AM | RU
USD
EUR
RUB

Հայաստանը միջազգային գիտական հարթակում նախանձելի հաջողություններ է գրանցում

 

Ուղիներ փնտրող Էկոկենտրոնը

Աշխարհում գիտության համար նախատեսված հիմնադրամները շատ են, ուղղակի պետք է գտնել դրանցից օգտվելու և դրամական միջոցները Հայաստան բերելու օպտիմալ ուղիներ: ՍրանումՀՀ ԳԱԱ էկոլոգանոոսֆերային հետազոտությունների կենտրոնի (Էկոկենտրոն) աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի (ԱՏՀ) և հեռազննման բաժնի ղեկավար Շուշանիկ Ասմարյանը ոչ միայն չի կասկածում, այլև պարբերաբար հիշեցնում է, որպեսզի երիտասարդ գիտնականները երկրից չհեռանան, իսկ պետական չնչին ֆինանսավորման սպասողներն էլ փորձեն դրսից գումարներ ներգրավել: Այս հարցում Էկոկենտրոնը մեծ փորձ ունի: Էկոլոգիական հետազոտություններում ԱՏՀ և հեռազննման տեխնոլոգիաների կիրառման ուղղությամբ բաժինը միջազգային համագործակցության ոչ մի հնարավորություն բաց չի թողնում: «Հեռազննման տեխնոլոգիաների ներդրման և համապատասխան մասնագետների վերապատրաստման ուղղությամբ բաժնի ամենահաջողված խոշոր ծրագիրը Եվրոպական միության 7-րդ շրջանակային ծրագրի շրջանակում անցկացվող «FP7 EcoArm2ERA» նախագիծն էր, որտեղ, Հայաստանն`ի դեմս կենտրոնի, հանդիսանում էր նախագծի համակարգող»,- ասում է աշխարհագրական գիտությունների թեկնածու Շուշանիկ Ասմարյանը:

«FP7 EcoArm2ERA» նախագծի ավարտից անմիջապես հետո` 2014թ., կենտրոնը դարձավ Երկրագնդի զննման համաշխարհային խմբի (GEO) անդամ, իսկ վերջինիս գործադիր կոմիտեում ընդգրկվելուց հետո իրավունք ստացավ մասնակցելու Խմբի որոշումների կայացմանը: Էկոկենտրոնի ջանքերով ու ՀՀ ԿԳՆ Գիտության պետական կոմիտեի աջակցությամբ ձեռք բերված այս անդամակցությունն էական նշանակություն ունեցող ձեռքբերում էր Հայաստանի եվրոպական գիտական տարածաշրջանին ինտեգրման ճանապարհին: «Երկրագնդի զննման համաշխարհային խումբն այդ բնագավառում միջազգային համագործակցության ամենաբարձր պլատֆորմն է և այստեղից գործնականորեն տեսանելի է ամբողջ միջազգային գիտական «դաշտը»: Խմբի անդամ 100-ից ավել երկրների շարքում են ինչպես տիեզերական գերտերությունները (ԱՄՆ, Ռուսաստան, ԵՄ երկրներ, Չինաստան և այլն) և միջազգային կազմակերպությունները, որոնք լուրջ փորձ ունեն տիեզերական հետազոտությունների և հեռազննման ոլորտում, այնպես էլ՝ համաշխարհային էկոլոգիական խնդիրներով զբաղվող բոլոր խոշորագույն կազմակերպությունները»,-հպարտությամբ է նշում Շուշանիկ Ասմարյանը: Երկրագնդի զննման համաշխարհային խումբը Հայաստանում ևս`ոչ շուտ, բայց ներկայացված կլինի: Այս պահին աշխատանքներ են տարվում Խմբի հայաստանյան խորհուրդ ստեղծելու ուղղությամբ, որում ներառված կլինեն Հայաստանի շահագրգիռ բոլոր կազմակերպությունները:

«Smart city»-ի կառուցման ճանապարհին

Սրանով կենտրոնի միջազգային համագործակցությունը չի սահմանափակվում: Շուշանիկ Ասմարյանի խորին համոզմամբ` գիտությամբ զբաղվելու և անընդհատ ինքնազարգացման պրոցեսում գտնվելու համար պետք է դուրս գալ ազգայինի սահմաններից` հնարավորինս ընդլայնելով միջազգային համագործակցության ցանցը:
Միջազգային համագործակցության համատեքստում խոշոր ձեռքբերումներից մեկը ԵՄ հետազոտությունների ու նորարարության «Հորիզոն 2020» շրջանակային ծրագիրն է: «Հորիզոն 2020» ծրագրի շրջանակում Հայաստանում առաջին խոշոր «H2020Connecting» (www.connectingnaure.eu) նախագիծը ստացած Էկոկենտրոնը դրա համար երկար ճանապարհ է անցել: «Հորիզոն 2020» ծրագիրը Հայաստան բերելու համար աշխատել սկսել է 2009 թվականից: «Փնտրել ու գտել ենք բոլոր այն կազմակերպությունները, որոնք կարող էին մեզ օգնել ինտեգրվելու հզոր եվրոպական թիմերին և հաղթել բարձր մրցակցության պայմաններում:Փաստորեն, մեզ հաջողվեց`թեկուզ դժվարին ու լուրջ մրցակցության պայմաններում: Դա նման է չեմպիոնների պայքարի: Պատկերացնելու համար, թե ինչ մրցակցության մասին է խոսքը, ասեմ, որ մրցույթին ներկայացված 250 նախագծերից կարող է ընտրվել մեկը կամ երկուսը»,-ասում է Շուշանիկ Ասմարյանը:

Եվրոպական մի շարք քաղաքների էկոլոգիական խնդիրների բնահեն լուծումների մշակմանն ուղղված ծրագրի շրջանակում առաջիկա հինգ տարվա ընթացքում կենտրոնը կփորձի Երևանի համար մշակել նոր լուծումներ, որոնք կարող են ներառվել Երևանի «smart city»-ի մոդելի ստեղծման գործում: Մինչև «H2020Connecting» նախագծի ավարտը` 2022թ. հունիսը, Երևան քաղաքում կառաջարկվեն և կյանքի կկոչվեն բնահեն լուծումներ: «Բազմաֆուկցիոնալ քաղաքում, ինչպիսին է նաև Երևանը, շենքներ կառուցելիս պետք է հաշվի առնել մի շարք աշխարհագրական գործոններ, այդ թվում, օրինակ, ռելիեֆը, քամիների ուղղությունը`առավելևս, եթե քաղաքում արդյունաբերական ձեռնարկություններ կան: Քաղաքների օդափոխության համակարգը խախտում են հիմնականում ֆիզիկական խոչընդոտները (քաղաքային կառուցապատումը), իսկ Երևանում կառուցապատման նորմերի կոպիտ խախտումներ են արվել, որոնք էլ հենց հանգեցրել են օդափոխության խանգարմանն ու ամռան ամիսներին ջերմային կղզիների առաջացմանը»,-ասում է Շուշանիկ Ասմարյանն ու ավելացնում` Էկոկենտրոնի ջանքերով փորձելու են ֆուկցիոնալ կանաչապատման եղանակով, այսինքն`բնահեն լուծումներով վերացնել մայրաքաղաքում ձևավորվող ջերմային կղզիները: Դրանք հայտնաբերելու գործում մեծապես կօգնի վերջերս ՀՀ ԿԳՆԳիտության պետական կոմիտեի աջակցությամբ ձեռք բերված անօդաչու թռչող սարքը, որից առաջին լուսանկարները կարվեն հաջորդ տարվա գարնանը:

Հեռազննման տեխնոլոգիաների օգնությամբ մայրաքաղաքի էկոլոգիական խնդիրների վերացման բնահեն ուղիները մշակելուց հետո կենտրոնը կանցնի դրանց իրագործմանը.Երևանի քաղաքապետարանն իր թույլտվությունն արդեն տվել է: Ի դեպ, նախկինում էլ է քաղաքապետարանի պատվերով և ֆինանսավորմամբ Էկոկենտրոնի կողմից նմանատիպ ծրագիր իրականացվել է, որի շրջանակներում Երևանի օդի, ջրի ու հողի վիճակը գնահատելուց հետո ընտրվել են այնպիսի ծառատեսակներ, որոնք ունեն մետաղակլան ու փոշեկլան հատկություն և աղտոտման նկատմամբ որոշակի կայունություն: Դրանով զբաղվել է Էկոկենտրոնի կենսաքիմիայի բաժինը, իսկ տիեզերքից արված լուսանկարների օգնությամբ բույսերի ընդհանուր վիճակը վերծանել է ԱՏՀ և հեռազննման բաժինը:

«Ժամանակակից հեռազննման տեխնոլոգիաներն անփոխարինելի են Հայաստանի բարձրլեռնային հողահանդակների դեգրադացմանաստիճանի, քաղաքների օդային ավազանի էկոլոգիական վիճակի, Սևանա լճի ջրի որակիև այլ էկոլոգիական խնդիրների գնահատման գործում»,-ասում է Շուշանիկ Ասմարյանը և երիտասարդներին հորդորում` Հայաստանից դուրս գիտությամբ զբաղվելու փոխարեն ուղիներ գտնել Հայաստանում այն զարգացնելու համար:

Լիլիթ ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Լրահոս
Ջալալ Հարությունյանը նշանակվել է Արցախի պաշպանության բանակի հրամանատար Արցախում կան թեկնածուներ, որոնք «դաբրոյով» են մտել ընտրապայքարի մեջ, կամ հույս ունեն այդ «դաբրոն» ստանալ. Վիտալի Բալասանյան Երևանի քաղաքապետարանում տարեսկզբին 25.4 մլն դրամի պարգևավճարներ են բաժանվել Դիվերսիայի վերաբերյալ հայտարարությունները ապատեղեկատվություն են. Արծրուն Հովհաննիսյան Կորոնավիրուսը և իշխանությունների անկարողությունը Բողոքի ակցիա Երևանի քաղաքապետարանի մոտ. Ուղիղ «Համերաշխություն» կուսակցությունը և համանուն շարժումը կոչ են անում չմասնակցել սահմանադրական հանրաքվեին Փաշինյան-Ալիև մյունխենյան բանավեճը ո՛չ կողմերից որևէ մեկի, ո՛չ բանակցությունների շահերից չէր բխում. Կիրո Մանոյան (տեսանյութ) Կորոնավիրուսի մուտքը ՀՀ կանխելու համար Իրանի հետ սահմանը փակելն այս պահին ամենաարդյունավետ քայլն է. համաճարակաբան Հայաստանի և Սլովակիայի ԱԳ նախարարների համատեղ ասուլիսը. Ուղիղ Հայկական ԶՈՒ-ի պատասխան կրակից հետո ադրբեջանական կրակը դադարել է․ Արծրուն Հովհաննիսյանը՝ Տավուշի կրակոցների մասին (տեսանյութ) «Բարձրագույն կրթության և գիտության ոլորտի օրենսդրական բարեփոխումներն ու հիմնախնդիրները» թեմայով լսումներ՝ ԱԺ-ում. Ուղիղ Մուտք ենք գործում Մեծ Պահքի շրջան․ Գարեգին Բ-ի ուղերձը Ադրբեջանն ուզում է, որ Իդլիբը փոխանակվի Արցախո՞վ. պատերազմը կարող է անսպասելի գալ, ինչպես 2016-ին. Երվանդ Բոզոյան Հայ ժողովուրդը 30 տարի է ինչ փորձում է միապետ կարգել. Արթուր Դանիելյան ՀՅԴ Հայ Դատի հանձնախմբերի և գրասենյակների խորհրդաժողովը. Ուղիղ Վատիկանում Ադրբեջանի իշխանությունները պայքարում են հայ ժողովրդի իմունիտետի դեմ Ադրբեջան-ԵՄ նախապատրաստվող փաստաթղթում Արցախյան հիմնախնդրին վերաբերող հատվածները ՀՀ-ԵՄ համաձայնագրի հետ համադրելի չեն.Արմեն Աշոտյան Երևանյան բնակարանում հայտնաբերվել է բնակչի դին ՀՀ տարածքում ավտոճանապարհները հիմնականում անցանելի են Չինաստանում կորոնավիրուսի զոհերի թիվը հասել է 2592-ի ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Փետրվարի 24 Հնդկաստանում ոսկու խոշոր հանքավայր է հայտնաբերվել Նիկոլ Փաշինյանը եւ Բակո Սահակյանը Զինված ուժերի ղեկավար կազմի մասնակցությամբ անցկացրել են խորհրդակցություն Աշխատանքային խումբ է գործուղվել Մեղրիի բժշկասանիտարական հսկիչ կետ Աշոտ Ղուլյանն ու Արարատ Միրզոյանը քննարկել են երկու խորհրդարանների համագործակցությանն առնչվող հարցեր Իտալիայում կորոնավիրուսից մահվան երկրորդ դեպքն է գրանցվել. ԶԼՄ-ներ Իշխանության համար կարևոր է ընտրատուրիստների մասնակցությունը հանրաքվեին, ոչ թե ՀՀ քաղաքացիների անվտանգությունը. Նարեկ Մալյան Իրանում կորոնավիրուսով վարակման դեպքերը ավելացել են Փնտրվում է «բովանդակություն» Samsung-ը 2 օրով կփակի իր գործարանը կորոնավիրուսով վարակված աշխատակցուհու պատճառով Կորոնավիրուսի ներթափանցումը կանխելու համար պետք է փակել Իրան-Հայաստան սահմանը. Արմեն Մինասյան Հայտնի են Իրանի խորհրդարան անցած հայ պատգամավորների անունները Ի՞նչ է տեղի ունեցել Արցախի «էլիտար» զորամասում զինծառայող Վահրամ Ավագյանի զոհվելուց առաջ. մանրամասներ միջադեպերից Ազգային ժողովում 174 մլն դրամի պարգևավճարներ են բաժանվել հունվարին աշխատած 17 օրերի համար Քուվեյթը կորոնավիրուսի պատճառով դադարեցրել է ավիահաղորդակցությունն Իրանի հետ Ադրբեջանի տարածքում երկրաշարժ է տեղի ունեցել Առանց Արցախի հետ բանակցությունների` հնարավոր չէ ԼՂ հարցի կարգավորում. Ն. Փաշինյան Մալայզիայի 94-ամյա վարչապետն իրավունք է ստացել որոշել, թե երբ է լքելու պաշտոնը Ադրբեջանը մեկ շաբաթում հրադադարի պահպանման ռեժիմը խախտել է շուրջ 190 անգամ
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan