AM | RU
USD
EUR
RUB

«Քիմիան մի քիչ նման է ճաշ եփելուն». Երբ քիմիկոսը լաբորատորիայում և խոհանոցում աշխատում է նույն ոգևորությամբ

Քիմիայի ձգողության ուժը

Քիմիկոս Արմեն Գալստյանը, հնարավոր է, կենսաակտիվ միացությունների սինթեզմամբ երբևէ չզբաղվեր, եթե աներ գյուղակադեմիայի հացաբուլկեղենի բաժին տանող վերջին քայլը: Խոհարար դառնալու նրա երազանքը սկզբում զիջեց ծնողների ցանկությանը, հետո ինքնաբերաբար փոխեց ուղղությունը: Գյուղակադեմիա ընդունվելու համար քիմիա պարապելու ընթացքում Արմենը հասկացավ` իրենը քիմիան է. «Օրգանական քիմիան ինձ շատ էր ձգում: Երբ խորացա այդ առարկայի մեջ, զգացի, որ այն նաև հեռանկարային մասնագիտություն է, իսկ խոհարարությունը` հոբբի, որը մինչև հիմա իր տեղում է: Ճիշտ է, ուսման ընթացքում պատահել է, որ տարակուսել եմ,թե որ ուղղության մեջ խորանամ` օրգանական, անալիտիկ, թե ֆիզքիմիայի, բայց ամեն անգամ, երբ վերադառնում էի օրգանական քիմիային, զգում էի, որ ամենաշատը դա է ձգում: Գիտեք, քիմիան մի քիչ նման է ճաշ եփելուն, դնում ես, խառնում ու խառնում (ժպտում է,-խմբ.) »,-մասնագիտական հաջող ընտրության մասին պատմում է քիմիական գիտությունների թեկնածու, ԵՊՀ քիմիայի ամբիոնի ուսումնական լաբորատորիայի վարիչ, գիտաշխատող Արմեն Գալստյանը:

Արդեն 16 տարի է` Արմենը գիտությամբ է զբաղվում: Համաշխարհային գիտության տեմպից ետ չմնալու համար նա ու գործընկերներն ունեցած հնարավորություններն առավելագույնս են օգտագործում, չունենալու դեպքում էլ ստեղծում` մարդկային ռեսուրսի ու ժամանակի հաշվին. «Շատ դեպքերում ինքներս ենք մեր ձեռքի տակ եղած նյութերից ստանում մեզ պետք եկած կառուցվածքով միացությունը: Այսինքն` սինթեզում ենք ելանյութի ելանյութի ելանյութը, հետո փոխակերպումներ անում»:

Այնքան ժամանակ չի պահանջվում ցանկալի նյութի սինթեզման, որքան որ մաքրման համար: Քիմիկոսը գործընթացի այս փուլի ամենամեծ կորուստը, սակայն, ժամանակը չի համարում, այլ` տարբեր ռեակցիաների արդյունքում առաջացող կողմնակի նյութերը, որոնք մաքրման ընթացքում դեն են նետվում: Ու դա դեռ ոչինչ, հնարավոր է` սինթեզված հիմնական միացությունն էլ չարդարացնի իրեն. «Հնարավոր է, որ սինթեզված միացությունն ունենա մեր կանխատեսած ակտիվությունը, բայց դրանից բացի, կողմնակի անթույլատրելի ազդեցություն էլ ունենա և արգելվի դրա օգտագործումը դեղարտադրության մեջ: Այսինքն` երաշխավորված չէ, որ ստացված միացությունը պարտադիր կմտնի որևէ դեղի բաղադրության մեջ: Հնարավոր է` միլիարդավոր դոլարներ ծախսվի, բայց կենսաակտիվ նյութը դեղատուն չհասնի»:

Սինթեզելով հակասնկային ակտիվության նոր կրողներ

Դեղերի բաղադրությունների ու ազդեցությունների ուղղությամբ հայ գիտնականներն աշխատել ու շարունակում են աշխատել, սակայն, ինչպես Արմենն է ասում, Հայաստանում դեղ արտադրելու մասին խոսելը դեռ շատ շուտ է. հիմնական խոչընդոտը ներդրումների պակասն է: ՀՀ-ում առայժմ սահմանափակվում են գիտական նորույթն արտոնագրելով կամ բարձր ազդեցության գործակից ունեցող ամսագրերում տպագրելով:

Կենդանիների վրա կատարված կենսաբանական փորձակումների մասին հոդվածներն անգամ դժվարությամբ են հրապարակվում բարձր ազդեցության գործակից ունեցող ամսագրերում, քանի որ այդ փորձակումներն իրականացնելու համար ևս լիցենզիա է պետք: «Որևէ ակտիվություն առնետների վրա փորձարկելու համար անհրաժեշտ է մոտ 30-40 առնետ, որոնք սովորական առնետներ չեն, այլ հատուկ ցեղատեսակի սպիտակ առնետներ, որոնք պահվում են հատուկ միջավայրում, ունեն առանձնահատուկ սննդակարգ: Պատկերացրեք, թե քանի առնետ պետք կլինի մեր ստացած բոլոր միացությունների ակտիվությունը որոշելու համար: Դա լուրջ միջոցներ է պահանջում: Այնուամենայնիվ, որոշ փորձարկումներ անում ենք, օրինակ` մի քանի տարի առաջ Մնջոյանի անվան նուրբ օրգանական քիմիայի ինստիտուտում ստուգել ենք ստացված միացությունների հակահիպօքսիկ ակտիվությունը»,-ասում է երիտասարդ գիտաշխատողը:

Գիտական համագործակցության շրջանակներում մի շարք լաբորատորիաներում շարունակվում են փորձարկումներ անել նաև հիմա, բայց ոչ կենդանիների վրա, այն թանկ հաճույք է: Ավելի հաճախ հակասնկային ու հակաբակտերիալ ակտիվություն են որոշում: Դա և´մատչելի է, և´սինթեզվող միացություններին բնորոշ: Պետրիի թասիկի մեջ միաժամանակ 5-6 միացությունների կենսաբանական ակտիվությունն են որոշում. «Մենք աշխատում ենք ստեղծել նոր կառուցվածք ունեցող միացություններ, որոնց նկատմամբ առկա դեղամիջոցներով չվնասազերծվող հարուցիչները կայուն չեն լինի: Հիմա ավելի շատ հակասնկային ակտիվությամբ օժտված միացություններ ենք սինթեզում: Վերջերս ստացել ենք մի հետաքրքիր հակասնկային միացություն, որն իր ակտիվությամբ նման է «Ֆլյուկոնազոլ»-ին: Ճիշտ է, մեր լաբորատորիան տարբեր ուղղություններով է աշխատում. սինթեզել ենք նաև հակասթրեսային, հակահիպօքսիկ ակտիվությամբ նյութեր, բայց վերջին շրջանում գերակշիռ թիվ են կազմում ազոլները, մասնավորապես` 1,2,4-տրիազոլների դասի միացությունները, որոնք կառուցվածքով նման են «Ֆլյուկոնազոլ»-ին»:

Թե հայ մասնագետների տված գաղափարներն ու մշակած մոդելները երբ և ինչպես կմտնեն ֆարմինդուստրիա, Արմեն Գալստյանը դժվարանում է կանխատեսել, բայց այն, որ մեր գիտնականների հեղինակած հոդվածների վրա հղումներ արվել են ու կարվեն, խոստումնալից է համարում:

Լիլիթ ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Լրահոս
Արմեն Սարգսյանը ՀՅԴ-ի համար ՀՀ նախագահի ընդունելի թեկնածու է Արմավիրում հրդեհից հետո տնակում հայտնաբերվել է տղամարդու այրված դի Մխիթարյանը ծննդյան երեկոն անցկացրել է Ռայոլայի և Պոգբայի հետ ՍԱՊԾ պետը վստահ է՝ Հայաստանում սննդամթերքի անվտանգության համակարգը թևակոխելու է զարգացման նոր փուլ ՀՀ տարածքում կան դժվարանցանելի ճանապարհներ. Ստեփանծմինդա-Լարսում կուտակված է 279 բեռնատար ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Հունվարի 22 Մխիթարյանը վերջնական համաձայնության է եկել «Արսենալ»-ի հետ Էդվարդ Նալբանդյանը ՀԲԸՄ նախագահի հետ քննարկել է համահայկական օրակարգին առնչվող հարցեր Վրաստանում ճանապարհին արգելափակված ՀՀ քաղաքացիներ չկան. դեսպանատուն Լավագույն դիրքապահը. Սարմեն Բլբուլյան Օբամայի գլխավոր խորհրդականները ներողություն են խնդրել Հայոց ցեղասպանությունը չճանաչելու համար ՍԱՊԾ-ն պարտավոր է իր աշխատանքով երաշխավորել քաղաքացու շահերի պաշտպանությունը. վարչապետին է ներկայացվել ծառայության հաշվետվությունը ՀՀ ԱԻ նախարարի հրամանով՝ գազաբալոնի պայթյունի առնչությամբ կիրականացվի փորձաքննություն Արագության գերազանցումն ու անսթափ վիճակում ավտոմեքենա վարելը ծանր հետևանքով ավտովթարների հիմնական պատճառներն են Գարդասիլ՝ փրկության օղա՞կ, թե՞ տրոյական ձի (մաս2) Ազնավուրը հայտարարել է, որ Ջոնի Հալիդեյի մահը սգացել է «հայկական ձևով» Հայաստանի լեռներում անցկացվում է դահուկային մրցավազք ՀՀ-ի և ՌԴ-ի ուժային կառույցների միջև Խոսրով Հարությունյանի կարծիքով՝ միջազգային շրջանակում Արմեն Սարգսյանի նկատմամբ գործընկերային մեծ վստահությունը կարող է փոխանցվել նաև Հայաստանին Թռիչքից րոպեներ առաջ Լոնդոնի ոստիկանությունը ձերբակալել է ալկոհոլի ազդեցության տակ գտնված օդաչուին Զինծառայող Ալբերտ Դալլաքյանի վիրահատության համար անհրաժեշտ գումարը հանգանակությամբ հավաքվել է Նախագահը խորհրդակցություն է անցկացրել Կենտրոնական բանկի ղեկավար կազմի հետ Առաջիկա հինգ օրերին օդի ջերմաստիճանը էապես չի փոխվի, արևային եղանակը կպահպանվի ԱՄՆ կողմից Սիրիայում անվտանգության ուժերի ստեղծումը Թուրքիայի դեմ ուղղված վտանգ չի պարունակում Դավիթ Բաբայանը կարեւորում է Հայաստանի եւ Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպումը խաղաղ բանակցային գործընթացը շարունակելու համատեքստում Նախագահ Սերժ Սարգսյանն աշխատանքային այցով կմեկնի Ֆրանսիայի Հանրապետություն Թուրք-սիրիական սահմանին սպանվել է 4 թուրք զինվոր Արմեն Սարգսյանը բարձր մակարդակի քաղաքական գործիչ է. Kommersant-ն անդրադարձել է ՀՀ 4-րդ նախագահի թեկնածուին Մխիթարյանը բուժզննում կանցնի Լոնդոնում հանգստյան օրերին. Independent Թուրքիայում զբոսաշրջիկների ավտոբուս է վթարվել. կա 13 զոհ Գերմանական մամուլն անդրադարձել է իսրայելական Aueronautics ռազմարդյունաբերական ընկերության ադրբեջանական սկանդալին Բակո Սահակյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Դատական համակարգի աշխատողի օրվա առթիվ Պայթել է գազաբալոն. կա մեկ տուժած «Հայկական ժամանակ». Ալբերտ Դալլաքյանի վիրահատության գումարը հավաքվել է «Հրապարակ». Գագիկ Ծառուկյանը բիզնեսների կառավարումը հանձնել է իր երեխաներին «Փաստ». էներգիա արտադրող սարքավորումներն էժանացել են «Առավոտ». Սվիտալսկի. ԵՄ-ն ողջունում է կառավարության՝ կոռուպցիայի դեմ նախաձեռնվող քայլերը «Հայկական ժամանակի». Արմեն Ջիգարխանյանն իրեն լավ է զգում «Ժամանակ». Վարչապետի թիմակիցները կառավարության քննադատների հետ փորձում են «լեզու գտնել» «Ժողովուրդ». Արմեն Սարգսյանի թեկնածությունն ընդունելի է Արցախի համար «Փաստ». Քրեական հեղինակությունները դուրս են եկել միմյանց դեմ
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan