AM | RU
USD
EUR
RUB

Մեռնող քաղաքականություն... Կամ ինչպե՞ս փրկել միտքը

 
 
 

Քաղաքականությունը հետաքրքիր ստեղծագործություն է և ներկայացում
Պլատոն

Սոկրատեսը ոչ մի գրավոր խոսք չի թողել: Նա գրավոր խոսքը համարում էր մեռած ու չտպավորող ու նախապատվությունը տալիս էր միայն կենդանի շփումներին՝ զրույցների տեսքով, կարծելով, որ միայն նման զրույցները կարող են թողնել անհրաժեշտ ներգործությունը:

Ճիշտ էր նա թե ոչ, որևէ մեկը չի կարող հստակ ասել: Նրա զրույցները մեզ են հասել հիմնականում Պլատոնի ու Քսենոֆոնի միջոցով ու մեր պատկերացումները Սոկրատեսի աշխարհայացքի մասին կախված է միայն այդ զրույցները փոխանցողների ընկալման ու ճշտության աստիճանից:

Սակայն եթե իր ժամանակին Սոկրատեսի գործելաոճի նման մոտեցումը կիսում էին քչերը, այժմ նա կարծես ունի բազմաթիվ հետևորդներ, մասնավորապես քաղաքական դաշտում ու հատկապես մեզ մոտ:

Մեր քաղաքական դաշտը, առանձին բացառություններով, կարծես լիովին կոնսոլիդացվել է գրավոր խոսքի մերժման շուրջ: Դժվար է ասել, թե երբ են մեր գործիչները վերջին անգամ որևէ աշխատություն գրել, որևէ մի 10 էջանոց գրքույկ ներկայացրել հանրության դատին կամ հանդես եկել հոդվածով:

Կրկնում եմ, ասածս չի վերաբերում մատների վրա հաշված մարդկանց, պարզապես խոսքս ընդհանրացնում եմ զուտ այն պատճառով, որ քաղաքական գործչի համարում ունեն հարյուրավորները, քաղաքական գործունեություն ծավալելու հավակնություն ունեն հազարները, սակայն գործունեությանը լուրջ մոտենալու ու այն գիտական հիմքի վրա դնելու կարողություն՝ տասնյակները:

Այնինչ գիրը դա ոչ միայն մտավոր վարժանք է, ոչ միայն մտավոր կարողությունները ցուցադրելու հնարավորություն, այլև գաղափար ստեղծելու ու քաղաքական արդյունք ստանալու ճանապարհ, առաջարկի ու լուծման եղանակների փնտրման բանալի:

Գրավոր խոսքի նման մերժումը հանգեցնում է նաև վերլուծական մտքի կաթվածահարմանը: Իսկ վերլուծելու համար պետք է թուղթ ու գրիչ: Իզուր չէ, որ կան մարդիկ, ովքեր նույնիսկ գիրք կարդալիս ձեռքին անպայման գրիչ են ունենում ու ի տարբերություն շատերի, այդ գրիչը ոչ թե հուզմունքը թաքցնելու նպատակով մատների արանքում խաղացնելու համար է, այլ նշումներ անելու: Այո, պետք է գրավոր խոսք, քանի որ առանց գրչի միայն Շերլոկ Հոլմսն էր բուխարու առջև ջութակ նվագելով վերլուծում ու գտնում ճիշտ ուղին:

Մենք դադարել ենք գաղափարներ ստեղծել, ոչ թե այն պատճառով, որ վերջացել են գաղափարները, այլ ինքներս չենք ուզում, չենք ձգտում. Բավարարվում ենք միայն կարճ հարցազրույցներով ու համարում գործն ավարտված: Այնինչ հարզացրույցների մեծամասնությունը չեն կրում վերլուծական բնույթ, չունեն բացահայտող ու ճանապարհ նշող հատկություն: Հիմնականում դրանք կրում են այսօրեական բնույթ: Այսօրվա հարցազրույցը, տառացիորեն հաջորդ օրը կորցնում է իր ակտուալությունն ու մոռացվում իսպառ: Տրվում են հարցեր ու ստացվում ստանդարտ ու շաբլոնային պատասխաններ, որոնք պարզ են նույնիսկ մինչև հարց տալը:

Եվ դա երկուստեք ձեռնտու գործողություն է, քանի որ լրագրողը տվյալ անձի միջոցով ապահովում է իր աշխատանքային զբաղվածությունը, իսկ այդ անձն էլ տվյալ լրագրողի միջոցով հիշեցվում հանրությանը: Երբեմն էլ հենց լրագրողն է մատնանշում ճանապարհն ու գործչին դուրս բերում այդ ուղու վրա: Հաճախ հենց լրագրողն է ստեղծում, շուկա նետում գաղափարն ու առաջացնում այդ գաղափարի խմորումը: Քիչ չեն եղել դեպքերը, երբ հենց լրագրողն է ստեղծել իրավիճակը, դրա լուծումը թողնելով այլոց:

Եթե լրագրողները որևէ գործչի մեկ ամիս ոչ մի հարց չտան, ապա այդ մեկ ամիսը բավական կլինի, որպեսզի սույն անձը իսպառ մոռացվի հանրության կողմից:

Մեղավորը հանրությունը չէ, այլ մենք: Կա թյուր մոտեցում, իբր հանրությանը չի հետաքրքրում քաղաքական անցուդարձն ու դրա հետ առնչվող իրադարձություններն ու մոտեցումները: Գուցե հանրությանը պարզապես չեն հետաքրքրում այդ մոտեցումները ներկայացնողնե՞րը: Պլատոնն ասում է. Քաղաքականությունը դա հետաքրքիր ստեղծագործություն է և ներկայացում: Հետևաբար, եթե մենք դադարում ենք ստեղծագործելուց, դադարում ենք նաև հետաքրքիր լինելուց:

Այնինչ 90-ականների սկզբներին, հատկապես Գերագույն Խորհրդի ժամանակ, ունեինք միանգամայն այլ պատկեր։ Կայքերի լիովին բացակայության պայմաններում, երբ լրատվությունը ապահովվում էր թերթերի միջոցով, ու ոչ արագության այժմյան տեմպերով, զգացվում էր քաղաքական մտքի մեծ ներուժ։ Գերագույն խորհուրդը հանդիսանում էր քաղաքական ու վերլուծական մտքի դարբնոց։ Թերթերի էջերը ավելի շատ լցվում էին հոդվածներով, քան հարցազրույցներով։ Նույնիսկ հարցազրույցներն էին նմանվում հոդվածների ու վերլուծականների։ Յուրաքանչյուր հարցազրույց իր բազմաբովանդակությամբ, հարցերի ու պատասխանների որակով արտացոլում էր ժամանակի շունչը։

Ինչ խոսք այդ պայմաններում բարձր էր նաև հասարակության հետաքրքրությունը, հասարակության յուրովի միջամտությունը ընթացող գործընթացների նկատմամբ։
Բնականաբար դա ուներ նաև իր օբյեկտիվ պատճառները, հաշվի առնելով այդ տարիների նպատակներն ու համաժողովրդական իղձերը։

Սակայն ժամանակի ընթացքում սկսվեց նկատվել ակնհայտ պասիվություն ու քաղաքական մտքին առաջին հարվածը հասցվեց 1995 թվականի, ՀՀ առաջին Ազգային Ժողովի ընտրությունների ժամանակ, երբ մտավորն իր տեղը սկսեց զիջել խմբակային շահերին, ինչ արդյունքում փոխվեց նաև ընկալումը քաղաքականության վերաբերյալ։

Զուգահեռաբար ավելացավ հասարակության անտարբերությունը, որն առաջին օտարման, հասարակություն-քաղաքականություն կապի խզման առաջին ժամանակահատվածն էր։
Սակայն եթե հասարակությունը որոշ չափով իրավունք ունի անտարբերություն դրսևորելու, նույն մոտեցումը չեն կարող որդեգրել քաղաքական այրերը, քանի որ քաղաքականությունը կերտվում է ոչ թե հասարակության կողմից, այլ քաղաքական դաշտի։ Ոչ թե հասարակությունը պետք է քաղաքական մտքի արտադրողն ու հրամցնողը լինի, այլ նրանք, ովքեր ենթադրում են, որ իրենք քաղաքական գործիչներ են։

Այնպես որ եկեք արտադրանք տանք պարոնայք։ Եկեք միայն սպառողից, վերածվենք նաև արտադրողի, այլապես միայն սպառելով, ինչ որ ժամանակ կսպառվենք նաև ինքներս, եթե արդեն․․․

Կարեն ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

Լրահոս
Նիկոլ Փաշինյան-Կարեն Կարապետյան բանակցությունները տեղի կունենան ապրիլի 25- ին Ալեքսանդր Մարկարովը պատասխանատու քաղաքական գործչի քայլ է համարում Սերժ Սարգսյանի հրաժարականը ՊԲ-ն առաջնագծում ադրբեջանական ուժերի կուտակումների տեսագրություն է ներկայացրել Մինսկի խումբը կոչ է անում ԼՂ հակամարտության կողմերին ծանր հրետանին հետ քաշել առաջնագծից Արցախի նախագահը Երևանում հանդիպել է ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի հետ Աղվան Վարդանյանը Սերժ Սարգսյանի քայլը որակեց որպես պետական պատասխանատվություն ունեցող մարդու արարք Ոստիկանությունը շարունակելու է աջակցել հավաքի խաղաղ և բնականոն ընթացքին ՀՀ նախագահն ընդունել է կառավարության հրաժարականը Նախագահ Արմեն Սարգսյանն ընդունել է դեսպան Ռիչարդ Միլսին Վարչապետի պաշտոնակատար Կարեն Կարապետյանի խոսքը կառավարության արտահերթ նիստում Կարեն Կարապետյանը կոչ է արել բոլոր քաղաքական ուժերին ապաքաղաքականացնել ապրիլի 24-ը Արմեն Աշոտյանը քաղաքական արիություն է որակում վարչապետի պաշտոնից հրաժարվելու Սերժ Սարգսյանի քայլը Գարեգին Բ Կաթողիկոսն ուղերձ է հղել Հայոց ցեղասպանության սուրբ նահատակների հիշատակի օրվա առնչությամբ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանն ընդունել է Արցախի նախագահին. քննարկվել է Հայաստանի ներքաղաքական իրավիճակ Վարչապետին փոխարինում է առաջին փոխվարչապետը. տեղի է ունեցել կառավարության արտահերթ նիստ Նադյա Մուրադը հորդորում է բոլոր երկրներին ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը Արմեն Սարգսյանի հրամանագրերով նախարարներ են նշանակվել Միջազգային հանրությունը պետք է ջանքեր գործադրի Բաքվին զսպելու և առաջնագծից զինտեխնիկան հետ քաշելու ուղղությամբ. Նալբանդյան Սերժ Սարգսյանի մայրը «Նաիրի» բժշկական կենտրոնում է. նրա վիճակը բավարար է Սերժ Սարգսյանը հրաժարական է ներկայացրել «Հայաստանի ներքաղաքական իրադարձությունները նրա ներքին գործն են, Ռուսաստանն ինչո՞ւ պետք է միջամտի». ՌԴ նախագահի խոսնակ Ապրիլի 24-ի նախօրյակին Հայաստանի և Արցախի աշխարհիկ ու հոգևոր առաջնորդները հանդես են եկել ժողովրդին ուղղված համատեղ կոչով Նիկոլ Փաշինյանն ու մյուս պատգամավորներն ազատ արձակվեցին Ցուցարարները ծեծել են ՀՀԿ-ական պատգամավոր Նաիրի Սահակյանին՝ Աշտարակ-Երևան ճանապարհը բեռնատարներով փակելու պատճառով Երևանից Լիոն կարելի է հասնել կարճ ժամանակում, մատչելի և հարմարավետ չվերթով Կոչ եմ անում խնդիրները լուծել միմիայն խաղաղ ճանապարհով Բոլոր խնդիրները հնարավոր է լուծել կառուցողական համագործակցությամբ և խաղաղ ճանապարհով. ՀԱՕԿ փոխնախագահները հանդես են եկել հայտարարությամբ Ոստիկանությունը հորդորում ԶԼՄ-ներին չտարածել վաղուց արդեն ծառայության մեջ չգտվող ոստիկանների մասին կեղծ լուրեր Երկխոսությունը ոչ միայն հնարավոր է, այլ անհրաժեշտ ԿԳՆ-ն հորդորել է ծնողներին ուշադիր լինել, որ երեխաները բնականոն ռեժիմով հաճախեն դպրոց Արցախի արտգործնախարարը հանդիպել է Աբխազիայի գործընկերոջ հետ ՊԲ-ն առաջնագծում ադրբեջանական ուժերի և միջոցների կուտակումների մասին վկայող նոր տեսագրություն է հրապարակել Դամասկոսում հրթիռակոծման հետևանքով սիրիահայ է մահացել ՊՆ-ն խստորեն դատապարտում է խաղաղապահ բրիգադի մի խումբ զինծառայողների կողմից հավաքին մասնակցությունը Նիկոլ Փաշինյանի գտնվելու վայրը հայտնի է, փաստաբանը ներգրավված է. Դավիթ Հարությունյան Օտարերկրյա դեսպաններն արձանագրել են հայ իրավապահների առավել քան զուսպ մոտեցումը հավաքի մասնակիցների նկատմամբ Դիմել եմ գլխավոր դատախազին ԱԺ պատգամավորների վերաբերյալ միջնորդությունը հետ վերցնելու համար Բերման է ենթարկվել քսաներեք քաղաքացի ՀՀ պաշտպանության նախարարը համոզված է, որ Փաշինյանն ի սկզբանե վարչապետի հետ պայմանավորվելու ցանկություն չուներ Հրանտ Մարգարյանը հանդիպել է Նիկոլ Փաշինյանի հետ
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan