AM | RU
USD
EUR
RUB

Կեցցե՜ այն Հայաստանը, որ վաղն է գալու...

Հայաստանը կամ Հայկական լեռնաշխարհը աշխարհի հնագույն ժողովուրդներից մեկի՝ Հայ ազգի բնօրրան է, որտեղ նա կազմավորվել և անցել է իր պատմական ուղին: Հայկական լեռնաշխարհը զբաղեցնում է շուրջ 350 000 քառ. կմ տարածք: Դրա ամենաբարձր կետը Արարատ լեռն է, որը նաև Հայ ազգի սրբազան խորհրդանիշն է, որտեղ ջրհեղեղից հետո փրկվեց մարդկությունը:
1453 թվականին թուրքերը, գրավելով Կոնստանդնուպոլիսը, վերջ դրեցին Բյուզանդական կայսրությանը՝ ստեղծելով Օսմանյան կայսրությունը: XVI դարի սկզբներից Հայաստանն ընկավ Օսմանյան թուրքերի և Սեֆյան Իրանի իշխանության տակ, իսկ 1639 թվականին վերջնականապես բաժանվեց երկու մասի (արևելյան՝ Իրանի և արևմտյան՝ Օսմանյան կայսրության տիրապետության տակ): 1828 թվականին' ռուս-պարսկական պատերազմից հետո, տեղի ունեցավ ևս մեկ վարչական բաժանում՝ արևելյան Հայաստանի հյուսիսային հատվածն անցավ Ռուսաստանի տիրապետության տակ:

Չնայած այն հանգամանքին, որ Օսմանյան կայսրության մեջ ապրող հայերն ակտիվ գործունեություն էին ծավալում Կայսրության կայացման գործում (թուրքական թատրոնի հիմնում, սպորտի զարգացում, մի շարք ձեռնարկությունների՝ այդ թվում առաջին տպարանների հիմնում, աջակցություն քաղաքաշինության և բանկային համակարգի զարգացմանը, ծառայություն բանակում և այլն), այնուամենայնիվ, հայերի նկատմամբ հալածանքները միշտ տեղ են գտել թուրքական իրականության մեջ: Դրանք հատկապես սրվել են 1878-1923թթ., Սուլթան Համիդի, իսկ այնուհետ երկրի իշխանությունը ստանձնած Երիտթուրքերի օրոք: 1915 թվականն այդ ծրագրված և մարդկայնության դեմ իրագործվող ոճրի գագաթնակետն էր: 1915 թվականի ապրիլի 24-ը, որն ամբողջ աշխարհի հայության համար համազգային սգո օր է, այն երեք առանձնակի արյունալից օրերից մեկն է, երբ մոռթվեց հայ մտավորականությունը՝ մոտ 760 հոգի: Մի քանի օրերի ընթացքում, ի թիվս մտավորականությանը, տեղահանված և անապատում սովին ու կրակին մատնված հայությանը, մոտ 4000 սպանված հոգևորականներին, ավիրվեցին տներ, եկեղեցիներ, դպրոցներ, այրվեցին գրադարաններ... Տեղի էր ունենում ցեղասպանություն՝ դրա դրսևորման բոլոր տեսակներով: Կցանկանայինք մեջբերել Թուրքիայի այդ ժամանակվա ներքին գործերի նախարար Թալեաթ Փաշայի հեռագիրը՝ 1915թ. սեպտեմբերի 29-ին ուղարկված Հալեպի կուսակցությանը, որտեղ մասնավորապես ասվում է. «Նախապես հաղորդվել էր, որ կառավարությունը Ջեմիեթի հրամանով որոշել է բնաջնջել Թուրքիայում ապրող բոլոր հայերին: Նրանք, ովքեր կհակադրվեն այդ հրամանին ու այդ որոշմանը, չեն կարող կառավարման մաս կազմել: Չբացառելով կանանց, երեխաներին ու տկարներին, որքան էլ աղետալի լինեն ոչնչացման միջոցները, առանց ունկնդրելու խղճի զգացումներին, պետք է վերջ տալ նրանց գոյությանը...»:

Չնայած այն հանգամանքին, որ Մուդրոսի զինադադարից հետո 1919թ. Թուրքիայի զինվորական դատարանի կողմից գումարված նիստում Հայոց ցեղասպանության գլխավոր կազմակերպիչները մահվան դատապարտվեցին, իսկ դատավճիռն իրագործվեց հայ վրիժառուների ջանքերով, այնուամենայնիվ, հարկ ենք համարում նշել, որ դա չսահմանափակեց հայերի հանդեպ պետական մակարդակով տարվող կոտորածները, բռնի տեղահանությունը, ուծացումը և հայրենազրկումը: Դրա վառ օրինակ կարող են լինել 1930թ. Թուրքիայի Հանրապետության արդարադատության նախարար Մահմուդ Էսադի խոսքերը. «Մենք ապրում ենք ամենաազատ երկրում' Թուրքիայում, որտեղ թուրքն այս երկրի միակ տերն ու տիրակալն է: Մարդիկ, ովքեր ծագումով մաքուր թուրքեր չեն, այս երկրում ունեն միայն ստրուկ, ճորտ լինելու իրավունք»: Պատկերն ավելի ամբողջական է դարձնում 1937-38թթ. թուրքական պետության կողմից կազմակերպված՝ Դերսիմի ցեղասպանությունը, որտեղ, ըստ տվյալների, զոհվել է ավելի քան 70-90 000 մարդ, այդ թվում և իրենց կյանքը փրկելու համար դավանափոխ եղած հայեր և նրանց ապաստան տված զազաներ և ոչ միայն: Թուրքական պետության կողմից կազմակերպված ջարդերից տուժել են ոչ միայն հայերը, այլ նաև ասորիները, հույները, սլավոն ժողովուրդներ և այլ ազգեր: Սակայն հայերի նկատամբ տարվող քաղաքականությունն ամենադաժանն էր: Ավելի հստակ հասկանալու համար սա, բավական է նայել Թուրքիայում ազգային փոքրամասնությունների նկատմամբ տարվող հարկային քաղաքականությունը: Այսպես, օրինակ' թուրք առևտրականը պետք է վճարեր իր տարեկան եկամտի 4.7%, հույնը՝ 156%, հրեան՝ 179%, իսկ հայը՝ 232%, և փաստորեն հույն առևտրականը թուրքի համեմատ վճարում էր 31 անգամ, հրեան՝ 36, իսկ հայը՝ 47 անգամ ավելի գումար: Ավելի պարզ հասկանալու համար սա, որպես օրինակ՝ ստամբուլյան «Թոքաթլյան հոթել» հյուրանոցի վերելակավար հայ տղայից պահանջված հարկի գումարը հավասար էր նրա 16 տարվա աշխատավարձին: Նման օրինակները բազմաթիվ են: Ավելին, պահանջվող գումարը 15-, հետագայում' 30-օրյա ժամկետում չմուծելու դեպքում հարկատուի ողջ շարժական և անշարժ գույքը պետականացվում և աճուրդի էր հանվում, չվճարելու դեպքում բռնագանձման էր ենթակա նաև հարկատուի մերձավոր ազգականների գույքը, և շատ հաճախ հարկատուներն իրենք էին ստիպված լինում վաճառել սեփական ունեցվածքը: Սա ցույց է տալիս թուրքական պետության կողմից տարվող պետական քաղաքականության ողջ պատկերը՝ հայերին զրկել սեփական հայրենիքից, Հայկական Հայրենիքի վրա կառուցել Պանթյուրքիստական Թուրքիան:

Մինչ օրս էլ Թուրքիան ժխտում է Ցեղասպանությունը և ամեն գնով ջնջում Թուրքիայից հայերի հետքերը: Դրա վառ ապացույցներն են պատմության կեղծումը, արխիվների ոչնչացումը, հայկական եկեղեցիների ավերումը, Հայաստանի տարածքների բռնազավթումը և Հայաստանի շրջափակումը, էլ չխոսենք ցեղասպանության հետևանքների վերացման մասին: Տեղին է նշել, որ միջազգային իրավունքի համաձայն շրջափակումը դիտարկվում է որպես պատերազմական գործողություն, ինչն այսօրվա Թուրքիան 1993 թվականից ի վեր իրականացնում է Հայաստանի նկատմամբ: Թուրքիայի ժխտողական քաղաքականության վառ ապացույց է նաև «Ակոս» թերթի գլխավոր խմբագիր Հրանտ Դինքի սպանությունը՝ 2007թ. հունվարի 19-ին: Հայատյացության քարոզը ոչ միայն Թուրքիայի, այլև դրա կրտսեր եղբայր համարվող Ադրբեջանի պետական մակարդակով տարվող քաղաքականությունն է: Դրա վառ ապացույցն է 2012թ. Հունգարիայի կողմից Ադրբեջանին արտահանձնված մարդասպան Ռամիլ Սաֆարովին Հերոսի կոչում շնորհելը: Փաստորեն Ադրբեջանն իր մատաղ սերնդի համար հերոս է կերտում քնած հայ սպանողին: Տեղին է հիշել նաև Աքրամ Այլիսլիի հանդեպ քաղաքական հալածանքներն Ադրբեջանում նրա՝ «Քարե երազներ» գրքի պատճառով: Նման օրինակները բազմաթիվ են և գալիս են վկայելու, որ 1915, 1918, Դերսիմ, Սումգայիթ, Բաքու, կազմակերպող թուրքը չի փոխվել, որքան էլ այսօր փորձում է քաղաքակիրթ ներկայանալ: Քաղաքակրթության վկայությունը սեփական պատմության հետ հաշտվելն է, արդարության վերականգնումը՝ Ցեղասպանության հետևանքների վերացումը, Հայաստանի ապաշրջափակումը և ապաօկուպացումը:

1920թ. նոյեմբերի 22-ին ԱՄՆ նախագահ Վուդրո Վիլսոնը ստորագրեց իրավարար վճիռը, որի բովանդակությամբ Հայաստանի Հանրապետության տիտղոսն ու իրավունքները ճանաչվում էին նախկին Օսմանյան կայսրության Վանի, Բիթլիսի, Էրզրումի և Տրապիզոնի նահանգների մի մասի վրա՝ ընդհանուր առմամբ 103 599 քկմ: Այդ վճռի հայցադիմումը ստորագրած երկրները նույնպես պարտավորվում են վճռի իրագործմանը: Այսպիսով, Հայկական հարցը, այլևս ոչ միայն Հայաստանի և Թուրքիայի խնդիրն է, այլև միջազգային հարց, որի ցայսօր լուծված չլինելը ողջ մարդկության վրա է պահում ոճրագործի և մեղսակցի պիտակը, և քանի դեռ Հայկական հարցն իր արդարացի լուծումը չի գտել, մարդկությունն իրավունք չունի խոսել այնպիսի բարձր արժեքներից, ինչպիսին մարդասիրությունն է, արդարությունը, քաղաքակրթությունը... 1915 թվականին իրականացված Ցեղասպանությունը, համաձայն ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի, մարդկայնության դեմ իրականացրած հանցագործություն է, որը չունի վաղեմության ժամկետ: Շուտով կլրանա Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարին: Գրեթե 100 տարի հայ ազգը, սփռված լինելով ողջ աշխարհով, սպասում է այս հարցի արդարացի լուծմանը: Սպասում է հավատով, սպասում է արարելով ու կառուցելով, վստահելով արդարությանն ու մարդկությանը, սիրելով մարդկությունն ու կյանքը: Մեր պատմության տարբեր ժամանակաշրջաններում մենք շատ ենք տեսել արհավիրքներ, բայց բնության օրենքի համաձայն, արհավիրքներ հաղթահարող տեսակը կենսաբանորեն ուժեղ տեսակ է և արժանի ապրելու: Մենք մեր ապրելու իրավունքն ապացուցել ենք բազմիցս: Մեծն Սևակի խոսքերով ասած՝ «Մենք մեզ ոչ ոքից չենք գերադասում, բայց մեզ էլ գիտենք, մեզ Հա՛յ են ասում»...

Եվ ուրեմն Կեցցե՜ Հայ ազգը, Կեցցե՜ Արդարությունը, Կեցցե՜ այն Հայաստանը, որ վաղն է գալու...

Նյութը պատաստեց Զաքար ԽՈՋԱԲԱՂՅԱՆԸ

Լրահոս
ԵԱՀԿ-ն Հադրութի շրջանի հարավարևելյան ուղղությամբ դիտարկում կիրականացնի ԱԺ-ն մերժեց «Ելք»-ի նախագիծը խորհրդարանի լիագումար նիստերի օրակարգ ընդգրկելու հարցը Անկարայի քաղաքապետը հայտարարել է հրաժարականի մասին Հայաստանում ՌԴ պայմանագրային զինծառայողն անզգուշությամբ սպանել է ծառայակցին ու ինքնասպան եղել Մեկնարկել է ԱԺ հերթական քառօրյան. Օրակարգում ընդգրկվել է 39 հարց. ՈՒՂԻՂ «Ժողովուրդ». «Գրանդ Քենդի»-ի նախկին աշխատակիցներին վերջնահաշվարկներ չի տրամադրվում «Ժողովուրդ». Սոֆի Դևոյանի որդուն պատկանող թռչնաֆաբրիկան ֆինանսական լուրջ խնդիրներ ունի «168 ժամ». ԵՄ-ում չեն կարծում, որ տեխնիկական ձգձգումները կարող են բերել համաձայնագրի չստորագրմանը «Իրավունք». Տրանսպորտը հենց այնպես չի թանկանա «Հրապարակ». Առաջիկա օրերին կհաստատվի Վրաստանում ՀՀ դեսպան Ռուբեն Սադոյանի ագրեմանը «Հայկական ժամանակ». Դ. Բաբայան. Չեմ կարծում, որ լայնածավալ պատերազմ կլինի «Ժամանակ». Հաջորդ տարի կբարձրանան ինչպես ծխախոտի, օղու, այնպես էլ այլ ապրանքների գներ «Ժամանակ». Հայ կարտոֆիլագործների համար տարեվերջը կարող է խիստ եկամտաբեր լինել «Հրապարակ». Երեկ հանդիպել են Տիգրան Սարգսյանը և Հովիկ Աբրահամյանը ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Հոկտեմբերի 24 Դավիթ Տոնոյանն ԱԻՆ-ում մի շարք նոր նշանակումներ է կատարել Բաքուն շարունակում է խոչընդոտել ԼՂ հիմնախնդրի կարգավորման գործընթացին. Շավարշ Քոչարյան Բակո Սահակյանը մասնակցել է Արցախի եկեղեցիներին հայկական ոճով գորգերի նվիրաբերման արարողությանը Հակառակորդը կրկին օգտագործել է «ՍՊԱՅԿ» տիպի կառավարվող հակատանկային հրթիռ Վիգեն Սարգսյանը ներկայացրել է ՀՀ ԶՈՒ օպերատիվ վարչության, ՀՀ ՊՆ ներքին աուդիտի վարչության նորանշանակ պետերին և իր խորհրդականին Հայաստանում խստացվել է ապօրինի ծառահատումների և փայտանյութի ապօրինի տեղափոխման դեմ պայքարը ՀՀ ԶՈՒ գլխավոր շտաբի պետի գլխավորած պատվիրակությունը մեկնել է ԱՄՆ Վստահ եմ, որ իրավապահներն ամբողջությամբ վերահսկում են օպերատիվ իրավիճակը, և խուճապի որևէ պատճառ չկա Բրիտանական կրթական ցուցահանդեսը ՀՀ քաղաքացիներին կծանոթացնի Մեծ Բրիտանիայում կրթություն ստանալու հնարավորություններին FAST-ը կրթաթոշակ կտրամադրի բնական գիտությամբ զբաղվող հայ ասպիրանտներին եւ հայցորդներին Վերջին երեք ամիսներին լրագրողների իրավունքների խախտման դեպքերը նվազել են Արա Բաբլոյանը պարգեւատրել է Ռաֆայիլ Զինուրովին Վահան Մարտիրոսյանի վստահեցմամբ Հյուսիս-հարավ մայրուղու շինարարության մեջ կոռուպցիոն ռիսկեր չկան Առաջիկա ամիսներին կմեկնարկի ՀՀ ողջ տարածքում տրանսպորտային միասնական ցանց ստեղծելու պիլոտային ծրագիր Մենք տարկետումը չենք վերացնում, այլ կրթությունը կարևորողներին առաջարկում ենք որպես սպա զորակոչվել «Ախթալայի լեռնահարստացման կոմբինատ»-ի հանքում փլուզում է տեղի ունեցել. կա մեկ զոհ Հայաստանի ռուսական ռազմակայանը տեխնիկական հետախուզման ժամանակակից համալիրներ է ստացել Պաշտոնատար անձինք հանիրավի մեղադրվել են տարբեր հանցագործությունների կատարման մեջ. բացահայտվել են նոր դեպքեր Կատալոնիայի խորհրդարանը հոկտեմբերի 26-ին պատասխան կտա Մադրիդի ձեռնարկած միջոցներին Դանակով զինված տղամարդը «Էխո Մոսկվի» ռադիոկայանի գրասենյակում հարձակվել Է հաղորդավարի վրա Աջ ղեկային համակարգ ունեցող մեքենաների շահագործումը Հայաստանում չի արգելվի Եղեգնաձոր-Ագարակաձոր ճանապարհին վթարի հետևանքով զինծառայող է մահացել Անցած չորս տարիներին համաշխարհային տնտեսության մեջ ՉԺՀ-ի տարեկան միջին ներդրումը գերազանցել է 30 տոկոսը Եղանակը տաքանալու է Իրանահայ պաշտոնյան երկկողմ մաքսային ու հարկային օրենքներն ավելի սահուն դարձնելու կարիք է տեսնում
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan