AM | RU
USD
EUR
RUB

ԵՄ-ի արձագանքը Արցախյան քառօրյա և 2008թ-ի հնգօրյա պատերազմներին

 

Յուրաքանչյուր տարածաշրջանում հակամարտությունների առկայությունը հնարավորություն է տալիս արտաքին դերակատարներին և հատկապես միջնորդներին որոշակի ազդեցություն ձեռք բերել հակամարտող կողմերի վրա և մեծացնել տարածաշրջանում իրենց ներգրավվածությունը: Հարավային Կովկասում Խորհրդային միության փլուզումից ի վեր առկա է երեք չկարգավորված հակամարտություն` Արցախյան, աբխազական և հարավօսական: Վերջին ութ տարիների ընթացքում այս հակամարտությունները տարածաշրջանում ռազմական պայթյուն են ստեղծել, սակայն դրանց վերաբերյալ ԵՄ-ի արձագանքները միանգամայն տարբեր են եղել: Այս հոդվածում  զուգահեռներ կանցկացնենք 2008թ-ի վրաց-հարավօսական պատերազմի և 2016թ-ի Արցախյան քառօրյա պատերազմների նկատմամբ ԵՄ-ի քաղաքական դիրքորոշման միջև:

Արցախյան վերջին քառօրյա պատերազմը և դրա նկատմամբ վերաբերմունքը լակմուս դարձավ տարածաշրջանում գերտերությունների շահերը և տրամադրվածությունները բացահայտելու համար: Ի տարբերություն վրաց-օսական հնգօրյա պատերազմի, որին դեռևս կանդրադառնանք, Արցախյան պատերազմի վերաբերյալ ԵՄ-ի պաշտոնյաների կողմից հնչող հայտարարությունները բավականին զուսպ էին և հավասարակշիռ: Հակամարտության կարգավորումը ԵՄ-ն տեսնում է միայն ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ձևաչափում և զերծ է մնում այդ ձևաչափից դուրս որևէ գործողություն կատարելը: Չնայած Եվրոպական խորհրդարանում ապրիլի 12-ին քննարկվեց Արցախյան խնդիրը և ելույթ ունեցող պատգամավորների մեծամասնությունը հանդես եկավ հայանպաստ դիրքորոշմամբ, սակայն այդ կոչերին որևէ գործնական քայլ չհաջորդեց: Արցախյան հակամարտության կարգավորման հարցում ԵՄ երկրներն ունեն տարբեր դիրքորոշումներ, սակայն ընդհանուր է միայն մեկը, որը բխում է նրա ընդհանուր անվտանգային ռազմավարությունում առաջ քաշած դրույթներից: ԵՄ-ն ցանկանում է տարածաշրջանը տեսնել խաղաղ և կայուն, որը հնարավություն կտա իրականացնելու իր էներգետիկ ծրագրերը, թույլ չի տա Կենտրոնական Ասիայից թմրանյութերի և թրաֆիկինգի արտահոսք լինի դեպի Եվրոպա: ԵՄ-ի պարագայում դերակատարների տարբերությունները պայմանավորված են տարբեր շահերով: Նախ, կարող ենք առանձնացնել պետական և անդրազգային խաղացողներին: Գաղտնիք չէ, որ Ադրբեջանի էներգետիկ սեկտորում բազմաթիվ խոշոր եվրոպական անդրազգային կորպորացիաներ ներդրումներ են կատարել, ուստի շահագրգռված են խաղաղության և կայունության պահպանմամբ: Միևնույն ժամանակ, Ադրբեջանի պետական նավթային ընկերությունը՝ SOCAR-ը, խոշոր բաժնեմասեր ունի որոշ եվրոպական երկրների էներգետիկ ոլորտում, որի արդյունքում վերջիններս միջազգային ասպարեզում հանդես են գալիս ադրբեջանանպաստ դիրքորոշումներով:

Ակնհայտ է, որ ԵՄ-ն ներկայումս այնքան է թաղված սեփական խնդիրների մեջ, որ հարևանության գոտում տեղի ունեցող իրադարձությունները ներկայումս չեն կարևորվում: Եթե նախկինում ԵՄ-ի համար մեծ նշանակություն էին ներկայացնում տարածաշրջանային հակամարտությունները և հարևանության գոտում խաղաղության պահպանումը, ապա հիմա ԵՄ-ն անվտանագության խնդիրներ ունի հենց սեփական տարածքում, ուստի առաջնահերթությունը դրանք լուծելն է:

Փոխարենը 2008թ-ին ԵՄ-ն միանգամայն այլ կարգավիճակ և դիրքորոշում ուներ հնգօրյա պատերազմի նկատմամբ: Հնգօրյա պատերազմը լավ հնարավորություն էր ԵՄ-ին առանց ռազմական միջամատության` մուտք գործելու տարածաշրջան և մեծացնելու իր քաղաքական կշիռն այստեղ: Մինչ 2008թ-ը տարածաշրջանային հակամարտություններում ԵՄ-ն հանդես էր գալիս միջոնրդավորված կերպով՝ այլ կազմակերպությունների շրջանակներում, սակայն հնգօրյա պատերազմը փոխեց հակամարտություններում ԵՄ-ի ներգրավվածություն ձևաչափը: Ռուս-վրացական պատերազմի ժամանակ ԵՄ-ն նախագահող երկրի` Ֆրանսիայի ղեկավար Ն. Սարկոզիի գլխավորությամբ, հանդես եկավ միջնորդական առաքելությամբ: Արդյունքում, ստորագրվեց վեց կետից բաղկացած հրադադարի ռեժիմի սահմանման փաստաթուղթ Այդկերպ ԵՄ-ն ցույց տվեց ՌԴ-ին, որ ինքն էլ տարածաշրջանային ակտիվ դերակատար է, որը կարող է միջնորդություն ունենալ այնպիսի հարցերում, որը նախկինում եղել են միայն ՌԴ-ի մենաշնորհը: Միևնույն ժամանակ, կարծում ենք, որ դա տարածաշրջանում իր հիմնական ռազմավարական նպատակները լուծած ՌԴ-ի և իր հեղինակությունը փրկելու և տարածաշրջանում այն ամրապնդել ձգտող ԵՄ-ի միջև առկա լռությամբ ձեռք բերված փոխշահավետ գործարքի արդյունք էր: Սակայն ՌԴ-ի համար տարածաշրջանում «տաք» հակամարտությունների առկայությունը ևս մի ակնարկ էր, որ ԵՄ-ի էներգետիկ քաղաքականությունը հակասում է ՌԴ-ի շահերին, ուստի ՌԴ-ն չի երկմտի դիմելու նաև ռազմական ուժի:

Այպիսով, եթե ամփոփենք երկու պատերազմների միջև զուգահեռների անցկացումը, ապա պարզ է դառնում, որ ներկայումս տարածաշրջանը պակաս հետաքրքրություն է ներկայացնում ԵՄ-ի համար, և ուկրաինական իրադարձությունների ֆոնին ԵՄ-ն ամենևին էլ ցանկություն չունի ՌԴ-ի հետ հարավկովկասյան տարածաշրջանում մրցակցության մեջ մտնի: ԵՄ-ն հակամարտության կարգավորումը տեսնում է միայն հարավկովկասյան երկրների ներգրավվածությամբ և Ռուսաստանի միջնորդությամբ: Եթե ութ տարի առաջ ԵՄ-ն որոշակի հավակնություններ ուներ ՌԴի հետ տարածաշրջանային մրցակցության մեջ մտնելու, ապա ներկայումս ներեվրոպական ճգնաժամը այդ միավորման ստիպում է մոռանալ հարևանության գոտու մասին և զբաղվել միայն սեփական սահմաններում առկա ճգնաժամերով և անվտանգության խնդիրներով: Այս ամենը հաշվի առնելով` հայկական կողմի ակնկալիքները ԵՄ-ից պետք է նվազագույնը լինեն, քանի որ ավելին միևնույն է չի իրականանա:

Աննա ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ

 

Լրահոս
Պեկինում իրավիճակը հանգիստ է, անվտանգության միջոցառումներն ուժեղացված չեն ԿԽՄԿ ներկայացուցիչներն այցելել են Ադրբեջանում պահվող հայ գերիներին Ինչպես Փաշինյանը քանդեց բանակը․ ռազմական փորձագետի հիմնավորումը․ տեսանյութ Ինչպիսի եղանակ է սպասվում Հայաստանում Դոլարի, եվրոյի և ռուբլու փոխարժեքը՝ փոխանակման կետերում 44-օրյա պատերազմում զոհվածների ծնողները հայտարարում են՝ սեպտեմբերի 27-ին թույլ չեն տա Նիկոլ Փաշինյանի մուտքը «Եռաբլուր» Ադրբեջանը չհրահրված և չարդարացված զինված ներխուժում սկսեց Հայաստանի տարածք. Արմեն Գևորգյան Արարատ քաղաքում վրաերթի են ենթարկել 7-ամյա տղայի Այսօր Ստեփանակերտի օրն է. Արցախյան 44-օրյա պատերազմից հետո մայրաքաղաքի բնակչությունը կտրուկ աճել է Կարող ենք Իրանից էլ սպառազինություն ձեռք բերել. Սուրեն Սարգսյան Խոշոր հրդեհ Արշակունյաց պողոտայում. դեպքի վայր է մեկնել 3 մարտական հաշվարկ Ոսկու և արծաթի գները նվազել են Հակառակորդը փորձել է անցնել հայկական մարտական դիրքերից մեկի թիկունք, սակայն հետ է շպրտվել Հայոց Բանակի հարվածը Նիկոլ Փաշինյանին «Սուրմալու»-ի փլատակներում մնացած Mercedes-ը ԱԻՆ-ի աշխատակիցները դեռ չեն հանել Երևան-Մեղրի ավտոճանապարհին ՃՏՊ-ի հետևանքով 7 անձ է հոսպիտալացվել, 5-ը երեխաներ են Հայ-ադրբեջանական սահմանին իրավիճակը հարաբերականորեն կայուն է․ ՊՆ Ֆրանսիան հորդորում է իր քաղաքացիներին զերծ մնալ ՀՀ որոշ շրջաններ այցելելուց ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանատունը ԱՄՆ քաղաքացիներին հորդորել է խուսափել Հայաստանի որոշ վայրեր այցելելուց Պետք է ստեղծենք առավելագույն լայն համախմբում՝ ստեղծված իրավիճակից դուրս գալու համար․ Իշխան Սաղաթելյանը՝ ՀՀ և Արցախի նախկին նախագահների հանդիպման մասին Ինչպիսի եղանակ է սպասվում Հայաստանում Դոլարի, եվրոյի և ռուբլու փոխարժեքը՝ փոխանակման կետերում Եռաբլուրում տեղի ունեցածին լավ չեմ վերաբերվում, դատապարտելի է. Տիգրան Ավինյան TikTok-ի արգելափակումները Հայաստանում հանված են. Սամվել Մարտիրոսյան «Լուսավոր Հայաստանը» մասնակցելու է Երևանի ավագանու ընտրություններին․ ցուցակը գլխավորելու է Դավիթ Խաժակյանը Վարդենիս համայնքի սահմանամերձ բնակավայրերից ադրբեջանական ագրեսիայի հետեւանքով տարհանվել է 539 ընտանիք Արցախում առաջարկում են վերանայել սեփականության իրավունքի սահմանափակումները Ռոնալդինյոն չափազանց շատ էր սիրում կանանց ու սառը գարեջուր, հակառակ դեպքում մինչև 60 տարեկան կխաղար Սա դավաճանություն է, պարտվողականության ու Հայրենիք հանձնելու գործընթացի շարունակություն Երևանի և 9 մարզերի մի շարք հասցեներում լույս չի լինի Ադրբեջանը խախտել է հրադադարի ռեժիմը Ոսկու և արծաթի գներն աճել են Աջապահյանը պատրաստ է առաջնորդել երկում տիրող իրավիճակից դուրս գալու շարժումը Վերջին ռազմական գործողություններն ընդգծում են մեր դիվանագիտությունը կրկնապատկելու անհրաժեշտությունը. Բայդենը՝ Փաշինյանին Իրանը, Ռուսաստանը եւ Չինաստանը կանցկացնեն ռազմածովային ուժերի համատեղ զինավարժանքներ Դիերի մեծ մասը Մարտունու դիահերձարանում է, ծնողներին չեն թողնում մտնել. Զոհրաբյան Իրանի զինված ուժերի զորահանդես Է սկսվել Թեհրանում եւ երկրի այլ քաղաքներում ՀՀ ԳՇ պետը և ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարը քննարկել են հայ-ադրբեջանական սահմանի առանձին հատվածներում տիրող իրավիճակը 35 ՀԿ-ներ պահանջում են ոստիկանապետի պաշտոնանկությունը Դոլարի, եվրոյի և ռուբլու փոխարժեքը՝ փոխանակման կետերում
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan