Times.am | Երազանքի հետևից գնացող բժիշկ-մանրէաբանը
AM | RU
USD
EUR
RUB

Երազանքի հետևից գնացող բժիշկ-մանրէաբանը

 
 

ՀՀ ԳԱԱ «Հայկենսատեխնոլոգիա» գիտաարտադրական կենտրոնի ավագ գիտաշխատող Անի Պալոյանը կենսաբան դառնալու մասին չէ, որ երազում էր։ Անին ԵՊՀ կենսաբանության ֆակուլտետում հայտնվեց բժիշկ դառնալու դժվար իրականանալի երազանքից հրաժարվելուց հետո միայն։ Բայց նրա դեպքում վաղուց փայփայված երազանքը ոչ թե անհետ կորավ, այլ փոխակերպվեց մեկ այլ երազանքի. «Դիպլոմային աշխատանքիս ընթացքում ծանոթացա «Հայկենսատեխնոլոգիա» գիտաարտադրական կենտրոնի սպիտակուցային տեխնոլոգիաների լաբորատորիայի ներկայիս ղեկավար Արթուր Համբարձումյանի հետ։ Նրա մարդ տեսակը շատ հավանելով՝ ցանկացա ես էլ իր պես գիտնական դառնալ»։ Երազանքը դարձավ նպատակ ու հենց այստեղ՝ կենտրոնում էլ, 2008 թվականից Անին սկսեց իր գիտական գործունեությունը։

Սպիտակուցային տեխնոլոգիաների լաբորատորիայում արդեն ութ տարի է՝ երիտասարդ գիտաշխատողը զբաղվում է դեղագործության և սննդի արդյունաբերության մեջ պահանջված ֆերմենտների ստացմամբ։ Մանրէների «բանկը»՝ ՀՀ ԳԱԱ Միկրոբիոլոգիայի և մանրէների ավանդադրման կենտրոնն, ինչ խոսք, լաբորատորիայի համար մանրէների շտամի հիմնական մատակարարն է հանդիսանում. Անին ու գործընկերները ֆերմենտների շտամ արտադրիչների ստացման համար կենտրոնում դեպոնացված շտամներն են օգտագործում։ «Փորձում ենք գենային ինժեներիայի ճանապարհով ֆերմենտների ռեկոմբինանտ շտամ-արտադրիչներ ստանալ։ Գիտպետկոմի կողմից վերջերս ստացած դրամաշնորհով արդեն ալֆա ամինազի ստացման աշխատանքն եմ ղեկավարում։ Դա շատ կարևոր ձեռբերում է, քանի որ ալֆա ամինազը ստանալուց հետո կկարողանանք օսլայից գլյուկոզային և ֆրուկտոզային սիրոպ, ինչպես նաև սպիրտ ստանալ։

Հացաբուլկեղենի, մաքրող միջոցների արտադրության մեջ լայնորեն օգտագործվող այդ ֆերմենտը մեր երկիրը ներկրում է, մինչդեռ եթե տեղում կարողանանք դա արտադրել, ներքին պահանջարկը լիովին կբավարարենք, որն էլ հենց մեր հեռահար նպատակն է»,-ասում է կենսաբանական գիտությունների թեկնածու Անի Պալոյանը։ Բայց այստեղ մի մեծ բաց է նկատում մեր զրուցակիցը՝ արտադրության հետ կապող օղակի բացակայությունը։ Արտասահմանյան տարբեր գիտական կենտրոններում աշխատած գիտնականը ոչ մի տեղ չի հանդիպել, որ գիտական արդյունքն առևտրայնացնելու մասին գիտնականը մտածի։ Երիտասարդ գիտաշխատողը հիշեցնում է՝ գիտնականը պետք է զբաղվի միայն գիտությամբ, և ցավով հավելում՝ Հայաստանում դա, ուղղակի, անհնար է. «Մեր երկրում գիտությունից բացի գիտնականը մի շարք կողմնակի աշխատանքներ էլ է կատարում, որոնք, ահագին ժամանակ խլելով նրանից, թույլ չեն տալիս ամբողջովին նվիրվել գիտությանը։ Աշխատանքային պայմաններն էլ ենք մենք ստեղծում, նյութերի ձեռբերման համար տենդերների հետ կապված որոշ հարցերով էլ ենք մենք զբաղվում, դրամաշնորհների համար էլ ենք պայքարում և այլն, և այլն»։

Որ դրամաշնորհ շահելու համար հաճախ տքնաջան աշխատել է պետք, Անին շատ լավ գիտի, բայց դրանից չի խուսափել ո´չ նախկինում, ո´չ էլ հիմա, քանի որ վաղուց է հասկացել՝ Հայաստանի պայմաններում գիտական նպատակներին հասնելու ամենաիրատեսական ուղին դրամաշնորհն է։ Անգլիայի Սուրիի համալսարանի բակտերիոլոգիայի լաբորատորիայում երկու ամիս տևողությամբ հետազոտական աշխատանքը դարձյալ դրամաշնորհով հնարավոր դարձավ։ «Շահեցի Եվրոպական մանրէաբանական ասոցիացիայի հետազոտական դրամաշնորհը և Անգլիայում երկու ամիս հակաբիոտիկների կայունության առաջացման և տարածման պատճառներն էի հետազոտում։ Ճիշտ է, դա իմ գիտական հիմնական ուղությունից մի փոքր շեղում էր, բայց վաղուց իմ հետաքրքրությունների մեջ է մտնում։ Երբ 2015թ. ընդունվեցի Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի օրդինատուրա՝ բժշկական մանրէաբանություն մասնագիտությամբ, հաճախ էի լինում Նորքի ինֆեկցիոն հիվանդանոցում ու այնտեղ տեսա, հասկացա, թե ինչքան հակաբիոտիկային կայուն շտամներ ունենք, որոնք համապատասխան հետազոտություններ չեն անցնում։ Շատերը չեն պատկերացնում, թե ինչպես են այդ կայուն շտամները հայտնվում բնության մեջ»,-ասում է բժիշկ -մանրէաբանը։

Ամբողջ աշխարհում հակաբիոտիկների շահագործման դեմ ծավալված պայքարին անտարբեր չմնացած բժիշկ -մանրէաբանը, գիտակցելով, որ հնարավոր է գա մի օր, երբ այս կամ այն մանրէի վրա այլևս ոչ մի հակաբիոտիկ չազդի, որոշեց համատեղել կենսաբանությունն ու բժշկությունը։

Առաջին հերթին հենց բժշկության հանդեպ երբեք չմարած սերն Անիին հասցրեց Սուրիի համալսարան, որտեղ հիվանդներից ու սննդից հակաբիոտիկային կայունություն ունեցող մանրէներ էին անջատում և ուղարկում լաբորատորիա՝ հետազոտելու, որպեսզի պարզեն, թե տարբեր հակաբիոտիկների նկատմամբ դրանք ինչպիսի կայունություն ունեն։ Հետազոտական հիմնական եղանակը գենային մակարդակով էր, որը թույլ էր տալիս հասկանալ, թե որ գենով է պայմանավորված այս կամ այն կայունությունը, և ինչ հաճախականությամբ են տվյալ մանրէները մյուսներին փոխանցում այդ կայունությունը։

Օրերից մի օր նոր համաճարակի զոհ չդառնալու համար Անի Պալոյանը միշտ ու բոլորին նույն խորհուրդն է տալիս՝ առանց բժշկի նշանակման ոչ մի դեպքում հակաբիոտիկ չընդունել։

Լիլիթ ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Լրահոս
Վարդան Բոստանջյանի պատգամավորական մանդատը փոխանցվեց Այծեմնիկ Օհանյանին Երևանում տեղի է ունենալու ՀԱՊԿ միացյալ շտաբի ներկայացուցիչների հերթական խորհրդակցությունը Մինսկում տեղի է ունենալու ԱՊՀ մասնակից պետությունների պաշտպանության նախարարների խորհրդին առընթեր նիստ Ռոբերտ Քոչարյանի գրասենյակի հայտարարությունը Հայաստանում չկա որևէ ուժ, որ ի վիճակի կլինի կանգնել ժողովրդի իշխանության առաջ. Նիկոլ Փաշինյան Լարիսա Ալավերդյանի կարծիքով, Ռոբերտ Քոչարյանին կալանավորելիս շտապել էին Հայաստանում օդի ջերմաստիճանը օգոստոսի 16-17-ին կբարձրանա Ռոբերտ Քոչարյանի մամուլի ասուլիսը տեղի չունեցավ Բողոքի ակցիայի մասնակիցները ներխուժեցին սրահ, որտեղ պետք է կայանա Ռոբերտ Քոչարյանի ասուլիսը Մեկնարկում է Ռոբերտ Քոչարյանի մամուլի ասուլիսը. ուղիղ Հայաստանը շարունակում է ձեռնարկել բոլոր միջոցները Ադրբեջանում գերեվարված Կարեն Ղազարյանին անվտանգ հայրենիք վերադարձնելու ուղղությամբ Նախիջևանյան ուղղությամբ ադրբեջանական ուժերի վերադիրքավորման փորձերն ամեն կերպ կանխվելու են. ՀՀ ԱԳՆ Ռոբերտ Քոչարյանն ազատ կարձակվի կալանքից Մհեր Մարգարյանը նշանակվել է ՄԱԿ-ում Հայաստանի մշտական ներկայացուցիչ Լևոն Տեր-Պետրոսյանն ու ՀԱԿ-ը պատրաստ են վկայություն տալ Մարտի 1-ի գործով. Արամ Մանուկյան Չավուշօղլու. «ԱՄՆ-ն պետք է իմանա, որ պատժամիջոցներոով և ճնշումներով Թուրքիայից չի կարող որևէ բան կորզել» Իրանի էներգետիկայի նախարարը հայտնել է ՀՀ տարածքով ՌԴ-ին էլեկտրաէներգիա մատակարարելու բանակցությունների մեկնարկի մասին Թուրքիայում շարունակվում է լիրայի արժեզրկումը. Էրդողանը կոչ է անում վաճառել դոլարներն ու եվրոները Վարչապետության 100 օր։ Ի՞նչ պատասխան տալ ժողովրդին Օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա Նախիջևանյան ուղղությամբ ադրբեջանական սադրանքներին հայկական զինված ուժերը պատասխանել են կրակով «Լիդիան Արմենիա»-ի աշխատակիցները կառավարության շենքի դիմաց բողոքի ակցիա են կազմակերպել Քաղաքական պատրաստակամություն ենք հայտնել ԼՂ բանակցությունները կառուցողական հունով շարունակելու հարցում. Փաշինյան Անկարան դիմակայելու է ԱՄՆ-ի կողմից եկող սպառնալիքներին. Էրդողան Իրանի ուժայինները ոչնչացրել են 11 ահաբեկչի Հանրապետությունում օդի ջերմաստիճանն աստիճանաբար կբարձրանա 3-5 աստիճանով Կյանքից հեռացել է քանդակագործ Նիկոլայ Նիկողոսյանը Յուրի Խաչատուրովը մեղադրանքը չի մեկնաբանում ՀՀ-ի իմիջը չվնասելու համար, իսկ կալանքի որոշումը վիճարկում ենք. պաշտպան Քոչարյանի խափանման միջոցը փոխելու վերաքննիչ բողոքի քննությունն ավարտվեց, դատարանի որոշումը կհրապարակվի օգոստոսի 13-ին Վերաքննիչ դատարանում ավարտվեց Ռոբերտ Քոչարյանի կալանքի վերաբերյալ բողոքների քննությունը, որոշումը կհրապարակվի օգոստոսի 13-ին. փաստաբան Մտքի տեռոր է, մտահոգվելու, կարծիք, տեսակետ հայտնելու իրավունք չունե՞նք. Հրանտ Մարգարյան Դիանա Հովհաննիսյանը նշանակվել է Երևան քաղաքի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր «Ժառանգություն»-ը կմասնակցի Երևանի ավագանու արտահերթ ընտրություններին Ներկրված թռչնամսում հայտնաբերվել են շեղումներ. որոշ խմբաքանակներ ճանաչվել են վտանգավոր և պիտանի չեն օգտագործման համար Վարչապետն անդրադարձել է Քոչարյանի գործով վերջին զարգացումներին և Լավրովի հայտարարությանը Համայնքներում կանաչ ենթակառուցվածքների ստեղծման ծրագիրը շարունակվում է Հնարավոր է նա ուժեղացնի «Փյունիկ»-ի կազմը, եթե ցանկանա. Անդրեյ Տալալաևը՝ Ալեքսանդր Կարապետյանի մասին Վերաքննիչ դատարանում շարունակվում է Ռոբերտ Քոչարյանի խափանման միջոցը փոխելու բողոքների քննությունը Վրաստանում ձյուն է տեղացել (տեսանյութ) Արա Գաբրիելյանն ազատվել է ՊԵԿ նախագահի տեղակալի պաշտոնից
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan