AM | RU
USD
EUR
RUB

Կեցցե՜ այն Հայաստանը, որ վաղն է գալու...

 
 

Հայաստանը կամ Հայկական լեռնաշխարհը աշխարհի հնագույն ժողովուրդներից մեկի՝ Հայ ազգի բնօրրան է, որտեղ նա կազմավորվել և անցել է իր պատմական ուղին: Հայկական լեռնաշխարհը զբաղեցնում է շուրջ 350 000 քառ. կմ տարածք: Դրա ամենաբարձր կետը Արարատ լեռն է, որը նաև Հայ ազգի սրբազան խորհրդանիշն է, որտեղ ջրհեղեղից հետո փրկվեց մարդկությունը:
1453 թվականին թուրքերը, գրավելով Կոնստանդնուպոլիսը, վերջ դրեցին Բյուզանդական կայսրությանը՝ ստեղծելով Օսմանյան կայսրությունը: XVI դարի սկզբներից Հայաստանն ընկավ Օսմանյան թուրքերի և Սեֆյան Իրանի իշխանության տակ, իսկ 1639 թվականին վերջնականապես բաժանվեց երկու մասի (արևելյան՝ Իրանի և արևմտյան՝ Օսմանյան կայսրության տիրապետության տակ): 1828 թվականին' ռուս-պարսկական պատերազմից հետո, տեղի ունեցավ ևս մեկ վարչական բաժանում՝ արևելյան Հայաստանի հյուսիսային հատվածն անցավ Ռուսաստանի տիրապետության տակ:

Չնայած այն հանգամանքին, որ Օսմանյան կայսրության մեջ ապրող հայերն ակտիվ գործունեություն էին ծավալում Կայսրության կայացման գործում (թուրքական թատրոնի հիմնում, սպորտի զարգացում, մի շարք ձեռնարկությունների՝ այդ թվում առաջին տպարանների հիմնում, աջակցություն քաղաքաշինության և բանկային համակարգի զարգացմանը, ծառայություն բանակում և այլն), այնուամենայնիվ, հայերի նկատմամբ հալածանքները միշտ տեղ են գտել թուրքական իրականության մեջ: Դրանք հատկապես սրվել են 1878-1923թթ., Սուլթան Համիդի, իսկ այնուհետ երկրի իշխանությունը ստանձնած Երիտթուրքերի օրոք: 1915 թվականն այդ ծրագրված և մարդկայնության դեմ իրագործվող ոճրի գագաթնակետն էր: 1915 թվականի ապրիլի 24-ը, որն ամբողջ աշխարհի հայության համար համազգային սգո օր է, այն երեք առանձնակի արյունալից օրերից մեկն է, երբ մոռթվեց հայ մտավորականությունը՝ մոտ 760 հոգի: Մի քանի օրերի ընթացքում, ի թիվս մտավորականությանը, տեղահանված և անապատում սովին ու կրակին մատնված հայությանը, մոտ 4000 սպանված հոգևորականներին, ավիրվեցին տներ, եկեղեցիներ, դպրոցներ, այրվեցին գրադարաններ... Տեղի էր ունենում ցեղասպանություն՝ դրա դրսևորման բոլոր տեսակներով: Կցանկանայինք մեջբերել Թուրքիայի այդ ժամանակվա ներքին գործերի նախարար Թալեաթ Փաշայի հեռագիրը՝ 1915թ. սեպտեմբերի 29-ին ուղարկված Հալեպի կուսակցությանը, որտեղ մասնավորապես ասվում է. «Նախապես հաղորդվել էր, որ կառավարությունը Ջեմիեթի հրամանով որոշել է բնաջնջել Թուրքիայում ապրող բոլոր հայերին: Նրանք, ովքեր կհակադրվեն այդ հրամանին ու այդ որոշմանը, չեն կարող կառավարման մաս կազմել: Չբացառելով կանանց, երեխաներին ու տկարներին, որքան էլ աղետալի լինեն ոչնչացման միջոցները, առանց ունկնդրելու խղճի զգացումներին, պետք է վերջ տալ նրանց գոյությանը...»:

Չնայած այն հանգամանքին, որ Մուդրոսի զինադադարից հետո 1919թ. Թուրքիայի զինվորական դատարանի կողմից գումարված նիստում Հայոց ցեղասպանության գլխավոր կազմակերպիչները մահվան դատապարտվեցին, իսկ դատավճիռն իրագործվեց հայ վրիժառուների ջանքերով, այնուամենայնիվ, հարկ ենք համարում նշել, որ դա չսահմանափակեց հայերի հանդեպ պետական մակարդակով տարվող կոտորածները, բռնի տեղահանությունը, ուծացումը և հայրենազրկումը: Դրա վառ օրինակ կարող են լինել 1930թ. Թուրքիայի Հանրապետության արդարադատության նախարար Մահմուդ Էսադի խոսքերը. «Մենք ապրում ենք ամենաազատ երկրում' Թուրքիայում, որտեղ թուրքն այս երկրի միակ տերն ու տիրակալն է: Մարդիկ, ովքեր ծագումով մաքուր թուրքեր չեն, այս երկրում ունեն միայն ստրուկ, ճորտ լինելու իրավունք»: Պատկերն ավելի ամբողջական է դարձնում 1937-38թթ. թուրքական պետության կողմից կազմակերպված՝ Դերսիմի ցեղասպանությունը, որտեղ, ըստ տվյալների, զոհվել է ավելի քան 70-90 000 մարդ, այդ թվում և իրենց կյանքը փրկելու համար դավանափոխ եղած հայեր և նրանց ապաստան տված զազաներ և ոչ միայն: Թուրքական պետության կողմից կազմակերպված ջարդերից տուժել են ոչ միայն հայերը, այլ նաև ասորիները, հույները, սլավոն ժողովուրդներ և այլ ազգեր: Սակայն հայերի նկատամբ տարվող քաղաքականությունն ամենադաժանն էր: Ավելի հստակ հասկանալու համար սա, բավական է նայել Թուրքիայում ազգային փոքրամասնությունների նկատմամբ տարվող հարկային քաղաքականությունը: Այսպես, օրինակ' թուրք առևտրականը պետք է վճարեր իր տարեկան եկամտի 4.7%, հույնը՝ 156%, հրեան՝ 179%, իսկ հայը՝ 232%, և փաստորեն հույն առևտրականը թուրքի համեմատ վճարում էր 31 անգամ, հրեան՝ 36, իսկ հայը՝ 47 անգամ ավելի գումար: Ավելի պարզ հասկանալու համար սա, որպես օրինակ՝ ստամբուլյան «Թոքաթլյան հոթել» հյուրանոցի վերելակավար հայ տղայից պահանջված հարկի գումարը հավասար էր նրա 16 տարվա աշխատավարձին: Նման օրինակները բազմաթիվ են: Ավելին, պահանջվող գումարը 15-, հետագայում' 30-օրյա ժամկետում չմուծելու դեպքում հարկատուի ողջ շարժական և անշարժ գույքը պետականացվում և աճուրդի էր հանվում, չվճարելու դեպքում բռնագանձման էր ենթակա նաև հարկատուի մերձավոր ազգականների գույքը, և շատ հաճախ հարկատուներն իրենք էին ստիպված լինում վաճառել սեփական ունեցվածքը: Սա ցույց է տալիս թուրքական պետության կողմից տարվող պետական քաղաքականության ողջ պատկերը՝ հայերին զրկել սեփական հայրենիքից, Հայկական Հայրենիքի վրա կառուցել Պանթյուրքիստական Թուրքիան:

Մինչ օրս էլ Թուրքիան ժխտում է Ցեղասպանությունը և ամեն գնով ջնջում Թուրքիայից հայերի հետքերը: Դրա վառ ապացույցներն են պատմության կեղծումը, արխիվների ոչնչացումը, հայկական եկեղեցիների ավերումը, Հայաստանի տարածքների բռնազավթումը և Հայաստանի շրջափակումը, էլ չխոսենք ցեղասպանության հետևանքների վերացման մասին: Տեղին է նշել, որ միջազգային իրավունքի համաձայն շրջափակումը դիտարկվում է որպես պատերազմական գործողություն, ինչն այսօրվա Թուրքիան 1993 թվականից ի վեր իրականացնում է Հայաստանի նկատմամբ: Թուրքիայի ժխտողական քաղաքականության վառ ապացույց է նաև «Ակոս» թերթի գլխավոր խմբագիր Հրանտ Դինքի սպանությունը՝ 2007թ. հունվարի 19-ին: Հայատյացության քարոզը ոչ միայն Թուրքիայի, այլև դրա կրտսեր եղբայր համարվող Ադրբեջանի պետական մակարդակով տարվող քաղաքականությունն է: Դրա վառ ապացույցն է 2012թ. Հունգարիայի կողմից Ադրբեջանին արտահանձնված մարդասպան Ռամիլ Սաֆարովին Հերոսի կոչում շնորհելը: Փաստորեն Ադրբեջանն իր մատաղ սերնդի համար հերոս է կերտում քնած հայ սպանողին: Տեղին է հիշել նաև Աքրամ Այլիսլիի հանդեպ քաղաքական հալածանքներն Ադրբեջանում նրա՝ «Քարե երազներ» գրքի պատճառով: Նման օրինակները բազմաթիվ են և գալիս են վկայելու, որ 1915, 1918, Դերսիմ, Սումգայիթ, Բաքու, կազմակերպող թուրքը չի փոխվել, որքան էլ այսօր փորձում է քաղաքակիրթ ներկայանալ: Քաղաքակրթության վկայությունը սեփական պատմության հետ հաշտվելն է, արդարության վերականգնումը՝ Ցեղասպանության հետևանքների վերացումը, Հայաստանի ապաշրջափակումը և ապաօկուպացումը:

1920թ. նոյեմբերի 22-ին ԱՄՆ նախագահ Վուդրո Վիլսոնը ստորագրեց իրավարար վճիռը, որի բովանդակությամբ Հայաստանի Հանրապետության տիտղոսն ու իրավունքները ճանաչվում էին նախկին Օսմանյան կայսրության Վանի, Բիթլիսի, Էրզրումի և Տրապիզոնի նահանգների մի մասի վրա՝ ընդհանուր առմամբ 103 599 քկմ: Այդ վճռի հայցադիմումը ստորագրած երկրները նույնպես պարտավորվում են վճռի իրագործմանը: Այսպիսով, Հայկական հարցը, այլևս ոչ միայն Հայաստանի և Թուրքիայի խնդիրն է, այլև միջազգային հարց, որի ցայսօր լուծված չլինելը ողջ մարդկության վրա է պահում ոճրագործի և մեղսակցի պիտակը, և քանի դեռ Հայկական հարցն իր արդարացի լուծումը չի գտել, մարդկությունն իրավունք չունի խոսել այնպիսի բարձր արժեքներից, ինչպիսին մարդասիրությունն է, արդարությունը, քաղաքակրթությունը... 1915 թվականին իրականացված Ցեղասպանությունը, համաձայն ՄԱԿ-ի կոնվենցիայի, մարդկայնության դեմ իրականացրած հանցագործություն է, որը չունի վաղեմության ժամկետ: Շուտով կլրանա Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարին: Գրեթե 100 տարի հայ ազգը, սփռված լինելով ողջ աշխարհով, սպասում է այս հարցի արդարացի լուծմանը: Սպասում է հավատով, սպասում է արարելով ու կառուցելով, վստահելով արդարությանն ու մարդկությանը, սիրելով մարդկությունն ու կյանքը: Մեր պատմության տարբեր ժամանակաշրջաններում մենք շատ ենք տեսել արհավիրքներ, բայց բնության օրենքի համաձայն, արհավիրքներ հաղթահարող տեսակը կենսաբանորեն ուժեղ տեսակ է և արժանի ապրելու: Մենք մեր ապրելու իրավունքն ապացուցել ենք բազմիցս: Մեծն Սևակի խոսքերով ասած՝ «Մենք մեզ ոչ ոքից չենք գերադասում, բայց մեզ էլ գիտենք, մեզ Հա՛յ են ասում»...

Եվ ուրեմն Կեցցե՜ Հայ ազգը, Կեցցե՜ Արդարությունը, Կեցցե՜ այն Հայաստանը, որ վաղն է գալու...

Նյութը պատաստեց Զաքար ԽՈՋԱԲԱՂՅԱՆԸ

Լրահոս
ԱՄՆ-ի արդարադատության նախարարությունը պաշտոնապես ներկայացրել է Հայաստանում ձերբակալված թուրք Քեվին (Քեմալ) Օքսուզի մեղադրանքը Ադրբեջանում կազմակերպված ձևով իրականացվում է հայատյացության քաղաքականություն Արա Սաղաթելյանը մասնակցել է Արեւելյան գործընկերության երկրների խորհրդարանների գլխավոր քարտուղարների աշխատանքային հանդիպմանը ՌԴ-ից ՀՀ ներկրվող գազի սակագնի նվազեցման հարց երկու կողմերը դեռ չեն քննարկում Սարմեն Բաղդասարյանը նշանակվել է Քուվեյթում ՀՀ դեսպան ՀՀ նախագահը հրամանագիր է ստորագրել Գեղամ Ղարիբջանյանին ԱՄԷ-ում ՀՀ դեսպանի պաշտոնից հետ կանչելու մասին Առողջապահության նախարարությունը մանրամասներ է ներկայացրել «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» ԲԿ-ում տեղի ունեցած պայթյունից Ուկրաինայում ադրբեջանցիներից կազմված զինված հանցախումբ է վնասազերծվել Արցախի ԱԳՆ ղեկավարն ընդունել է ֆրանսիական Ալֆորվիլ քաղաքի պատվիրակությանը ԵՄ ներկայացուցիչներն ակնկալում են իրենց կողմից Հայաստանում ներդրումների աճ և արտադրությունների հիմնում Հայաստանի անդամակցումը ԵԱՏՄ-ին բխում է մեր պետական շահերից. Էդուարդ Շարմազանով ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարը ողջունել է Իդլիբի հարցով ՌԴ-ի և Թուրքիայի համաձայնագիրը Սվիտալսկին Հայաստանի կառավարության առաջնահերթությունները բավարար է համարում ԵՄ-ի հետ առևտրի և ներդրումների զարգացման համար Իրանում Ահվազի ահաբեկչության գործով 22 մարդ է ձերբակալվել Հայաստանի և Թունիսի ԱԳ նախարարները քննարկել են երկկողմ և բազմակողմ օրակարգի մի շարք հարցեր Մերկելը ներկա չի լինի Էրդողանի այցի կապակցությամբ նախատեսված պաշտոնական ընդունելությանը Լևոն Երանոսյանը կանչվել է Հատուկ քննչական ծառայություն «Ժամանակ». Ինչպես է ՀՀԿ-ական նախկին պաշտոնյան պայքարելու կոռուպցիայի դեմ «Իրատես». Հանձնաժողովների նախագահները ներքին հրահանգ են ունեցել ԿԸՀ-ից «Փաստ». Քաղաքական կուսակցությունները փորձում են պայծառ գործով կանգնել ժողովրդի կողքին «Հրապարակ». ԱԱԾ և ՀՔԾ ղեկավարների գաղտնալսման գործով ԱԺ հանձնաժողովի նախագահի տեղակալ կընտրվի ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Սեպտեմբերի 25 ԱԺ բոլոր խմբակցությունները պատրաստ են արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների անցկացման վերաբերյալ բանակցությունների Աշխատանքային այցով Հայաստանում էր Բելառուսի զինված ուժերի պատվիրակությունը Էդուարդ Շարմազանովը Բելառուսի խորհրդարանում բարձրացրել է Ադրբեջանին զենք վաճառելու հարցը Իրանի նավթի նախարար. ԱՄՆ-ին չի հաջողվի աշխարհի շուկաներից դուրս մղել իրանական նավթը Երթևեկության կազմակերպման փոփոխություն Երևան քաղաքի Կիևյան և Սեբաստիայի փողոցների չկարգավորվող հետիոտնային անցումների հատվածներում Մխիթարյանը գրեթե վերականգնվել է վնասվածքից Ռուսաստանը Սիրիային C-300-ներ է վաճառելու Արցախն անկախության նույնքան իրավունք ունի, որքան Հայաստանը, Բելառուսը եւ Ադրբեջանը. Էդուարդ Շարմազանովը՝ Մինսկում ԿԸՀ-ն կհրապարակի ընտրողների ստորագրված ցուցակները Նյու Յորքում սեպտեմբերի 26-ին տեղի է ունենալու Հայաստանի և Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպումը ՄԱԿ-ի ԱԽ-ն պետք է բաղկացած լինի քսան մշտական անդամներից. Էրդողան Ժամանակավորապես դադարեցվել է հանրապետության գազամատակարարումը Փաշինյանը Նյու Յորքում հանդիպել է ԱՄՆ հայ համայնքի ներկայացուցիչներին Ադրբեջանում ցեխի հրաբուխ է ժայթքել «Իմ քայլը» դաշինքը 81.06%-ով հաղթանակ տարավ Երևանի ավագանու արտահերթ ընտրություններում ԿԸՀ-ն ներկայացրեց ընտրությանը մասնակցող ուժերի հայտարարագրած ու ծախսած գումարների նախնական հաշվետվությունը Ժամը 14:00-ի դրությամբ Երևանի ավագանու արտահերթ ընտրություններին մասնակցել է 201.268 հազար մարդ Հակառակորդի կրակոցից զոհված Արցախ Հովսեփյանը հետմահու պարգեւատրվել է «Մարտական ծառայություն» մեդալով
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan