AM | RU
USD
EUR
RUB

Կեղծ օրակարգ` Հայաստանի և Սփյուռքի համար

 

Կարելի է մնալ օֆիցիոզի շրջանակներում և պնդել, որ Հայաստան-Սփյուռք հարաբերություններում ամեն բան կարգին է, որևէ խնդիր չկա: Բայց ակնհայտ է, որ 25-ամյա Հայաստանի Երրորդ Հանրապետությունը խնդիրներ ունի հայկական Սփյուռքում: 25 տարիների ընթացքում օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ պատճառներով այդպես էլ չի հաջողվել ձևավորել «հայկական պետություն-հայկական համայնքներ» հարաբերությունների այն մոդելը, որն արդյունավետ փորձեր կաներ լուծելու հայության առջև հասակ առած մարտահրավերները` սկսած հայ-թուրք-ադրբեջանական հարաբերություններից, վերջացրած Սփյուռքում հայության ուծացման վտանգի խնդիրներով:

Ներկայիս Հայաստան-Սփյուռք հարաբերությունների հիմքում ռացիոնալիզմի հանդեպ գերիշխում է հուզական տարրը` խնդիրները դարձնելով էլ ավելի խորքային ու հակասական: Ամենամյա համահայկական դրահամահավաքների շրջանակում Սփյուռքում ապրող որոշ հայեր, 10, 100 կամ ասենք 1000(չափն էական չէ) դոլար տրամադրելով, կարծում են, թե Հայաստանն իրենք են պահում, այդ գումարներով է լուծվում բանակաշինության և սոցիալական խնդիրները: Այս մոտեցումը, բնականաբար, Հայաստանում ընդունելի չէ: Մյուս կողմից, Հայաստանում շատերը փաստարկում են, որ ՀՀ քաղաքացի ազգությամբ եզդին կամ հույնը ավելի մեծ օգուտ է բերում Հայաստանին(աշխատելով ու հարկեր վճարելով, զավակներին բանակ ուղարկելով), քան Հայաստան պետության հանդեպ իրավական ոչ մի պարտավորվածություն չունեցող ազգությամբ հայը ԱՄՆ-ում կամ Ռուսաստանում:

Ամեն դեպքում, Հայաստան-Սփյուռք հարաբերություններում «չհասկացվածության» խնդիր կա: Ո՞վ է մեղավորը, դժվար է ասել: Մեղքի բաժինը պետք է հավասարապես բաշխել Հայաստան պետության և հայկական Սփյուռքի միջև, հակառակ պարագան` անշնորհակալ ու անիմաստ շրջապտույտն է: Եվ, քանի որ դեռևս չի գտնվել Հայաստան-Սփյուռք հարաբերությունների զարգացման ամենաարդյունավետ մոդելը, «չհասկացվածությունն» ու քաղաքական սպեկուլյացիաները երաշխավորված են: Վերջին ամենացցուն օրինակը համաշխարհային համբավ ունեցող սփյուռքահայերի մասկացությամբ «Արդարություն Հայաստանին» նախաձեռնությունն է: Կարելի է ենթադրել, որ այս նախաձեռնությունը ծնվել է ոչ թե Սփյուռքում, այլ` Երևանի սրտում տեղակայված Հայաստանի նախկին արտաքին գործերի նախարարի գրասենյակում:

Պետք է նշել, որ սա առաջին դեպքը չէ, երբ Հյուսիսային պողոտայում տեղակայված օսկանյանական գրասենյակը նման նախաձեռնություններ է մշակում: Հիշենք տարիներ առաջ նույն սփյուռքահայերի մասնակցությամբ բաց նամակը Հայաստանին Նախագահին` Հայաստանի «ԼԳԲՏ համայնքի» իրավունքների մասով: Տպավորություն կար, որ Վ. Օսկանյանի գրասենյակը լուրջ դրամաշնորհ է շահել, գինն էլ` հայտնի սփյուռքահայերի ոտորագրությամբ այդ նողկալի նամակն էր: Մի կողմ թողնենք փաստը, որ Ատոմ Էգոյանը, Արսինե Խանջյանը և Սերժ Թանկյանը Վ. Օսկանյանի նախարար աշխատած տարիների ընթացքում մի թթու խոսք չեն ասել տարվող քաղաքականության մասին: Մի կողմ թողնենք նաև փաստը, որ Ատոմ Էգոյանի, Արսինե Խանջյանի և Սերժ Թանկայնի քաղաքական PR-ով զբաղվում է հենց օսկանյանական գրասենյակը: Այստեղ խնդիրը շատ ավելի խորքային է. ինչպե՞ս է ստացվում, որ Հայաստանը մակերեսային իմացող, Հայաստանում մշտապես չբնակված մարդիկ կարծում են, որ իրենք տիրապետում են հայաստանյան ընտրական գործընթացի վերահսկման մեթոդաբանությանը և ինչպե՞ս են եկել այն եզրակացությանը, որ Հայաստանի թիվ մեկ խնդիրը ընտրություններն են:

Իհարկե, կարելի է հարցին մոտենալ «գեղական կարգով»` Հայաստանի ներքաղաքական կյանքին խառնվող սփյուռքահայերին ուղարկելով «գրողի ծոցը», բայց դա խնդրի լուծում չէ:Ես անձամբ կարծում եմ, որ Էգոյանը, Խանջյանը, Թանկյանը և այլ սփյուռքահայեր դրական մղումներ ունեն, ուղղակի չէի ցանկանա, որ այդ ամենն ավարտվեր Վ. Չեռնոմիրդինի հայտնի ասույթով`«ցանկանում էինք լավը, ստացվեց` ինչպես միշտ»: Կարելի է նաև հասկանալ, որ Հայաստանում դրական փոփոխությունների համար մտահոգված սփյուռքահայերը լավ տեղեկացված չեն խորքային խնդիրների մասին և չեն պատկերացնում դրանց լուծման ուղղիները:

Թերևս, մեղքը պետական ու հանրային գործիչներինն է, որ «դաշտը խոպան թողնելով»` հնարավորություն են ընձեռել օսկանյանական գրասենյակին ուղեղներ արդուկել Սփյուռքում և համաշխարհային ճանաչում ունեցող սփյուռքահայերին օգտագործել իրենց նեղ խմբային քաղաքական խաղերում: Ով ով, բայց Վարդան Օսկանյանն ու Սալբի Ղազարայնը շատ լավ հասկանում են, որ Հայաստանի խորքային խնդիրներն ընտրությունները չեն: Նրանք շատ լավ հասկանում են, որ ընտրական գործընթացն արդյունավետ աշխատում է այն երկրներում, որտեղ կա քաղաքացիական հասարակություն: Իսկ Հայաստանում քաղաքացիական հասարակություն չկա, կան մեծամասամբ պատվերով աշխատող ակտիվիստական խմբեր: Քաղաքացիական հասարակության առկայության պարտադիր նախապայմանը միջին խավն է, որի տեսակարար կշիռը Հայաստանում շատ փոքր է:

Անկասկասկած, Վ. Օսկանյանի գրասենյակում նաև տեղյակ են, որ ընտրական գործընթացներն այն պետություններում են արդյունավետ աշխատում, որտեղ մեկ շնչին ընկնող միջինացված ՀՆԱ-ն 9.500 դոլարից բարձր է, իսկ Հայաստանում այդ ցուցանիշը, ցավոք, 4.000 դոլարը չի անցնում: Անկասկած, Վ. Օսկանյանի գրասենյակում ծանոթ են Հեգելի աշխատություններին, որոնցով շուրջ 150 տարի առաջ այս հարցերի պատասխանները տրվել են: Բայց, քանի որ Վ. Օսկայանին է բաժին ընկել Ամերիկա մայրցամաքում հայտնի սփյուռքահայերի հետ սերտ կապեր պահպանելու բախտը, ապա այս մարդկանց ճշմարիտ ուղղին ցույց տալու հարցում բախտներս չի բերել:

Ուղղորդելով հայտնի սփյուռքահայերին` Վ. Օսկանյանն իր խնդիրները կլուծի, միգուցե և առաջիկա խորհրդարանական ընտրությունների շրջանում համաշխարհային աղմուկ կբարձրացնի ու կգոհանա, բայց դրանից ոչ Հայաաստանը կշահի, ոչ Սփյուռքը, ոչ էլ` հայտնի սփյուռքահայերը: Կխորանա միայն «չհասկացվածության» անդունդը: Եվ, քանի որ համազգային մակարդակով չի ձևակերպվել այն թեզը, համաձայն որի` Հայաստանի գլխավոր խնդիրը բնակչության փոքր եկամուտներն են, իսկ ամենամեծ հայրենասիրությունը` Հայաստանի ՀՆԱ-ի ձևավորմանը մասնակցությունը, մենք ունենալու ենք այն, ինչ ունենք այսօր` կեղծ օրակարգեր Հայաստանի և Սփյուռքի համար: Կարծես, ինչ-որ ուժերի ձեռնտու է մեզ շեղել իրական զարգացման ճանապարհից և կեղծ օրակարգեր ներդնել մեր ուղեղներում, գործընթացներում ու քննարկումներում: Մինչդեռ, կարելի էր պետական-ազգային նպատակ ձևակերպել` 10 տարում հասցնել մեկ շնչին ընկնող միջինացված ՀՆԱ-ն առնվազն 10.000 դոլարի: Սա կլիներ իրական օրակագ:

Միհրան ՀԱԿՈԲՅԱՆ

Լրահոս
ԱՀ Մարդու իրավունքների պաշտպան Արտակ Բեգլարյանի ասուլիսը. ՈՒՂԻՂ Պահեստազորայինները մեկնում են առաջնագիծ. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ Նախնական տվյալներով` հայկական կողմն ունի 16 զոհ և հարյուրից ավելի վիրավոր Հակառակորդի ԱԹՍ-ի խոցումը Ստեփանակերտի երկնքում. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ ԱԺ հատուկ նիստը. ՈՒՂԻՂ ՌԴ-ում ՀՀ դեսպանատունը դիմել է տեղի հայերին ՀՀ խորհրդարանական և արտախորհրդարանական կուսակցությունների ներկայացուցիչներ ՀՅԴ-ում են Նիկոլ Փաշինյանը ստորագրեց ռազմական դրություն հայտարարելու մասին որոշումը Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հանդես է գալիս հայատարարությամբ․ ՈՒՂԻՂ «Ադրբեջանը պետք է անհապաղ դադարեցնի իր ռազմական գործողությունները Լեռնային Ղարաբաղում». ԵԽ պատգամավոր Միխաել Գալեր Տիգրան Աբրահամյան. Արցախում պահեստազորայինների հավաքը օպերատիվ և կազմակերպված է իրականացվում Ադրբեջանի ՊՆ-ի տարածած հաղորդագրությունը իրականությանը չի համապատասխանում․ ՀՀ ՊՆ ՀՀԿ-ն ներդնում է իր ողջ ներուժը, դիվանագիտական կապերը՝ սատար կանգնելու Արցախի ժողովրդի անկախության սրբազան պայքարին ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները հանդես են եկել հայտարարությամբ Լավրովը Մնացականյանի հետ հեռախոսազրույցում լուրջ մտահոգություն է հայտնել. ՌԴ ԱԳՆ Եվրախորհրդի ղեկավարը դիմել է ԼՂ հակամարտության կողմերին Արցախում 10 զինծառայող է զոհվել. Սամվել Բաբայան (տեսանյութ) Ադրբեջանական հարձակման պատճառով տուժել են մի շարք համայնքների ենթակառուցվածքներ Իրավիճակն առաջնագծում. Արծրուն Հովհաննիսյանի և Աննա Նաղդալյանի ասուլիսը. ՈՒՂԻՂ Նիդերլանդների խորհրդարանի պատգամավորը դատապարտել է Ադրբեջանի հարձակումը Արցախի զինուժը հաջողությամբ հետ է մղում հակառակորդի բոլոր գրոհները. մանրամասներ ՀԱՊԿ-ը հանդես է գալիս ԼՂ հակամարտության խաղաղ կարգավորման օգտին Ռուսաստանը կոչ է անում անհապաղ դադարեցնել կրակը առաջնագծում ԱՀ և ՀՀ ԱԳՆ-ները համակարգված աշխատում են միջազգային կառույցների հետ՝ Բաքվի ագրեսիան կասեցնելու համար Թրամփը նշել է ընտրություններում իր պարտության միակ պայմանը ԱՄՆ հայտարարությունները հիմնված են իրադրության վերլուծությունների և նրանց տիրապետած տեղեկատվության վրա Հրապարակված ջրամատակարարման նոր գրաֆիկը չի ենթադրում ջրամատակարարման ժամերի կրճատում Վերաքննիչ դատարանը, օրենքի խախտմամբ, հնարավորություն տվեց, որ դատախազությունը վերացնի իր թերությունը. Երեմ Սարգսյան ՀՀ առողջապահության նախարարությունը կորոնավիրուսի դեմ պատվաստանյութ ձեռք կբերի Սերժ Սարգսյանը կանխատեսում էր Արցախի շուրջ ստվերային գործարքների գնալու հավանականությունը. Աշոտյան ՀՅԴ. Անթույլատրելի և դատապարտելի է իշխանությունների այս արատավոր գործելաոճը «Հայրենիք». Գագիկ Ծառուկյանը քաղբանտարկյալ է և պետք է անհապաղ ազատ արձակվի Նախորդ շաբաթ հայ դիրքապահների ուղղությամբ հակառակորդն արձակել է ավելի քան 3000 կրակոց. ՊԲ ԱԱԾ-ն փոխանակ զբաղվի այս փաստով, զբաղված է քաղաքական ձերբակալություններով. Մադաթյան Վաղվանից ՀՀ տարածքում սպասվում է առանց տեղումների եղանակ Ծառուկյանի կալանքը խլացրեց պետական շահի դեմ և ժողովրդի թիկունքում թշնամու հետ գաղտնի պայմանավորվելու աղմուկը․ Արթուր Ղազինյան Փաշինյանը ձևավորել է իր սրտի դատավորների թիմը, որոնք կայացնում են իշխանության ցանկությանը համահունչ վճիռներ․ Էլինար Վարդանյան Աղբյուր Սերոբ փողոցի բնակիչները բողոքի ակցիա են անում. ՈՒՂԻՂ Հայաստանում կորոնավիրուսով վարակվելու դեպքերը կտրուկ աճել են ԲՀԿ-ն հայտարարություն է տարածել
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan