AM | RU
USD
EUR
RUB

Էկոլոգիական անվտանգության լաբորատորիայում պոլիէթիլենը քայքայող մանրէներ են աճեցնում

 
 

Ընդդեմ՝ վնասակար, հօգուտ օգտակար մանրէների պայքարողները

Անել որքան հնարավոր է շատ գործ, որքան հնարավոր է՝ կարճ ժամանակահատվածում. ՀՀ ԳԱԱ «Հայկենսատեխնոլոգիա» գիտաարտադրական կենտրոնի գիտաշխատող Արմեն Սարգսյանն իր աշխատանքային օրվա ռիթմն անձամբ է սահմանել, դրա համար էլ չի բողոքում։ Ագրարային համալսարանի նախկին ուսանողին կենսաբանությունն այնքան ձգեց, որ, ի վերջո, դարձավ նրա երկրորդ մասնագիտությունն ու մշտական աշխատանքը։ Արդեն 11 տարի է՝ Արմեն Սարգսյանը գիտության ոլորտում է. «Հայկենսատեխնոլոգիա» գիտաարտադրական կենտրոնի Էկոլոգիական անվտանգության լաբորատորիայում նրա մասնակցությամբ կատարվող հետազոտությունների բարդության աստիճանը ճիշտ գնահատել ոչ մասնագետը դժվար թե կարողանա, բայց պատկերացնել, հավանաբար, կկարողանա։ Գիտակցելով հնարավոր ռիսկերը, որոնք կարող են առաջանալ որևէ հակաբիոտիկների հանդեպ զգայունություն չունեցող մանրէի՝ մարդու օրգանիզմ ներթափանցելու արդյունքում, Արմենն ու գործընկերները փորձում են գտնել հակաբիոտիկներին քայքայող, դրանցից շատերի հանդեպ կայունություն ձեռք բերած մանրէների դեմ պայքարելու այլ ուղիներ։

«Գոյություն ունեն մանրէներ, որոնք որևէ հակաբիոտիկի նկատմամբ կայուն են։ Նման կայունության առաջացման ուղիներից մեկը մանրէի կողմից հակաբիոտիկի քայքայումն է: Ճիշտ է, Հայաստանում դեռևս մուլտիռեզիստենտ (բազմաթիվ հակաբիոտիկների նկատմամբ կայուն) հայտնաբերված չեն, բայց 100 տոկոսով բացառել դրանց առկայությունը մեր շրջապատում, չենք կարող։ Օրինակ՝ Ամազոնի ափերից հայտնաբերվել են մանրէների շտամներ, որոնք կայուն են բոլոր հակաբիոտիկների նկատմամբ։ Մեզ մոտ՝ Հայաստանում, կա Մանրէների ավանդադրման կենտրոն, որտեղ պահվում է շուրջ 20000 մանրէ։ Դրանց հատկությունները մանրամասն ուսումնասիրվում են, բայց, կրկնում եմ, մեր շրջապատում հանդիպող բոլոր մանրէները չէեն, որ ուսումնասիրված են,-ասում է Արմեն Սարգսյանն ու աշխարհի բազմաթիվ կենսաբաններին հուզող խնդրի լուծման իրենց տարբերակը ներկայացնում։-«Մենք որոնում ենք նյութեր, որոնք հակաբիոտիկների հետ համատեղմամբ հնարավորություն կտան կանխել մանրէի կողմից հակաբիոտիկի քայքայումը, և վերջինս կոչնչացնի մանրէն։ Վերջերս մենք, ԵՊՀ-ի հետ համատեղ իրականացված դրամաշնորհներից մեկի շրջանակում, արդեն իսկ հայտնաբերել ենք նման հատկություններով նյութեր: Հուսով եմ՝ դրամաշնորհը շարունակական կլինի և մեզ հնարավորություն և միջոցներ կընձեռի շարունակել ուսումնասիրությունները:

Էկոլոգիական անվտանգության լաբորատորիայում վնասակար մանրէների դեմ պայքարի ուղիներ մշակելուն զուգահեռ, այլ՝ օգտակար մանրէների աճեցմամբ էլ են զբաղվում։ Տարբեր հավաքածուներում առկա մի շարք միկրոօրգանիզմներ արհեստական պոլիմերը քայքայելու հատկությամբ են օժտված։ Դրանց որոշ տեսակներ պոլիէթիլենը մի քանի մասի են բաժանում, մյուսները՝ ավելի փոքր մասերի և, ի վերջո, հասցնում այնպիսի մակարդակի, որ բնության կողմից մի քանի տարվա ընթացքում յուրացվում է»,-բացատրում է այդ հետազոտություններում ևս հաճույքով ընդգրկված երիտասարդ գիտաշխատողը։ Վերջինիս խոսքով՝ նման գործունեությամբ զբաղվող կենտրոնների թիվն աշխարհում քիչ չէ, թեպետ եկամտաբեր գործ չէ։ Ոչ եկամտաբեր, բայց ամբողջ աշխարհում լուրջ մտահոգության պատճառ դարձած պլաստիկ թափոններից ազատվելու, թերևս, հիանալի տարբերակ են առաջ քաշում մեր մասնագետները։ Դա միանշանակ է, սակայն այս դեպքում խիստ կարևոր է, որ ստացված գիտական արդյունքները կիրառության մեջ դրվեն։

Միրգ-բանջարեղենի քիմիական բաղադրիչը նվազեցնելու ճանապարհին

Օգտակար մանրէների մյուս խումբը, որոնք Էկոլոգիական անվտանգության լաբորատորիայի գիտաշխատողների մանրադիտակի տակ են, կարևոր նշանակություն կարող են ունենալ գյուղատնտեսության համար։ Գյուղմթերքների համն ու հոտը փոխող, մարդկանց օրգանիզմում առողջական տարբեր խնդիրներ առաջացնող և հողն աղտոտող միջատասպան հատկություն ունեցող քիմիական նյութերի փոխարեն Արմենն ու թիմակիցներն առաջարկում են միջատների դեմ պայքարի այլ՝ անվտանգ միջոց կիրառել. «Տարբեր հիվանդություններից սատկած միջատներից մանրէներ ենք անջատում, դրանք ուսումնասիրում և պարզում, թե ինչից են սատկել, այնուհետև դրանցից ստանում ենք նյութեր, որոնք նույն կերպ սպանում են այս կամ այն միջատին։ Դրանք, իհարկե, սահմանափակ կիրառություն կարող են ունենալ, և պետք է բավականին զգույշ լինել, որպեսզի համատարած բոլոր, ասենք, մորեխներին չսպանենք, այլ միայն հողամասի, գյուղատնտեսական նշանակության տարածքներում գտնվողներին»։

Նշվածներից բացի, Արմենը զբաղվում է նաև մի շարք այլ ծրագրերով, ինչպես օրինակ՝ հակաուռուցքային և հակաբորբոքային դեղերի հնարավոր բաղադրիչների որոնում, կենսաբանական պրոցեսների համակարգչային մոդելավորում և այլն: Թվարկված ուղղություններով երիտասարդ գիտաշխատողը միշտ չէ, որ միաժամանակ է զբաղվում, բայց այդպես էլ է պատահում։ Իսկ երբ հիմնական աշխատանքին գումարվում են նաև լրացուցիչ գործերը, նրա աշխատասենյակի դուռը երեկոյան 9-ից կամ 10-ից շուտ չի փակվում։

Գիտնականի խոսքերով ամեն ինչ այնքան հեշտ չի, ինչպես կարող է թվալ. «Խնդիրները բազմաթիվ են, շատ դեպքերում գիտնականների ձեռքերը «կապվում են» իրավական դաշտի պատճառով, թեկուզ միայն «Պետական գնումների մասին օրենքն», արդեն իսկ, հետազոտությունները հետաձգում են 3-10 ամսով, մինչև ձեռք են բերվում անհրաժեշտ նյութերը: Արմեն Սարգսյանը վստահ է՝ արեհստական նման խոչընդոտների վերացումը կնպաստի, որպեսզի ինքն ու գործընկերներն ավելի արդյունավետ աշխատեն։

Լիլիթ ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Լրահոս
Առողջապահության նախարարը վստահեցնում է, որ այսուհետ չեն լինելու պետության շահերին հակասող բաշխումներ Արտակ Դավթյանը նշանակվել է ՀՀ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետ Որքան երկրում իշխանության լիազորությունները հավասար բաշխված լինեն, այնքան համակարգն ավելի կայուն կլինի Մովսես Հակոբյանը նշանակվել է գլխավոր ռազմական տեսուչ Նիկոլ Փաշինյանը նոր փոխնախարարներ է նշանակել Ճանապարհային ոստիկանները «Վերջին զանգի»-ն ընդառաջ հանդիպում են ավագ դպրոցների տնօրենների հետ. ՃՈ-ն իրականացնելու է ուժեղացված ծառայություն Արամ Անանյանը կեղծ նորությունները տարբերակելու հարցում կարևորում է ընթերցողի մեդիագրագիտության բարձրացումը Հայաստանի արտգործնախարարն ընդունել է ԵԽԽՎ մոնիտորինգային հանձնաժողովի համազեկուցողներին Մանե Թանդիլյանը կառավարությանն առաջարկել է կուտակային համակարգի պարտադիր նորմը հետաձգել մեկ տարով Դուք եք նոր Հայաստանի ճարտարապետները. ՀՀ ԿԳ նախարար Հարությունյանը ողջույնի խոսք է հղել շրջանավարտներին Հայաստանում ճառագայթային բուժման զարգացումը նախատեսվում է իրականացնել մասնավոր ներդրողների աջակցությամբ ՀՀ անվտանգության խորհրդի քարտուղարը մասնակցել է ՀԱՊԿ անվտանգության խորհուրդների քարտուղարների կոմիտեի նիստին ԵԽԽՎ համազեկուցողները գոհունակությամբ արձանագրել են հայաստանյան իրադարձությունների խաղաղ ընթացքը Ռուս պրանկերները Նիկոլ Փաշինյանի անունից զանգահարել են Մեծ Բրիտանիայի ԱԳ նախարարին Առողջապահության նախարարը վստահեցնում է`արգելված վայրերում ծխելու տուգանքի չափը պետք է լինի հանրային կոնսենսուսով Մովսես Հակոբյանն ազատվել է գլխավոր նշտաբի պետի պաշտոնից Հայաստանի Հանրապետությունում քաղբանտարկյալներ չպետք է լինեն. ՀՀ նախագահ Զինծառայողի մահվան գործով մեղադրանք է առաջադրվել հենակետի ավագին Տրանսպորտի նախարարը հույս ունի, որ ապօրինի ուղևորափոխադրողները ռիսկի չեն գնա Գարեգիկ Չուգասզյանը դադարեցրել է հացադուլը Նիկոլ Փաշինյանի հետ հանդիպումից հետո «Այբ» հիմնադրամը մտահոգությունն է հայտնել ԿԳ նախարարի հայտարարության վերաբերյալ Արմեն Սարգսյանը և Ալբերտ Պողոսյանը հանձնել են Հանրապետության Նախագահի 2017 թվականի մրցանակները Կարող Եղնուկյանը 10 միլիոն դրամ գրավի դիմաց ազատ է արձակվել դատական նիստերի դահլիճից Նախագահ Սարգսյանն ընդունել է Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության գլխավոր քարտուղարի գրասենյակի տնօրենին ՍԱՊԾ-ն տեղում ոչնչացրել է հայտնաբերած ժամկետանց սննդամթերքը ԿԸՀ-ն Ալեն Սիմոնյանին Երևանի ավագանու անդամի մանդատից զրկելու արձանագրությունը կքննարկի առաջիկա նիստում ԵԽԽՎ համազեկուցողները շնորհավորել են Փաշինյանին ՀՀ վարչապետի պաշտոնում ընտրվելու կապակցությամբ Նիկոլ Փաշինյանը հյուրընկալել է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին «Յունիվերս» լեզվի կենտրոնի մասնագետները կնպաստեն երեխայի խոսքի, մտքի, հիշողության, հնարամտության և ստեղծագործական երևակայության զարգացմանը Հայաստանի և Երևանի դրոշները տիեզերքում են. իրադարձությունը ոգևորության ալիք է բարձրացրել Ռուսաստանի հայերի շրջանում Երևանում ՀՀ և ՌԴ դատախազների մասնակցությամբ աշխատաժողով է կազմակերպվել Երեխայի հետ՝ երեխա, պատանու հետ` պատանի. Նախագահ Արմեն Սարգսյանը խոսել է շփման իր մոտեցումների մասին ԿԸՀ-ն Երևանի ավագանու «Ելք» խմբակցության 3 նոր անդամի մանդատ շնորհեց ԿԸՀ-ն պատգամավորական մանդատ տրամադրեց Սպարտակ Սեյրանյանին Յուրովի ընտրակաշա՞ռք, թե պոպուլիզմ Ռուս մասնագետի պնդմամբ` ՌԴ-ում բոլորը պետք է իմանան Սարդարապատի ճակատամարտի պատմությունը Կարո Եղնուկյանը 10 միլիոն դրամ գրավ մուծելու դեպքում ազատ կարձակվի Ադրբեջանում միլիոնավոր դոլարներ յուրացնելու կասկածանքով կիբեռհանցագործներ են ձերբակալվել Ֆուտբոլի Հայաստանի գավաթը շրջեց Սյունիքում Ալեն Սիմոնյանը խոստանում է շարունակել ակտիվորեն զբաղվել Երևանի խնդիրներով
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan