AM | RU
USD
EUR
RUB

Էկոլոգիական անվտանգության լաբորատորիայում պոլիէթիլենը քայքայող մանրէներ են աճեցնում

 
 

Ընդդեմ՝ վնասակար, հօգուտ օգտակար մանրէների պայքարողները

Անել որքան հնարավոր է շատ գործ, որքան հնարավոր է՝ կարճ ժամանակահատվածում. ՀՀ ԳԱԱ «Հայկենսատեխնոլոգիա» գիտաարտադրական կենտրոնի գիտաշխատող Արմեն Սարգսյանն իր աշխատանքային օրվա ռիթմն անձամբ է սահմանել, դրա համար էլ չի բողոքում։ Ագրարային համալսարանի նախկին ուսանողին կենսաբանությունն այնքան ձգեց, որ, ի վերջո, դարձավ նրա երկրորդ մասնագիտությունն ու մշտական աշխատանքը։ Արդեն 11 տարի է՝ Արմեն Սարգսյանը գիտության ոլորտում է. «Հայկենսատեխնոլոգիա» գիտաարտադրական կենտրոնի Էկոլոգիական անվտանգության լաբորատորիայում նրա մասնակցությամբ կատարվող հետազոտությունների բարդության աստիճանը ճիշտ գնահատել ոչ մասնագետը դժվար թե կարողանա, բայց պատկերացնել, հավանաբար, կկարողանա։ Գիտակցելով հնարավոր ռիսկերը, որոնք կարող են առաջանալ որևէ հակաբիոտիկների հանդեպ զգայունություն չունեցող մանրէի՝ մարդու օրգանիզմ ներթափանցելու արդյունքում, Արմենն ու գործընկերները փորձում են գտնել հակաբիոտիկներին քայքայող, դրանցից շատերի հանդեպ կայունություն ձեռք բերած մանրէների դեմ պայքարելու այլ ուղիներ։

«Գոյություն ունեն մանրէներ, որոնք որևէ հակաբիոտիկի նկատմամբ կայուն են։ Նման կայունության առաջացման ուղիներից մեկը մանրէի կողմից հակաբիոտիկի քայքայումն է: Ճիշտ է, Հայաստանում դեռևս մուլտիռեզիստենտ (բազմաթիվ հակաբիոտիկների նկատմամբ կայուն) հայտնաբերված չեն, բայց 100 տոկոսով բացառել դրանց առկայությունը մեր շրջապատում, չենք կարող։ Օրինակ՝ Ամազոնի ափերից հայտնաբերվել են մանրէների շտամներ, որոնք կայուն են բոլոր հակաբիոտիկների նկատմամբ։ Մեզ մոտ՝ Հայաստանում, կա Մանրէների ավանդադրման կենտրոն, որտեղ պահվում է շուրջ 20000 մանրէ։ Դրանց հատկությունները մանրամասն ուսումնասիրվում են, բայց, կրկնում եմ, մեր շրջապատում հանդիպող բոլոր մանրէները չէեն, որ ուսումնասիրված են,-ասում է Արմեն Սարգսյանն ու աշխարհի բազմաթիվ կենսաբաններին հուզող խնդրի լուծման իրենց տարբերակը ներկայացնում։-«Մենք որոնում ենք նյութեր, որոնք հակաբիոտիկների հետ համատեղմամբ հնարավորություն կտան կանխել մանրէի կողմից հակաբիոտիկի քայքայումը, և վերջինս կոչնչացնի մանրէն։ Վերջերս մենք, ԵՊՀ-ի հետ համատեղ իրականացված դրամաշնորհներից մեկի շրջանակում, արդեն իսկ հայտնաբերել ենք նման հատկություններով նյութեր: Հուսով եմ՝ դրամաշնորհը շարունակական կլինի և մեզ հնարավորություն և միջոցներ կընձեռի շարունակել ուսումնասիրությունները:

Էկոլոգիական անվտանգության լաբորատորիայում վնասակար մանրէների դեմ պայքարի ուղիներ մշակելուն զուգահեռ, այլ՝ օգտակար մանրէների աճեցմամբ էլ են զբաղվում։ Տարբեր հավաքածուներում առկա մի շարք միկրոօրգանիզմներ արհեստական պոլիմերը քայքայելու հատկությամբ են օժտված։ Դրանց որոշ տեսակներ պոլիէթիլենը մի քանի մասի են բաժանում, մյուսները՝ ավելի փոքր մասերի և, ի վերջո, հասցնում այնպիսի մակարդակի, որ բնության կողմից մի քանի տարվա ընթացքում յուրացվում է»,-բացատրում է այդ հետազոտություններում ևս հաճույքով ընդգրկված երիտասարդ գիտաշխատողը։ Վերջինիս խոսքով՝ նման գործունեությամբ զբաղվող կենտրոնների թիվն աշխարհում քիչ չէ, թեպետ եկամտաբեր գործ չէ։ Ոչ եկամտաբեր, բայց ամբողջ աշխարհում լուրջ մտահոգության պատճառ դարձած պլաստիկ թափոններից ազատվելու, թերևս, հիանալի տարբերակ են առաջ քաշում մեր մասնագետները։ Դա միանշանակ է, սակայն այս դեպքում խիստ կարևոր է, որ ստացված գիտական արդյունքները կիրառության մեջ դրվեն։

Միրգ-բանջարեղենի քիմիական բաղադրիչը նվազեցնելու ճանապարհին

Օգտակար մանրէների մյուս խումբը, որոնք Էկոլոգիական անվտանգության լաբորատորիայի գիտաշխատողների մանրադիտակի տակ են, կարևոր նշանակություն կարող են ունենալ գյուղատնտեսության համար։ Գյուղմթերքների համն ու հոտը փոխող, մարդկանց օրգանիզմում առողջական տարբեր խնդիրներ առաջացնող և հողն աղտոտող միջատասպան հատկություն ունեցող քիմիական նյութերի փոխարեն Արմենն ու թիմակիցներն առաջարկում են միջատների դեմ պայքարի այլ՝ անվտանգ միջոց կիրառել. «Տարբեր հիվանդություններից սատկած միջատներից մանրէներ ենք անջատում, դրանք ուսումնասիրում և պարզում, թե ինչից են սատկել, այնուհետև դրանցից ստանում ենք նյութեր, որոնք նույն կերպ սպանում են այս կամ այն միջատին։ Դրանք, իհարկե, սահմանափակ կիրառություն կարող են ունենալ, և պետք է բավականին զգույշ լինել, որպեսզի համատարած բոլոր, ասենք, մորեխներին չսպանենք, այլ միայն հողամասի, գյուղատնտեսական նշանակության տարածքներում գտնվողներին»։

Նշվածներից բացի, Արմենը զբաղվում է նաև մի շարք այլ ծրագրերով, ինչպես օրինակ՝ հակաուռուցքային և հակաբորբոքային դեղերի հնարավոր բաղադրիչների որոնում, կենսաբանական պրոցեսների համակարգչային մոդելավորում և այլն: Թվարկված ուղղություններով երիտասարդ գիտաշխատողը միշտ չէ, որ միաժամանակ է զբաղվում, բայց այդպես էլ է պատահում։ Իսկ երբ հիմնական աշխատանքին գումարվում են նաև լրացուցիչ գործերը, նրա աշխատասենյակի դուռը երեկոյան 9-ից կամ 10-ից շուտ չի փակվում։

Գիտնականի խոսքերով ամեն ինչ այնքան հեշտ չի, ինչպես կարող է թվալ. «Խնդիրները բազմաթիվ են, շատ դեպքերում գիտնականների ձեռքերը «կապվում են» իրավական դաշտի պատճառով, թեկուզ միայն «Պետական գնումների մասին օրենքն», արդեն իսկ, հետազոտությունները հետաձգում են 3-10 ամսով, մինչև ձեռք են բերվում անհրաժեշտ նյութերը: Արմեն Սարգսյանը վստահ է՝ արեհստական նման խոչընդոտների վերացումը կնպաստի, որպեսզի ինքն ու գործընկերներն ավելի արդյունավետ աշխատեն։

Լիլիթ ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Լրահոս
Ժամը 14:00-ի դրությամբ Երևանի ավագանու արտահերթ ընտրություններին մասնակցել է 201.268 հազար մարդ Հակառակորդի կրակոցից զոհված Արցախ Հովսեփյանը հետմահու պարգեւատրվել է «Մարտական ծառայություն» մեդալով ԿԸՀ-ն 3 ժամ պարբերականությամբ կտեղեկացնի քվեարկության մասնակցության մասին Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն աշխատանքային այցով կմեկնի ԱՄՆ ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Սեպտեմբերի 23 Մեկնարկել է Երևանի ավագանու արտահերթ ընտրությունների քվեարկությունը Երևանի ավագանու արտահերթ ընտրությունների օրը Քննչական կոմիտեիում արագ արձագանքման աշխատանքային խումբ կգործի Արցախում հակառակորդի կրակոցից զինծառայող է զոհվել ԻՊ-ն ստանձնել է Իրանում ահաբեկչության պատասխանատվությունը Չինաստանը հրաժարվել է ԱՄՆ-ի հետ առևտրային բանակցություններից ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ցավակցական հեռագիր է հղել ԻԻՀ նախագահ Հասան Ռոհանիին Իրանում ռազմական շքերթի ժամանակ տեղի ունեցած ահաբեկչության զոհերի թիվը հասել է 24-ի Նախագահ Սարգսյանը ցավակցական հեռագիր է հղել Իրանի նախագահին Արթուր Վանեցյանն անսպասելի է համարում Վարդան Մինասյանի հրաժարականը Հակառակորդը հրադադարի պահպանման ռեժիմը խախտել է ավելի քան 250 անգամ Արթուր Վանեցյանն ընտրվեց ՀՖՖ նախագահի պաշտոնում. 16 տարի անց ֆեդերացիան այլ ղեկավար կունենա Բակո Սահակյանն այցելել է Հայրենիքի պաշտպանի վերականգնողական կենտրոն, շփվել այնտեղ ապաքինվող զինծառայողների հետ Այսօր Հայաստանի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի նախագահ կընտրեն Թրամփը հետաձգել է «ռուսական գործի» հետ կապված նյութերի հրապարակումը Հայաստանը դեմ է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ձևաչափը փոխելուն. Զոհրաբ Մնացականյան Ավագանու ընտրություններով պայմանավորված մայրաքաղաքի ընդհանուր իրավասության դատարանի բոլոր նստավայրերում սահմանվել է հերթապահություն Դոնալդ Թրամփը ներկայացրել է Հայաստանում ԱՄՆ նոր դեսպանի թեկնածուին «Հրապարակ». Ծառուկյանի թիմում Փաշինյանին «շանտաժ» են անում և միաժամանակ եռանդուն պատրաստվում են ընտրություններին «Հրապարակ». Աննա Հակոբյանն ու Արփինե Հովհաննիսյանը Պիտեր են մեկնել տարբեր ինքնաթիռներով ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Սեպտեմբերի 22 Մեզ մի փոքրիկ Ոսկե դար է պետք։ Թեկուզ` արծաթե Վարդան Մինասյանը հրաժարական է ներկայացրել Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի գլխավոր մարզի պաշտոնից ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարն Ադրբեջանին կոչ է արել դադարեցնել Հայաստանի սահմանամերձ բնակավայրերի գնդակոծությունները Վրաստանը, Մոլդովան և Ուկրաինան խորհրդարանական վեհաժողով են ստեղծում Իրանը հերքել է Ռոհանիի՝ Թրամփի հետ հանդիպում խնդրելու վերաբերյալ տեղեկությունը Մխիթարյանը վնասվածք է ստացել Անկախության տոնի առթիվ նախագահի նստավայրում պարգեւատրման արարողություն է տեղի ունեցել Արարատ Զուրաբյանը կարծում է, որ քաղաքապետի ընտրությունները կլինեն արդար, առանց խախտումների Գեղարքունիքում տոնական տրամադրությամբ անցան ՀՀ Անկախության 27-րդ տարեդարձի միջոցառումները «Այսօր մեծ ուրախության օր է». ՀՀ նախագահ Հանթսման. ՌԴ-ն և ԱՄՆ-ը «անդրկուլիսային» աշխատանք են տանում Սիրիայի շուրջ Նախագահը ՀՀ ԶՈւ գլխավոր շտաբի պետին շնորհեց գեներալ-լեյտենանտի զինվորական կոչում Լևոն Մնացականյանը արցախա-ադրբեջանական առաջնագծում իրավիճակը գնահատում է կայուն-հանգիստ Թբիլիսիի հեռուստաաշտարակը լուսավորվել է հայոց դրոշի գույներով Մենք ժողովրդի հավաքական իմաստությամբ հաղթահարում ենք բոլոր փորձությունները. ԱԺ նախագահի շնորհավորական ուղերձը
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan