի: Փոխարենը, գյուղին պատկանող հսկայական տարածքները մտցնելով զբոսաշրջության զարգացման համար նախատեսված գոտու մեջ, իրենք չեն կարողանում օգտվել դրանցից: Գյուղացիները փաստացի զրկվել են հողից և տարածք չունեն ոչ անասնապահությամբ և ոչ էլ հողագործությամբ զբաղվելու համար, ինչն էլ իր հերթին է նպաստում գյուղի հայաթափմանը:

Մեկ այլ խնդիր է Կարcախի տարածքում գտնվող փոքրիկ լիճը, որտեղ թույլատրում են ձկնորսությամբ զբաղվել միայն կարթերի, այլ ոչ թե ուռկանների միջոցով: Գյուղացիները փաստում են, որ իրենցից շատերը ժամանակին լճում զբաղվել են ձկնաբուծությամբ և դա էլ եղել է իրենց եկամտի հիմնական աղբյուրը: Հիմա իշխանությունները թույլ չեն տալիս օգտվել իրենց իսկ բուծած ձկներից: Ընդ որում` լճի մի մասն էլ գտնվում է Թուրքիայի տարածքում և այն կողմի ձկնորսները ուռկաններով որսում են կարցախցիների բազմացրած ձկները:

Տեղի բնակչությունն այս ամենի մեջ դիտավորություն է տեսնում: Նրանք կարծում են, որ այս կերպ փորձում են արագացնել գյուղի բնակչության արտագաղթը, որպեսզի հետագայում կարողանան այդ տարածքներում մեծ գումարներ ներդնել և նպաստել զբոսաշրջության զարգացմանը: Գյուղացիները ներկայացնում են իրենց տեսակետը, իսկ իշխանությունները պետական դիրքորոշումը, սակայն հարկ է արձանագրել փաստը, որ Ջավախքի գյուղերը հայաթափվում են և ոչ հեռու ապագայում մեծ է վտանգը, որ տարածաշրջանի դեմոգրաֆիական պատկերը կփոխվի ոչ հօգուտ հայերի:

Աննա Բարսեղյան

 

Լրահոս
ՀՀ վարչապետը շնորհավորել է Գլեդիս Բերեջիկլյանին՝ Նոր Հարավային Ուելսի վարչապետի պաշտոնն ստանձնելու առթիվ Օգտագործել ըստ անհրաժեշտության Պարզվել են պայմանագրային զինծառայողի` մահացու հրազենային վիրավորում ստանալու հանգամանքները. առաջադրվել է մեղադրանք Այս դաշինքին միանալով մտածում ենք համազգային դաշինք ստեղծելու ուղղությամբ․ Պ․Հայրիկյան Պեդրո Ագրամունտը վերընտրվեց ԵԽԽՎ նախագահի պաշտոնում Նոր տվյալներ վթարից տուժածների վերաբերյալ Ռուսական հեռահար օդուժը նոր հարվածներ են հասցրել Դեր Զորում ԻՊ-ի զինյալների դիրքերին Գյումրու «Շիրակ» օդանավակայանում ավիաօդերևութաբանական սպասարկումը կլինի անվճար Հայաստանում սողանքային աղետի կառավարման ծրագիրը վերջնական փուլում է Հայաստանում Բուլղարիայի դեսպանը հանդիպել է Վլադիմիր Գասպարյանի հետ Հայաստանն ավելացրել է առևտրաշրջանառությունը Վրաստանի հետ Բժշկասոցիալական փորձաքննության գործընթացի վերաբերյալ տրվել են խիստ հանձնարարականներ Հերմինե Նաղդալյանը վերընտրվել է ԵԽԽՎ փոխնախագահի պաշտոնում ԵԽԽՎ-ում ԵԺԿ քաղաքական խումբը քննարկում է Լուկա Վոլոնտեի հարցը Ադրբեջանից կաշառք ստանալու վերաբերյալ Մոսկվան պատրաստ է անցնել ԱՄՆ-ի հետ հարաբերությունների նորմալացման ուղու իր մասը. Լավրով Թրամփի խորհրդականի կապը Ռուսաստանի հետ Հայաստանում բանանի մենաշնորհի խնդիր չկա. ՊԵԿ պարզաբանումը Վթարից տուժածներից 4-ը բուժվում է Պավլովի կենտրոնական հիվանդանոցում Վթարի հետևանքով միկրոավտոբուսի 6 ուղևոր տեղափոխվել են հիվանդանոց Մեկնարկեց Վեդու ջրամբարի շինարարությունը Ուրիխանյանը ներկայացրեց «Ալյանս»-ի նախագահի պաշտոնից հրաժարվելու հիմնական պատճառը Գյումրու «Շիրակ» օդանավակայան նոր ավիաընկերություններ ներգրավելու ուղղությամբ բանակցություններ են ընթանում Հալեպի գյուղերից մեկում հայ զինծառայող է զոհվել Կոլումբիայում գերեվարված Արսեն Ոսկանյանն ազատ է արձակվել ՆԱՏՕ-ի կործանիչ ինքնաթիռները շարունակում են ուսումնական թռիչքները Էստոնիայի երկնքով Էներգետիկայի փոխնախարարը վստահեցնում է` ՀԱԷԿ-ի հետ կապված որևէ խնդիր չկա 26-ամյա երիտասարդին մեղադրանք է առաջադրվել քրոջ նախկին ամուսնուն ծանր մարմնական վնաս պատճառելու համար Ավստրալիայի օդանավակայաններում կհրաժարվեն անձնագրերի ստուգումից Հիթրոու օդանավակայանում շուրջ 100 չվերթ է չեղարկվել թանձր մառախուղի պատճառով Հանրապետությունում գրանցվել են մի շարք թունավորումներ Իրանից Հայաստան թռչնագրիպի մուտքը կանխելու նպատակով արգելվել է մի շարք մթերքների ներմուծումը Աստանայում մեկնարկեցին Սիրիայի հակամարտության կարգավորմանը նվիրված բանակցությունները ԻՊ-ի երկու ճամբարների ոչնչացում, իրաքյան զինված ուժերի կողմից Մահացել է ՀՀ ժողովրդական նկարիչ Զախար Խաչատրյանը Հայտնաբերվել է «Պանորամա» հյուրանոցի տնօրենի դին ՊԵԿ-ը 52%-ով կրճատել է ստուգումների քանակը Ինչպե՞ս խուսափել նախընտրական գարշահոտությունից Պավլովի շրջանում միկրոավտոբուսի վթարի հետեւանքով տուժած հայերից հինգի առողջական վիճակը միջին ծանրության է, մեկինը` ծանր Վրաստանը եւ Ուկրաինան տեղ չունեն ԵՄ-ում եւ ՆԱՏՕ-ում. Ֆիյոն ԵԽ զեկուցողը բացասաբար է վերաբերում Թուրքիայում սահմանադրական փոփոխություններին
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan