AM | RU
USD
EUR
RUB

Պապս, պարտիզաններն ու մոխրագույն ձին

 

Պապս նման էր իր ճյուղավորված արմատները մայր հողի մեջ խոր մխրճած դարավոր կաղնու՝ ծառերի այդ թագավորի պես պինդ, անսասան: Անչափ համեստ էր, արդար ու աշխատասեր: Քնում էր արևի հետ ու արթնանում նրանից առաջ: Ողջ գյուղը դեռ տրված էր լինում առավոտյան նիրհի քաղցր թմբիրին, երբ պապս թամբում էր իր մոխրագույն ձին ու, նրա սմբակի ամեն հարվածի հետ շաղ տալով երկնքից թափված մարգարտահատիկների պես մաքուր ցողը, բարձրանում մեր գյուղին մտախոհ նայող Սարը՝ փայտի: Ժամը 9-ին պապս՝ խնամքով ածիլված ու տատիս արդուկած կոկիկ կոստյումը հագին, բացում էր գյուղական սպառողական ընկերության իր աշխատասենյակի դուռը, իսկ մեր տան չորանոցում խնամքով դարսված վառելափայտը բարձրացած էր լինում ևս մեկ շարքով:

1992 թ. նահանջի ու Մարտակերտի անկման տխուր օրերին, երբ թուրքի գիշակեր հայացքը Խաչենի հովտին նայում էր արդեն մեր գյուղը օղակած լեռնաշղթայի վրայից, պապս Համեստ տատի հետ միասին մնացել էր գյուղում: Ոչ իր խնամի Լևոնի տունը թիրախ դարձրած 500 կգ-անոց ավիառումբը, որի անողոք հարվածն անձնազոհաբար իր վրա էր վերցրել տան մոտի հսկայական ընկուզենին, ոչ պատահած հային սրի քաշող թուրքերի ներխուժման միանգամայն իրական վտանգը չէին կարողացել սասանել պապիս իմաստուն հանդարտությունը: Արթնանում էր ինչպես միշտ արևածագից առաջ, թերխաշ ձվի հետ անխռով խմում իր քաշած թթի օղու ավանդական բաժակը ու անցնում գյուղացու կյանքից անպակաս առօրեական գործերին:

Հարազատ եզերքի հետ կապված էր անհամար թելերով. Սարը տանող ճանապարհը, ամեն մետրի դիմաց մեկ ցարական ոսկե ռուբլի վճարելով, կառուցել էին իր նավթատեր հորեղբայրները, ովքեր յուրաքանչյուր ամառ հանգստանում էին Ցյուրիխում և Փարիզում, կնության առնում Ղարաբաղի ամենից նշանավոր տոհմերի աղջիկներին ու երբեք չէին մոռանում իրենց լեռնային գյուղի քարքարոտ ճամփան: Ու այդ պատասխանատվությունը՝ երկրի տիրոջ սերնդեսերունդ փոխանցվող պատասխանատվությունը չէր թողնում պապիս լքել գյուղը ու, ինչպես կասեր Էքզյուպերին, բոլոր նրանց, ում ընտելացրել է:

Ընտելացրածների մեջ ամենից շատ սիրում էր մոխրագույն ձիուն՝ իմ չարաճճի մանկության սիրելի ընկերոջը՝ խելացի աչքերով ու հպարտ սրտով Ջեյրանին: Այդ գեղեցիկ ու անհնազանդ կենդանու հետ լեզու գտնել կարողանում էր միայն պապս ու մենք՝ նրա թոռները՝ ես, Վահանը, Լևոնը: Սովորական տեսարան էր, երբ պապիցս ձին խնդրած հերթական հարևանը մեր տանից հեռանում էր գործնական տեսքով նրա վրա նստած ու րոպեներ անց հետ վերադառնում ոտքով, գլխիկոր և, պապիս հանձնելով տիրոջը տեսնելիս ուրախ վրնջացող Ջեյրանի սանձը, ասում, որ ապրելուց հոգնել դեռևս չի հասցրել:

Պատերազմական անհրաժեշտությունը շտաբային սպայի տեսքով 1993 թ ձմեռային մի օր բախեց նաև պապիս դուռը՝ հաղորդելով, որ ամենից անողորմ այդ հարկահանին այս անգամ անհրաժեշտ է պապիկիս ձին: Եղնիկներ ջոկատը հակառակորդին խորտակում էր թշնամու թիկունք դարձած Շահումյանի շրջանում, և բեռնակիր կենդանիններն անհրաժեշտ էին Մռավի լեռնաշղթայի մռայլ անդունդները երիզող նեղլիկ արահետներով տղաներին պարեն ու զինամթերք տանելու համար:
Պապս չէր կարող իր հավատարիմ ձիուն թողնել միայնակ ու սահմանված ժամին նա ևս հավաքի նշանակված վայրում էր: Պատկերացնում եմ, որքան ապարդյուն պերճախոսություն ու ջանքեր են թափել տղաները պապիս համոզելու համար, որ իրենց խոժոռ գագաթներով երկինքը քերծող Մռավի լեռները ձմռանը մահացու են թույլերի համար, որ այնտեղ ամեն ոլորանի հետևում թուրք գնդացրորդի տեսքով կարող է դարանակալել մահը, որ առաջադրված խնդիրներն ամեն գնով կատարելու հրամանը չի թողնելու օգնության հասնել հետ մնացողին:

Մի քանի օր հետո, երբ արդեն Եղնիկներ գնալն ու գալը դարձել էր պապիկիս կյանքի մի դրվագը, նրան ուղեկցող երիտասարդ զինվորականները բոլորին զարմացած պատմում էին, որ 75 տարեկան մարդը շարասյան մեջ երկրորդ է անցել Մռավի լեռներով՝ անհուսալիորեն հետ թողելով ճանապարհի սկզբին իրեն համոզել փորձող երիտասարդներին:

Հիմա, երբ իմ հպարտ պապն ու նրա մոխրագույն ձին անէաացել են տարիների մշուշում ու նրանց հիշատակի տխուր պահապանը գյուղի դատարկված տունը թողնել հրաժարվող իմ տատիկն է՝ աշխարհի ամենից բարի ու գեղեցիկ կինը, մենք՝ պապիկիս թոռները, գիտենք, որ երջանիկ լինել կարող ենք միայն մեր հայրենիքում, որտեղ ամեն օր միմյանց են հանդիպում մեր երեխաների զարմացած հայացքներն ու մեր պապերի պայծառ հիշատակը…

Սուրեն Սարումյան

 

Լրահոս
«Ամուլսարի վերաբերյալ Նիկոլ Փաշինյանի դիրքորոշումը մնում է նույնը». Արմեն Խաչատրյան Անկարայում պղծվել է Սուրբ Փրկիչ և Քառասուն մանուկ եկեղեցիներին պատկանող հայկական գերեզմանատունը, մարդկային ոսկորները ցրիվ են տրվել ՎԶԵԲ-ը դադարել է մաս կազմել Ամուլսարի ծրագրին ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանատունն իր քաղաքացիներին կոչ է անում չօգտվել հայկական ավիաընկերություններից Կառավարության նիստում օճառն անպակաս էր Ռ. Քոչարյանի գրառումը հավանելու համար ոստիկանության ավագ լեյտենանտին ուղարկել են կադրերի ռեզերվ Ինչպես են Հայաստանում կոծկում կորոնավիրուսով վարակվածների իրական թիվը Ոստիկանությունը շարունակում է տուգանել քաղաքացիներին՝ ավտոմեքենայում դիմակ չդնելու համար Կորոնավիրուսի տնտեսական հետևանքների չեզոքացման Կառավարության 23-րդ ծրագիրն ուղղված է զբոսաշրջության ոլորտին Կառավարությունը չընդունեց Եկմալյան փողոցի բնակիչներին. ակցիան ավարտվեց (տեսանյութ) Վրաստանում մահացել է COVID19-ով վարակված 17 մարդ՝ 61 անգամ ավելի քիչ, քան Հայաստանում «Խորհուրդ չեմ տալիս ինձ ներքաշել քաղաքական դաշտ». Վլադիմիր Գասպարյան Հայաստանի ձախողված և Վրաստանի հաջողված պայքարը. նույն համաճարակի երկու տարբեր պատմություն ԱԺ-ն արտահերթ նիստ է գումարել` արտակարգ դրության երկարաձգման հարցով. ուղիղ «Մուտիլովշիկից» այլ բա՞ն էիք սպասում «Առավոտ». Կորոնավիրուսը նախնական ահազանգ է միայն «Ժողովուրդ». Հայկ Մհրյանը նոր պաշտո՞ն կստանա «Ժողովուրդ». Արայիկ Հարությունյանը որոշել է, որ բուհերի հոգաբարձուների խորհուրդներում այլևս չպետք է լինեն պատգամավորներ «Ժողովուրդ». Երևանում բնակարանների գները նվազել են. ինչ իրավիճակ է անշարժ գույքի շուկայում ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Օգոստոսի 12 «Հրապարակ». Նիկոլ Փաշինյանը մեկնել էր Սիսիան հանգստանալու, հանկարծ տեղում որոշել է մի հատ էլ զորամաս մտնի Սա անմարդկային ցինիկ հայտարարություն է, որի հեղինակը բարոյական իրավունք չունի երկիր ղեկավարելու․ Ա. Աշոտյան Վարչապետի մամուլի խոսնակը հերքել է շաբաթ օրը Փաշինյանի ընտանիքի՝ հարսանիքի մասնակցելու մասին լուրը Սա է օկուպանտի բարոյական նկարագիրը, և օր առաջ Հայրենիքը սրանցից ազատագրել է պետք, երկիրն այս աղբից մաքրել է պետք. Հակոբյան Մոտ օրերս համախոհներով կներկայացնենք Ազգային արժեքների պաշտպանությանն ուղղված քաղաքացիական նախաձեռնությունը․ Զոհրաբյան Բեյրութում վերսկսվել է բողոքի ակցիան. ՈՒՂԻՂ ՀՀ ԶՈՒ գլխավոր շտաբի պետ Օնիկ Գասպարյանը ՊԲ հրամանատար Ջալալ Հարությունյանի ուղեկցությամբ այցելել է առաջնագիծ Թուրքիայի ԱԳՆ-ի հայտարարությունը մեկ անգամ ևս ի ցույց է դնում այդ երկրի անկարողությունը՝ առերեսվելու իր անցյալի հետ. Նաղդալյան Ռուսաստանի պատվաստանյութը մինչև 2 տարի կապահովի պաշտպանությունը կորոնավիրուսից Ռուսաստանում սկսում են կորոնավիրուսի դեմ պատվաստումները. Պուտինն ասել է, թե ինչպես դա պետք է արվի Նիկոլ Փաշինյանը մասնակցել է քավորի դստեր հարսանիքին Այս պահին առկա են բոլոր հիմնավոր կասկածները հարցականի տակ դնելու ծրագրի իրատեսականությունը. Արմեն Աշոտյան Եվրամիությունը վերանայում է հարաբերությունները Բելառուսի հետ Ինձ բերման են ենթարկել ոստիկանին վիրավորելու համար, սակայն ես երբեք որևէ ոստիկանի չեմ վիրավորել. Նարեկ Սամսոնյան (տեսանյութ) Ադրբեջանում անցկացված զորավարժություններն էական նորություններ չեն պարունակել. Տիգրան Աբրահամյան Նարեկ Սամսոնյանին բերման են ենթարկել ոստիկանության Արաբկիրի բաժին. ՈՒՂԻՂ ԱՄՆ-ում սպառնացել են պատժամիջոցներ կիրառել Լուկաշենկոյի նկատմամբ Դատական պրոցեսի ձգձգման հիմնական մեղավորները հենց Դատախազությունն ու ՀՔԾ-ն են․ Արամ Վարդևանյան (տեսանյութ) Ապօրինի ձերբակալեցին Նարեկ Սամսոնյանին. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ Վաղը կառավարության արտահերթ նիստ կա. Արտակարգ դրությունը երկարաձգվում է
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan