AM | RU
USD
EUR
RUB

Հայաստանի ֆինանսական համակարգի կայունացման և մատուցվող ծառայությունների հասանելիության տասնամյակը

 
 
 

Ֆինանսական համակարգի կայունացման տասնամյակը

Հայկական բանկային համակարգի համար նախորդող տասը տարիներն էական ձեռքբերումների ժամանակաշրջան էին։ Արձանագրվեց համակարգի կայունություն, մեծացավ բանկերի կապիտալը և հասանելի դարձան նրանց ծառայությունները: Զուգահեռ զարգացավ հիփոթեքային շուկան, իրականացվեցին կենսաթոշակային բարեփոխումներ և ներդրվեց պարտադիր ավտոապահովագրությունը: Սերտացավ Կենտրոնական բանկի գործակցությունը միջազգային ֆինանսական կառույցների հետ, կրթական ծրագրերում ինտեգրվեց ֆինանսական կրթությունը, իսկ Դիլիջանում ստեղծվեց ուսումնահետազոտական կենտրոն:

Այս և մյուս բոլոր ձեռքբերումների պատմությունները համադրելով ստանում ենք երկրի առաջընթացի պատկերը, որը կանխորոշվեց նաև ֆինանսական առաջընթացով, ինչը փաստել է նաև նախագահ Սերժ Սարգսյանը՝ ԿԲ անձնակազմին ուղղված իր խոսքում. «Կարծում եմ, ձեզ ավելի քան որևէ մեկին հայտնի է մեր տնտեսության ցուցանիշները, և ուզում եմ շեշտել, որ այդ ցուցանիշների ձեռքբերման մեջ մեծ է ձեր դերակատարությունը, ինչպես ԿԲ-ի, այնպես էլ մեր առևտրային բանկերի: Շատ կարևոր է, որ դուք, իրոք, մեծ ինքնուրույնություն եք ցուցաբերում»։

2007-2017թթ.-ին Հայաստանում տասներկուամսյա գնաճի միջին ցուցանիշը կազմել է մոտ 4 տոկոս: Բանկային համակարգի ֆինանսական միջնորդության մակարդակը 2007թ.-ի տարեսկզբից մինչև 2018-ը աճել է գրեթե 4 անգամ: Ակտիվների և ՀՆԱ-ի հարաբերակցության ցուցանիշը 20 տոկոսից հասել է 77 տոկոսի, իսկ վարկերի և ՀՆԱ հարաբերակցության ցուցանիշը 9 տոկոսից մինչև 45 տոկոս: Նույն ժամանակահատվածում ակտիվների ծավալը 525 միլիարդից հասել է 4.4 տրլն դրամի, վարկերի ծավալը 230 մլրդ դրամից 2.5 տրլն դրամի և ավանդների ծավալը 300 մլրդ դրամից 2.5 տրլն դրամի: Բանկային համակարգի միջնորդության նմանատիպ աճը տեղի է ունեցել փոխառու միջոցների ներգրավման հաշվին:

Ֆինանսական ծառայությունների հասանելիությունը 11 տարիների ընթացքում ավելացել է ինչպես մասնաճյուղերի ցանցի ընդլայնման ու կատարելագործման, այնպես էլ սպասարկման, հեռահար նոր տեխնոլոգիաների ներդրման և ազգաբնակչության շրջանում ֆինանսական ծառայություններից օգտվելու մշակույթի զարգացման շնորհիվ: Բանկային համակարգի նկատմամբ վստահության աճի արդյունքում խնայողությունները կայուն հոսել են դեպի բանկային համակարգ, ապահովելով ավանդների ծավալների առաջանցիկ աճ, ինչն էլ թույլ է տվել բանկերին ոչ միայն ավելացնել վարկային ռեսուրսների հասանելիությունը, այլև բարելավել վարկերի ֆինանսավորման աղբյուրների կայունությունը:

Բանկերի միջև մրցակցության խորացման արդյունքում 2007թ.-ի տարեսկզբի համեմատ դրամային և արտարժույթային վարկերի և ավանդների տոկոսադրույքների սպրեդերը նվազել են համապատասխանաբար՝ 6 և 8 տոկոսային կետերով: Վարկավորման տոկոսադրույքների նվազմանը զուգահեռ նաև ավելացել է տրամադրվող վարկերի ժամկետայնությունը:

ՀՀ-ի հիփոթեքային շուկան իրացվելի, կայուն և հասանելի դարձնելու նպատակով 2009թ.-ին ստեղծվել է Ազգային հիպոտեկային ընկերությունը: Երիտասարդների համար վարկավորման նպաստավոր պայմաններ ապահովելու նպատակով 2010թ.-ին ստեղծվեց նաև «Բնակարան երիտասարդներին» վարկային կազմակերպությունը: Ընկերությունն այսօր վարկավորում է մի շարք ծրագրեր, որոնցից ամենագլխավորը «Երիտասարդ ընտանիքին մատչելի բնակարան» ծրագիրն է։ Այն նախագահ Սերժ Սարգսյանի նախընտրական ծրագրերից է, որով պետական սուբսիդավորման արդյունքում հիփոթեքային վարկերը հասանելի դարձան երիտասարդներին՝ ամենացածր տոկոսով: Միայն «Մատչելի բնակարան երիտասարդ մասնագետներին» ծրագրով բաշխվել է 1500-ից ավելի բնակարան, շահառու է դարձել 2100-ը:

Ընկերությունը սկսել է ֆինանսավորել նաև ուսանողական վարկեր, սպայական անձնակազմի կենցաղային պայմանների բարելավմանն ուղղված կենցաղային տեխնիկայի ձեռքբերման վարկեր։ Հիփոթեքային վարկերի հասանելիությանը զգալիորեն նպաստել է նաև վարկավորման մատչելիության աճը, մասնավորապես՝ վարկավորման տոկոսադրույքների նվազումը և ժամկետայնության աճը:

Չնայած տարածաշրջանում ֆինանսական կայունությունը բնութագրող ցուցանիշների վատթարացման միտումներին, ՀՀ-ում արձանագրվել է բանկերի կապիտալի համարժեքության և իրացվելիության ցուցանիշների աճ:

ԿԲ Ֆինանսական համակարգի կարգավորման վարչության պետ Մհեր Աբրահամյանի խոսքով՝ վերջին տարիներին բանկային համակարգի կարգավորման ոլորտում մի շարք բարեփոխումներ են իրականացվել, որոնց հիմնական նպատակը ապագայում ֆինանսական համակարգի կայունության էլ ավելի ամրապնդումն էր և բանկային համակարգի երկարաժամկետ զարգացման համար անհրաժեշտ նախադրյալների ստեղծումն էր: Իսկ փոփոխություններից ամենակարևորների թվում է ԿԲ-ի կողմից կապիտալի նվազագույն պահանջի ավելացումը:

Համաձայն Համաշխարհային բանկի և Արժույթի միջազգային հիմնադրամի ստեղծած ֆինանսական համակարգի գնահատման ծրագրի՝ 2006թ.-ին Հայաստանը բանկային համակարգի արդյունավետ վերահսկողության հիմնարար սկզբունքներին բավարարում էր մոտ 67 տոկոսով, իսկ արդեն 2012թ-ին՝ մոտ 93 տոկոսով:

ԿԲ-ի ֆինանսական համակարգի սպառողների շահերի պաշտպանության ռազմավարության տրամաբանությունից էր բխում Ֆինանսական համակարգի հաշտարարի կարևոր ինստիտուտի ստեղծումը, որն անվճար է և արագ լուծում է ֆինանսական հաստատության և ֆիզիկական անձ հաճախորդի միջև վեճերը:

«Հայաստանի փորձը՝ որպես օրինակելի փորձ, ցանկություն ունեն ներդնել ԱՊՀ մի շարք երկրներ, այդ թվում Ռուսաստանը, Ուկրաինան, Բելառուսը: Բազմիցս հրավիրվել ենք այդ երկրներ որպես խոսնակ մեր փորձի փոխանակման և համագործակցության նպատակով», - նշում է ՀՀ ֆինանսական համակարգի հաշտարար Փիրուզ Սարգսյանը:

2005-ից մինչև 2017թ.-ը ավելի քան երեք անգամ աճել են մեր երկրի համախառն միջազգային պահուստները՝ 755մլն-ից մինչև 2,3 մլրդ դոլար: Այս թվերի ետևում հսկայական աշխատանք է, ու դրանց արձանագրումը ահռելի նշանակություն ունի մեր երկրի ֆինանսական համակարգի անվտանգության համար:

Այս կապակցությամբ Ֆինանսական վարչության պետ Արման Փոթիկյանը նկատում է. «ՀՀ-ի միջազգային պահուստները շարունակել են աճել վերջին 10 տարվա ընթացքում, և այս պահին գտնվում են պատմականորեն ամենաբարձր մակարդակի վրա: ԱՄՀ-ի, ինչպես նաև այլ միջազգային փորձում ընդունված մեթոդաբանությամբ, միջազգային պահուստները այս պահին գտնվում են ավելի քան բավարար մակարդակի վրա»:

Ըստ միջազգային գնահատականների՝ հայկական ֆինանսական համակարգում ներդրված են Փողերի լվացման և ահաբեկչության ֆինանսավորման ոլորտի արդյունավետ կանխարգելիչ միջոցառումների համակարգ, ինչի արդյունքում այս տարիների ընթացքում Հայաստանը դասվել է նմանատիպ արդյունավետ համակարգեր ունեցող եվրոպական երկրների շարքին:

Նշվածը կատարված աշխատանքի մի մասն է միայն: Այս ամենին զուգահեռ Դիլիջանի ուսումահետազոտական կենտրոնի գործարկմամբ նոր թափ հաղորդվեց կրթական և հետազոտական գործառույթներին:

Դիլիջանի ուսումնահետազոտական կենտրոնի ղեկավար Մարտին Գալստյանը փաստում է, որ ներկայումս Դիլիջանը հայտնվել է միջազգային լավագույն ուսումնահետազոտական կենտրոնների շարքում և իր ուրույն տեղն ունի աշխարհի քարտեզի վրա։

Հայաստանի Կենտրոնական բանկի շրջանակներում կազմակերպվել են միջազգային և տարածաշրջանային տասնյակ համաժողովներ և հարյուրավոր դասընթացներ, որոնք ունեցել են հազարավոր մասնակիցներ: Ընդլայնվել է համագործակցությունը միջազգային հեղինակավոր ֆինանսական կառույցների գիտական, ուսումնական հաստատությունների հետ: Կրթական ծրագրեր են իրականացվում Բերքլիի, Հարվարդի, Սթենֆորդի, Շանհայի համալսարանների հետ:

Լրահոս
ՀՀԿ-ն Կարեն Կարապետյանին տվել է այլ քաղաքական ուժերի հետ բանակցություններ վարելու մանդատ Ռուսաստանն անում է իրենից կախված բոլոր քայլերը հայ-ռուսական եղբայրական կապերը զարգացնելու ուղղությամբ. Զախարովա ՊՆ ներկայացուցիչը մասնակցում է ԱՊՀ պետությունների զինուժի տեղեկատվական ապահովման հարցերով համակարգող կոմիտեի նիստին Նալբանդյանն ու Լավրովը քննարկել են իրավիճակը Արցախի և Ադրբեջանի միջև շփման գծում Արցախի նախագահն այցելել է Մայր Աթոռ և Գարեգին Բ կաթողիկոսի հետ քննարկել ներհայաստանյան իրավիճակը Կրեմլում հուսով են, որ Հայաստանի իրադրությունը կկարգավորվի սահմանադրական ճանապարհով Չեմ պատրաստվում որևիցե պաշտոնի առաջարկի արձագանքել. Դավիթ Տոնոյան Հասարակական կարգը պետք է պահպանվի. Կարեն Կարապետյանն իրավապահ մարմիններին առաջարկել է միջոցներ ձեռնարկել Վարչապետի ընտրությանն ընդառաջ. ում թեկնածություններն են առաջադրելու խմբակցությունները ՀՀ ոստիկանության պետը հանձնարարել է կարճել ապրիլի 13-25-ը երթևեկության խախտումներով հարուցված վարչական վարույթները Վարդան Արամյանը պատասխանել է հարցին՝ կաշխատի Նիկոլ Փաշինյանի թիմում Հայաստանի որևէ գործընկեր չի փորձել միջամտել երկրի ներքին գործերին Մեր նպատակներին հասնել կարելի է խաղաղ եւ արժանապատիվ ճանապարհով. Լևոն Արոնյանը՝ վերջին իրադարձությունների մասին Հայոց ցեղասպանության տարելիցին Լիոնում միջոցառումներ են կազմակերպվել Մեկամյա երեխայի մահվան պատճառ դարձած ավտովթարի մասնակիցը ներկայացել է ոստիկանություն Բրիտանիան մտադիր է հրապարակել այն ռուսաստանցիների անունները, որոնք ակտիվներ են պահում օֆշորներում Կարեն Կարապետյանը իրավասու է իրականացնել վարչապետին օրենքով վերապահված բոլոր լիազորությունները ՀՅԴ նախարարներն ու մարզպետները հրաժարական են ներկայացրել ՀՀ կրթության և գիտության նախարարի պաշտոնակատար Լևոն Մկրտչյանը հրաժարական է տվել Արմեն Գևորգյանը շարունակում է իրականացնել ՀՀ փոխվարչապետի պաշտոնակատարի պարտականությունները Նիկոլ Փաշինյանը կոչ է անում առժամանակ դադարեցնել փողոցների փակումը Սերժ Սարգսյանը սթափ գնահատականով բացեց Նոր Հայաստան տանող դարպասը. ՀՀ նախագահի ուղերձը Հայաստանի խորհրդարանը վարչապետի ընտրության հարցը կքննարկի մայիսի 1-ին Սերժ Սարգսյանը սթափ գնահատականով բացեց Նոր Հայաստան տանող դարպասը. ՀՀ նախագահի ուղերձը Փակ համարներով մեքենայի կողմից վթարի ենթարկված 1 տարեկան երեխան մահացել է, ծնողները ծանր վիճակում են Արմեն Գևորգյանը մեկնել է Մոսկվա` աշխատանքային քննարկումների ՌԴ դեսպանատունը Փաշինյանի հետ հանդիպմանը կոչ է արել խնդիրը լուծել բացառապես սահմանադրական դաշտում Երևանում մեկ գիշերում հատուկ պահպանվող տարածք է տեղափոխվել առանց համարանիշի 18 ավտոմեքենա Հանդիպել են Փաշինյանն ու Ծառուկյանը «Ժամանակ». Ապշած եմ, թե ինչքան լավն է մեր ժողովուրդը, բայց եթե 25 տարեկան երեխաները գան իշխանության` մենք կորած ենք. Ա. Կարապետյան ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Ապրիլի 26 Սերժ Սարգսյանը կուսակիցներին հորդորել է առաջնային նշանակություն տալ ներքին կայունությանն ու երկրի անվտանգությանը Էմիլ Տարասյանը նշանակվել է Հանրապետության նախագահի աշխատակազմի ղեկավարի տեղակալ Պատրաստ ենք բանակցությունների. Փաշինյանը ելույթ ունեցավ Հանրապետության հրապարակում կայացած հանրահավաքում Արմեն Սարգսյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Ղազախաստանի նախագահի հետ «Նուբարաշեն» ՔԿՀ-ի ծառայողները կանխել են մի խումբ կալանավորների բռնության զուգորդմամբ փախուստի փորձը ՀՀ ՔԿ-ն ծառայողական քննություն է նախապատրաստում հավաքում քաղաքական հայտարարություն արած քննիչի նկատմամբ Ուրուգվայի և Արգենտինայի նախագահները Հայոց ցեղասպանության 103-րդ տարելիցին նվիրված ուղերձներ են հղել Շառլ Ազնավուրը հոսպիտալացվել է Պետերբուրգում Նախագահ Արմեն Սարգսյանը հեռախոսազրույց է ունեցել Բելառուսի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի հետ
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan