AM | RU
USD
EUR
RUB

Թունավոր նյութերի կլանիչների կիրառումը և´ տնտեսվարողներին ձեռնտու կլինի, և´ քաղցրահամ ջրի պաշարները կխնայի

 

Քաղցրահամ ջրի պաշարների առումով Հայաստանին երանի տվող երկրները քարտեզի վրա քիչ չեն: Իսկ թե որքան ժամանակ մեր երկիրը կմնա նման երանելի կարգավիճակում, կախված է նրանից, թե անսպառ չհամարվող քաղցրահամ ջուրը որքան խնայողաբար կօգտագործվի: ԵՊՀ Քիմիայի ֆակուլտետի անօրգանական և անալիտիկ քիմիայի ամբոնի դասախոս, քիմիական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Լուսինե Հարությունյանը մեկն է նրանցից, ովքեր ուղիներ են փնտրում չվերականգնվող ռեսուրսը հնարավորինս խնայողաբար օգտագործելու համար։ «Հայաստանում բնական ադսորբենտների զգալի պաշարներ կան։ Դրանք ալյումինասիլիկատային կավահողեր են, որոնք թունավոր նյութերը՝ այդ թվում և ծանր մետաղները, կլանելու հատկություն ունեն։ Մեծամորի ատոմակայանում օգտագործվող ջրում առկա ռադիոակտիվ նյութերի կլանման համար ցեոլիտները, որոնք ադսորբենտների տեսակ են, շատ արդյունավետ ու նպատակահարմար կարող են լինել»,-հուշում է Լուսինե Հարությունյանն ու հիշեցնում այդ եղանակով ջուրը մաքրելու աշխարհում ընդունված պրակտիկան։

Սննդի արդյունաբերությունից մինչև կենցաղ ձգվող շղթայում ադսորբենտներն ըստ անհրաժեշտության կիրառելու դեպքում հնարավոր կլինի մի քանի անգամ կրճատել օգտագործվող ջրի ծավալը՝ առանց մեծ ջանքերի ու չնչին ծախսերով։ «Լվացման նպատակով օգտագործվող ջուրը, որի մեջ լինում են տարբեր մաքրող, լվացող միջոցներ, հատուկ աշտարակի միջով անցկացնելու դեպքում, որի մեջ նախապես լցված կլինեն ցեոլիտները, կազատվի հիշյալ մակերևութային ակտիվ նյութերից և կարելի կլինի երկրորդ անգամ ևս օգտագործել։ Մյուս կողմից էլ այդ չքայքայվող նյութերը արտաքին միջավայր դուրս չեն գա»,- ասում է Լուսինեն։

Քիմիական գիտությունների դոցենտի նախանշած ջրախնայողության սխեման նույն հաջողությամբ կարող է կիրառվել նաև ձկնաբուծարաններում։ Միայն թե այստեղ ադսորբենտները կկլանեն ամոնիակը և զգալի կկրճատեն դրա արտանետումը մթնոլորտ՝ կենդանի օրգանիզմներին ազատելով առողջությանը սպառնացող պոտենցիալ ռիսկից։ Արդյունքում հիմնական խնդիրը՝ ջրի խնայողությունը ևս ապահովված կլինի։

Մնում է միայն այս՝ լաբորատորիաներում մշակված մոդելները կիրառության մեջ դրվեն, ինչը, սակայն, հազվադեպ է լինում։ Օրինակ՝ հանքը շահագործողին համոզել՝ լվացման ենթարկել թափոնները, Լուսինեի խոսքով, շատ դժվար, շատ դեպքերում էլ անհնար է լինում, իսկ պոչամբարներից նմուշառում անել էլ չեն թույլատրում։ Մինչդեռ խոցելի վայրերում քիմիական կլանիչներ կիրառելու դեպքում, բնապահպանական խնդիրը գոնե լոկալ առումով կարելի կլինի լուծել։

Նման պարագայում փոքր-ինչ ուրախացնում է այն միտքը, որ բնական կլանիչներ որոշ քանակությամբ առկա են նաև Հայաստանի հանքարդյունաբերական շրջաններին հարող տարածքներում՝ հողի մեջ։ «Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ որոշ աղտոտիչների դեպքում դրանք բնական վիճակում էլ են կիրառելի։ Ուղղակի քիմիական մշակման դեպքում ադսորբենտների կլանողունակությունն ակտիվանում է»,-ասում է Լուսինե Հարությունյանը։

Բայց ադսորբենտների կլանելու հատկությունն էլ անսպառ չէ։ Անընդհատ վերցնելով շրջապատի թունավոր ու վնասակար նյութերը՝ ակտիվ կենտրոնները փակվում, ադսորբենտների կլանունակությունը նվազում է։ «Առաքելությունն» արդեն ավարտած կլանիչները կարող են շինարարության կամ ճանապարհաշինության մեջ օգտագործվել, ինչպես արվում է աշխարհի տարբեր երկրներում։ Քանի որ դրանք ծանր մետաղները վերցնում են քիմիական եղանակով, ուստի վերջինների պոկվելու և կրկին շրջակա միջավայր անցնելու վտանգը գրեթե բացակայում է։

Արդյունաբերական գործունեության թափոնները «վնասազերծող», դրանից հետո էլ ճանապարհաշինության համար հումք ծառայող ադսորբենտների հետքերը տանում են դեպի Հայաստանի հյուսիսարևելյան հատված։ Մեր երկրում ցեոլիտների ամենամեծ պաշարները գտնվում են Նոյեմբերյան, իսկ ադսորբենտների մյուս տեսակինը՝ բենտոնիտներինը, Իջևան քաղաքներում։

Լիլիթ ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Լրահոս
ԱՀ Մարդու իրավունքների պաշտպան Արտակ Բեգլարյանի ասուլիսը. ՈՒՂԻՂ Պահեստազորայինները մեկնում են առաջնագիծ. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ Նախնական տվյալներով` հայկական կողմն ունի 16 զոհ և հարյուրից ավելի վիրավոր Հակառակորդի ԱԹՍ-ի խոցումը Ստեփանակերտի երկնքում. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ ԱԺ հատուկ նիստը. ՈՒՂԻՂ ՌԴ-ում ՀՀ դեսպանատունը դիմել է տեղի հայերին ՀՀ խորհրդարանական և արտախորհրդարանական կուսակցությունների ներկայացուցիչներ ՀՅԴ-ում են Նիկոլ Փաշինյանը ստորագրեց ռազմական դրություն հայտարարելու մասին որոշումը Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հանդես է գալիս հայատարարությամբ․ ՈՒՂԻՂ «Ադրբեջանը պետք է անհապաղ դադարեցնի իր ռազմական գործողությունները Լեռնային Ղարաբաղում». ԵԽ պատգամավոր Միխաել Գալեր Տիգրան Աբրահամյան. Արցախում պահեստազորայինների հավաքը օպերատիվ և կազմակերպված է իրականացվում Ադրբեջանի ՊՆ-ի տարածած հաղորդագրությունը իրականությանը չի համապատասխանում․ ՀՀ ՊՆ ՀՀԿ-ն ներդնում է իր ողջ ներուժը, դիվանագիտական կապերը՝ սատար կանգնելու Արցախի ժողովրդի անկախության սրբազան պայքարին ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները հանդես են եկել հայտարարությամբ Լավրովը Մնացականյանի հետ հեռախոսազրույցում լուրջ մտահոգություն է հայտնել. ՌԴ ԱԳՆ Եվրախորհրդի ղեկավարը դիմել է ԼՂ հակամարտության կողմերին Արցախում 10 զինծառայող է զոհվել. Սամվել Բաբայան (տեսանյութ) Ադրբեջանական հարձակման պատճառով տուժել են մի շարք համայնքների ենթակառուցվածքներ Իրավիճակն առաջնագծում. Արծրուն Հովհաննիսյանի և Աննա Նաղդալյանի ասուլիսը. ՈՒՂԻՂ Նիդերլանդների խորհրդարանի պատգամավորը դատապարտել է Ադրբեջանի հարձակումը Արցախի զինուժը հաջողությամբ հետ է մղում հակառակորդի բոլոր գրոհները. մանրամասներ ՀԱՊԿ-ը հանդես է գալիս ԼՂ հակամարտության խաղաղ կարգավորման օգտին Ռուսաստանը կոչ է անում անհապաղ դադարեցնել կրակը առաջնագծում ԱՀ և ՀՀ ԱԳՆ-ները համակարգված աշխատում են միջազգային կառույցների հետ՝ Բաքվի ագրեսիան կասեցնելու համար Թրամփը նշել է ընտրություններում իր պարտության միակ պայմանը ԱՄՆ հայտարարությունները հիմնված են իրադրության վերլուծությունների և նրանց տիրապետած տեղեկատվության վրա Հրապարակված ջրամատակարարման նոր գրաֆիկը չի ենթադրում ջրամատակարարման ժամերի կրճատում Վերաքննիչ դատարանը, օրենքի խախտմամբ, հնարավորություն տվեց, որ դատախազությունը վերացնի իր թերությունը. Երեմ Սարգսյան ՀՀ առողջապահության նախարարությունը կորոնավիրուսի դեմ պատվաստանյութ ձեռք կբերի Սերժ Սարգսյանը կանխատեսում էր Արցախի շուրջ ստվերային գործարքների գնալու հավանականությունը. Աշոտյան ՀՅԴ. Անթույլատրելի և դատապարտելի է իշխանությունների այս արատավոր գործելաոճը «Հայրենիք». Գագիկ Ծառուկյանը քաղբանտարկյալ է և պետք է անհապաղ ազատ արձակվի Նախորդ շաբաթ հայ դիրքապահների ուղղությամբ հակառակորդն արձակել է ավելի քան 3000 կրակոց. ՊԲ ԱԱԾ-ն փոխանակ զբաղվի այս փաստով, զբաղված է քաղաքական ձերբակալություններով. Մադաթյան Վաղվանից ՀՀ տարածքում սպասվում է առանց տեղումների եղանակ Ծառուկյանի կալանքը խլացրեց պետական շահի դեմ և ժողովրդի թիկունքում թշնամու հետ գաղտնի պայմանավորվելու աղմուկը․ Արթուր Ղազինյան Փաշինյանը ձևավորել է իր սրտի դատավորների թիմը, որոնք կայացնում են իշխանության ցանկությանը համահունչ վճիռներ․ Էլինար Վարդանյան Աղբյուր Սերոբ փողոցի բնակիչները բողոքի ակցիա են անում. ՈՒՂԻՂ Հայաստանում կորոնավիրուսով վարակվելու դեպքերը կտրուկ աճել են ԲՀԿ-ն հայտարարություն է տարածել
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan