AM | RU
USD
EUR
RUB

Հնչա­կյան կուսակցությունը մշտա­պես եղել է մեծ խո­ղո­վակ երկ­րում խնդիր­նե­րը լու­ծե­լու հա­մար. Նարեկ Գալստյան

ՍԴՀԿ Հայաստանի վարչության ատենապետ Նարեկ Գալստյանի հարցազրույցը Կ.Պոլսի Ժամանակ օրաթերթին

Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թեան մէջ Ապ­րի­լի 2-ին տե­ղի կ­­՚ու­նե­նան խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­թիւն­ներ: Ար­դէն սկսած է նա­խընտ­րա­կան ե­ռու­զե­ռը. Հա­յաս­տա­նի ներ­քա­ղա­քա­կան կեան­քէն ներս կը կազ­մուին դա­շինք­ներ, միա­ւո­րում­ներ, կը ստեղծուին նոր ու­ժեր՝ յա­ռա­ջի­կայ ընտ­րու­թիւն­նե­րուն մաս­նակ­ցե­լու հա­մար: 2017 թուա­կա­նի Հա­յաս­տա­նի թե­րեւս ա­մե­նէն նշա­նա­կա­լից այս ի­րա­դար­ձու­թեան մա­սին ԺԱ­ՄԱ­ՆԱ­Կ կ­՚անդ­րա­դառ­նայ հար­ցազ­րոյց­նե­րու շար­քով, ո­րոնց կը մաս­նակ­ցին զա­նա­զան քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րու ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ներ:

Այ­սօր խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­թիւն­նե­րուն շուրջ զրու­ցած ենք Սո­ցիալ դե­մոկ­րատ հնչա­կեան կու­սակ­ցու­թեան (ՍԴՀԿ) Հա­յաս­տա­նի վար­չու­թեան ա­տե­նա­պետ, պատ­մա­կան գի­տու­թիւն­նե­րու թեկ­նա­ծու՝ Նա­րեկ Գալս­տեա­նին հետ: Նշենք նաեւ, որ Նա­րեկ Գալս­տեա­նի ա­նու­նով վեր­ջերս լոյս տե­սաւ գիրք մը, որ հայ­րե­նա­դարձ­նե­րու կեան­քէն գե­ղա­րուես­տա­կան պա­տում մըն է:

-Հա­յաս­տա­նի քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րը ար­դէն լիո­վին հա­մա­կուած են նա­խընտ­րա­կան տրա­մադ­րու­թիւն­նե­րով, Ձեր կու­սակ­ցու­թիւնն ու Դուք, իբ­րեւ թեկ­նա­ծու, նոյն­պէս այդ տրա­մադ­րու­թեան տա՞կ էք:

-Ա­յո, ամ­բող­ջո­վին: Եր­կու ա­միս մնաց ընտ­րու­թիւն­նե­րուն եւ քա­ղա­քա­կան դաշ­տը կը գտնուի լուրջ վե­րա­ձե­ւա­կեր­պում­նե­րու մէջ: Այդ նոյն տրա­մա­բա­նու­թեան մէջ է նաեւ Սո­ցիալ դե­մոկ­րա­տա­կան հնչա­կեան կու­սակ­ցու­թիւ­նը, որ պի­տի մաս­նակ­ցի խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­թեան:

-Ո­րո­շա՞ծ էք, թէ ինչ ձե­ւա­չա­փով պի­տի մաս­նակ­ցիք ընտ­րու­թիւն­նե­րուն:

-Ա­յո, ո­րո­շած ենք: Զա­նա­զան քա­ղա­քա­կան ու­ժե­րու հետ հան­դի­պում­ներ, բա­նակ­ցու­թիւն­ներ ու­նե­ցած ենք, եւ ան­շուշտ, տա­կա­ւին վերջ­նա­կան ո­րո­շում չենք կա­յա­ցու­ցած, բայց ար­դէն կայ նախ­նա­կան ո­րո­շում մը: Այդ ու­ժե­րուն կար­գին հան­դի­պած եմ նաեւ Գա­գիկ Ծա­ռու­կեա­նին հետ եւ այս պա­հուն կու­սակ­ցու­թիւ­նը հա­կած է մաս­նակ­ցե­լու այն դա­շին­քին, որ յա­ռա­ջի­կա­յին պի­տի ձե­ւա­ւո­րէ Ծա­ռու­կեա­նը: Երբ դա­շին­քը ձե­ւա­ւո­րուի, նաեւ մենք կ­­՚ու­նե­նանք պաշ­տօ­նա­կան յայ­տա­րա­րու­թիւն:

-Ինչ­պէ՞ս կը պատ­կե­րաց­նէք Ձեր ա­ւան­դա­կան կու­սակ­ցու­թեան գա­ղա­փա­րա­խօ­սու­թիւ­նը եւ Գա­գիկ Ծա­ռու­կեա­նի քա­ղա­քա­կան ուղ­ղուա­ծու­թիւ­նը հա­մա­տեղ:

-Այ­սօր մեր երկ­րին մէջ լուրջ վե­րա­ձե­ւա­կեր­պում­նե­րու խնդիր կայ եւ կան լուրջ քա­ղա­քա­կան մար­տահ­րա­ւէր­ներ, ո­րոնք պէտք է լու­ծել միայն միա­ւոր­ման, հաս­տա­տար­կու­թեան (consolidation) մի­ջո­ցաւ, այ­սինքն՝ մեծ միա­ւո­րում­նե­րու ճա­նա­պար­հով: Այն ըն­կե­րա­յին խնդիր­նե­րը, ո­րոնց մա­սին մշտա­պէս բարձ­րա­ձայ­նած է Սո­ցիալ դե­մոկ­րատ հնչա­կեան կու­սակ­ցու­թիւ­նը, կը կար­ծեմ, որ տեղ կը գտնէ մեր ընդ­հան­րա­կան դա­շին­քի գա­ղա­փա­րա­խօ­սու­թեան մէջ:

Մենք հան­դի­պում­ներ ու­նե­ցած ենք եւ բա­ւա­կան լուրջ հար­ցե­րու մա­սին խօ­սած ենք: Ե­թէ մենք նստինք եւ հա­կա­սու­թիւն­ներ փնտռենք այս կամ այն կու­սակ­ցու­թեան կամ միա­ւոր­ման գա­ղա­փա­րա­խօ­սու­թիւն­նե­րուն մի­ջեւ, ա­նոնք ա­մէն տեղ ալ կան: Պէտք է վեր կանգ­նիլ այդ բո­լո­րէն: Այլ քա­ղա­քա­կան ի­րա­վի­ճակ կայ այ­սօր Հա­յաս­տա­նի մէջ, մեծ միա­ւո­րում­նե­րու, մեծ փո­փո­խու­թիւն­նե­րու կա­րիք կայ, ո­րով­հե­տեւ մենք՝ ա­մէնքս ալ շատ լաւ կը հասկ­նանք, որ եր­կի­րը լաւ վի­ճա­կի մէջ չի գտնուիր եւ քա­ղա­քա­կան կու­սակ­ցու­թիւն­նե­րուն, քա­ղա­քա­կան դա­շինք­նե­րուն մեծ միու­թիւն­նե­րը միայն հնա­րա­ւո­րու­թիւն կու տան երկ­րին մէջ ի­րա­կան փո­փո­խու­թիւն­ներ կա­տա­րե­լու:

-Վճռո­րո՞շ կը նկա­տէք յա­ռա­ջի­կայ խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­թիւն­նե­րը Հա­յաս­տա­նի քա­ղա­քա­կան կեան­քէն ներս:

-Նոր սահ­մա­նադ­րու­թեամբ, խո­շո­րա­ցող քա­ղա­քա­կան հո­սանք­նե­րու տրա­մա­բա­նու­թեան պա­րա­գա­յին, ա­յո՛, իս­կա­պէս վճռո­րոշ պի­տի ըլ­լան:

-Ի՞նչ ծրա­գիր­ներ դրած էք Ձեր առ­ջեւ. ընտ­րուե­լու պա­րա­գա­յին, ի՞նչ օ­րէնսդ­րա­կան, նա­խա­ձեռ­նու­թիւն­ներ ու­նիք Ձեր միտ­քին մէջ:

-Ընտ­րուե­լու պա­րա­գա­յին ես պի­տի աշ­խա­տիմ այն օ­րէնք­նե­րուն վրայ, ո­րոնք կը գտնուին մեր կու­սակ­ցու­թեան, ինչ­պէս նաեւ յա­ռա­ջի­կա­յին կազ­մուե­լիք դա­շին­քի նա­խընտ­րա­կան ծրա­գիր­նե­րուն մէջ: Երբ ա­նոնք հրա­պա­րա­կուին, հնա­րա­ւո­րու­թիւն կ­­՚ու­նե­նաք տես­նե­լու, թէ մենք՝ ամ­բողջ խու­մբով ինչ նա­խա­ձեռ­նու­թիւն­նե­րու վրայ կը պատ­րաս­տուինք աշ­խա­տանք տա­նիլ: Բնա­կա­նա­բար, ին­ծի հա­մար շատ ա­ւե­լի հա­րա­զատ են ըն­կե­րա­յին, նաեւ՝ ար­տա­քին քա­ղա­քա­կան ո­լորտ­նե­րը, ուր իս­կա­պէս լուրջ ը­նե­լիք­ներ կան:

-Ձեր հար­ցազ­րոյց­նե­րուն կամ գրա­ռում­նե­րուն մէջ յա­ճախ կը քննա­դա­տէք Հա­յաս­տա­նի ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թիւ­նը: Ինչ­պէ՞ս կը պատ­կե­րաց­նէք զայն:

-Հա­յաս­տա­նի ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թիւ­նը պէտք չէ որ ըլ­լայ ա­պազ­դե­ցիկ (inert), ան պէտք է ըլ­լայ նա­խա­ձեռ­նող, ար­ձա­գան­գող եւ Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թեան քա­ղա­քա­ցի­նե­րը, Սփիւռ­քի մեր հայ­րե­նա­կից­նե­րը եւ ընդ­հան­րա­պէս հա­մայն աշ­խար­հը պէտք է գիտ­նան, որ ո­րե­ւէ խնդի­րի շուրջ Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թեան ար­տա­քին գոր­ծոց նա­խա­րա­րու­թեան բո­լոր ար­ձա­գանգ­ներն ու ազ­դակ­նե­րը հրա­պա­րա­կա­յին են, վճռո­րոշ են եւ բա­ւա­կան նա­խա­ձեռ­նող ու հա­մար­ձակ են: Վա­խով ա­ռաջ­նոր­դը-ւած ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թիւ­նը պա­տե­րազ­մող երկ­րի ար­տա­քին քա­ղա­քա­կան գե­րա­տես­չու­թեան հա­մար ոչ միայն ա­նըն­դու­նե­լի է, այլ նաեւ՝ հա­կա­ցու­ցուած է: Մենք պի­տի կա­րո­ղա­նանք ա­րա­գաց­նել, ա­ւե­լի շար­ժուն, ա­ւե­լի յար­ձա­կո­ղա­կան դարձ­նել Հա­յաս­տա­նի ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թիւ­նը:

Ա­մէն Աս­տու­ծոյ օ­րը մենք կ­­՚ու­նե­նանք բազ­մա­թիւ խնդիր­ներ, ո­րոնց մա­սին մեր ար­տա­քին քա­ղա­քա­կան գե­րա­տես­չու­թե­նէն եր­բեմն կա­րօ­տով կը մնանք ո­րե­ւի­ցէ մեկ­նա­բա­նու­թիւն ստա­նա­լու:

-Հա­յաս­տա­նի աշ­խար­հագ­րա­կան դիր­քը եւ ու­նե­ցած քա­ղա­քա­կան հար­ցե­րը ար­դեօք կը մղե՞ն ա­ւե­լի յար­ձա­կո­ղա­կան ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նու­թեան:

-Գի­տէ՞ք, Հա­յաս­տա­նի աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան դիր­քի լաւ կամ վատ ըլ­լա­լը պէտք չէ որ ար­դա­րաց­նէ տու­նը նստի­լը եւ կի­սա­վա­խ ձե­ւով գոր­ծո­ղու­թիւն­նե­րու եր­թա­լը: Մենք, ա­յո՛, կը գտնուինք շատ բարդ տա­րա­ծաշր­ջա­նի մը մէջ, բայց երբ մեր սահ­մա­նին կը զո­հուին մեր տղա­քը, ա­տոր պէտք է ար­ձա­գան­գել: Պէտք է ա­նընդ­հատ բարձ­րա­ձայ­նել, ա­նընդ­հատ հրա­ւի­րել ԵԱՀԿ Մինս­քեան խմ­­բա­կի հա­մա­նա­խա­գահ պե­տու­թիւն­նե­րու ու­շադ­րու­թիւ­նը եւ այդ մէ­կը պէտք է ը­նել հրա­պա­րա­կայ­նօ­րէն: Վեր­ջին մէկ-եր­կու շա­բա­թը կրկին սահ­մա­նին լա­րուա­ծու­թիւն կայ, բայց մեր ար­տա­քին քա­ղա­քա­կան գե­րա­տես­չու­թեան ար­ձա­գան­գը տա­կա­ւին չենք լսած: Միայն ես չէ, շա­տերն այս ա­նար­ձա­գանգ վի­ճա­կին մա­սին վեր­ջին տա­րի­նե­րուն ա­նընդ­հատ կը խօ­սին:

Մենք, Պաշտ­պա­նու­թեան նա­խա­րա­րու­թեան կից, ռազ­մա­կան գոր­ծո­ղու­թիւն­ներ կա­տա­րո­ղի գոր­ծա­ռոյթ­նե­րուն կից նաեւ ար­տա­քին ճա­կատ ու­նինք եւ ա­մէնքս նոյն ձե­ւով, ու­շի-ու­շով կը հե­տե­ւինք ար­տա­քին ճա­կա­տի զար­գա­ցում­նե­րուն: Տե­ղի կ­­՚ու­նե­նան ա­րագ, շար­ժուն ար­տա­քին քա­ղա­քա­կան զար­գա­ցում­ներ, ո­րոնց մէկ մա­սը դրա­կան չեն ազ­դեր մեր խնդիր­նե­րուն վրայ:

-Գա­լով ար­տա­քին քա­ղա­քա­կան զար­գա­ցում­նե­րուն, ինչ­պէ՞ս կը պատ­կե­րաց­նէք հայ-թր­­քա­կան յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րը:

-Հայ ի­րա­կա­նու­թեան ա­ռա­ջին քա­ղա­քա­կան կու­սակ­ցու­թիւ­նը (իր տա­րի­քին ա­ռու­մով) բազ­միցս ար­տա­յայ­տուած է, թէ հայ-թր­­քա­կան յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րը ինչ­պէս հնա­րա­ւոր է պատ­կե­րաց­նել: 130-ա­մեայ քա­ղա­քա­կան կու­սակ­ցու­թիւ­նը չի կրնար այլ կերպ պատ­կե­րաց­նել հայ-թր­­քա­կան յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րը, քան՝ Թուր­քիոյ կող­մէ Ե­ղեռ­նի ճա­նա­չու­մը, դա­տա­պար­տու­մը եւ ա­նոր հե­տե­ւանք­նե­րուն վե­րա­ցու­մը: Ինչ­պի­սի՞ն պի­տի ըլ­լայ այդ հե­տե­ւանք­նե­րուն վե­րա­ցու­մը, շատ կա­րե­ւոր է, որ այդ մէ­կը ըլ­լայ մեծ, ընդ­հա­նուր միա­ւոր­ման մը կար­ծի­քը նկա­տի առ­նե­լով: Ո­րով­հե­տեւ, ե­թէ մենք՝ հնչա­կեան­ներս, մեր ա­ռան­ձին կար­ծի­քը յայտ­նենք, Սփիւռ­քի այլ կա­ռոյց­ներ եւս ա­ռան­ձին ի­րենց կար­ծի­քը յայտ­նեն, Հա­յաս­տա­նի պե­տու­թիւնն ալ ա­ռան­ձին իր կար­ծի­քը յայտ­նէ, ա­պա փո­խա­դարձ մեծ բա­խում­ներ կ­­՚ըլ­լան: Մենք պի­տի կա­րո­ղա­նանք հասկ­նալ, ի վեր­ջոյ, թէ մենք ի՞նչ կ­­՚ու­զենք Թուր­քիա­յէն:

Օ­րի­նակ՝ Մե­ծի Տանն Կի­լի­կիոյ Կա­թո­ղի­կո­սու­թիւ­նը դատ բա­ցած է Սի­սի հար­ցով: Դա­տի տուած է եւ ե­թէ պար­տուե­ցաւ, ա­պա այդ մէ­կը նա­խա­դէպ կը դառ­նայ: Ա­րամ Վե­հա­փա­ռը պէտք է քիչ մը ա­ւե­լի եր­կար մտա­ծէր, գիտ­նա­լու հա­մար, թէ կ՚ար­ժէ՞ր ար­դեօք հի­մա եր­թալ այդ ճամ­բով, թէ՞ ոչ: Ին­քը՝ Ա­րամ Վե­հա­փա­ռը շատ լաւ կը հասկ­նայ, որ նման քայ­լե­րը, նո­րու­թիւն չեմ ը­սեր, շատ լուրջ քայ­լեր են, եր­կար մտա­ծե­լու տե­ղի կու տան եւ կ՚ու­նե­նան նաեւ ի­րենց նա­խա­դէ­պը եւ ի­րենց բո­լոր հե­տե­ւանք­նե­րը:

Ինչ կը վե­րա­բե­րի հայ-թր­­քա­կան յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րուն, Թուր­քիոյ կող­մէ մեր հար­ցե­րու ճա­նաչ­մա­ն, ա­պա ա­նոնք պէտք է դի­տար­կել այ­սօ­րուան մեծ աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րու լոյ­սի ներ­քոյ եւ ար­ձա­նագ­րել, որ ա­մէն բան ալ հնա­րա­ւոր է: Այ­սօ­րուան աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան գոր­ծըն­թաց­նե­րը բե­կում կը մտցնեն մեր պատ­կե­րա­ցուցմ­նե­րուն մէջ, այ­սինքն Ուեստ­ֆա­լեան հա­մա­ձայ­նա­գի­րի աշ­խար­հը կար­ծես կա­մաց-կա­մաց կ՚եր­թայ դէ­պի նոր տրա­մա­բա­նա­կան փու­լի մը սկիզ­բը:

Ե­թէ ժա­մա­նա­կին գեր­տէ­րու­թիւն­նե­րը ի­րա­րու հետ կը մարտն­չէին, ե­թէ ժա­մա­նա­կին կա­յին բա­խում­ներ եր­կիր­նե­րու մի­ջեւ, ա­պա ու­զենք կամ չու­զենք, մե­ծա­գոյն մտա­ծող­նե­րէն մէ­կուն՝ Հան­թինկ­թը­նի «Քա­ղա­քակր­թու­թիւն­նե­րու բա­խու­մ» հաս­կա­ցու­թիւ­նը, կո­պիտ ը­սուած, աս­տի­ճա­նա­բար դրուած է շրջա­նա­ռու­թեան մէջ: Ու, այս ա­ռու­մով, Թուր­քիան եւ Հա­յաս­տա­նը կը գտնուին այդ ա­մէն ին­չի կի­զա­կէ­տին վրայ: Ար­դեօք Թուր­քիոյ պե­տու­թիւ­նը իր ամ­բող­ջա­կա­նու­թեամբ յա­ռա­ջի­կայ հա­րիւր տա­րի­նե­րուն ըն­թաց­քին կը պահ­պա­նուի՞, թէ՞ ոչ, քա­նի որ կան բա­ւա­կան զար­գա­ցում­ներ Սու­րիոյ մէջ, Ի­րա­քի մէջ եւ նոյն Թուր­քիոյ Հան­րա­պե­տու­թեան պաշ­տօ­նա­կան տա­րած­քէն ներս, կայ պա­տե­րազ­մի խնդիր՝ Հա­յաս­տա­նի մէջ, Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի խնդի­րը կայ, պա­տե­րազ­մը տա­կա­ւին չէ ա­ւար­տած եւ այս բո­լո­րին հետ միա­սին, մենք պէտք է տես­նենք, թէ ինչ­պի­սի՞ Թուր­քիա կ­­՚ու­նե­նանք յա­ռա­ջի­կա­յին, որ­մէ յե­տոյ հնա­րա­ւոր կ­­՚ըլ­լայ պա­տաս­խա­նել թէ՛ հայ-թր­­քա­կան յա­րա­բե­րու­թիւն­նե­րուն, թէ՛ Թուր­քիոյ կող­մէ Ե­ղեռ­նի ճա­նաչ­ման մա­սին հար­ցե­րուն:

-Ար­ցա­խեան հար­ցին մա­սին խօ­սե­ցաք. իսկ ինչ­պէ՞ս կը պատ­կե­րաց­նեք Լեռ­նա­յին Ղա­րա­բա­ղի հիմ­նախն­դրին լու­ծու­մը:

-Միայն ու միայն Ար­ցա­խի ին­քո­րո­շու­մը մի­ջազ­գա­յին ճա­նաչ­ման հասց­նե­լու մա­կար­դա­կով, որ պի­տի ըլ­լայ կամ ան­կախ պե­տու­թեան, կամ Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թեան մաս կազ­մե­լու մի­ջո­ցով, այդ մէ­կը թող ար­ցախ­ցի­նե­րը ո­րո­շեն:

-Որ­քա­նո՞վ սփիւռ­քա­հա­յու­թեան հար­ցե­րը, մա­նա­ւանդ՝ հայ­րե­նա­դար­ձու­թեան հար­ցը Ձեր ու­շադ­րու­թեան կեդ­րո­նը կ­­՚ըլ­լայ, մա­նա­ւանդ, որ նոր խորհր­դա­րա­նը կրնայ ըլ­լալ ըն­դու­նի հայ­րե­նա­դար­ձու­թեան մա­սին օ­րէնք մը, ո­րուն նա­խա­գի­ծը մշակ­ման մէջ է: Ար­դեօք Հա­յաս­տա­նը պատ­րա՞ստ է նման օ­րէնք մը ըն­դու­նե­լու:

-Ես՝ ինքս հայ­րե­նա­դար­ձու­թեան խնդիր­նե­րուն լաւ ծա­նօթ եմ, քա­նի որ մայ­րա­կան կողմս հայ­րե­նա­դար­ձուած է 1946 թուա­կա­նին՝ Յու­նաս­տա­նէն: Ես գի­տեմ, թէ ի՞նչ կը նշա­նա­կէ հայ­րե­նա­դար­ձու­թեան կազ­մա­կեր­պում, նոյն մեր ըն­տա­նի­քին օ­րի­նա­կով: Գի­տեմ նաեւ ա­նոր լաւ ու վատ հե­տե­ւանք­նե­րը: Շատ նուրբ եւ պա­տաս­խա­նա­տու գործ մըն է, ան­ցեա­լի սխալ­նե­րը մեր առ­ջեւն են, եւ ե­թէ նման ծրա­գիր մը պի­տի մշա­կուի, ա­պա միայն՝ շատ լուրջ քննար­կում­նե­րու ար­դիւն­քին:

-Պատ­րա՞ստ է Հա­յաս­տա­նը զան­գուա­ծա­յին հայ­րե­նա­դար­ձու­թեան:

-Կը կար­ծեմ, որ այ­սօր, այն ծա­ւա­լով, ո­րուն կը սպա­սենք, ո՛չ Սփիւռքն է պատ­րաստ, ո՛չ ալ՝ Հա­յաս­տա­նը: Բայց միւս կող­մէն ալ ա­սի­կա 1940-ա­կան­նե­րու Հա­յաս­տա­նը չէ, երբ «եր­կա­թեայ վա­րա­գոյ­ր» մը կար եւ Հա­յաս­տան մտնե­լը խնդիր էր: Ուղ­ղա­կի մենք պէտք է կա­րո­ղա­նանք օ­րէնսդ­րա­կան դաշտ նա­խա­պատ­րաս­տել, որ­պէս­զի սփիւռ­քա­հա­յուն ը­սենք, որ, գա­լու պա­րա­գա­յին այս կամ այն ըլ­լա­լու է: Տե­սէք, բա­ւա­կան մեծ թի­ւով սու­րիա­հա­յու­թիւն ե­կաւ Հա­յաս­տան, ա­նոնց օ­րի­նա­կով, կա­րե­լի էր այն­պէս ը­նել, որ ա­նոնք ի վեր­ջոյ գտնէին ի­րենց տե­ղը Հա­յաս­տա­նի մէջ: Ո­րոշ քայ­լեր կ­­՚առ­նուին, ա­յո՛, բայց կը կար­ծեմ, որ ոչ միայն սու­րիա­հա­յու­թեան, այ­լեւ ողջ սփիւռ­քա­հա­յու­թեան հան­դէպ Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թիւ­նը պէտք է ու­նե­նայ յա­տուկ քա­ղա­քա­կա­նու­թիւն, ռազ­մա­վա­րու­թիւն:

Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տու­թեան մէջ պիւ­տճէին 98 տո­կո­սը կը վճա­րեն խո­շոր 500 հար­կա­տու­նե­րը, մնա­ցած եր­կու տո­կո­սը կը լրա­ցուի փոքր ու մի­ջին գոր­ծա­րա­րու­թեան շնոր­հիւ: Իսկ այ­սօր Ե­րե­ւա­նի մէջ հաստա­տուած սու­րիա­հա­յու­թեան մե­ծա­մաս­նու­թիւ­նը փոքր ու մի­ջին ձեռ­նե­րէց­ներ են: Ի՞նչ բան կը խան­գա­րէ Հա­յաս­տա­նի կա­ռա­վա­րու­թիւ­նը, մէկ կամ եր­կու տա­րիով հար­կա­յին հա­մա­նե­րում յայ­տա­րա­րել, որ­պէս­զի մար­դիկ կա­րե­նան շնչել: Այս­պէս մենք կրնանք խթա­նել սու­րիա­հա­յու­թիւ­նը, որ­պէս­զի ա­նոնք մնան Հա­յաս­տա­նի մէջ, նաեւ՝ քա­ջա­լե­րել սփիւռ­քա­հա­յու­թեան միւս հա­տուա­ծը, որ­պէս­զի գայ Հա­յաս­տան կամ ալ նոյն հա­յաս­տան­ցիին, որ­պէս­զի չլքէ եր­կի­րը: Այ­սօր ոչ միայն ներ­գաղթն է հար­ցը, այլ ա­ռա­ջին հեր­թին՝ ար­տա­գաղ­թի կա­սե­ցումն է մեր գլխա­ւոր հար­ցը: Ա­սի­կա մե­ծա­գոյն ող­բեր­գու­թիւնն է:

Վեր­ջին շրջա­նին ա­նընդ­հատ կապ ու­նե­ցած եմ մար­զե­րու հետ, թէ՛ աշ­խա­տան­քա­յին բե­րու­մով, թէ՛ ալ անձ­նա­կան պատ­ճառ­նե­րով, յա­ճախ այ­ցե­լած եմ եւ ա­կա­նա­տես ե­ղած եմ գո­ցուած տաս­նեակ եւ հա­րիւ­րա­ւոր տու­նե­րու, հան­դի­պած եմ գիւ­ղե­րու, ուր կան միայն թա­ղուող­ներ եւ թա­ղող­ներ... Գիւ­ղեր կան, ուր տղա­մար­դիկ՝ 20-50 տա­րե­կան, մեծ մա­սամբ դուր­սը կը գտնուին: Ռու­սաս­տա­նի, Ուք­րա­յնոյ մէջ հա­մայնք­ներ ձե­ւա­ւո­րուած են ուղ­ղա­կի Հա­յաս­տա­նէն դուրս ե­կած, տե­ղա­կան վայ­րե­րէ: Օ­րի­նակ, կան Գա­ւա­ռի շրջա­նէն դուրս ե­կած հա­մայնք­ներ, ո­րոնք ռու­սա­կան քա­ղաք­նե­րու մէջ ար­դէն հա­մայն­քեր կազ­մած են:

-Կազ­մուե­լիք դա­շին­քը պատ­րա՞ստ է այդ հար­ցե­րուն լու­ծում­ներ տա­լու, ի՞նչ մի­ջոց­նե­րով:

-Սխալ է ը­սել, որ ա­հա­ւա­սիկ, ե­թէ մենք ընտ­րուե­ցանք, վերջ­նա­կա­նօ­րէն ա­մէն ինչ լաւ կ­­՚ըլ­լայ: Չի կրնար ա­մէն ինչ լաւ ըլ­լալ մէկ ան­գա­մէն: Բայց անհ­րա­ժեշտ է քա­ղա­քա­կան կամք եւ ի­րա­կան գոր­ծի­քա­կազմ մշա­կել տնտե­սու­թիւ­նը խթա­նե­լու եւ մար­դոց հա­մար աշ­խա­տա­տե­ղի­ներ ստեղ­ծե­լու ա­ռու­մով: Իմ ը­սած հար­կա­յին հա­մա­նե­րու­մը, ե­լեկտ­րա­կան ու­ժա­նիւ­թի աղ­բիւր­նե­րու բազ­մա­զա­նե­ցու­մը սահ­մա­նա­մերձ գիւ­ղե­րուն հա­մար եւ շատ այլ հար­ցեր պէտք է այն­պէս ը­նենք, որ­պէս­զի դառ­նան պե­տու­թեան պար­տա­ւո­րու­թիւն­նե­րը:

-Մա­մու­լի մէջ ար­դէն յայ­տա­րա­րուած է, որ ան­կախ ան­կէ, դա­շին­քի մէջ կը մտնէք, թէ՝ ոչ, Դուք, իբ­րեւ ու­ժա­յին (rating) թեկ­նա­ծու, խորհր­դա­րա­նա­կան ընտ­րու­թիւն­նե­րուն պի­տի մաս­նակ­ցիք՝ ա­ռա­ջադ­րուե­լով Գե­ղար­քու­նի­քի մար­զէն: Ին­չո՞ւ ընտ­րած էք այդ մար­զը:

-Գե­ղար­քու­նի­քի մար­զը ընտ­րած եմ, ո­րով­հե­տեւ նախ, իմ ար­մատ­ներս հոն­կէ են, իմ մեծ հայ­րե­րուս շի­րիմ­նե­րը հոն կը գտնուին: Ցան­կու­թիւն կար նոյն այդ մար­զէն ա­ռա­ջադ­րուիլ, քա­նի որ շատ լաւ կը ճանչ­նամ այդ մար­զը, իւ­րա­քան­չիւր տա­րուան մէկ մա­սը այն­տեղ կ­­՚ան­ցը­նեմ, ա­մէն քար ու թուփ հա­րա­զատ է ին­ծի: Իսկ ընդ­հա­րա­պէս, Գե­ղար­քու­նի­քի մար­զը ըն­կե­րա­յին ա­ռու­մով այ­սօր մեր ա­մե­նէն խո­ցե­լի մարզն է՝ իր ար­տա­գաղ­թի խայ­տա­ռակ ցու­ցա­նիշ­նե­րով, իր զբա­ղուա­ծու­թեան աս­տի­ճա­նի ցած մա­կար­դա­կով, իր չքա­ւո­րու­թեամբ… Նպա­տակ կայ ու­շադ­րու­թիւն դարձ­նել այդ հար­ցե­րուն, գտնել լու­ծում­ներ:

-Գա­լով Ձեր գլխա­ւո­րած կու­սակ­ցու­թեան, այ­սօր ի՞նչ վի­ճա­կի մէջ է ՍԴՀԿ­-ը, ի՞նչ դե­րա­կա­տա­րու­թիւն ու­նի հայ­կա­կան քա­ղա­քա­կան դաշ­տին մէջ:

-Ան­շուշտ, չեմ կրնար ը­սել, որ մեր ե­րա­զած ի­րա­վի­ճա­կին մէջ կը գտնուինք, բազ­մա­թիւ ա­ռար­կա­յա­կան եւ են­թա­կա­յա­կան խնդիր­նե­րու պատ­ճա­ռաւ, բայց պէտք է պայ­քա­րինք, ո­պէս­զիր մեր կու­սակ­ցու­թեան գա­ղա­փար­նե­րը ա­ւե­լի ժո­ղովր­դա­կան ըլ­լան Հա­յաս­տա­նի մէջ: Բայց անժխ­տե­լի է, որ մենք մշտա­պէս փոր­ձած ենք ըլ­լալ այն գա­ղա­փար­նե­րուն յա­ռա­ջա­մար­տի­կը, ո­րոնք 1887 թուա­կա­նէն ի վեր որ­դեգ­րած է կու­սակ­ցու­թիւ­նը: Ու­նինք տեն­չող, ե­րի­տա­սարդ, գա­ղա­փա­րա­կան թրծուա­ծու­թիւն ու­նե­ցող ան­դամ­ներ, եր­դուեալ կու­սակ­ցա­կան­նե­րու եւ եր­դուեալ հայ­րե­նա­սէր տղոց խումբ մը հա­ւա­քուած է կու­սակ­ցու­թե­նէն ներս, մե­ծա­մաս­նու­թիւ­նը՝ ե­րի­տա­սարդ­ներ: Սե­րունդ­նե­րու, տա­րիք­նե­րու բա­խում գո­յու­թիւն չու­նի, մենք մէկ միաս­նա­կան խումբ ենք եւ կ՚աշ­խա­տինք նշուած խնդիր­նե­րուն լուծ­ման հա­մար, ո­րով­հե­տեւ այ­նուա­մե­նայ­նիւ, Հնչա­կեան կու­սակ­ցու­թիւ­նը մշտա­պէս ե­ղած է մեծ խո­ղո­վակ, մեծ ճա­նա­պարհ՝ երկ­րին մէջ խնդիր­նե­րը լու­ծե­լու հա­մար:

ԱՆՈՒՇ ԹՐՈՒԱՆՑ

Լրահոս
Արամ Ա-ն և Երուսաղեմի լյութերական եկեղեցու առաջնորդը քննարկել են Երուսաղեմի կարգավիճակի հետ կապված հարցեր Արցախը ողջունում է Ստեփանակերտի հետ բարեկամական հարաբերություններ հաստատելու՝ Հոնոլուլուի քաղաքային խորհրդի մտադրությունը Նյու Յորքում ահաբեկչության փորձի հետևանքով երեք հոգի թեթև մարմնական վնասվածքներ են ստացել ՊՆ-ում Զինված ուժերում մարդու իրավունքների եվրոպական չափանիշների կիրառման ամրապնդման վերաբերյալ քննարկում է անցկացվել Նախագահն ընդունել է Գիտության և համաշխարհային հարցերով Պագուոշյան համաժողովների գլխավոր քարտուղարին Ռաֆայել Իսախանյան. «Հայաստան-Ադրբեջան խաղաղության քաղաքացիական պլատֆորմ»-ը խաբեություն է Դպրոցականների ձմեռային արձակուրդները կմեկնարկեն դեկտեմբերի 25-ից Էյջի Տագուչին Հայաստանի բազմավեկտոր քաղաքականությունը առավելություն է համարում ճապոնական ընկերությունների համար Հանձնարարվել է խստորեն վերահսկել երկարացված ժամկետներով շինթույլտվություններով աշխատանքների համար սահմանված ժամանակացույցերի պահպանումը «Իրավունքները պետք է լինեն պաշտպանված՝ անկախ տարածքի կարգավիճակից». Մարդու իրավունքների միջազգային օրը նշվել է Արցախում ՊԵԿ փոխնախագահը վստահեցնում է` ֆիզիկական անձինք երրորդ երկրներից մեքենա ներկրելիս արգելքի չեն հանդիպի ՀՀ-ԵՄ նոր համաձայնագրից մեկ օրում հրաշքներ սպասելը միամտություն է Հայաստանում ծրագրեր են մշակվում հնագիտական տուրիզմը զարգացնելու ուղղությամբ Գևորգ Կոստանյանն անհրաժեշտություն է համարում ընտանիքում բռնության դեմ պայքարի մասին օրենքի ճիշտ կիրառումը ՀՀ նախագահը դրել է համայնքների առավել արդյունավետ կառավարման խնդիր և տվել հստակ նշաձողը ԱՄՆ-ում ստախոս ԶԼՄ-ները դուրս են եկել վերահսկողությունից. Թրամփ ՀՀ-ում իշխանությունը ձևավորվել է ընտրական տեղամասերում. «Ելք» դաշինքն ընդունում է ՀՀԿ-ի իշխանությունը Մեկնարկել է տարվա լավագույն մարզիկների ընտրության քվեարկությունը ԿԳՆ-ն նախաձեռնել է «Բարձրագույն կրթության մասին» ՀՀ օրենքի նախագծի հանրային քննարկումների շարք Որոշ ապրանքների մաքսատուրքերի բարձրացումը չի ենթադրում, թե դրանք անպայմանորեն կթանկանան Թբիլիսիում մեկնարկել են հայ ժամանակակից երաժշտության օրերը Հայաստանի եւ Ճապոնիայի միջեւ նոր համաձայնագրի ստորագրումը խթան կհանդիսանա երկկողմ ներդրումների ծավալի աճի համար Գինեգործների համար ավելի բարենպաստ պայմաններ կստեղծվեն Հայաստանում առաջիկա 5 օրերին սպասվում է առանց տեղումների, արևային եղանակ Արմեն Ռուստամյանը կարևորում է համայնքի ղեկավարների կողմից չարաշահումների մասին բարձրաձայնելը Նալբանդյանն ընդունել է Ամերիկայի հայկական համագումարի պատվիրակությանը Էրդողանից բարոյականության դասեր չպետք է քաղեմ. Իսրայելի վարչապետ Հայոց ցեղասպանության ժամանակ երեխաների սպանդը հերքող Էրդողանը չի կարող դասեր տալ Իսրայելին Հայաստանը միջազգային գիտական հարթակում նախանձելի հաջողություններ է գրանցում Լևոն Արոնյանի հաջորդ մրցակիցը Մագնուս Կարլսենն է Հենրիխ Մխիթարյանը ուզում է խոսել Մոուրինյոյի հետ իր ապագայի մասին Հայաստանում հաստատված սիրիահայն իր ձեռքի աշխատանքով փորձում է մուտք գործել ռուսական շուկա Աճում է քաղաքացիների և քաղաքացիական հասարակության մասնակցությունն իրավական ակտերի մշակման գործընթացում Ախուրյանի ավտոճանապարհներին խիտ մառախուղ է ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Դեկտեմբերի 11 Զորանոց, դղյակներ, մենատներ, մզկիթներ. Պալյան ճարտարապետական գերդաստանը մեծ հետք է թողել Ստամբուլում Հաջորդ տարի կստեղծվեն մարզերի զարգացման հիմնադրամներ. զարգացման ծրագրերը կազմելու են տեղի մասնագետները Անհրաժեշտ է որդեգրել համայնքների զարգացման նորարարական մոտեցումներ Արտաքին քաղաքական դաշտում ՀՀ քայլերը պետք է լինեն համահունչ Արցախի խորհրդարանի և ժողովրդի սպասումներին. Աշոտյան Սպիտակի երկրաշարժի զոհերի հիշատակին նվիրված միջոցառումներ են անցկացվել Մինսկում և Բաթումում
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan