AM | RU
USD
EUR
RUB

Կեղծ օրակարգ` Հայաստանի և Սփյուռքի համար

 

Կարելի է մնալ օֆիցիոզի շրջանակներում և պնդել, որ Հայաստան-Սփյուռք հարաբերություններում ամեն բան կարգին է, որևէ խնդիր չկա: Բայց ակնհայտ է, որ 25-ամյա Հայաստանի Երրորդ Հանրապետությունը խնդիրներ ունի հայկական Սփյուռքում: 25 տարիների ընթացքում օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ պատճառներով այդպես էլ չի հաջողվել ձևավորել «հայկական պետություն-հայկական համայնքներ» հարաբերությունների այն մոդելը, որն արդյունավետ փորձեր կաներ լուծելու հայության առջև հասակ առած մարտահրավերները` սկսած հայ-թուրք-ադրբեջանական հարաբերություններից, վերջացրած Սփյուռքում հայության ուծացման վտանգի խնդիրներով:

Ներկայիս Հայաստան-Սփյուռք հարաբերությունների հիմքում ռացիոնալիզմի հանդեպ գերիշխում է հուզական տարրը` խնդիրները դարձնելով էլ ավելի խորքային ու հակասական: Ամենամյա համահայկական դրահամահավաքների շրջանակում Սփյուռքում ապրող որոշ հայեր, 10, 100 կամ ասենք 1000(չափն էական չէ) դոլար տրամադրելով, կարծում են, թե Հայաստանն իրենք են պահում, այդ գումարներով է լուծվում բանակաշինության և սոցիալական խնդիրները: Այս մոտեցումը, բնականաբար, Հայաստանում ընդունելի չէ: Մյուս կողմից, Հայաստանում շատերը փաստարկում են, որ ՀՀ քաղաքացի ազգությամբ եզդին կամ հույնը ավելի մեծ օգուտ է բերում Հայաստանին(աշխատելով ու հարկեր վճարելով, զավակներին բանակ ուղարկելով), քան Հայաստան պետության հանդեպ իրավական ոչ մի պարտավորվածություն չունեցող ազգությամբ հայը ԱՄՆ-ում կամ Ռուսաստանում:

Ամեն դեպքում, Հայաստան-Սփյուռք հարաբերություններում «չհասկացվածության» խնդիր կա: Ո՞վ է մեղավորը, դժվար է ասել: Մեղքի բաժինը պետք է հավասարապես բաշխել Հայաստան պետության և հայկական Սփյուռքի միջև, հակառակ պարագան` անշնորհակալ ու անիմաստ շրջապտույտն է: Եվ, քանի որ դեռևս չի գտնվել Հայաստան-Սփյուռք հարաբերությունների զարգացման ամենաարդյունավետ մոդելը, «չհասկացվածությունն» ու քաղաքական սպեկուլյացիաները երաշխավորված են: Վերջին ամենացցուն օրինակը համաշխարհային համբավ ունեցող սփյուռքահայերի մասկացությամբ «Արդարություն Հայաստանին» նախաձեռնությունն է: Կարելի է ենթադրել, որ այս նախաձեռնությունը ծնվել է ոչ թե Սփյուռքում, այլ` Երևանի սրտում տեղակայված Հայաստանի նախկին արտաքին գործերի նախարարի գրասենյակում:

Պետք է նշել, որ սա առաջին դեպքը չէ, երբ Հյուսիսային պողոտայում տեղակայված օսկանյանական գրասենյակը նման նախաձեռնություններ է մշակում: Հիշենք տարիներ առաջ նույն սփյուռքահայերի մասնակցությամբ բաց նամակը Հայաստանին Նախագահին` Հայաստանի «ԼԳԲՏ համայնքի» իրավունքների մասով: Տպավորություն կար, որ Վ. Օսկանյանի գրասենյակը լուրջ դրամաշնորհ է շահել, գինն էլ` հայտնի սփյուռքահայերի ոտորագրությամբ այդ նողկալի նամակն էր: Մի կողմ թողնենք փաստը, որ Ատոմ Էգոյանը, Արսինե Խանջյանը և Սերժ Թանկյանը Վ. Օսկանյանի նախարար աշխատած տարիների ընթացքում մի թթու խոսք չեն ասել տարվող քաղաքականության մասին: Մի կողմ թողնենք նաև փաստը, որ Ատոմ Էգոյանի, Արսինե Խանջյանի և Սերժ Թանկայնի քաղաքական PR-ով զբաղվում է հենց օսկանյանական գրասենյակը: Այստեղ խնդիրը շատ ավելի խորքային է. ինչպե՞ս է ստացվում, որ Հայաստանը մակերեսային իմացող, Հայաստանում մշտապես չբնակված մարդիկ կարծում են, որ իրենք տիրապետում են հայաստանյան ընտրական գործընթացի վերահսկման մեթոդաբանությանը և ինչպե՞ս են եկել այն եզրակացությանը, որ Հայաստանի թիվ մեկ խնդիրը ընտրություններն են:

Իհարկե, կարելի է հարցին մոտենալ «գեղական կարգով»` Հայաստանի ներքաղաքական կյանքին խառնվող սփյուռքահայերին ուղարկելով «գրողի ծոցը», բայց դա խնդրի լուծում չէ:Ես անձամբ կարծում եմ, որ Էգոյանը, Խանջյանը, Թանկյանը և այլ սփյուռքահայեր դրական մղումներ ունեն, ուղղակի չէի ցանկանա, որ այդ ամենն ավարտվեր Վ. Չեռնոմիրդինի հայտնի ասույթով`«ցանկանում էինք լավը, ստացվեց` ինչպես միշտ»: Կարելի է նաև հասկանալ, որ Հայաստանում դրական փոփոխությունների համար մտահոգված սփյուռքահայերը լավ տեղեկացված չեն խորքային խնդիրների մասին և չեն պատկերացնում դրանց լուծման ուղղիները:

Թերևս, մեղքը պետական ու հանրային գործիչներինն է, որ «դաշտը խոպան թողնելով»` հնարավորություն են ընձեռել օսկանյանական գրասենյակին ուղեղներ արդուկել Սփյուռքում և համաշխարհային ճանաչում ունեցող սփյուռքահայերին օգտագործել իրենց նեղ խմբային քաղաքական խաղերում: Ով ով, բայց Վարդան Օսկանյանն ու Սալբի Ղազարայնը շատ լավ հասկանում են, որ Հայաստանի խորքային խնդիրներն ընտրությունները չեն: Նրանք շատ լավ հասկանում են, որ ընտրական գործընթացն արդյունավետ աշխատում է այն երկրներում, որտեղ կա քաղաքացիական հասարակություն: Իսկ Հայաստանում քաղաքացիական հասարակություն չկա, կան մեծամասամբ պատվերով աշխատող ակտիվիստական խմբեր: Քաղաքացիական հասարակության առկայության պարտադիր նախապայմանը միջին խավն է, որի տեսակարար կշիռը Հայաստանում շատ փոքր է:

Անկասկասկած, Վ. Օսկանյանի գրասենյակում նաև տեղյակ են, որ ընտրական գործընթացներն այն պետություններում են արդյունավետ աշխատում, որտեղ մեկ շնչին ընկնող միջինացված ՀՆԱ-ն 9.500 դոլարից բարձր է, իսկ Հայաստանում այդ ցուցանիշը, ցավոք, 4.000 դոլարը չի անցնում: Անկասկած, Վ. Օսկանյանի գրասենյակում ծանոթ են Հեգելի աշխատություններին, որոնցով շուրջ 150 տարի առաջ այս հարցերի պատասխանները տրվել են: Բայց, քանի որ Վ. Օսկայանին է բաժին ընկել Ամերիկա մայրցամաքում հայտնի սփյուռքահայերի հետ սերտ կապեր պահպանելու բախտը, ապա այս մարդկանց ճշմարիտ ուղղին ցույց տալու հարցում բախտներս չի բերել:

Ուղղորդելով հայտնի սփյուռքահայերին` Վ. Օսկանյանն իր խնդիրները կլուծի, միգուցե և առաջիկա խորհրդարանական ընտրությունների շրջանում համաշխարհային աղմուկ կբարձրացնի ու կգոհանա, բայց դրանից ոչ Հայաաստանը կշահի, ոչ Սփյուռքը, ոչ էլ` հայտնի սփյուռքահայերը: Կխորանա միայն «չհասկացվածության» անդունդը: Եվ, քանի որ համազգային մակարդակով չի ձևակերպվել այն թեզը, համաձայն որի` Հայաստանի գլխավոր խնդիրը բնակչության փոքր եկամուտներն են, իսկ ամենամեծ հայրենասիրությունը` Հայաստանի ՀՆԱ-ի ձևավորմանը մասնակցությունը, մենք ունենալու ենք այն, ինչ ունենք այսօր` կեղծ օրակարգեր Հայաստանի և Սփյուռքի համար: Կարծես, ինչ-որ ուժերի ձեռնտու է մեզ շեղել իրական զարգացման ճանապարհից և կեղծ օրակարգեր ներդնել մեր ուղեղներում, գործընթացներում ու քննարկումներում: Մինչդեռ, կարելի էր պետական-ազգային նպատակ ձևակերպել` 10 տարում հասցնել մեկ շնչին ընկնող միջինացված ՀՆԱ-ն առնվազն 10.000 դոլարի: Սա կլիներ իրական օրակագ:

Միհրան ՀԱԿՈԲՅԱՆ

Լրահոս
«Կարկառ» ճամբարում տեղի է ունեցել «Ձյուդոն բաց երկնքի տակ» խորագրով փառատոնի բացման արարողությունը Մոսկովյան դատարանը հրապարակել է հայ գործարարին սպանողների դատավճիռը Հրավառությունից հետո այրվում է Հաղթանակի զբոսայգու հարակից տարածքը Հոկտեմբերի 21-ի հոսանքազրկումների մասին Զոհասեղանին այլևս մեր պետականության հարցը չէ նույնիսկ, զոհասեղանին դրված է երկրիր ունենալ-չունենալու հարցը Բաքվում ոստիկանությունը ճնշել է մետրոյի կայարանի դիմաց ցույց անցկացնելու փորձը Ռուսաստանում չեն հասկանում, թե ինչ է անում Սիրիայում ԱՄՆ-ը Ահա, թե ինչու էր Արթուր Դավթյանը բաց կապով ինձ զանգել, ու վերացարկվելով իրականությունից, խրոխտ-խրոխտ սպառնում Չեմ համարում, որ ինչ-որ մեկից լավն եմ, եթե պետք է բանտ տանեն՝ պատրաստ եմ, բայց ինձ լռեցնել որևէ մեկը չի կարող. Միհրան Հակոբյան Անծանոթ աղջիկը Հայկ Մարությանին նվիրեց Ռոբերտ Քոչարյանի գիրքը Լուկաշենկոն հիշել է, թե ինչպես են Ելցինի հետ Քլինթոնի ներկայությամբ ծիծաղել նրա վրա Զոհրաբ Մնացականյանը կվկայի Հանրապետության տարածքում ջերմաստիճանը զգալի կնվազի Հայտնի է Արմեն Կարապետյանի պաշտոնանկության պատճառը Գաղտնի ու թաքուն Մեր երկիրը ընկել է անհայրենիք, անհավատ և որևէ սրբություն չունեցող մարդկանց ձեռքը Թովմասյանի դուստրերին ու թոշակառու հորը ԱԱԾ հրավիրելու իրական նպատակը բարոյական ու հոգեբանական ճնշում գործադրելն է Բաքվում կայանալիք ընդդիմության ցույցի պատճառով մետրոյի երեք կայարան է փակվել Հրայր Թովմասյանի փաստաբանական թիմն արձագանքել է ԱԱԾ հայտարարությանը «Հայելու առաջ» հաղորդումը փակելը քաղաքական ճնշման հետևանք է. Սաթիկ Սեյրանյան Շենգավիթի շուկայի աշխատակիցներն այսօր գործադուլ են հայտարարել Թբիլիսիում ուժգին պայթյունի հետևանքով տուժածների թվում հայեր չկան Բակո Սահակյանը ներկա է գտնվել նռան փառատոնին Հուղարկավորության ժամանակ տղամարդը «կենդանացել» է «Թուրքիան վերականգնել է Սիրիայում հրադադարի ռեժիմը». Թրամփ Լիբանանում հակակառավարական ցուցեր են՝ «WhatsApp» հեղափոխություն «Միքայել Համբարձումյանը հանձնարարել է՝ ԵՊՀ-ում փորեն, Միհրան Հակոբյանի վրա ինչ-որ բան գտնեն, մի գործ կարեն». Արթուր Դանիելյան Ռուսաստանում ամբարտակի փլուզման հետևանքով զոհերի թիվը հասել է 13-ի (լուսանկարներ) Ոստիկանների նկատմամբ հարձակում գործած անձիք կալանավորվել են Առաջնագծում հայ դիրքապահների ուղղությամբ արձակվել է շուրջ 1100 կրակոց «Փաստ». Նիկոլ Փաշինյանի վարկանիշն օրեցօր անկում է ապրում «168 ժամ». 3 մլն դրամ աշխատավարձ՝ ոչինչ չանելու համար «Ժողովուրդ». Անելանելի իրավիճակ. պաշտոնի նշանակելու համար մարդ չեն գտնում «Փաստ». Գարեգին Չուգասզյանն օրերս բավականին ուշ ժամի կառավարության շենքում հանդիպում է ունեցել Նիկոլ Փաշինյանի հետ «Հրապարակ». Իշխանությունը լուրջ մրցակից է համարում Վանեցյանին. հաջորդ թիրախը նա լինելու Հայկական «էկզոկմախքի» առաջին քայլերը «Հրապարակ». Ուզում են միանգամից ամբո՞ղջը՝ պառլամենտ, կառավարություն, ՍԴ «168 ժամ»․ «Հպարտ քաղաքացիներն» ու իրավապահ համակարգի դելեգիտիմիզացիան «Ժողովուրդ»․ Ի՞նչ է կատարվում, ով ում է ցանկա­նում վերահսկել ինտերնետ տիրույ­թում «Փաստ». Նախ պետք է իրականացվի «Աշխատի՛ր, կառավարություն» ծրագիրը
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan