AM | RU
USD
EUR
RUB

Արցախյան հակամարտության բանակցային գործընթացին թարմ առաջարկներ են պակասում

 

Առաջին անգամ Վիեննայի բանակցություններից հետո Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևն անդրադարձել է դրանց, նշելով` «Վիեննայի հանդիպումը հաջող էր։ Ակնկալում ենք, որ շուտով, առանց ժամանակ կորցնելու, կմեկնարկեն շատ լուրջ, միջնորդների խոսքով՝ էական, այսինքն՝ բովանդակային բանակցություններ»: Խոսելով բանակցային գործընթացի մասին, Իլհամ Ալիևը նշել է, որ Ադրբեջանն էլ է ցանկանում հակամարտությունը լուծել խաղաղ ճանապարհով: Այն, որ Ադրբեջանը վաղուց է ձգտում ձևավորված ստատուս քվոն փոխել գաղտնիք չէ, իսկ ապրիլյան ագրեսիան դրա լավագույն վկայությունն է և բանակցային գործընթացում ադրբեջանական դիրքերն ամրապնդելու միջոց :

Հատկանշական է, որ համնախագահները ևս խոսում են ներկայիս ստատուս քվոյի անընդունելի լինելու մասին, սակայն իրենց հայտարարություններում մշտապես հղում են կատարում 1994- 1995թթ-ի համաձայնագրերին: Թվում է` Մինսկի խումբն այս երկու տասնամյակի ընթացքում այդպես էլ չի կարողանում նոր առաջարկներ մատուցի, որոնք որոշակի զիջումներով կբավարարեն երկու կողմերին էլ:

Եվ հարց է առաջանում` արդյոք ակնհայտ չէ համանախագահների համար, որ նման քայլերով շարժվելու դեպքում հակամարտությանը քաղաքական լուծում չի տրվելու, և լայանամասշտաբ պատերազմի վերսկսումն անխուսափելի է դառնալու: Մինչ այժմ Արցախյան հակամարտության լուծման բազմաթիվ տարբերակներ են շրջանառվել և ներկայումս բանակցությունների սեղանին Մադրիդյան սկզբունքներն են: Ապրիլյան պատերազմի օրերից շրջանառվում են Արցախյան հակամարտության կարգավորման փուլային կամ փաթեթային տարբերակներին վերադառնալու հավանականությունը, ուստի անհրաժեշտություն կա ևս մեկ անգամ հիշեցնել, թե ինչ դրույթներ են բովանդակում կարգավորման այդ տարբերակները:

1997թ. ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները ներկայացրեցին Արցախյան հակամարտության կարգավորման «փաթեթային» կոչվող տարբերակը, համաձայն որի նախատեսվում էր բուֆերային գոտու ստեղծում և խաղաղապահների տեղակայում, ազատագրված տարածքների վերադարձ Ադրբեջանի կազմ, փախստականների վերադարձ, հաղորդակցական ուղիների ապաշրջափակում, երկաթուղային կապի ապահովում Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև Բաքու-Հորադիզ-Մեղրի-Օր դուբադ-Նախիջևան-Երևան երթուղով, Լաչինի միջանցքի միջազգային վարձակալում (ԵԱՀԿ կողմից) և դրա տրամադրում ԼՂ իշխանություններին, Շուշիի և Շահումյանի շրջանի հարցերի լուծում և այլն: Այս տարբերակում խնդրի լուծումը դիտարկվում էր Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության շրջանակներում, որն անշուշտ անընդունելի էր հայկական կողմի համար: Այնուհետև առաջ քաշվեց «փուլային» տարբերակը, որը բովանդակում էր վերը նշված կետերի կատարումը, որից հետո պետք է լուծում տրվեր ԼՂ կարգավիճակին: Կարգավորման այս տարբերակին դեմ արտահայտվեց Արցախյան պատվիրակությունը: Այնուհետև 1998թ. ներկայացվեց «ընդհանուր պետության» ստեղծման տարբերակը, համաձայն որի «Լեռնային Ղարաբաղը հանդիսանում է պետական և տարածքային կազմավորում հանրապետության ձևով, որը կազմավորում է ընդհանուր պետություն Ադրբեջանի հետ» մեթոդաբանության վրա, այդ փաստաթղթում լուծում էր առաջարկվում նաև Շուշիի և Շահումյանի ապագա կարգավիճակների համար:
Նախքան 2007թ-ին ներկայացված Մադրիդյան սկզբունքները 2001թ.–ին առաջարկվեց նաև «Փարիզյան սկզբունքները», որտեղ նշվում էր, որ նախկին ադրբեջանական Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզի տարածքը Ադրբեջանի վերահսկողության տակ չէ և անցնում է Հայաստանի ինքնիշխանության ներքո: Հասկանալի է, որ ադրբեջանական կողմը հավանություն չտվեց այս տարբերակին:

Եվ 2007թ-ից ի վեր բանակցությունների սեղանին են Մադրիդյան սկզբունքները, որոնց ոչ բոլոր կետերն են բացահայտված: Հիմնական սկզբունքները երեքն են տարածքային ամբողջականության պահպանում, ուժի չկիրառում և ժողովուրդների իրավահավասարության և ինքնորոշման սկզբունքներ: Իսկ կարգավորման հրապարակված վեց տարրերը, ըստ Լ’Ակվիլայի հայտարարության, հետևյալն են.
• Լեռնային Ղարաբաղը շրջապատող տարածքների վերադարձ Ադրբեջանի վերահսկողության տակ,
• Լեռնային Ղարաբաղի ժամանակավոր կարգավիճակ, որը կտրամադրի անվտանգության և ինքնակառավարման երաշխիքներ,
• Հայաստանը և Լեռնային Ղարաբաղը կապող միջանցք,
• Լեռնային Ղարաբաղի վերջնական իրավական կարգավիճակի հետագա որոշում` իրավականորեն պարտադիր բնույթ կրող կամարտահայտման միջոցով,
• Ներքին տեղահանված և փախստական հանդիսացող բոլոր անձանց` իրենց բնակության նախկին վայրերը վերադառնալու իրավունք, եւ
• Անվտանգության միջազգային երաշխիք, որ կներառի նաև միջազգային խաղաղապահ գործունեություն:

Ստացվում է, որ գրեթե տաս տարի ԵԱՀԿ Մինսկի խումբն առաջարկում է բանակցել հարցերի շուրջ, որոնք ի սկզբանե ընդունելի չեն կողմերի համար: Ապրիլյան քառօրյա պատերազմը պետք է որ նոր ազդակ հանդիսանա Մինսկի խմբի համանախագահների համար ավելի իրատեսական լուծումներ առաջարկելու համար: Կրկին արդիական է դառնում Արցախի Հանրապետությունը բանակցային սեղան վերադարձնելու հրամայականը: Ադրբեջանի բանակի վերջին վայրագությունները, մասնավորապես` քաղաքացիական բնակչության և զինվորների նկատմամբ իրականացրած անմարդկային ոճրագործությունները ապացուցում են, որ Արցախի Հանրապետությանը անկախ պետություն ճանաչելուց բացի, այլ կարգավիճակ հնարավոր չէ շնորհել: Ադրբեջանցիներին սերմանվող ատելությունն անհնարին է դարձնում նաև փախստականների վերադարձը, քանի որ այդ կերպ նոր արյունահեղություններ կարող են տեղի ունենալ: Հայկական երկու պետությունների համար ակնհայտ դարձավ, որ բանակցային գործընթացը կարող է ձգվել այնքան, մինչ Ադրբեջանի ղեկավարությունը վստահություն ունենա և լայնամասշտաբ պատերազմական գործողություններ սկսի: Իսկ մինչ այդ մենք պետք է բոլոր ճակատներում պատրաստ լինենք:

Աննա ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ

 

Լրահոս
Պեկինում իրավիճակը հանգիստ է, անվտանգության միջոցառումներն ուժեղացված չեն ԿԽՄԿ ներկայացուցիչներն այցելել են Ադրբեջանում պահվող հայ գերիներին Ինչպես Փաշինյանը քանդեց բանակը․ ռազմական փորձագետի հիմնավորումը․ տեսանյութ Ինչպիսի եղանակ է սպասվում Հայաստանում Դոլարի, եվրոյի և ռուբլու փոխարժեքը՝ փոխանակման կետերում 44-օրյա պատերազմում զոհվածների ծնողները հայտարարում են՝ սեպտեմբերի 27-ին թույլ չեն տա Նիկոլ Փաշինյանի մուտքը «Եռաբլուր» Ադրբեջանը չհրահրված և չարդարացված զինված ներխուժում սկսեց Հայաստանի տարածք. Արմեն Գևորգյան Արարատ քաղաքում վրաերթի են ենթարկել 7-ամյա տղայի Այսօր Ստեփանակերտի օրն է. Արցախյան 44-օրյա պատերազմից հետո մայրաքաղաքի բնակչությունը կտրուկ աճել է Կարող ենք Իրանից էլ սպառազինություն ձեռք բերել. Սուրեն Սարգսյան Խոշոր հրդեհ Արշակունյաց պողոտայում. դեպքի վայր է մեկնել 3 մարտական հաշվարկ Ոսկու և արծաթի գները նվազել են Հակառակորդը փորձել է անցնել հայկական մարտական դիրքերից մեկի թիկունք, սակայն հետ է շպրտվել Հայոց Բանակի հարվածը Նիկոլ Փաշինյանին «Սուրմալու»-ի փլատակներում մնացած Mercedes-ը ԱԻՆ-ի աշխատակիցները դեռ չեն հանել Երևան-Մեղրի ավտոճանապարհին ՃՏՊ-ի հետևանքով 7 անձ է հոսպիտալացվել, 5-ը երեխաներ են Հայ-ադրբեջանական սահմանին իրավիճակը հարաբերականորեն կայուն է․ ՊՆ Ֆրանսիան հորդորում է իր քաղաքացիներին զերծ մնալ ՀՀ որոշ շրջաններ այցելելուց ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանատունը ԱՄՆ քաղաքացիներին հորդորել է խուսափել Հայաստանի որոշ վայրեր այցելելուց Պետք է ստեղծենք առավելագույն լայն համախմբում՝ ստեղծված իրավիճակից դուրս գալու համար․ Իշխան Սաղաթելյանը՝ ՀՀ և Արցախի նախկին նախագահների հանդիպման մասին Ինչպիսի եղանակ է սպասվում Հայաստանում Դոլարի, եվրոյի և ռուբլու փոխարժեքը՝ փոխանակման կետերում Եռաբլուրում տեղի ունեցածին լավ չեմ վերաբերվում, դատապարտելի է. Տիգրան Ավինյան TikTok-ի արգելափակումները Հայաստանում հանված են. Սամվել Մարտիրոսյան «Լուսավոր Հայաստանը» մասնակցելու է Երևանի ավագանու ընտրություններին․ ցուցակը գլխավորելու է Դավիթ Խաժակյանը Վարդենիս համայնքի սահմանամերձ բնակավայրերից ադրբեջանական ագրեսիայի հետեւանքով տարհանվել է 539 ընտանիք Արցախում առաջարկում են վերանայել սեփականության իրավունքի սահմանափակումները Ռոնալդինյոն չափազանց շատ էր սիրում կանանց ու սառը գարեջուր, հակառակ դեպքում մինչև 60 տարեկան կխաղար Սա դավաճանություն է, պարտվողականության ու Հայրենիք հանձնելու գործընթացի շարունակություն Երևանի և 9 մարզերի մի շարք հասցեներում լույս չի լինի Ադրբեջանը խախտել է հրադադարի ռեժիմը Ոսկու և արծաթի գներն աճել են Աջապահյանը պատրաստ է առաջնորդել երկում տիրող իրավիճակից դուրս գալու շարժումը Վերջին ռազմական գործողություններն ընդգծում են մեր դիվանագիտությունը կրկնապատկելու անհրաժեշտությունը. Բայդենը՝ Փաշինյանին Իրանը, Ռուսաստանը եւ Չինաստանը կանցկացնեն ռազմածովային ուժերի համատեղ զինավարժանքներ Դիերի մեծ մասը Մարտունու դիահերձարանում է, ծնողներին չեն թողնում մտնել. Զոհրաբյան Իրանի զինված ուժերի զորահանդես Է սկսվել Թեհրանում եւ երկրի այլ քաղաքներում ՀՀ ԳՇ պետը և ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարը քննարկել են հայ-ադրբեջանական սահմանի առանձին հատվածներում տիրող իրավիճակը 35 ՀԿ-ներ պահանջում են ոստիկանապետի պաշտոնանկությունը Դոլարի, եվրոյի և ռուբլու փոխարժեքը՝ փոխանակման կետերում
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan