AM | RU
USD
EUR
RUB

Պապս, պարտիզաններն ու մոխրագույն ձին

 

Պապս նման էր իր ճյուղավորված արմատները մայր հողի մեջ խոր մխրճած դարավոր կաղնու՝ ծառերի այդ թագավորի պես պինդ, անսասան: Անչափ համեստ էր, արդար ու աշխատասեր: Քնում էր արևի հետ ու արթնանում նրանից առաջ: Ողջ գյուղը դեռ տրված էր լինում առավոտյան նիրհի քաղցր թմբիրին, երբ պապս թամբում էր իր մոխրագույն ձին ու, նրա սմբակի ամեն հարվածի հետ շաղ տալով երկնքից թափված մարգարտահատիկների պես մաքուր ցողը, բարձրանում մեր գյուղին մտախոհ նայող Սարը՝ փայտի: Ժամը 9-ին պապս՝ խնամքով ածիլված ու տատիս արդուկած կոկիկ կոստյումը հագին, բացում էր գյուղական սպառողական ընկերության իր աշխատասենյակի դուռը, իսկ մեր տան չորանոցում խնամքով դարսված վառելափայտը բարձրացած էր լինում ևս մեկ շարքով:

1992 թ. նահանջի ու Մարտակերտի անկման տխուր օրերին, երբ թուրքի գիշակեր հայացքը Խաչենի հովտին նայում էր արդեն մեր գյուղը օղակած լեռնաշղթայի վրայից, պապս Համեստ տատի հետ միասին մնացել էր գյուղում: Ոչ իր խնամի Լևոնի տունը թիրախ դարձրած 500 կգ-անոց ավիառումբը, որի անողոք հարվածն անձնազոհաբար իր վրա էր վերցրել տան մոտի հսկայական ընկուզենին, ոչ պատահած հային սրի քաշող թուրքերի ներխուժման միանգամայն իրական վտանգը չէին կարողացել սասանել պապիս իմաստուն հանդարտությունը: Արթնանում էր ինչպես միշտ արևածագից առաջ, թերխաշ ձվի հետ անխռով խմում իր քաշած թթի օղու ավանդական բաժակը ու անցնում գյուղացու կյանքից անպակաս առօրեական գործերին:

Հարազատ եզերքի հետ կապված էր անհամար թելերով. Սարը տանող ճանապարհը, ամեն մետրի դիմաց մեկ ցարական ոսկե ռուբլի վճարելով, կառուցել էին իր նավթատեր հորեղբայրները, ովքեր յուրաքանչյուր ամառ հանգստանում էին Ցյուրիխում և Փարիզում, կնության առնում Ղարաբաղի ամենից նշանավոր տոհմերի աղջիկներին ու երբեք չէին մոռանում իրենց լեռնային գյուղի քարքարոտ ճամփան: Ու այդ պատասխանատվությունը՝ երկրի տիրոջ սերնդեսերունդ փոխանցվող պատասխանատվությունը չէր թողնում պապիս լքել գյուղը ու, ինչպես կասեր Էքզյուպերին, բոլոր նրանց, ում ընտելացրել է:

Ընտելացրածների մեջ ամենից շատ սիրում էր մոխրագույն ձիուն՝ իմ չարաճճի մանկության սիրելի ընկերոջը՝ խելացի աչքերով ու հպարտ սրտով Ջեյրանին: Այդ գեղեցիկ ու անհնազանդ կենդանու հետ լեզու գտնել կարողանում էր միայն պապս ու մենք՝ նրա թոռները՝ ես, Վահանը, Լևոնը: Սովորական տեսարան էր, երբ պապիցս ձին խնդրած հերթական հարևանը մեր տանից հեռանում էր գործնական տեսքով նրա վրա նստած ու րոպեներ անց հետ վերադառնում ոտքով, գլխիկոր և, պապիս հանձնելով տիրոջը տեսնելիս ուրախ վրնջացող Ջեյրանի սանձը, ասում, որ ապրելուց հոգնել դեռևս չի հասցրել:

Պատերազմական անհրաժեշտությունը շտաբային սպայի տեսքով 1993 թ ձմեռային մի օր բախեց նաև պապիս դուռը՝ հաղորդելով, որ ամենից անողորմ այդ հարկահանին այս անգամ անհրաժեշտ է պապիկիս ձին: Եղնիկներ ջոկատը հակառակորդին խորտակում էր թշնամու թիկունք դարձած Շահումյանի շրջանում, և բեռնակիր կենդանիններն անհրաժեշտ էին Մռավի լեռնաշղթայի մռայլ անդունդները երիզող նեղլիկ արահետներով տղաներին պարեն ու զինամթերք տանելու համար:
Պապս չէր կարող իր հավատարիմ ձիուն թողնել միայնակ ու սահմանված ժամին նա ևս հավաքի նշանակված վայրում էր: Պատկերացնում եմ, որքան ապարդյուն պերճախոսություն ու ջանքեր են թափել տղաները պապիս համոզելու համար, որ իրենց խոժոռ գագաթներով երկինքը քերծող Մռավի լեռները ձմռանը մահացու են թույլերի համար, որ այնտեղ ամեն ոլորանի հետևում թուրք գնդացրորդի տեսքով կարող է դարանակալել մահը, որ առաջադրված խնդիրներն ամեն գնով կատարելու հրամանը չի թողնելու օգնության հասնել հետ մնացողին:

Մի քանի օր հետո, երբ արդեն Եղնիկներ գնալն ու գալը դարձել էր պապիկիս կյանքի մի դրվագը, նրան ուղեկցող երիտասարդ զինվորականները բոլորին զարմացած պատմում էին, որ 75 տարեկան մարդը շարասյան մեջ երկրորդ է անցել Մռավի լեռներով՝ անհուսալիորեն հետ թողելով ճանապարհի սկզբին իրեն համոզել փորձող երիտասարդներին:

Հիմա, երբ իմ հպարտ պապն ու նրա մոխրագույն ձին անէաացել են տարիների մշուշում ու նրանց հիշատակի տխուր պահապանը գյուղի դատարկված տունը թողնել հրաժարվող իմ տատիկն է՝ աշխարհի ամենից բարի ու գեղեցիկ կինը, մենք՝ պապիկիս թոռները, գիտենք, որ երջանիկ լինել կարող ենք միայն մեր հայրենիքում, որտեղ ամեն օր միմյանց են հանդիպում մեր երեխաների զարմացած հայացքներն ու մեր պապերի պայծառ հիշատակը…

Սուրեն Սարումյան

 

Լրահոս
Բաքուն ուղիղ հայտարարում է՝ Հայաստանում ընդդիմությունը չպետք է գա իշխանության Ոստիկանը հայհոյելով ու հարվածելով բերման է ենթարկում ակցիայի մասնակցին․ տեսանյութ Ադրբեջանական իշխանությունները միշտ են հավակնություններ ունեցել Հայաստանի տարածքների նկատմամբ․ Արման Թաթոյան Սպասվում է անկայուն ջերմային ֆոն․ ջերմաստիճանը կնվազի 7-10 աստիճանով Դավիթաշենի կամրջի վրա բախվել են Mercedes-ն ու Peugeot-ն. կա վիրավոր Չորս ուղղություններով պետք է պարալիզացնենք Երևան մտնող և Երևանի փողոցները․ տեսանյութ ՈւՂԻՂ. «Դիմադրություն» շարժումն անհնազանդության ակցիաներ և ավտոերթեր է անում Երևանում ՈՒՂԻՂ. Նիկոլ, հեռացի՛ր. ավտոերթ՝ Երևանի փողոցներով ՈւՂԻՂ. Ավտոերթ` Նիկոլ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջով Որ վայրերից են վաղը մեկնարկելու ավտոերթերը Մայիսի 16-ին Երևանի և 6 մարզերի որոշ հասցեներում մի քանի ժամ լույս չի լինի Առավոտյան 8:00 սկսում ենք սկսում ենք անհնազանդության ակցիաներ, իսկ երեքշաբթի օրվանից շարժմանը տալիս ենք նոր թափ. Իշխան Սաղաթելյան Բարսելոնայի նախկին ֆուտբոլիստը մահացել է 27 տարեկանում Սարգիս Ադամյանը «Բրյուգե»-ի կազմում դարձավ Բելգիայի չեմպիոն ՈւՂԻՂ. Դիմադրության շարժման մեծ հանրահավաք-երթը Հատուկ զգուշացում Նիկոլին սպասարկող ու ֆինանսավորող օլիգարխներին. ուշքի եկե'ք. Սաղաթելյան Ծոծորակներդ կտեսնեք, պառակտված շարժում չեք տեսնի. Արթուր Վանեցյան Զարթնած Լաոն իր ուժով սրբելու է յուրաքանչյուր աղբ ու աղբաման. Սերժ Սրապիոնյան Ինչ է փոխվելու Փաշինյանի հեռացումից հետո. Արտակ Զաքարյանի ծրագրային ելույթը Հասել ենք մի օրի, երբ ոստիկանները մնացել են բիզնեսմենից պեչենի ստանալու հույսին․ տեսանյութ Փաշինյանը մայիսի 16-ին կմեկնի Ռուսաստան ՈւՂԻՂ․ Փաշինյանի հրաժարականի պահանջով հանրահավաք՝ Ֆրանսիայի հրապարակում Երկրաշարժ՝ Բավրայի մոտակայքում․ ցնցումները զգացվել են Երևանում և մի շարք մարզերում ՀՀ ԶՈւ-ն չի գնդակոծել ադրբեջանական դիրքերը․ ՀՀ ՊՆ Վահե Հակոբյանը հայց է ներկայացրել ընդդեմ Անդրանիկ Քոչարյանի Արցախում փրկարարները Կարկառ գետից դուրս են բերել Օլգա Սանիկովայի դին Երկուշաբթի օրվանից նոր թափով վերսկսվելու են բողոքի և անհնազանդության ակցիաները․ Իշխան Սաղաթելյան Ավետիք Չալաբյանը կալանավորվեց Ջերմաստիճանը կբարձրանա 4-6 աստիճանով Սուրեն Պապիկյանը և նրա թիկնապահները Ռազմական ոստիկանության աշխատակցի են ծեծել Սերժ Սարգսյանի գրասենյակը հերքում է, որ հանդիպում է տեղի ունեցել Ռոբերտ Քոչարյանի հետ Ադրբեջանն ու Թուրքիան թող իմանան` առ ոչինչ ենք ճանաչելու Փաշինյանի` իրենց հետ բանակցածը Սա Ղարաբաղյան երկրորդ շարժումն է, այն համաժողովրդավարական է ու անկասելի. Սաղաթելյան Սերժ Սարգսյանը վերընտրվեց Հայաստանի շախմատի ֆեդերացիայի նախագահի պաշտոնում ՈւՂԻՂ․ Իշխան Սաղաթելյանի մամուլի ասուլիսը Ֆրանսիայի հրապարակում Ձերբակալությունը, բիրտ ուժ կիրառելը խոսում է մեկ բանի մասին՝իշխանությունը ցայտնոտի մեջ է․ տեսանյութ Ռուսաստանը պատրաստ է առաջինը կիրառել միջուկային հրթիռներ Կոտայքի մարզում բախվել են Mitsubishi-ն ու տրակտորը․ կան վիրավորներ Իմ գլխավորած դաշինքը չի նպաստելու օրենքի բռնաբարության գործընթացներին Վստահ եմ, եթե 44-օրյա պատերազմի ընթացքում Հայաստանը ընթացակարգով դիմեր Ռուսաստանին, մենք այսօր բոլորովին այլ իրավիճակում կլինեինք. Սերժ Սարգսյան
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan