AM | RU
USD
EUR
RUB

Արյամբ սրբացած հողում ենք ապրում, և այն շենացնելու առաքելություն ունենք...

Այսօր Քարին-տակում նշում են գյուղի ինքնապաշտպանական մարտերի 24-րդ տարեդարձը

1992թ. հունվարի 26-ին Քարին-տակում արցախցին հաստատեց, որ կարելի է անբարենպաստ դիրքից անհամեմատ քիչ ուժերով, ռազմարվեստի բոլոր կանոններին հակառակ` հաղթել թշնամուն: 1992-ին Քարին-տակը Շուշիի շրջանի միակ հայկական մնացած գյուղն էր: 1989թ. Վաղարշակ Առուշանյանի նախաձեռնությամբ կազմավորվել է Քարին-տակի հինգ հոգանոց ինքնապաշտպանական ջոկատը, որը հետագայում համալրվել է գյուղի բոլոր տղամարդկանցով:

Հունվարի 26-ին՝ լույսը դեռ չբացված, թշնամին հարձակվեց ժայռալանջին ծվարած այս փոքրիկ բնակավայրի վրա: Թշնամու գործողությունները ղեկավարում էր այն ժամանակվա Ադրբեջանի պաշտպանության բանակի հրամանատար Մեհտիևը: Նա նպատակ ուներ հաշված ժամերի ընթացքում հայաթափել գյուղն ու, ամբողջությամբ շրջափակելով Ստեփանակերտը, պաշարել այն: Վաղարշակի հրամանատարությամբ գյուղի բոլոր տղամարդիկ զենք առան, պայքարի ելան: Գյուղում ընդամենը 40 ինքնաձիգ կար, մեկական ականանետ ու գնդացիր: Զենքը քիչ էր, բոլորին չէր հասնում: Մխիթար Առուշանյանը` Վաղարշակի որդին, ով այժմ Քարին-տակի համայնքապետն է, հիշում է, մարդիկ գալիս էին ու իրեն խնդրում, որ միջնորդի` հորը խնդրի զենք տա նրանց: Քարին-տակն այդ ժամանակ բոլոր կողմերից շրջափակված էր ու հարևան համայնքներից օգնության շտապող ջոկատներին չհաջողվեց առանց կորուստների միանալ նրանց: Այնուամենայնիվ, ճեղքելով թշնամու պաշտպանությունը, ջոկատներն օգնության եկան: 12 ժամ տևած մարտից հետո թշնամին մարտադաշտում թողել է 136 զոհ ու Քարին-տակը «Արյունոտ ձոր» կոչելով` հետ շպրտվել: Թեպետ մեր կորուստները թվաքանակով քիչ էին թշնամու կորուստներից, բայց անհամեմատ ծանր ու թանկ էին: Այդ օրը Հերոսի մահով ընկածների շարքում էր նաև Վաղարշակ Առուշանյանը:

Օրերս Մարտական խաչ առաջին և երկրորդ աստիճանների ասպետ Վաղարշակ Առուշանյանը ԼՂՀ Պաշտպանության նախարարի հրամանով հավերժ մտցվել է Հակաօդային պաշտպանության անձնակազմի ցուցակներում: Ամեն տարի հունվարի 26-ին հերոսամարտի մասնակիցներն ու Վաղարշակ Առուշանյանի մարտական ընկերները հավաքվում են ու վերհիշում հայ ժողովրդի նորագույն պատմության արյունոտ, բայց և հերոսական էջը:

Վաղարշակն այն եզակի գործիչներից էր, ով շատ շուտ հասկացավ, որ հազարավոր խոսքերն ու խոստումները ինքնաձիգի մի փամփուշտ անգամ չարժեն: Զարմանալի ներդաշնակությամբ Վաղարշակը մարմնավորում էր հասարակ գյուղացու, մտավորականի ու հայրենասեր ռազմական գործչի հատկանիշները:

«Նա ակադեմիաներ ու համալսարաններ չէր ավարտել, բայց լուրջ մտավորական էր, մեծատառով մարդ,- իր մարտական ընկերոջն այսպես է բնութագրում Արցախի հերոս Ժաննա Գալստյանը: Վաղոյի տեսակը Արցախցու այն տեսակն է, որով սկսում ես հայրենիքդ ավելի շատ սիրել: Նա իր հողի, իր գյուղի, իր երկրի տերն էր: Առավոտներն արդեն խաղաղ չէին բացվում Քարին-տակում, երբ Զորի Բալայանը Վաղարշակին ասաց. «Գիտեմ, որ դժվար է ձեզ համար, բայց գյուղը չի կարելի թուրքերին հանձնել»: Վաղարշակի պատասխանը միանշանակ էր. «Ես պատրաստ եմ մինչև կյանքիս վերջն այսպես ապրել», իսկ այսպեսը այն էր, որ երբ Քարին-տակում հավը դուրս էր գալիս բակում քուջուջ անելու, թուրքն ազատ կարող էր ոչնչացնել նրան: «Ես պատրաստ եմ մինչև կյանքիս վերջն այսպես ապրել, բայց գյուղը թշնամուն չեմ տա: Եթե մի օր լսեք, թե Քարին-տակը տվել ենք ազերներին, իմացեք, որ Վաղոն արդեն մեռել է»: Ասել է թե` քանի դեռ Քարին-տակում առավոտներն հայերեն են բացվում, Վաղոն կենդանի է, ասել է թե` Վաղոն անմահ է: Հունվարի 26-ի հաղթանակը մեծ ոգևորություն բերեց մեր ազգին, բայց դա դժվարությունների սկիզբն էր միայն: Երբ մենք ուզում էինք հողին հանձնել Քարին-տակում հերոսի մահով ընկածներին, տախտակ չէինք գտնում դագաղ պատրաստելու համար: Այն պահին, երբ Եղբայրական գերեզմանոցում հուղարկավորում էինք մեր ընկերներին, մի հրաշք կատարվեց: Զինվորական համազարկի փոխարեն, որին անկասկած արժանի էին մեր տղաները, Կրկժանի բարձունքից մեր տղաներից մեկը խոցում է Աղդամից Շուշի թռչող ուղղաթիռը: Դա կատարյալ հրաշք էր, որ գալիս էր ևս մեկ անգամ մեզ համոզելու, որ հաղթանակը մերն է լինելու»,- պատմում է Ժաննա Գալստյանն ու շարունակում.

«1992թ. սկիզբն էր, նախքան Քարին-տակի հերոսամարտը: Մի ընտանիք կար` Շուշիից գաղթել, եկել էր Քարին-տակ: Նազիկ էր հարսի անունը, ով մոտեցավ ու դիմեց Վաղոյին, թե կապոցներս դեռ չեմ բացել:

-Չբացես էլ, Նազիկ, մայիսի 9-ին Շուշին ազատագրելու ենք, դու քո կապոցները վերցնելու ես ու գնաս քո տանը ապրես,- վստահեցրեց Աստծո կողմից մեզ ուղարկված մարդը, ով լուռ ու մունջ ապրում էր մեր կողքին` սպասելով իր առաքելությունը կատարելու ժամին»:

Նրա հավատը Հայրենիքի վաղվա օրվա հանդեպ երբեք չպակասեց, ավելին, նրա հավատը վարակիչ ու հուսդրող էր:

Մաքսիմ Հարությունյանն իր ընկերոջ հրամանատարական ձիրքը բնածին է համարում: «1991թ նոյեմբերն էր: Շուշիում տեղակայված ռուսական բանակի պարետային խումբը, կանխազգալով, որ այդ գիշեր իրենց պիտի զինաթափ անեն, ծածուկ հեռացել էր Շուշիից ու եկել, տեղավորվել էր դեպի Շոշ իջնող կամրջի վրա գտնվող պահակակետում: Սովորաբար որևէ քայլ կատարելուց առաջ Վաղոն միշտ խորհրդակցում էր շարժման ակտիվի ու ընկերների հետ: Եվ ահա նա Ստեփանակերտից ոգևորված վերադարձավ ու մեզ ասաց, որ այդ պարետային խումբը մեր գյուղում տեղավորելու հնարավորություն ունենք: Անկեղծ ասած, մտավախություն ունեինք, որ կարող է ծուղակն ենք ընկնում, բայց Ստեփանակերտից մեզ հավաստիացրին, որ կարող ենք վստահել ռուսական այդ ջոկատին: Նրանց ընդունեցինք, տեղավորեցինք գյուղի միջնակարգ դպրոցում, իսկ հրամանատարի հետ բոլոր շփումները Վաղոն իր վրա էր վերցրել: Արդեն երեք օր անց նա ինձ ասաց. «Մաքսիմ, սա մեր մարդն է, սրա հետ կարելի է լեզու գտնել»: Որոշ ժամանակ անց, երբ արդեն ջոկատը պիտի հեռանար մեր գյուղից, նրանց հրամանատարը Վաղոյին ասում է` թեև զենք տալ չի կարող, բայց զինամթերքով կարող է օգնել: Հետագա գործողությունները մի փոքրիկ բեմադրություն էր հիշեցնում: Նրանք իրենց խոհարարին թողեցին անտառում, մենք «առևանգեցինք» նրան, տարանք առոք-փառոք մի գիշեր պահեցինք, հետո վերցինք բավականին մեծ քանակությամբ զինամթերք ու վերադարձրինք խոհարարին: Ամբողջ զինամթերքը բաժանեցինք գյուղի տղաներին: Նրանց ուրախությանը չափ չկար»:

«Մի անգամ,- կրկին անկեղծանում է Մաքսիմ Հարությունյանը,- երբ Մեծ Բրիտանիայի լորդերի պալատի բարոնուհի, Արցախի բարեկամ Քերոլայն Քոքսը գալիս է մեր գյուղ ու այցելում նկուղներում ծվարած բնակիչներին, հարցնում է, միկնչև ե՞րբ պիտի այսպես ապրեք: Մանուկ թե ալեհեր նույնն էին ասում. «Կդիմանաք, միայն թե կարողանանք փրկել մեր գյուղը թշնամիներից»: Բարոնուհի Քերոլայն Քոքսը չկարողացավ թաքցնել իր արցունք ները:

Դա է պատճառը, որ Մխիթար Առուշանյանն ասում է,- մեծ թե փոքր` այստեղ բոլորը հերոս են: Այն օրերին, երբ թշնամին անխնա կրակ էր թափում մեր գյուղի վրա, իսկ Շուշիի հանդեպ ցածրադիր դիրքը նրան դա թույլ էր տալիս, երբ ամեն օր ժայռից վառվող անվաձողեր էին թափվում` կրակի մատնելով գյուղացու տունն ու ունեցվածքը, գյուղի ակտիվը հավաքվեց, որպեսզի քննարկի կանանց ու երեխաներին գյուղից դուրս հանելու հարցը: Ժողովը երկար չտևեց: Համագյուղացի Հենրիխ Ամիրջանյանի ելույթը կարճ էր, ազդու:

-Բոլորդ գիտեք, որ իմ տունը գյուղի ծայրամասում է գտնվում: Եթե թշնամին ներխուժի մեր գյուղ, առաջինը իմ տունն է մտնելու: Բայց իմ նորածին որդին այստեղ կմնա, որպեսզի պայքարի ու մեզ էլ պայքարի մղի:

Մխիթարն առաձին հպարտությամբ է խոսում այն մասին, որ ոչ պատերազմի ընթացքում, ոչ էլ պատերազմից հետո Քարին-տակից ոչ մի բնակիչ չի հեռացել: Ավելին, մանկապարտեզն արդեն չի հերիքում, գյուղի մանուկները շատացել են: Ու հիմա, երբ ավարտել են դպրոցի հիմնանորոգումը, անցնելու են մանկապարտեզի շինարարությանը: Քարին-տակցին այլ կերպ ապրել չի կարող: Սա են ավանդել մեզ մեր պապերը, մենք մշտապես պիտի զգանք, որ արյամբ սրբացած հողում ենք ապրում, և այն շենացնելու առաքելություն ունենք»:

Յուլիա ՎԱՆՅԱՆ

 

Լրահոս
Մայիսի 27-ը մեծ ֆիդայապետ Գևորգ Չաուշի հիշատակի օրն է Հայաստանը Չինաստանին կառաջարկի հայկական կարևոր ապրանքների նկատմամբ GSP համակարգ կիրառել Զինված ուժերի զինծառայողները մասնակցել են «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնի բարեկարգման աշխատանքներին ՀՀ պաշտպանության նախարարը ներկայացրել է ռազմական ոստիկանության նորանշանակ պետին Եվրամիությունը խրախուսում է ՀՀ Ազգային ժողովին օրակարգում մարդու իրավունքներին կարևորություն տալու հարցում Հայկական հանդուրժողականության գինը Բարձր տեխնոլոգիական ապրանքների արտահանման ոլորտում Հայաստանն ապահովում է քանակ և որակ «Ավրորա»-ի շնորհիվ շատ երկրներ իմացան Հայոց ցեղասպանության մասին Սպանություն նախապատրաստելու համար 3 անձի մեղադրանք է առաջադրվել. Մեկ անձի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում Հայաստանը հետաքրքրված է Պարսից ծոցի և արաբական երկրների շուկաներով Նույնքան մասշտաբային համապետական հաջորդ շաբաթօրյակը կանցկացվի սեպտեմբերին Սվիտալսկին հակակոռուպցիոն մարմնի ձեւավորումն արդեն իսկ լավ զարգացում է համարում Կենսամեխանիկների ստեղծած «GoodWood»-ը. փայտե խաղալիքներ` արտադրված Հայաստանում ՀՀ տնտեսական զարգացման և ներդրումների նախարարությունը մտադրվել է առաջիկա տարիներին կրկնապատկել արտահանումը դեպի ԵԱՏՄ երկրներ Հայաստանը ԵԱՏՄ և երրորդ երկրներ շինանյութի արտահանման մեծ ներուժ ունի Վարչապետը ներկա է գտնվել «Level Up» միջազգային ուսանողական գիտաժողովին ԼՂ հակամարտությունը չունի ռազմական լուծում. ԵՄ պատվիրակության ղեկավար Մայրաքաղաքում սանմաքրման լայնածավալ աշխատանքներ են իրականացվել Իրաքի զինվորականները գրոհել են Մոսուլում ԻՊ-ի ահաբեկիչների վերջին թաքստոցները «Եթե հանցագործություն է եղել, ապա այն կատարած անձը պետք է պատժվի».ՊԵԿ նախագահ Արամ Ա. Կաթողիկոսը հանդիպել է Քուվեյթի հայ համայնքի ներկայացուցիչների հետ Դավիթ Լոքյանն անձամբ հետևել է ՀՀ մարզերում համապետական շաբաթօրյակի աշխատանքների ընթացքին ՀՀ մարզերում շուրջ 146 հազար քաղաքացի է մասնակցել համապետական շաբաթօրյակին «Արմենիա» ավիաընկերությունը հուլիսի 12-ից կանոնավոր չվերթներ կիրականացնի դեպի Բարսելոնա «Հայաստան» համահայկական հիմնադրամը հաստատեց այս տարվա դրամահավաքի թեմաները «Ավրորա» մրցանակի 2016 թվականի դափնեկիր Մարգարիտ Բարանկիցեին նվիրված նամականիշ է թողարկվել ՌԴ-ում մեծ հետաքրքրությամբ և սիրով են ընդունում հայկական ապրանքները. Վերոնիկա Նիկիշինա Ռուս գործարարները լավ տեղեկացված չեն Սյունիքի ազատ տնտեսական գոտու հնարավորությունների մասին Շաբաթօրյակին աղբահավաքաման աշխատանքներ են իրականացվել Աբովյան պուրակում Անցնող շաբաթվա ընթացքում շփման գծում օպերատիվ իրադրության մեջ կտրուկ փոփոխություններ տեղի չեն ունեցել Արցախի գերխնդիրներից է անվտանգության կենսունակ համակարգի ձեւավորումը Մեծ Բրիտանիայի հետախուզական ծառայությունը 23 հազար պոտենցիալ ահաբեկիչների ցուցակ է կազմել Մարտին Սարգսյանը կարևորում է ԵԱՏՄ շուկաներ արտահանվող ապրանքների ապահովագրությունը ՊԵԿ համակարգում իրականացվում են կառուցվածքային փոփոխություններ Աֆղանստանում պայթյունի հետևանքով 18 մարդ զոհվել է Նավթի գները աճել են «Վերջին զանգի» օրը վթարի կամ վրաերթի ոչ մի դեպք չի արձանագրվել. ՀՀ ոստիկանություն Ծաղկաձորում մեկնարկեց «Եվրասիական տնտեսական միություն-Հայաստան համագործակցություն» ամենամյա բիզնես համաժողովը Հայաստանն ու USAID-ն կխորացնեն համագործակցությունը արտակարգ իրավիճակների ոլորտում Արա Բաբլոյանը մասնակցել է Վրաստանի անկախության օրվան նվիրված միջոցառմանը
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan