AM | RU
USD
EUR
RUB

Արցախյան ազատամարտ. Պատմում է Գառնիկ Հայրապետյանը

 

Voskanapat.info լրատվական֊վերլուծական կայքն ու Times.am գործակալությունը ընթերցողների ուշադրությանն են ներկայացնում Արցախյան ազատամարտին վերաբերող պատմությունների և հարցազրույցների շարք։ Նոր խորագրի հիմնական նպատակն ընթերցողների լայն շրջանակին մեր հերոսների հետ ծանոթացնելն է։ Կփորձենք բացահայտել հետաքրքիր և ձեր ուշադրությանը ներկայացնել հերոսամարտի ամենահետաքրքիր պատմություններն ու դիպվածները։

Եվ այսպես, պատմում է Գառնիկ Հայրապետյանը:

Ապրիլի 2-ին պատերազմի վերսկսման լուրն առնելուց` անմիջապես դիմեցի Ազատամարտիկների միություն` առաջնագիծ մեկնելու վճռականությամբ: Չսպասեցի, որ ինձ կանչեն, մանավանդ, երբ գիտեի, որ չեն կանչելու:

Մինչև ապրիլի 5-ը մնացի առաջնագծում, հետո ոտս սկսեց դավաճանել ինձ, ես հետ դարձա դիրքերից ու սկսեցի ուրիշ գործերով զբաղվել, միայն թե` օգուտ տամ Հայրենիքիս: Անկեղծ ասած` այն, ինչին ականատես եղա այս օրերին, մի քիչ անսպասելի էր ինձ համար: Մտածում էի, որ 18-20 տարեկան տղաները, հատկապես, որ ընկերներ են կորցրել, մի քիչ ընկճված կլինեն: Բայց նրանք իսկական արծիվ են, անկոտրուն ոգով, հաղթելու վճռականությամբ: Մեզ նման չէ, մեզնից առավել: Նրանց ոգևորելու փոխարեն` ես ոգևորվեցի: Իսկական հրաշք:

Մենակ ես չեմ գնացել, մարտական բազմաթիվ ընկերների եմ հանդիպել այնտեղ: Չնայած քաղաքում հաճախ ենք հանդիպում իրար, բայց առաջնագծում հանդիպելուց, կարծես, անցյալը վերադարձել էր, հիշողությունների գիրկն ընկանք: Խառը զգացողությունները պատել էին մեզ, զգացինք, որ պատերազմը անցյալ չի դարձել, մեր երեխաները մեր իսկ փորած խրամատներում մեր արյունով գծած սահմանն են պահում:

Պատերազմը մարդուց շատ բան է խլում, բայց փոխարենը տալիս է հպարտություն ու ընկերներ, մարտական, հարազատ ընկերներ: Զգացմունքներ կան, որ բառերով փոխանցել հնարավոր չէ, դա միայն ապրել է պետք: Ես ինձ նույնիսկ երջանիկ եմ զգում, որ ունեմ և՛ այդ հպարտությունը, և՛ այդ նվիրական ընկերությունը: Ու պատերազմական տարիներն էլ միշտ ժպիտով եմ հիշում: Ես չգիտեմ` կա՞ արդյոք աշխարհի երեսին ևս մի բանակ, որի զինվորները մարտից առաջ երգեն ու պարեն, ուռա-ներով մարտի նետվեն, հետո էլ` մի լավ քեֆ անեն: Մեր բանակն այդպիսինն է:

Իհարկե, պատերազմը շատ ցավոտ հարվածներ տվեց ինձ: Շատ ընկերներ, ոսկի տղաներ կորցրի, ու պիտի ասեմ, որ հենց ընկեր կորցնելն է պատերազմի ամենադժվար, ամենածանր փորձությունը: Դա այն կորուստն է, որը չի լրացվում: Այն վերքը, որը չի սպիանում: Բայց, զարմանալու բան է, ոգիդ ավելի է ամրանում, կրկնապատկում վրեժդ ու ցասումդ: Ու դու առաջ ես շարժվում նաև ընկերոջդ փոխարեն: Կռվում ու ապրում` նաև ընկերոջդ փոխարեն: Երևի այդ պատասխանատվության ծանրությունից է, որ մարտադաշտում առանց հումորի հնարավոր չէ ոչ գոյատևել, ոչ էլ, առավել ևս, հաղթել: Մենք սովորել ենք կյանքի ու մահվան սահմանագծում ապրել, արցունքն աչքերին դեռ չչորացած` ժպտալ, կորստի ցավից ավելի ուժեղանալ: Այդ տարիներին մեզ պահողը հումորն է եղել: Հիմա էլ` պատերազմի մասին խոսելիս, միայն ուրախ պահերն եմ հիշում:

Օգոստոս ամիսն էր, մենք էլ Կուբաթլուի գյուղերում էինք: Թիկունքից հեռու էինք, մեր ուտելիքն էլ վերջանում էր: Մտածեցինք` ինչ անել-ինչ անել, որոշեցինք` կողքի գյուղը հետախուզության գնալ: Կարգին գյուղ էր, բայց մեջը բնակիչ չկար: Գնացինք` տեսանք մեղվի փեթակները սիրուն-սիրուն շարված են: Խնձրիստան գյուղից մի տղա կար մեր ջոկատում` Ալյոշա անունով, ասացի` Ալյոշա, գյուղացի տղա ես, կարո՞ղ ես էս փեթակներից մեղր հանել: Ասաց` հա, իհարկե, ի՞նչ մի դժվար գործ է, որ չկարողանամ: Վերցրեց, բացեց փեթակը, ճանճերը հարձակվեցին մեզ վրա: Թե ինչ օրն էին մեզ գցել` չեմ կարող նկարագրել: Այնքան, որ երբ ուռած դեմքերով եկանք ջոկատի մոտ, հարազատ քեռիս ինձ չճանաչեց:

Կռվի դաշտում այնպիսի անհավատալի դեպքեր են եղել, որ նույնիսկ չես ուզում պատմել` մտածում ես` կարող է հանկարծ մարդկանց թվա, թե չափազանցնում ես: Բայց պատերազմի ժամանակ հրաշքն առավել իրական, առավել շոշափելի է դառնում: Քո արածներին, անգամ, դու չես հավատում:

1992 թ դեկտեմբեր ամիսն էր, ձյունառատ ձմեռ: Հերթափոխից առաջ ես քաղաք իջա, բայց մեր ջոկատի մեծ մասը Ֆինգայում էր մնացել: Հետախուզությունը պարզել էր, որ թուրքերը հարձակում են պատրաստում: Դիրքում մենք մի ԿԱՄԱԶ ունեինք: Շուշեցի Վիտոն` վարորդը, հետս կապվեց ու ասաց, որ մեքենան չի աշխատում, պահեստամաս է պետք: Այդ ժամանակ ես սպառազինության գծով տեղակալ էի, մտածելու բան չկար, պահեստամասը պիտի տանեի: Ստեփանակերտից Ֆինգա ամբողջ 35-40 կմ ճանապարհը մինչև ծնկներս ձյուն էր նստել: Եղած-չեղած վառելիքն էլ` 20 լիտր բենզին էր: Դրանով ոչ ՆԻՎԱ-յով կարող էի գնալ, ոչ էլ ՈՒԱԶ-ով: Մի հատ մոտոցիկլ կար` երկու ակով, բայց ես երբեք մոտոցիկլի ղեկին նստած չկայի: Աչքս չէր ուտում քշել: Երկար-բարակ մտածելուց հետո, երկու բաժակ օղի խմեցի, նստեցի ղեկին ու ճանապարհ ընկա: Չեմ հիշում, ոնց անցա ճանապարհը, կարևորը` պահեստամասը տեղ հասցրի, ԿԱՄԱԶ-ը նորոգեցինք:

Մի անգամ` էլի Կուբաթլուի գյուղերում էր, պիտի առաջ գնայինք: Օգոստոսի 22-ն էր` ծննդյանս օրը: Ճանապարհին մեզ պետք է ուղեկցորդ սպասեր, բայց նա չէր եկել: Մենք ԿԱՄԱԶ-ը քշեցինք` ուղիղ թուրքի գյուղ: Էս գյուղում ահագին թուրքեր կային, բայց մեզ տեսնելով` խուճապի մեջ ընկան: Մտանք, հասկացանք, որ թուրքի գյուղ ենք մտել, շրջվեցինք ու հետ դառանք: Էնքան էին իրենց կորցրել, որ մեր ԿԱՄԱԶ-ի ու հետախուզական զրահամեքենայի ուղղությամբ մի կրակոց էլ չարձակեցին:

Զարմանալու բան է, թուրքը մինչ օրս չի փոխվել: Ինչպես ասացի, ապրիլյան պատերազմի օրերին առաջնագիծ էի մեկնել: Որպեսզի տղաները չհասկանան, որ վիրավոր եմ, ու մի ոտս էլ, այսպես ասած, «արհեստական» է, ապրիլի 5-ից հետո, հեռացա դիրքերից, սկսեցի մեքենայով ջուր տանել դիրքերը: Մի անգամ շփոթվեցի, մեքենան քշեցի ուղիղ թուրքի դիրքը: Պատմելուց, նույնիսկ ես չեմ ինքս ինձ հավատում, 8 թուրքից ոչ մեկի խելքը չկտրեց գնդացիրը գործի գցել, կամ գոնե մի նռնակ նետել դեպի ինձ: Հանգիտ շրջվել, հետ եմ եկել: Ինչպես ոչխար եղել են, նույն էլ մնացել են:

Իսկ մենք… մենք էլ ենք նույնը մնացել. Նույն գիժն ենք, երբ մեզ հետ փորձում են ուժի լեզվով խոսել: Նույն խենթն ենք, երբ Հայրենիքը վտանգի մեջ է: Նույն նվիրյալն ենք, երբ զոհաբերություն է պետք: Ոչինչ չի փոխվել: Այսօր ավելի զորեղ ենք, քան նախորդ պատերազմում էինք: Մեր որդիները տվել-անցել են մեզ: Կոմանդոսը զուր չի ասել` հաղթելը հայի գենի մեջ է:

Առաջնագծում ավելի հանգիստ ենք լինում, քան այստեղ` տանը: Հիմա էլ ուսապարկս պատրաստ` հրամանի եմ սպասում: Թե չզանգեն` ինքս կգնամ: Սա է արևի տակ ապրելու բանաձևը` պայքար, անվերջ պայքար: Մենք աշխարհի ամենախաղաղասեր ազգն ենք, դրա համար էլ իրավունք չունենք մեր սուրը պատյան դնել: Հայ զինվորի անկոտրուն ոգին, հավատն ու զենքը բազում փայլուն հաղթանակներ են կերտել ու դեռ էլի կկերտեն: Աներևակայելի հերոսներով` անհավանական հաղթանակներ:

Գրի առավ Յուլիա ՎԱՆՅԱՆԸ

Լրահոս
Երկրի պրոբլեմը Կառավարության շենքում է․ Ռոբերտ Քոչարյան Չգիտես ինչու Նիկոլը որոշել է, որ հենց ինքն է այն մարդը, որը պիտի սահմանի հայ ազգի արժեքները. Կարեն Վրթանեսյան Տուրիզմի ոլորտը փլուզումից փրկելու համար պետական աջակցություն է հարկավոր. Մեխակ Ապրեսյան Էրդողանը Սուրբ Սոֆիայի տաճարը մզկիթ դարձնելու մասին հրամանագիր է ստորագրել Գյումրու գիշերօթիկ հաստատության 10 երեխաների և 5 աշխատակիցների մոտ կորոնավիրուս է հաստատվել Թուրքական դատարանը հրապարակեց իր վճիռը․ Սուրբ Սոֆիայի տաճարն այլևս թանգարան չի լինի Արմեն Սարգսյանն Արցախում է, որտեղ հանդիպել է նախագահ Արայիկ Հարությունյանի հետ Արայիկ Հարությունյանը հեգնում է եկեղեցուն Հանրային հեռուստաընկերության եթերում. Մեդիա Պաշտպան Հայտնի են գլխավոր գործոնները, որոնք մեծացնում են կորոնավիրուսից մահվան ռիսկը Դպրոցի տնօրենը դատի է տվել ԿԳՄՍ նախարարին Հանրակրթության չափորոշիչների նախագծում կան խնդրահարույց և ռիսկային ձևակերպումներ. ՀՅԴ ՀԵՄ Մանվել Գրիգորյանի առողջությունն այլևս չի կարող լինել դրական Դոնի Ռոստով քաղաքից Հայաստան է վերադառնում 124 ՀՀ քաղաքացի ՀՀ տարածքում ջերմաստիճանը կնվազի Ծառուկյանից վախենալ պետք չէ, պետք է վախենալ առանց աշխատանք մնացած հազարավոր մարդկանցից․ ԲՀԿ առաջնորդի հայտարարությունը Ոստիկանները բերման ենթարկեցին Վահագն Չախալյանին, Սոնա Աղեկյանին և նրանց համակիրներին Բռնությունը պետք է բացառվի ներհայկական որևէ հարցի լուծման գործիքակազմից․ Փաշինյան (տեսանյութ) Իրանը հերքել է Թեհրանում տեղի ունեցած պայթյունի մասին տեղեկատվությունը Սերժ Սարգսյանը տեսակապի միջոցով հետևել է Ամարասի վանական համալիրի վերականգնման աշխատանքների ընթացքին. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ Իտալիան արգելեց Հայաստանից ուղիղ ու ոչ ուղիղ չվերթներն իր տարածք Չզիջել փողոցը քաոսին Հայաստանում հաստատվել է կորոնավիրուսով վարակվելու 557 դեպք. մանրամասներ «ՀԷՑ»-ը տեղեկացնում է. Լույս չի լինելու Մահացել է Կարեն Վարդանյանը Թորոսյանի ներկայացրած առաջարկությունների փաթեթը խախտում է թե՛ իրավական, թե՛ բարոյական նորմերը․ Արփինե Հովհաննիսյան Սերբիայի նախագահը բողոքի զանգվածային ցույցերի ճնշման տակ հրաժարվել է սահմանափակումները խստացնելու մտադրությունից Կառավարությունը Արտակարգ դրությունն օգտագործել է խիստ վիճահարույց գործողությունների, օրինագծերի ընդունման համար․ Ավետիք Չալաբյան «Իրատես». Քանի դեռ ԱԱԾ-ն զբաղված է սատանաներով, ադրբեջանցիների ձեռքում են հայտնվում ՀՀ քաղաքացիների անձնական տվյալները «Ժողովուրդ»․ Կառավարության տրամադրած պետական աջակցության ծրագրերը ևս չեն փրկում գյուղոլորտը «Ժողովուրդ»․ Ինչու «Ընդերքի մասին» օրինագիծը հանվեց օրակարգից «Իրատես». «Անգլուխ» նախարարությամբ ավելի հեշտ է ուզածին հասնել. հարցեր են առաջանում «Ժողովուրդ»․ Երևանի քաղաքապետը «ընդհատակից» է գործում. գույքահարկի մասին «Իրատես». Ինչու՞ Նիկոլ Փաշինյանը երբեք պաշտոնանկ չի անի առողջապահության նախարար Արսեն Թորոսյանին «Փաստ». «Իմ քայլում» սկսել են միմյանց նկատմամբ դեմարշներ ու ֆեյքային գրոհներ կազմակերպել «Հրապարակ». Ո՞վ է վարչապետը` Թորոսյանը, թե Փաշինյանը. դժգոհության ալիք «Փաստ». ՍԴ դատավորների հարցով ՄԻԵԴ-ի որոշման առումով իշխանությունը մտավախություն ունի «Իրատես». Գալու են ասեն՝ տեսաք, մեզ չլսեցիք ու ամեն բան թարս գնաց. «Իմ քայլում» որոշում ունեն «Հրապարակ». Եկող շաբաթ խորհրդարանը կրկին հանգիստ չի ունենա «Հրապարակ». Հայաստանը խնդիր ունի ոչ միայն Ռուսաստանի, այլ նաև ՆԱՏՕ-ի հետ Կորոնավիրուսից մահացածների ու վարակակիրների թիվը՝ այսօրվա դրությամբ
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan