AM | RU
USD
EUR
RUB

Քաղաքական սերնդափոխությունն ու ինքնության երկվությունը

 

Քաղաքական, հանրային տարբեր շրջանակներում ժամանակ առ ժամանակ գաղափար է հնչում, թե երիտասարդ սերունդը կարող է ավելի արդյունավետ լուծել երկրի առջև կանգնած խնդիրները, քան ավագներն են անում: «Ապագան երիտասարդներինն է», «երիտասարդները կգան ու ամեն ինչ կփոխեն» և նմանատիպ այլ լավատեսական կոչեր են հնչում:

Կարծում եմ այս հոդվածով երիտասարդության հետ կապված նմանատիպ դրական տրամադրվածություն ունեցողներին պետք է հիասթափեցնեմ:

Փորձն ու հետազոտություններն ապացուցել են՝ ինչքան էլ հասարակությունում բացասական վարքի, բացասական ինքնության վերաբերյալ խիստ լինեն պատիժն ու արգելքները, միևնույն է՝ մարդիկ կրկնօրինակելու են այն բացասական ինքնությունը, որը ներկայացվում է իշխող խմբի կողմից: Դա նման է նրան, երբ ընտանիքում հայրը ծխում է, բայց փոքր տղային չի թույլատրում ծխել ու նույնիսկ խիստ պատժում է ծխելու համար: Արդյունքում երեխան միևնույն է, շարունակում է ծխել:

Ինչքան էլ երիտասարդ քաղաքական գործիչը «ստարտային» իրավիճակում դրական բնութագրեր ունենա, ժամանակի ընթացքում նա կրկնօրինակելու է այն սոցիալական վարքը, որն առկա է իրեն շրջապատող քաղաքական, սոցիալական միջավայրում: Օրինակ՝ երիտասարդների միջոցով քաղաքական դաշտում դրական փոփոխություններ իրականացնել ցանկացողներից առաջիններից մեկը Վազգեն Սարգսյանն էր, որը ԵՊՀ ուսանողական խորհրդի ղեկավարին 90-ականների վերջին քաղաքականությամբ զբաղվելու հարցում աջակցեց: Արդյունքում այդ երիտասարդը ժամանակին նույնիսկ դարձավ ամենաերիտասարդ պատգամավորը: Խոսքը Վազգեն Խաչիկյանի մասին է: Ո՞ւր է հիմա Խաչիկյանը: Կարծում եմ Խաչիկյանից հետո քաղաքականությամբ զբաղվող երիտասարդ գործիչներն ընդհանուր առմամբ չեն տարբերվում Խաչիկյանից (թերևս գլխավոր տարբերությունը նրանց կենսագրությունում քրեական գործի բացակայությունն է):

Չնայած վերբալ հրահանգների կամ գրված օրենքների խստության՝ երիտասարդ սերունդը կրկնօրինակելու է այն ինքնությունը, որի կրողն են իրենից ավելի բարձր սոցիալական ստատուսում գտնվող անհատները կամ խմբերը: Կամ այլ կերպ ասած՝ ինչքան էլ խոսենք, թե հայրենասիրությունը լավ բան է, իսկ կոռուպցիան՝ վատ, միևնույն է, երիտասարդները, ինչպես կոռուպցիայի, այնպես էլ հայրենասիրության հարցերում կրկնելու են մեծահասակ քաղաքական գործիչների, իշխող խմբի ինքնությանը: Դրանով է պայմանավորված այն, որ մեզանում չկա վստահություն քաղաքական ուժերի երիտասարդական կառույցների նկատմամբ, և վերջիններս դիտարկվում են որպես գործող քաղաքական համակարգի վերարտադրման գործընթացի մի մաս:

Հայաստանում վիճակը բարդանում է նրանով, որ հակասոցիալական, քրեական քաղաքական ինքնությունն ուղղակի կամ անուղղակի ձևով քարոզվում է նաև մեդիաներով, ինչի արդյունքում նման վարքը կրկնօրինակում են ոչ միայն քաղաքական միջավայրում գտնվող անհատներն, այլև հանրային այլ շրջանակներում: Բնականաբար նման մեդիաարտադրքնը հիմնականում լսարանին դուր է գալիս, որովհետև հայաստանյան բարձր ստատուս ունեցող սոցիալական միջավայրի արժեքներն են ներկայացվում:

Արդյունքում ինքնության երկվություն և փակ օղակ է ստացվում, որտեղ բոլորը խոսում են «վեհ արժեքներից», բայց գործում են այլ՝ բարձրաձայնվողին հակադիր արժեհամակարգի սկզբունքներով: Նման սոցիալական միջավայրի ազդեցությամբ, ժամանակի ընթացքում սերունդների մոտ առաջանում է արժեքային ճգնաժամ, բարոյական արժեքների անկում, արժեքային ավանդական կողմնորոշիչների կորուստ: Առաջանում է ինքնության երկվություն: Երեխան մեծանում է վերբալ մեկ արժեհամակարգի ազդեցությամբ, բայց պարզվում է, որ կյանքում հաջողակ լինելու համար բացարձակ այլ բնորոշիչներ են պետք, իսկ այն դրական ինքնությունը, որով նա սնվել էր մանկապարտեզում և դպրոցում՝ վնասակար է: Արդյունքում որոշ մարդկան մոտ ինքնության ճգնաժամ է առաջանում, իսկ որոշներն էլ սկսում են արդյունավետորեն կրկնօրինակել իշխող խմբի «չգրված» արժեհամակարգը:

Վերոնշյալ խնդիրներն ընդհանուր առմամբ կարող են դիտարկվել որպես «ինքնության ճգնաժամ», որն առաջացել է ինքնության նախկին կողմնորոշիչների «պղտորման», նոր սկզբունքներով հեղինակությունների առաջացման արդյունքում: Ինքնության ճգնաժամը կարող է անհատի ինքնաքայքայման պատճառ դառնալ: Ինքնության ոլորտի անդրանիկ հետազոտող Էրիկ Էրիքսոնը խմբային ինքնության ճգնաժամի հետ կապված յուրահատուկ եզրույթներ ունի և եթե շարժվենք էրիքսոնյան տերմինաբանությամբ, ապա Հայաստանում առկա իրավիճակը կարելի է անվանել «ինքնության զանգվածային շեղում (պաթոլոգիա)»: Նմանատիպ իրավիճակը արտահայտվում է ամեն ինչից մարդկանց զանգվածային դժգոհությամբ, անհանգստությամբ, վախով, հիասթափությամբ, ագրեսիայով և այլն:

Իրավիճակը կարող է փոխվել միայն այն դեպքում, եթե իշխող խմբից որևէ հատված որոշի փոխել իր վարքը և հակառակ գնա գործող սոցիալական նորմերին: Եթե այդ գործընթացն ընթանա մեդիաների գոնե մի մասում սոցիալական նորմերի փոփոխությամբ՝ իրական փոփոխությունները հնարավոր են, և կարող է առաջանալ մի քաղաքական սերունդ, որի խոսքերը համընկնում են վարքի հիմք հանդիսացող արժեքային համակարգի հետ, իսկ այդ իրավիճակում քաղաքական արժեքային փոփոխությունը հնարավոր է դառնում:

Տարբերակ է նաև «դրական արժեհամակարգով» երիտասարդների խմբեր քաղաքական համակարգ «նեմուծելը», սակայն ներկա պահին էլ համակարգում կան նման մարդիկ, որոնք բախվելով համակարգի կողմից սեփական արժեհամակարգի ինքնապահպանման հուժկու ազդեցությանը՝ ճնշված ու հիսթափված դուրս են մղվում:

Միայն մեդիայի գաղափարական փոփոխությունն էլ կարող է արդյունք տալ, բայց շատ ավելի քիչ արդյունավետությամբ, որովհետև մեդիայի ազդեցությամբ ձևավորված արժեհամակագը պետք է «ճեղքի» իրական կյանքում հանդիպող խոչընդհոտները, և պետք է կարողանա հասնել իրական քաղաքական դաշտ:


Վահրամ ՄԻՐԱՔՅԱՆ

«Միտք» վերլուծական կենտրոն

Լրահոս
Առաջարկ. Նախագահի նստավայրը անվանակոչել «Հանրապետության տուն» Այս շաբաթ հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակվել է ավելի քան 2200 կրակոց. ՊԲ Լիբիայում զոհերի թիվը հասել է 220-ի Հացամթերքը թանկացել է, հրուշակեղենն էժանացել Միքայել Մինասյան. Ռուսաստանը կարիք ունի դաշնակցային հարաբերությունների այնպիսի մոդելի, ինչպիսին ԱՄՆ-Իսրայել օրինակն է Դիլիջանի ոլորանները, Սոթք-Քարվաճառ և Բերդ-Ճամբարակ ավտոճանապարհները դժվարանցանելի են Բելգիայի թուրքական կազմակերպությունները հետևում են Հայոց ցեղասպանության ժխտման հնարավոր քրեականացմանը «Փաստ». Փաշինյանը կոշտ զրույց է ունեցել Ջանջուղազյանի հետ «Հրապարակ». Որոշ նախարարություններում ներթիմային գզվռտոցը սրվել է փոխնախարարների շրջանում «Ժողովուրդ». Դավիթ Սեդրակյանը միայն շահելու է պետտուրքի մասին օրենքի փոփոխությունից «Հրապարակ». Արցախում Սամվել Բաբայանի թեման «փակված» են համարում «Փաստ». Հովիկ Աբրահամյանը չի ցանկանում մեկնաբանել, բայց ուշադրությամբ հետևում է «Հրապարակ». Ընդամենը հանդիպում է կազմակերպել Արարատի մարզպետի հետ «Ժամանակ». Տպավորություն է, որ իշխանությունները մոռացել են Ցեղասպանության հերթական տարելիցի մասին «Ժամանակ». Տպավորություն է, որ իշխանությունները մոռացել են Ցեղասպանության հերթական տարելիցի մասին «Ժողովուրդ». Իչպես կարձագանքի ԲԴԽ-ն նախարարի գրությանը ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Ապրիլի 20 Կիևում ավարտվել է Զելենսկու և Պորոշենկոյի նախընտրական բանավեճը Երթևեկության բալային համակարգի ներդրման օրենսդրական փաթեթը մեկ ամսվա մեջ կուղարկվի ԱԺ. Նիկոլ Փաշինյան Լավրով. ԵԱՏՄ-ն գոյության հինգ տարվա ընթացքում ապացուցել է իր կայացած լինելը Մոնրեալի քաղաքապետարանը Հայոց ցեղասպանության 104-րդ տարելիցի կապակցությամբ բանաձև է ընդունել Փաստաբան. Մանվել Գրիգորյանի առողջական վիճակը շատ ծանր է ՄԻԵԴ-ը կհրապարակի Տեր-Պետրոսյանն ընդդեմ Հայաստանի վճիռը Երկիր մոլորակի կողքով հսկայական երկնաքար է անցել Դատարանն ավարտեց Մանվել Գրիգորյանին գրավի դիմաց ազատ արձակելու միջնորդության քննությունը Գարեգին Բաղրամյանն ազատվել է էներգետիկ ենթակառուցվածքների և բնական պաշարների նախարարի առաջին տեղակալի պաշտոնից Վարչապետը հանձնարարել է ապահովել Դավիթ Սանասարյանի պաշտոնավարությունը դադարեցնելու որոշման կատարումը Հազարավոր ուխտավորներ հավաքվել են Երուսաղեմում «Լուսավոր Հայաստան» խմբակցությունը դեմ է քվեարկելու ՏՄՊՊՀ նախագահի պաշտոնում Գեղամ Գևորգյանի թեկնածությանը Ապրիլի 20-ը և 21-ը կլինեն ամենացուրտ օրերը. Ֆելիքս Ցոլակյանը առաջիկա եղանակի մասին Էվանս. Երբ աշխարհը սգում է Նոտղը Դամի տապալումը, մտածում եմ ի՛նչ եկեղեցիներ են կորցրել հայերը Սիրիայում ականային պատահարից տուժած սակրավորն արդեն Հայաստանում է Լուկաշենկոն փոխում է սահմանադրությունը Ռուսաստանն ու Հայաստանը կավելացնեն համատեղ զորավարժությունների ինտենսիվությունը Ամերիաբանկի նախաձեռնությամբ տեղի ունեցավ Դավիթ Յանի վարպետության դասը ՄՌԿ մասնագետների համար Վլադիմիր Կարապետյանը. Վարչապետը մտադիր չէ պաշտոնանկ անել Դավիթ Սանասարյանին Վարչապետն ու Ծառուկյանը հանդիպմանը քննարկել են ներդրումների հարցեր և ցեմենտի գործարանի հետ կապված խնդիրը Ես դեռ համբերում եմ. Ծառուկյանը պնդում է, որ ՊԵԿ-ը վարչապետի մոտ լավամարդ լինելու համար է ստուգումներ անում Նիկոլ Փաշինյանը դադարեցրել է Դավիթ Սանասարյանի լիազորությունները ԱԺ-ն առաջին ընթերցմամբ ընդունեց բուռն քննարկում առաջացրած ցեմենտի վերաբերյալ նախագիծը
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan