AM | RU
USD
EUR
RUB

Թունավոր նյութերի կլանիչների կիրառումը և´ տնտեսվարողներին ձեռնտու կլինի, և´ քաղցրահամ ջրի պաշարները կխնայի

 
 

Քաղցրահամ ջրի պաշարների առումով Հայաստանին երանի տվող երկրները քարտեզի վրա քիչ չեն: Իսկ թե որքան ժամանակ մեր երկիրը կմնա նման երանելի կարգավիճակում, կախված է նրանից, թե անսպառ չհամարվող քաղցրահամ ջուրը որքան խնայողաբար կօգտագործվի: ԵՊՀ Քիմիայի ֆակուլտետի անօրգանական և անալիտիկ քիմիայի ամբոնի դասախոս, քիմիական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Լուսինե Հարությունյանը մեկն է նրանցից, ովքեր ուղիներ են փնտրում չվերականգնվող ռեսուրսը հնարավորինս խնայողաբար օգտագործելու համար։ «Հայաստանում բնական ադսորբենտների զգալի պաշարներ կան։ Դրանք ալյումինասիլիկատային կավահողեր են, որոնք թունավոր նյութերը՝ այդ թվում և ծանր մետաղները, կլանելու հատկություն ունեն։ Մեծամորի ատոմակայանում օգտագործվող ջրում առկա ռադիոակտիվ նյութերի կլանման համար ցեոլիտները, որոնք ադսորբենտների տեսակ են, շատ արդյունավետ ու նպատակահարմար կարող են լինել»,-հուշում է Լուսինե Հարությունյանն ու հիշեցնում այդ եղանակով ջուրը մաքրելու աշխարհում ընդունված պրակտիկան։

Սննդի արդյունաբերությունից մինչև կենցաղ ձգվող շղթայում ադսորբենտներն ըստ անհրաժեշտության կիրառելու դեպքում հնարավոր կլինի մի քանի անգամ կրճատել օգտագործվող ջրի ծավալը՝ առանց մեծ ջանքերի ու չնչին ծախսերով։ «Լվացման նպատակով օգտագործվող ջուրը, որի մեջ լինում են տարբեր մաքրող, լվացող միջոցներ, հատուկ աշտարակի միջով անցկացնելու դեպքում, որի մեջ նախապես լցված կլինեն ցեոլիտները, կազատվի հիշյալ մակերևութային ակտիվ նյութերից և կարելի կլինի երկրորդ անգամ ևս օգտագործել։ Մյուս կողմից էլ այդ չքայքայվող նյութերը արտաքին միջավայր դուրս չեն գա»,- ասում է Լուսինեն։

Քիմիական գիտությունների դոցենտի նախանշած ջրախնայողության սխեման նույն հաջողությամբ կարող է կիրառվել նաև ձկնաբուծարաններում։ Միայն թե այստեղ ադսորբենտները կկլանեն ամոնիակը և զգալի կկրճատեն դրա արտանետումը մթնոլորտ՝ կենդանի օրգանիզմներին ազատելով առողջությանը սպառնացող պոտենցիալ ռիսկից։ Արդյունքում հիմնական խնդիրը՝ ջրի խնայողությունը ևս ապահովված կլինի։

Մնում է միայն այս՝ լաբորատորիաներում մշակված մոդելները կիրառության մեջ դրվեն, ինչը, սակայն, հազվադեպ է լինում։ Օրինակ՝ հանքը շահագործողին համոզել՝ լվացման ենթարկել թափոնները, Լուսինեի խոսքով, շատ դժվար, շատ դեպքերում էլ անհնար է լինում, իսկ պոչամբարներից նմուշառում անել էլ չեն թույլատրում։ Մինչդեռ խոցելի վայրերում քիմիական կլանիչներ կիրառելու դեպքում, բնապահպանական խնդիրը գոնե լոկալ առումով կարելի կլինի լուծել։

Նման պարագայում փոքր-ինչ ուրախացնում է այն միտքը, որ բնական կլանիչներ որոշ քանակությամբ առկա են նաև Հայաստանի հանքարդյունաբերական շրջաններին հարող տարածքներում՝ հողի մեջ։ «Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ որոշ աղտոտիչների դեպքում դրանք բնական վիճակում էլ են կիրառելի։ Ուղղակի քիմիական մշակման դեպքում ադսորբենտների կլանողունակությունն ակտիվանում է»,-ասում է Լուսինե Հարությունյանը։

Բայց ադսորբենտների կլանելու հատկությունն էլ անսպառ չէ։ Անընդհատ վերցնելով շրջապատի թունավոր ու վնասակար նյութերը՝ ակտիվ կենտրոնները փակվում, ադսորբենտների կլանունակությունը նվազում է։ «Առաքելությունն» արդեն ավարտած կլանիչները կարող են շինարարության կամ ճանապարհաշինության մեջ օգտագործվել, ինչպես արվում է աշխարհի տարբեր երկրներում։ Քանի որ դրանք ծանր մետաղները վերցնում են քիմիական եղանակով, ուստի վերջինների պոկվելու և կրկին շրջակա միջավայր անցնելու վտանգը գրեթե բացակայում է։

Արդյունաբերական գործունեության թափոնները «վնասազերծող», դրանից հետո էլ ճանապարհաշինության համար հումք ծառայող ադսորբենտների հետքերը տանում են դեպի Հայաստանի հյուսիսարևելյան հատված։ Մեր երկրում ցեոլիտների ամենամեծ պաշարները գտնվում են Նոյեմբերյան, իսկ ադսորբենտների մյուս տեսակինը՝ բենտոնիտներինը, Իջևան քաղաքներում։

Լիլիթ ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Լրահոս
Առաքել Մովսիսյանը բերման է ենթարկվել ԱԱԾ Հայկ Մարությանը հայտարարել է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությանն անդամակցելու մասին Խոշոր չափերով գողություն Երևանում գործող գրասենյակներից մեկից Կեսգիշերն անց հրավառություն իրականացրած օտարերկրացի ուսանողները հրավիրվել են ոստիկանություն «Սեքյուրիթի Դրիմ» և «Էլիփս» ընկերությունները 1 միլիարդ դրամից ավել գումար են հափշտակել ԱԱԾ-ն գործողություններ է իրականացնում Առաքել Մովսիսյանի տանը Աստված տա, որ այլևս ոչ մի հայ մայր չանցնի այն դժոխքով, որը տեսել են մեր հերոսների ծնողները Պատճառված վնասից ավելի քան 44 միլիոն դրամը վերականգնվել է․ չարաշահումներ պարարտանյութի և սերմացուի բաշխման գործընթացում Նախորդ յոթ տարիներին շարքից հանվել է ադրբեջանական 22 ԱԹՍ, հայկական կողմը կորցրել է 3-ը Վարույթ է ընդունվել ՀԿ նախագահի կողմից խոշոր չափերով յուրացում կատարելու դեպքի առթիվ հարուցված քրեական գործը Մասիսի քաղաքապետը կմնա ազատության մեջ․ վերաքննիչ դատարանը մերժեց դատախազի բողոքը ՀՔԾ-ն կարճել է բողոքի ցույցերի օրերին Նիկոլ Փաշինյանի, Արարատ Միրզոյանի և Սասուն Միքայելյանի նկատմամբ հարուցված քրեական գործով վարույթը Դատարանը բավարարեց ՊՊԾ գնդի գրավման գործով ամբաստանյալ Գառնիկ Հովակիմյանի կալանքը փոխելու միջնորդությունը ԱՄՆ-ում մահացել Է ժեստերի լեզվին տիրապետող գորիլան Թուրքիան պատասխան մաքսային տուրքեր սահմանեց ԱՄՆ-ից ներկրվող ապրանքների վրա Կուտակային կենսաթոշակային համակարգին առնչվող փոփոխությունները նախատեսվում է ԱԺ ներկայացնել աշնանը. Թանդիլյան Ադրբեջանի և Թուրքիայի կողմից Հայաստանի շրջափակումը հակասում է ՍԾՏՀ ԽՎ հիմնարար սկզբունքներին. Շարմազանով Սանասարյանը չարաշահումների դեպքում ստուգումներ կնախաձեռնի նաև իր «հեղափոխական ընկերների» գերատեսչություններում Հայաստանում տեղի է ունենում իրավապահ համակարգի և հանրության հաշտեցման պատմական գործընթաց. Նիկոլ Փաշինյան Արյունաբանական կենտրոնի տնօրենի ժամանակավոր պաշտոնակատար է նշանակվել Սամվել Դանիելյանը Արտակ Զեյնալյանը կարևորել է ԵԽ աջակցությունը Հայաստանում արդար և թափանցիկ ընտրություններ անցկացնելու գործում Թուրքիան սպառնում է Իրաքի տարածքային ամբողջականությանը «Յանս»-ում, սեփականատիրոջ ու տնօրենի տանը խուզարկությամբ հայտնաբերված ավելի քան 1 մլն դոլարն ի պահ է հանձնվել ԿԲ-ին Դավիթ Սանասարյանը խոստանում է ապրել բացառապես աշխատավարձով Կենդանաբանական այգի այցելելը լիովին անվտանգ է. առողջապահության նախարարություն Նախադպրոցական և դպրոցական հաստատություններում չարաշահումների առթիվ քննվում է 13 քրգործ «Էջմիածնում ավտոմատներով հարձակվում էին հիմնարկների վրա, գումարներ էին խլում, երեխաներ էին գողանում-վաճառում». Հրաչ Բերբերյան ԵԿՄ նիստում որոշվեց կասեցնել վարչության նախագահ Մանվել Գրիգորյանի լիազորությունները. տեսանյութ Դավիթ Սանասարյանը ՊՆ-ում ստուգումները հիմնավորում է ուժեղ և մաքուր թիկունք ունենալու անհրաժեշտությամբ ՊՊԾ գնդի գրավման գործով ամբաստանյալ Արմեն Լամբարյանը գրավի դիմաց ազատ կարձակվի Ֆեդերիկա Մոգերինին ողջունել է Հայաստանում տեղի ունեցած փոփոխությունների խաղաղ բնույթը Դատապարտյալին տեսակցության եկածների սեռական օրգանների հատվածում բջջային հեռախոսներ են հայտնաբերվել Մենք խոտ ուտող հերոս չենք ունեցել և չունենք Կառավարությունը կշարունակի վճարել «Նաիրիտ»-ի 121 աշխատակցի աշխատավարձը Պատրաստ եմ ողջ ներուժս դնել արդյունավետ բարեփոխումներ իրականացնելու գործում. Մանե Թանդիլյան Արտաբույնք համայնքի նախկին ղեկավարը մանկապարտեզ է ապօրինի գնել և գրանցել որդու անվամբ Ոստիկանները բացահայտել են Ավշարի դպրոցի տնօրենի չարաշահումները Ադրբեջանա-իրանական սահմանին փոխհրաձգության հետևանքով մարդ է վիրավորվել Օսիպյանը հերքում է ԱԱԾ-ի հետ լարված հարաբերությունների մասին խոսակցությունները Որևէ խնդիր չունենք. Դավիթ Սանասարյանը վստահ է՝ Դավիթ Տոնոյանը ՊՆ-ում բացահայտված չարաշահումներում պատասխանատվության բաժին չի ունենալու
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan