AM | RU
USD
EUR
RUB

Հայ քիմիկոսների սինթեզած ոչ սպիտակուցային ամինաթթուների հակաբորբոքային ազդեցությունն ապացուցված է

Օրգանական սինթեզի բազմաֆունկցիոնալ արգասիքները

Երբեմն 2-3 գրամ ոչ սպիտակուցային ամինաթթու ստանալու համար քիմիական գիտությունների թեկնածու Հայարփի Սիմոնյանից կարող է մեկ ամիս պահանջվել, բայց այդ ժամանակատար ու ծախսատար գործընթացի` առաջին հայացքից աննշան թվացող արդյունքն իրականում շատ արժեքավոր հումք կարող է լինել դեղագործության համար: «Ոչ սպիտակուցային ամինաթթուները կենսաբանորեն ակտիվ միացություններ են, որոնք լայն կիրառություն ունեն գյուղատնտեսության, բժշկության, մասնավորապես` դեղագործության մեջ: Ի տարբերություն սպիտակուցային ամինաթթուների` դրանք, մտնելով դեղի բաղադրության մեջ, երկարաձգում են դեղի ունեցած ազդեցությունը, այսինքն` մեծացնում են արդյունավետությունը,- ասում է Հայարփին և թվարկում օրգանական սինթեզի արգասիքների կարևոր դեղաբանական նշանակությունները:- Ամինաթթուների մեծ մասն օժտված են հակամանրէային, հակաուռուցքային ակտիվությամբ, որոշներն էլ կարող են հանդիսանալ ֆերմենտների արգելակիչներ և հաջողությամբ կիրառվել ինչ-ինչ պաթոլոգիաների դեպքում»:

ԵՊՀ Ֆարմացիայի ինստիտուտի «ֆարմքիմիայի և ֆարմակոգնոզիայի» ամբիոնի ոչ սպիտակուցային ամինաթթուների ասիմետրիկ սինթեզի» գիտահետազոտական լաբորատորիայում ամինաթթուները սինթեզվում են բացառապես մեկ իզոմերի տեսքով: Գիտական խումբը, որում ներգրավված է Հայարփի Սիմոնյանը, փոքր քանակություններով, բայց հաջողությամբ է ստանում օպտիկապես մաքուր, այսինքն` միայն մեկ օպտիկական իզոմեր պարունակող կենսաբանորեն ակտիվ միացություններ: Ճիշտ է, տեղական շուկայում դրանք դեռևս չեն իրացվում, սակայն արտադրությունն ինքնանպատակ չէ. ՀՀ ԳԱԱ Հայկենսատեխնոլոգիայի գիտա-արտադրական կենտրոնում հայ քիմիկոսների սինթեզած ոչ սպիտակուցային ամինաթթուներն արդեն մի քանի տարի է` վաճառվում են բելգիական հայտնի «Acros Organics» և գերմանական «Iris Biotech» ընկերություններին:

Ի դեպ, ամբողջ աշխարհում մեկ իզոմերի տեսքով ամինաթթուների սինթեզը մեծ կարևորություն ստացավ այն բանից հետո, երբ աղմուկ բարձրացավ հավասար քանակությամբ երկու օպտիկական իզոմեր պարունակող «Թալիդոմիդ» դեղամիջոցի շուրջ: Որպես հանգստացնող միջոց հղիներին նշանակվող «Թալիդոմիդ»-ի հետևանքներն անդառնալի էին. այն ընդունած հղիները լույս աշխարհ էին բերում ֆիզիկական հաշմանդամությամբ երեխաներ: Ինչպես պարզվեց հետագայում, «Թալիդոմիդ»-ի երկու իզոմերներից մեկն ուներ հանգստացնող, մյուսը` «տերատոգեն» (հրեշածին) ազդեցություն, որն էլ հենց պտղի մոտ առաջ էր բերում ֆիզիկական արատներ:

Հիմնարար գիտությունը` հանուն գիտության

Հայաստանում սինթեզվող ոչ սպիտակուցային ամինաթթուների ֆիզիոլոգիական և կենսաբանական որոշ ակտիվություններ ստուգվում են տեղում, որոշները` արտասահմանում: Արված հետազոտությունների արդյունքում պարզվել է, որ ոչ սպիտակուցային ամինաթթուներն ունեն ցավազրկող, հակամանրէային, հակաբորբոքային և մի շարք այլ ակտիվություններ: Դեղարտադրության մեջ կիրառելու համար դա դեռևս բավարար պայման չի համարում Ֆարմացիայի ինստիտուտի «ֆարմքիմիայի և ֆարմակոգնոզիայի» ամբիոնի վարիչ Հայարփի Սիմոնյանը. «Գիտության ձեռքբերումները կիրառելի դարձնելու համար երկար ժամանակ է պահանջվում, իսկ երբեմն էլ պետք է ընդունել, որ հիմնարար գիտությունը միայն կիրառելի արդյունք տալու համար չէ. դրա ինտելեկտուալ գրավչությունը նոր գիտելիք ստեղծելն ու միջազգային գիտական հանրությանը ներկայանալն է»:

Իսկ Հայաստանն այդ հարցում բավականին ակտիվ է: Չնայած գիտության սահմանափակ ֆինանսավորմանն ու տեխնիկական հագեցվածության խնդրով պայմանավորած` տեղում որոշ հետազոտություններ անելու անհնարինությանը, հայ գիտական ներուժը բավականին մրցունակ է համաշխարհային գիտական հարթակում: Դրանում Հայարփի Սիմոնյանը չի կասկածում:

Լիլիթ ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Լրահոս
Նալբանդյանը հանդիպել է Իռլանդիայի արտաքին գործերի և առևտրի նախարարին Սերժ Սարգսյանը ելույթ է ունեցել ԵՄ Արևելյան գործընկերության գագաթնաժողովում Հայ եւ ռուս փաստաբանները համատեղ քննարկել են ընտանեկան իրավունքի վերաբերյալ ներպետական և միջազգային պրակտիկան Հայաստան-ԵՄ նոր փաստաթուղթը հետագա գործակցության շատ լավ ճանապարհ է կանխանշում. Էդգարս Ռինկևիչս Բրյուսելում մեկնարկել է ԵՄ Արևելյան գործընկերության գագաթնաժողովը ԵԽԽՎ բյուրոն Ադրբեջանի կոռուպցիոն քայլերը հետաքննող անկախ մարմնի գործունեությունը երկարաձգելու որոշում է կայացրել Հայաստանում տասն ամիսներին ուղևորահոսքը, բեռնափոխադրումներն ու թռիչք- վայրէջքները երկնիշ աճ են գրանցել Լեհաստանի Սեյմը միաձայն քվեարկությամբ հայկական համայնքի առնչվող բանաձև է ընդունել Ճանապարհներին տեղ-տեղ առկա է մերկասառույց «Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության» համաձայնագրի ստորագրումը նոր էջ կբացի երկկողմ հարաբերությունների պատմության մեջ Արգենտինայի Սան Լուիս նահանգում ապրիլի 24-ը կնշվի որպես Հայոց ցեղասպանության հիշատակի օր Հայաստանը և Գերմանիան փոխանակեցին «Եկամուտների և գույքի կրկնակի հարկումը բացառելու և հարկումից խուսափելը կանխելու մասին» համաձայնագրի վավերագրերը Քանդման ենթակա վթարային շենքեր Երևանում հաշվառված են Շենգավիթ և Կենտրոն վարչական շրջաններում Եվրոպային ավելի մոտ. Հայաստան-Եվրամիություն նոր փաստաթղթի ստորագրումը նոր էջ կբացի հարաբերություններում Նախագահ Սերժ Սարգսյանը ժամանեց ԵՄ Արևելյան գործընկերության գագաթնաժողովին ԵՄ-Հայաստան համաձայնագրի ստորագրումը անկյունաքարային նշանակություն կունենա այդ երկրի համար. Ժոզեֆ Դոլ Օդի ջերմաստիճանն առաջիկա օրերին կնվազի Շարքային քաղաքացին ժամանակի ընթացքում կզգա ՀՀ-ԵՄ համաձայանգրի արդյունքները. ՀՀ Նախագահ Բրյուսելում մեկնարկում է Արևելյան գործընկերության 5-րդ գագաթնաժողովը. ՈՒՂԻՂ ԵԺԿ-ն ԼՂ հինախնդրում աջակցում է Մինսկի խմբի համանախագահների ջանքերին. գագաթնաժողովում ընդունվել է հռչակագիրը Ճանապարհներին տեղ-տեղ առկա է մերկասառույց Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը ծանրաքաշ մեքենաների համար փակ է Իրանի ծովուժի նոր հրամանատարը մարտանավեր է ուղարկելու ԱՄՆ-ի ափերի մոտ. NBC «Հայաստան» հիմնադրամի հեռուստամարաթոնի ընթացքում հավաքվեց 12,5 մլն ԱՄՆ դոլար Վայքի, Գորիսի և Մեղրու ավտոճանապարհներին ձյուն է տեղում «Ժողովուրդ». Կառավորությունը դեռևս չի պատասխանել «Լուսավոր Հայաստան»-ի դիմումին «Փաստ». Գյուղացիներից 10-15 դրամով խնձոր են գնում մթերման համար «Ժամանակ». «Հոկտեմբերի 27-ի» գործով ցմահ դատապարտյալի հարազատներին զգուշացրել են՝ առհասարակ չխոսել «Ժամանակ». Ծառուկյանը կարգադրել է խստացնել կառավարության քննադատությունը «Ժողովուրդ». Պոլիտեխնիկի հիմնադրամը հայտնվել է դատական քաշքշուկների մեջ «Հայկական ժամանակ». Վազգեն Խաչիկյանն աշխատանք է փնտրում «Հայկական ժամանակ». Կարագի գինը ռե­կորդային աճ է գրանցում ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Նոյեմբերի 24 ՈՒՂԻՂ. Լոս Անջելեսում տեղի է ունենում «Հեռուստամարաթոն-2017»-ը Բասկետբոլի հավաքականը հաղթեց Ալբանիային Նախագահ Սերժ Սարսյանը Բրյուսելում մասնակցում է ԱլԳ գագաթնաժողովին ընդառաջ ԵԺԿ առաջնորդների հանդիպմանը ՀՀ Նախագահը «Հայաստանի եվրոպացի բարեկամներ»-ի անդամներին է ներկայացրել ՀՀ-ԵՄ համագործակցության զարգացման հեռանկարները ՌԴ-ն հարգանքով է վերաբերվում Հայաստան-ԵՄ համաձայնագրի ստորագրմանը. Մարիա Զախարովա Բելգիան Հայաստանի համար կարևոր գործընկեր է ինչպես երկկողմ, այնպես էլ բազմակողմ հարթակներում. ՀՀ Նախագահ Սիրիայի ընդդիմադիրները համատեղ հայտարարություն են տարածել
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan