AM | RU
USD
EUR
RUB

Հայ քիմիկոսների սինթեզած ոչ սպիտակուցային ամինաթթուների հակաբորբոքային ազդեցությունն ապացուցված է

Օրգանական սինթեզի բազմաֆունկցիոնալ արգասիքները

Երբեմն 2-3 գրամ ոչ սպիտակուցային ամինաթթու ստանալու համար քիմիական գիտությունների թեկնածու Հայարփի Սիմոնյանից կարող է մեկ ամիս պահանջվել, բայց այդ ժամանակատար ու ծախսատար գործընթացի` առաջին հայացքից աննշան թվացող արդյունքն իրականում շատ արժեքավոր հումք կարող է լինել դեղագործության համար: «Ոչ սպիտակուցային ամինաթթուները կենսաբանորեն ակտիվ միացություններ են, որոնք լայն կիրառություն ունեն գյուղատնտեսության, բժշկության, մասնավորապես` դեղագործության մեջ: Ի տարբերություն սպիտակուցային ամինաթթուների` դրանք, մտնելով դեղի բաղադրության մեջ, երկարաձգում են դեղի ունեցած ազդեցությունը, այսինքն` մեծացնում են արդյունավետությունը,- ասում է Հայարփին և թվարկում օրգանական սինթեզի արգասիքների կարևոր դեղաբանական նշանակությունները:- Ամինաթթուների մեծ մասն օժտված են հակամանրէային, հակաուռուցքային ակտիվությամբ, որոշներն էլ կարող են հանդիսանալ ֆերմենտների արգելակիչներ և հաջողությամբ կիրառվել ինչ-ինչ պաթոլոգիաների դեպքում»:

ԵՊՀ Ֆարմացիայի ինստիտուտի «ֆարմքիմիայի և ֆարմակոգնոզիայի» ամբիոնի ոչ սպիտակուցային ամինաթթուների ասիմետրիկ սինթեզի» գիտահետազոտական լաբորատորիայում ամինաթթուները սինթեզվում են բացառապես մեկ իզոմերի տեսքով: Գիտական խումբը, որում ներգրավված է Հայարփի Սիմոնյանը, փոքր քանակություններով, բայց հաջողությամբ է ստանում օպտիկապես մաքուր, այսինքն` միայն մեկ օպտիկական իզոմեր պարունակող կենսաբանորեն ակտիվ միացություններ: Ճիշտ է, տեղական շուկայում դրանք դեռևս չեն իրացվում, սակայն արտադրությունն ինքնանպատակ չէ. ՀՀ ԳԱԱ Հայկենսատեխնոլոգիայի գիտա-արտադրական կենտրոնում հայ քիմիկոսների սինթեզած ոչ սպիտակուցային ամինաթթուներն արդեն մի քանի տարի է` վաճառվում են բելգիական հայտնի «Acros Organics» և գերմանական «Iris Biotech» ընկերություններին:

Ի դեպ, ամբողջ աշխարհում մեկ իզոմերի տեսքով ամինաթթուների սինթեզը մեծ կարևորություն ստացավ այն բանից հետո, երբ աղմուկ բարձրացավ հավասար քանակությամբ երկու օպտիկական իզոմեր պարունակող «Թալիդոմիդ» դեղամիջոցի շուրջ: Որպես հանգստացնող միջոց հղիներին նշանակվող «Թալիդոմիդ»-ի հետևանքներն անդառնալի էին. այն ընդունած հղիները լույս աշխարհ էին բերում ֆիզիկական հաշմանդամությամբ երեխաներ: Ինչպես պարզվեց հետագայում, «Թալիդոմիդ»-ի երկու իզոմերներից մեկն ուներ հանգստացնող, մյուսը` «տերատոգեն» (հրեշածին) ազդեցություն, որն էլ հենց պտղի մոտ առաջ էր բերում ֆիզիկական արատներ:

Հիմնարար գիտությունը` հանուն գիտության

Հայաստանում սինթեզվող ոչ սպիտակուցային ամինաթթուների ֆիզիոլոգիական և կենսաբանական որոշ ակտիվություններ ստուգվում են տեղում, որոշները` արտասահմանում: Արված հետազոտությունների արդյունքում պարզվել է, որ ոչ սպիտակուցային ամինաթթուներն ունեն ցավազրկող, հակամանրէային, հակաբորբոքային և մի շարք այլ ակտիվություններ: Դեղարտադրության մեջ կիրառելու համար դա դեռևս բավարար պայման չի համարում Ֆարմացիայի ինստիտուտի «ֆարմքիմիայի և ֆարմակոգնոզիայի» ամբիոնի վարիչ Հայարփի Սիմոնյանը. «Գիտության ձեռքբերումները կիրառելի դարձնելու համար երկար ժամանակ է պահանջվում, իսկ երբեմն էլ պետք է ընդունել, որ հիմնարար գիտությունը միայն կիրառելի արդյունք տալու համար չէ. դրա ինտելեկտուալ գրավչությունը նոր գիտելիք ստեղծելն ու միջազգային գիտական հանրությանը ներկայանալն է»:

Իսկ Հայաստանն այդ հարցում բավականին ակտիվ է: Չնայած գիտության սահմանափակ ֆինանսավորմանն ու տեխնիկական հագեցվածության խնդրով պայմանավորած` տեղում որոշ հետազոտություններ անելու անհնարինությանը, հայ գիտական ներուժը բավականին մրցունակ է համաշխարհային գիտական հարթակում: Դրանում Հայարփի Սիմոնյանը չի կասկածում:

Լիլիթ ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Լրահոս
Ուկրաինայում կալանավորված Ռուսաստանի քաղաքացին ահաբեկչության մեջ է մեղադրվում Կալավանում հնագետները որոնում են նեանդերթալյան մարդու հետքեր Արամ Ա-ն ուղերձ է հղել Հ.Մ.Ը.Մ. մարզախաղերի մասնակիցներին Վարդան Արամյանն ընդունել է «Ալիանս Գրուպ» ընկերության պատվիրակությանը Ծաղկաձորը կունենա կինոթատրոն, սահադաշտ ու զբոսաշրջիկներին կներկայանա նոր ծրագրերով Դրամական պարգևներ, հուշանվերներ, գավաթներ. հայտնի Հայաստանի «Լավագույն մարզական ընտանիքը» Պուտին-Ալիև հանդիպման օրը Ադրբեջանը կրակի տակ է պահել հայկական սահմանամերձ գյուղերը Սպասվում է շոգ եղանակ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինն Ադրբեջանի նախագահին «պրոբլեմ» է անվանել Ռուսերենի պետական, սահմանադրական կարգավիճակի հետ կապված հարցը փակված է. Աշոտյան Գյուղատնտեսության նախարարությունում քննարկել են արդյունավետ անասնաբուծության զարգացման ռազմավարությունը Չինարի գյուղին Ադրբեջանի կողմից գնդակոծությունը նյութական հսկայական վնաս է հասցրել Եթե Թուրքիան չփոխի իր դիրքորոշումը գերմանական զորքերը պետք է դուրս բերվեն Քոնիայի ռազմաբազայից. Մարտին Շուլց Գերմանիան հստակ վերանայելու է Թուրքիայի հետ տարվող քաղաքականությունը. Զիգմար Գաբրիել ՄԻՊ-ի ներկայացուցիչները նորմալ են գնահատում Հրաչյա Հարությունյանի պահման պայմանները. նա բուժզննում է անցնում Մենք պետք է պրոֆեսիոնալ սպորտի հետ զուգահեռ՝ մշտապես նպաստենք զանգվածային միջոցառումների անցկացմանը «Ինտերպոլ»-ը կազմել է 173 հավանական ահաբեկիչների ցուցակ Վալանսի քաղաքապետը ողջունել է Բակո Սահակյանի վերընտրությունը Արցախի նախագահի պաշտոնում Սամվել Բաբայանի եւ մյուսների գործով առաջին դատական նիստի օրը հայտնի է Ադրբեջանը վեց ամսում Արցախի ուղղությամբ հրադադարը խախտել է շուրջ 9000 անգամ Պուտինն ու Ալիևը քննարկել են Հարավային Կովկասում իրավիճակին առնչվող հարցեր «Սևանա լիճ 2017» շախմատային մրցաշարի առաջատարներն են Ուկրաինայի, Իսրայելի ու Եգիպտոսի ներկայացուցիչները Հայաստանի և Չեխիայի արդարադատության նախարարները քննարկել են երկուստեք հետաքրքրություն ներկայացնող հարցեր Սահմանամերձ համայնքներում պետք է ժամանակակից ու որակյալ կրթություն ապահովենք. ՀՀ վարչապետ «Առավոտ». Գյումրեցի 35-ամյա կինը ծնել է 11-րդ զավակին «Հրապարակ». ՀՀԿ-ում կարծում են, որ «Ծառուկյան դաշինքը» տեղ-տեղ իրեն «ճիշտ» չի պահում «Փաստ». Արմեն Մարտիրոսյան. «Ժառանգություն» կուսակցությունում արշալույսները խաղաղ են «Հրապարակ». Աշոտ Աղաբաբյանը մտադիր է վաճառել «Հրազդան» մարզադաշտը «Հայկական ժամանակ». Անահիտ Բախշյանն ազատվել է Կրթության ազգային ինստիտուտի փոխտնօրենի պաշտոնից «Առավոտ». Շիրակի մարզպետ. Ճիշտ կլինի մարդը գա մարզպետարան, պատերը մի քիչ ավելի ուրախ լինեն «Հրապարակ». Սամվել Ալեքսանյանը գնել է Հովիկ Աբրահամյանի «Տրիկոտաժի ֆաբրիկան» ու «Մեխզավոդը» «Հրապարակ». Բանակում չծառայած բարձրաստիճան պաշտոնյաների որդիների սկանդալը կարող է 2-րդ սերիա ունենալ ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Հուլիսի 22 Երևանում «Քաղաքային քանդակ» խորագիրը կրող ցուցահանդես է բացվել Սփյուռքի նախարարը հանդիպել է «Սփյուռք» ամառային դպրոցի և ԿԳՆ ուսուցիչների վերապատրաստման դասընթացների մասնակիցների հետ ՀՀ սփյուռքի նախարարը ՄԱԿ-ի կողմից սփյուռքի մասին կոնվենցիայի ստեղծման անհրաժեշտություն է տեսնում Արտակ Զաքարյանն ընունել է «Դեպի Հայք» ծրագրով Հայաստան այցելած սփյուռքահայ երիտասարդներին «Լույս» հիմնադրամի կրթաթոշակառուն վստահեցնում է՝ աշխարհը պետք է ավելի լավ ծանոթ լինի Հայաստանի ռեսուրսներին ԱԺ-ն և «Ամբերդ» հետազոտական կենտրոնը համագործակցության հուշագիր են ստորագրել Թատրոնների գեղարվեստական ղեկավարները շահագրգռված են նոր դեմքեր ունենալու մեջ. Սերժ Սարգսյան
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan