AM | RU
USD
EUR
RUB

Հայաստանի ֆինանսական համակարգի կայունացման և մատուցվող ծառայությունների հասանելիության տասնամյակը

 
 

Ֆինանսական համակարգի կայունացման տասնամյակը

Հայկական բանկային համակարգի համար նախորդող տասը տարիներն էական ձեռքբերումների ժամանակաշրջան էին։ Արձանագրվեց համակարգի կայունություն, մեծացավ բանկերի կապիտալը և հասանելի դարձան նրանց ծառայությունները: Զուգահեռ զարգացավ հիփոթեքային շուկան, իրականացվեցին կենսաթոշակային բարեփոխումներ և ներդրվեց պարտադիր ավտոապահովագրությունը: Սերտացավ Կենտրոնական բանկի գործակցությունը միջազգային ֆինանսական կառույցների հետ, կրթական ծրագրերում ինտեգրվեց ֆինանսական կրթությունը, իսկ Դիլիջանում ստեղծվեց ուսումնահետազոտական կենտրոն:

Այս և մյուս բոլոր ձեռքբերումների պատմությունները համադրելով ստանում ենք երկրի առաջընթացի պատկերը, որը կանխորոշվեց նաև ֆինանսական առաջընթացով, ինչը փաստել է նաև նախագահ Սերժ Սարգսյանը՝ ԿԲ անձնակազմին ուղղված իր խոսքում. «Կարծում եմ, ձեզ ավելի քան որևէ մեկին հայտնի է մեր տնտեսության ցուցանիշները, և ուզում եմ շեշտել, որ այդ ցուցանիշների ձեռքբերման մեջ մեծ է ձեր դերակատարությունը, ինչպես ԿԲ-ի, այնպես էլ մեր առևտրային բանկերի: Շատ կարևոր է, որ դուք, իրոք, մեծ ինքնուրույնություն եք ցուցաբերում»։

2007-2017թթ.-ին Հայաստանում տասներկուամսյա գնաճի միջին ցուցանիշը կազմել է մոտ 4 տոկոս: Բանկային համակարգի ֆինանսական միջնորդության մակարդակը 2007թ.-ի տարեսկզբից մինչև 2018-ը աճել է գրեթե 4 անգամ: Ակտիվների և ՀՆԱ-ի հարաբերակցության ցուցանիշը 20 տոկոսից հասել է 77 տոկոսի, իսկ վարկերի և ՀՆԱ հարաբերակցության ցուցանիշը 9 տոկոսից մինչև 45 տոկոս: Նույն ժամանակահատվածում ակտիվների ծավալը 525 միլիարդից հասել է 4.4 տրլն դրամի, վարկերի ծավալը 230 մլրդ դրամից 2.5 տրլն դրամի և ավանդների ծավալը 300 մլրդ դրամից 2.5 տրլն դրամի: Բանկային համակարգի միջնորդության նմանատիպ աճը տեղի է ունեցել փոխառու միջոցների ներգրավման հաշվին:

Ֆինանսական ծառայությունների հասանելիությունը 11 տարիների ընթացքում ավելացել է ինչպես մասնաճյուղերի ցանցի ընդլայնման ու կատարելագործման, այնպես էլ սպասարկման, հեռահար նոր տեխնոլոգիաների ներդրման և ազգաբնակչության շրջանում ֆինանսական ծառայություններից օգտվելու մշակույթի զարգացման շնորհիվ: Բանկային համակարգի նկատմամբ վստահության աճի արդյունքում խնայողությունները կայուն հոսել են դեպի բանկային համակարգ, ապահովելով ավանդների ծավալների առաջանցիկ աճ, ինչն էլ թույլ է տվել բանկերին ոչ միայն ավելացնել վարկային ռեսուրսների հասանելիությունը, այլև բարելավել վարկերի ֆինանսավորման աղբյուրների կայունությունը:

Բանկերի միջև մրցակցության խորացման արդյունքում 2007թ.-ի տարեսկզբի համեմատ դրամային և արտարժույթային վարկերի և ավանդների տոկոսադրույքների սպրեդերը նվազել են համապատասխանաբար՝ 6 և 8 տոկոսային կետերով: Վարկավորման տոկոսադրույքների նվազմանը զուգահեռ նաև ավելացել է տրամադրվող վարկերի ժամկետայնությունը:

ՀՀ-ի հիփոթեքային շուկան իրացվելի, կայուն և հասանելի դարձնելու նպատակով 2009թ.-ին ստեղծվել է Ազգային հիպոտեկային ընկերությունը: Երիտասարդների համար վարկավորման նպաստավոր պայմաններ ապահովելու նպատակով 2010թ.-ին ստեղծվեց նաև «Բնակարան երիտասարդներին» վարկային կազմակերպությունը: Ընկերությունն այսօր վարկավորում է մի շարք ծրագրեր, որոնցից ամենագլխավորը «Երիտասարդ ընտանիքին մատչելի բնակարան» ծրագիրն է։ Այն նախագահ Սերժ Սարգսյանի նախընտրական ծրագրերից է, որով պետական սուբսիդավորման արդյունքում հիփոթեքային վարկերը հասանելի դարձան երիտասարդներին՝ ամենացածր տոկոսով: Միայն «Մատչելի բնակարան երիտասարդ մասնագետներին» ծրագրով բաշխվել է 1500-ից ավելի բնակարան, շահառու է դարձել 2100-ը:

Ընկերությունը սկսել է ֆինանսավորել նաև ուսանողական վարկեր, սպայական անձնակազմի կենցաղային պայմանների բարելավմանն ուղղված կենցաղային տեխնիկայի ձեռքբերման վարկեր։ Հիփոթեքային վարկերի հասանելիությանը զգալիորեն նպաստել է նաև վարկավորման մատչելիության աճը, մասնավորապես՝ վարկավորման տոկոսադրույքների նվազումը և ժամկետայնության աճը:

Չնայած տարածաշրջանում ֆինանսական կայունությունը բնութագրող ցուցանիշների վատթարացման միտումներին, ՀՀ-ում արձանագրվել է բանկերի կապիտալի համարժեքության և իրացվելիության ցուցանիշների աճ:

ԿԲ Ֆինանսական համակարգի կարգավորման վարչության պետ Մհեր Աբրահամյանի խոսքով՝ վերջին տարիներին բանկային համակարգի կարգավորման ոլորտում մի շարք բարեփոխումներ են իրականացվել, որոնց հիմնական նպատակը ապագայում ֆինանսական համակարգի կայունության էլ ավելի ամրապնդումն էր և բանկային համակարգի երկարաժամկետ զարգացման համար անհրաժեշտ նախադրյալների ստեղծումն էր: Իսկ փոփոխություններից ամենակարևորների թվում է ԿԲ-ի կողմից կապիտալի նվազագույն պահանջի ավելացումը:

Համաձայն Համաշխարհային բանկի և Արժույթի միջազգային հիմնադրամի ստեղծած ֆինանսական համակարգի գնահատման ծրագրի՝ 2006թ.-ին Հայաստանը բանկային համակարգի արդյունավետ վերահսկողության հիմնարար սկզբունքներին բավարարում էր մոտ 67 տոկոսով, իսկ արդեն 2012թ-ին՝ մոտ 93 տոկոսով:

ԿԲ-ի ֆինանսական համակարգի սպառողների շահերի պաշտպանության ռազմավարության տրամաբանությունից էր բխում Ֆինանսական համակարգի հաշտարարի կարևոր ինստիտուտի ստեղծումը, որն անվճար է և արագ լուծում է ֆինանսական հաստատության և ֆիզիկական անձ հաճախորդի միջև վեճերը:

«Հայաստանի փորձը՝ որպես օրինակելի փորձ, ցանկություն ունեն ներդնել ԱՊՀ մի շարք երկրներ, այդ թվում Ռուսաստանը, Ուկրաինան, Բելառուսը: Բազմիցս հրավիրվել ենք այդ երկրներ որպես խոսնակ մեր փորձի փոխանակման և համագործակցության նպատակով», - նշում է ՀՀ ֆինանսական համակարգի հաշտարար Փիրուզ Սարգսյանը:

2005-ից մինչև 2017թ.-ը ավելի քան երեք անգամ աճել են մեր երկրի համախառն միջազգային պահուստները՝ 755մլն-ից մինչև 2,3 մլրդ դոլար: Այս թվերի ետևում հսկայական աշխատանք է, ու դրանց արձանագրումը ահռելի նշանակություն ունի մեր երկրի ֆինանսական համակարգի անվտանգության համար:

Այս կապակցությամբ Ֆինանսական վարչության պետ Արման Փոթիկյանը նկատում է. «ՀՀ-ի միջազգային պահուստները շարունակել են աճել վերջին 10 տարվա ընթացքում, և այս պահին գտնվում են պատմականորեն ամենաբարձր մակարդակի վրա: ԱՄՀ-ի, ինչպես նաև այլ միջազգային փորձում ընդունված մեթոդաբանությամբ, միջազգային պահուստները այս պահին գտնվում են ավելի քան բավարար մակարդակի վրա»:

Ըստ միջազգային գնահատականների՝ հայկական ֆինանսական համակարգում ներդրված են Փողերի լվացման և ահաբեկչության ֆինանսավորման ոլորտի արդյունավետ կանխարգելիչ միջոցառումների համակարգ, ինչի արդյունքում այս տարիների ընթացքում Հայաստանը դասվել է նմանատիպ արդյունավետ համակարգեր ունեցող եվրոպական երկրների շարքին:

Նշվածը կատարված աշխատանքի մի մասն է միայն: Այս ամենին զուգահեռ Դիլիջանի ուսումահետազոտական կենտրոնի գործարկմամբ նոր թափ հաղորդվեց կրթական և հետազոտական գործառույթներին:

Դիլիջանի ուսումնահետազոտական կենտրոնի ղեկավար Մարտին Գալստյանը փաստում է, որ ներկայումս Դիլիջանը հայտնվել է միջազգային լավագույն ուսումնահետազոտական կենտրոնների շարքում և իր ուրույն տեղն ունի աշխարհի քարտեզի վրա։

Հայաստանի Կենտրոնական բանկի շրջանակներում կազմակերպվել են միջազգային և տարածաշրջանային տասնյակ համաժողովներ և հարյուրավոր դասընթացներ, որոնք ունեցել են հազարավոր մասնակիցներ: Ընդլայնվել է համագործակցությունը միջազգային հեղինակավոր ֆինանսական կառույցների գիտական, ուսումնական հաստատությունների հետ: Կրթական ծրագրեր են իրականացվում Բերքլիի, Հարվարդի, Սթենֆորդի, Շանհայի համալսարանների հետ:

Լրահոս
Բնապահպանն ահազանգում է Սևանա լճի մամռակալման վտանգի մասին «Շահարտ» ՍՊԸ տնօրինությունը յուրացրել է ավելի քան 43 մլն դրամ Վարդենիսի սոցիալական աջակցության տարածքային գործակալությունում յուրացումներ են բացահայտվել Սոցիալական աջակցության Ստեփանավանի տարածքային գործակալության պետը կձերբակալվի Մարտական կորուստ ադրբեջանական բանակում Արծրուն Հովհաննիսյանը ադրբեջանական կողմում գտնվող վերահսկելի տարածքների լուսանկարներ է հրապարակել Դավիթ Տոնոյանը խրախուսել է ծառայության ընթացքում աչքի ընկած զինծառայողներին Հուլիսի 25-ից շոգը կվերադառնա. Երևանում օդի ջերմաստիճանը + 40-ի կհասնի Էջմիածնում շոգի պատճառով մանկապարտեզները մեկ ամիս չեն աշխատի Ոստիկանները բերման են ենթարկել Քոնչո մականվամբ «օրենքով գող» Նորայր Փիլոյանին Արարատ Զուրաբյանը՝ քաղաքապետի թեկնածու Ադրբեջանը ԼՂ շփման գոտում հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակել է ավելի քան 1300 կրակոց Բավրայում Մոլդովայի ՆԳՆ կողմից հետախուզվող ուկրաինացի է հայտնաբերվել Հայաստանում օդի ջերմաստիճանը կրկին կնվազի Երևանում դպրոցի նախկին տնօրենը 7.6 մլն դրամի յուրացում է կատարել. նա մասամբ հատուցել է պատճառված վնասը Ունենք բացառիկ հնարավորություն՝ բարձրացնելու հայ ազգի հեղինակությունը. Արարատ Միրզոյանն՝ ամերիկահայերին Հակառակորդը կրակել է Իջևան-Նոյեմբերյան ճանապարհային հատվածի ուղղությամբ «Խաղաղության վազք» -ն Արա Խաչադուրյանին Մարսելից Երևան է հասցրել Բաքուն կրկին հոսանքազրկվել է Հայաստանի ՓՄՁ ԶԱԿ-ը նոր տնօրեն ունի Մուշավան թաղամասի հրդեհը մարվել է. դեպքի վայրում էր նաև ԱԻ նախարարը Վայոց Ձորում այրվել է 105 հա խոտածածկույթ. հրդեհաշիջմանը մասնակցել են 49 հրշեջ-փրկարար, 30 բնակիչ և 60 զինծառայող ԵՄ-ն պատրաստ է աջակցել Կառավարության բարեփոխումների օրակարգին. Կատարինա Մատերնովա Գվատեմալայում Ֆուեգո հրաբխի ժայթքման հետեւանքով 125 մարդ Է զոհվել Քաղցրավենիք, բուսական պահածոներ ու թանապուր. զորամասերում սննդակարգի փոփոխություններ են իրականացվում Դավիթ Տոնոյանը կոչ է արել 102 ռազմաբազային ուշադրություն դարձնել բնակչության հետ հարաբերությունների ձևավորմանը Կառավարությունն իրավունք չունի երկիրը հետ գլորելու. Տիգրան Ավինյան Կառավարական առանձնատուն տեղափոխվելուց հետո վարչապետն իր բնակարանը տրամադրել է անօթևան ընտանիքի «Արարատյան ավտոկայանի» նախկին և ներկա տնօրենները պետությանը պատճառած վնասը վերականգնելու համար 30 մլն դրամ են փոխանցել Վաչագան Ղազարյանի խափանման միջոցը փոխվել է, և նա ազատ կարձակվի 1 մլրդ գրավի դիմաց Հայաստանն ակտիվորեն բանակցում է Վերին Լարսին այլընտրանք գտնելու ուղղությամբ Լարված մթնոլորտ Մրգաշեն համայնքում Պատրաստակամություն ենք հայտնում յուրաքանչյուր քաղաքացու հնարավորություն ընձեռել որոշակի ժամանակ անցկացնել զինծառայողների միջավայրում Ես ամեն օր կոռուպցիոն բացահայտումների հետ կապված շոկի եմ ենթարկվում ու հրաժարվում եմ հավատալ. Նիկոլ Փաշինյան Հայաստանում օրինականության հաստատումը կատարյալ առաջնահերթություն է բոլորիս համար. Նիկոլ Փաշինյան Փաշինյանը մի տեսակ ազատում է Ալիևին պատերազմի վերսկսման պատասխանատվությունից. Աշոտյան Ինձ հայտնի է Վանեցյանի՝ հայկական ֆուտբոլի զարգացման տեսլականը. «Լոռի»-ի նախագահ Երևանի Մուշավան թաղամասում խոշոր հրդեհ է բռնկվել Հայաստանի Հանրապետությունում արտոնյալ գործարարներ չեն լինի. Փաշինյան Քաղաքական ուժերն իրար զիջում են, որպեսզի ընտրական օրենսդրության բարեփոխումների միասնական նախագիծ կազմեն
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan