AM | RU
USD
EUR
RUB

Էկոլոգիական անվտանգության լաբորատորիայում պոլիէթիլենը քայքայող մանրէներ են աճեցնում

 

Ընդդեմ՝ վնասակար, հօգուտ օգտակար մանրէների պայքարողները

Անել որքան հնարավոր է շատ գործ, որքան հնարավոր է՝ կարճ ժամանակահատվածում. ՀՀ ԳԱԱ «Հայկենսատեխնոլոգիա» գիտաարտադրական կենտրոնի գիտաշխատող Արմեն Սարգսյանն իր աշխատանքային օրվա ռիթմն անձամբ է սահմանել, դրա համար էլ չի բողոքում։ Ագրարային համալսարանի նախկին ուսանողին կենսաբանությունն այնքան ձգեց, որ, ի վերջո, դարձավ նրա երկրորդ մասնագիտությունն ու մշտական աշխատանքը։ Արդեն 11 տարի է՝ Արմեն Սարգսյանը գիտության ոլորտում է. «Հայկենսատեխնոլոգիա» գիտաարտադրական կենտրոնի Էկոլոգիական անվտանգության լաբորատորիայում նրա մասնակցությամբ կատարվող հետազոտությունների բարդության աստիճանը ճիշտ գնահատել ոչ մասնագետը դժվար թե կարողանա, բայց պատկերացնել, հավանաբար, կկարողանա։ Գիտակցելով հնարավոր ռիսկերը, որոնք կարող են առաջանալ որևէ հակաբիոտիկների հանդեպ զգայունություն չունեցող մանրէի՝ մարդու օրգանիզմ ներթափանցելու արդյունքում, Արմենն ու գործընկերները փորձում են գտնել հակաբիոտիկներին քայքայող, դրանցից շատերի հանդեպ կայունություն ձեռք բերած մանրէների դեմ պայքարելու այլ ուղիներ։

«Գոյություն ունեն մանրէներ, որոնք որևէ հակաբիոտիկի նկատմամբ կայուն են։ Նման կայունության առաջացման ուղիներից մեկը մանրէի կողմից հակաբիոտիկի քայքայումն է: Ճիշտ է, Հայաստանում դեռևս մուլտիռեզիստենտ (բազմաթիվ հակաբիոտիկների նկատմամբ կայուն) հայտնաբերված չեն, բայց 100 տոկոսով բացառել դրանց առկայությունը մեր շրջապատում, չենք կարող։ Օրինակ՝ Ամազոնի ափերից հայտնաբերվել են մանրէների շտամներ, որոնք կայուն են բոլոր հակաբիոտիկների նկատմամբ։ Մեզ մոտ՝ Հայաստանում, կա Մանրէների ավանդադրման կենտրոն, որտեղ պահվում է շուրջ 20000 մանրէ։ Դրանց հատկությունները մանրամասն ուսումնասիրվում են, բայց, կրկնում եմ, մեր շրջապատում հանդիպող բոլոր մանրէները չէեն, որ ուսումնասիրված են,-ասում է Արմեն Սարգսյանն ու աշխարհի բազմաթիվ կենսաբաններին հուզող խնդրի լուծման իրենց տարբերակը ներկայացնում։-«Մենք որոնում ենք նյութեր, որոնք հակաբիոտիկների հետ համատեղմամբ հնարավորություն կտան կանխել մանրէի կողմից հակաբիոտիկի քայքայումը, և վերջինս կոչնչացնի մանրէն։ Վերջերս մենք, ԵՊՀ-ի հետ համատեղ իրականացված դրամաշնորհներից մեկի շրջանակում, արդեն իսկ հայտնաբերել ենք նման հատկություններով նյութեր: Հուսով եմ՝ դրամաշնորհը շարունակական կլինի և մեզ հնարավորություն և միջոցներ կընձեռի շարունակել ուսումնասիրությունները:

Էկոլոգիական անվտանգության լաբորատորիայում վնասակար մանրէների դեմ պայքարի ուղիներ մշակելուն զուգահեռ, այլ՝ օգտակար մանրէների աճեցմամբ էլ են զբաղվում։ Տարբեր հավաքածուներում առկա մի շարք միկրոօրգանիզմներ արհեստական պոլիմերը քայքայելու հատկությամբ են օժտված։ Դրանց որոշ տեսակներ պոլիէթիլենը մի քանի մասի են բաժանում, մյուսները՝ ավելի փոքր մասերի և, ի վերջո, հասցնում այնպիսի մակարդակի, որ բնության կողմից մի քանի տարվա ընթացքում յուրացվում է»,-բացատրում է այդ հետազոտություններում ևս հաճույքով ընդգրկված երիտասարդ գիտաշխատողը։ Վերջինիս խոսքով՝ նման գործունեությամբ զբաղվող կենտրոնների թիվն աշխարհում քիչ չէ, թեպետ եկամտաբեր գործ չէ։ Ոչ եկամտաբեր, բայց ամբողջ աշխարհում լուրջ մտահոգության պատճառ դարձած պլաստիկ թափոններից ազատվելու, թերևս, հիանալի տարբերակ են առաջ քաշում մեր մասնագետները։ Դա միանշանակ է, սակայն այս դեպքում խիստ կարևոր է, որ ստացված գիտական արդյունքները կիրառության մեջ դրվեն։

Միրգ-բանջարեղենի քիմիական բաղադրիչը նվազեցնելու ճանապարհին

Օգտակար մանրէների մյուս խումբը, որոնք Էկոլոգիական անվտանգության լաբորատորիայի գիտաշխատողների մանրադիտակի տակ են, կարևոր նշանակություն կարող են ունենալ գյուղատնտեսության համար։ Գյուղմթերքների համն ու հոտը փոխող, մարդկանց օրգանիզմում առողջական տարբեր խնդիրներ առաջացնող և հողն աղտոտող միջատասպան հատկություն ունեցող քիմիական նյութերի փոխարեն Արմենն ու թիմակիցներն առաջարկում են միջատների դեմ պայքարի այլ՝ անվտանգ միջոց կիրառել. «Տարբեր հիվանդություններից սատկած միջատներից մանրէներ ենք անջատում, դրանք ուսումնասիրում և պարզում, թե ինչից են սատկել, այնուհետև դրանցից ստանում ենք նյութեր, որոնք նույն կերպ սպանում են այս կամ այն միջատին։ Դրանք, իհարկե, սահմանափակ կիրառություն կարող են ունենալ, և պետք է բավականին զգույշ լինել, որպեսզի համատարած բոլոր, ասենք, մորեխներին չսպանենք, այլ միայն հողամասի, գյուղատնտեսական նշանակության տարածքներում գտնվողներին»։

Նշվածներից բացի, Արմենը զբաղվում է նաև մի շարք այլ ծրագրերով, ինչպես օրինակ՝ հակաուռուցքային և հակաբորբոքային դեղերի հնարավոր բաղադրիչների որոնում, կենսաբանական պրոցեսների համակարգչային մոդելավորում և այլն: Թվարկված ուղղություններով երիտասարդ գիտաշխատողը միշտ չէ, որ միաժամանակ է զբաղվում, բայց այդպես էլ է պատահում։ Իսկ երբ հիմնական աշխատանքին գումարվում են նաև լրացուցիչ գործերը, նրա աշխատասենյակի դուռը երեկոյան 9-ից կամ 10-ից շուտ չի փակվում։

Գիտնականի խոսքերով ամեն ինչ այնքան հեշտ չի, ինչպես կարող է թվալ. «Խնդիրները բազմաթիվ են, շատ դեպքերում գիտնականների ձեռքերը «կապվում են» իրավական դաշտի պատճառով, թեկուզ միայն «Պետական գնումների մասին օրենքն», արդեն իսկ, հետազոտությունները հետաձգում են 3-10 ամսով, մինչև ձեռք են բերվում անհրաժեշտ նյութերը: Արմեն Սարգսյանը վստահ է՝ արեհստական նման խոչընդոտների վերացումը կնպաստի, որպեսզի ինքն ու գործընկերներն ավելի արդյունավետ աշխատեն։

Լիլիթ ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Լրահոս
Պուտինը հայտարարություն է արել 6 ժամյա բանակցություններից հետո Պուտինի և Էրդողանի միջև բանակցությունները շարունակվում են ավելի քան 6 ժամ Մեկուկես տարի ամբողջ իշխանական ռեսուրսը զբաղված է երկու հոգով` Ռոբերտ Քոչարյանով և Հրայր Թովմասյանով. Մեդիափորձագետ Արսեն Բաբայանի գործով դատական նիստն այսօր տեղի չի ունենալու (Տեսանյութ) Կրկին թիրախավորվել է ընտանիքը. ՓՊ նախագահ Արա Զոհրաբյան Նիստ տեղի չի ունեցել, այն նշանակվել է վաղը, Արսեն Բաբայանին դատարան չեն բերել Գազամատակարարման պլանային ընդհատումների մասին Ակնկալում էի դատարանի առջև տեսնել այն մարդկանց, ում խախտված իրավունքները վերականգնել է Արսեն Բաբայանը. Լիկա Թումանյան Արսեն Բաբայանի ձերբակալությունը ցույց տվեց, որ Հայաստանում իրավապաշտպանները մեռել են. Մալյան Արսեն Բաբայանին առաջադրված մեղադրանքը փոխվել է. Իրավապաշտպան Ռուսական նավը աղետի ազդանշան է տվել Նորվեգիայի ափերի մոտ փոթորկի ժամանակ Դատարանը որոշում է Արսեն Բաբայանին կալանավորելու հարցը Մարինա Խաչատրյանը ձվեր դրեց փոխոստիկանապետի սեղանին. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ Ինչպես ջրի երկու կաթիլ Արա Բաբլոյանը ներգրավվել է որպես կասկածյալ՝ ՍԴ լիազորություններին տիրանալու կասկածանքով Վրեժ Գաբրիելյանը նշանակվել է Փրկարար ծառայության տնօրենի ժամանակավոր պաշտոնակատար (տեսանյութ) Բակո Սահակյանը հանդիպել է «Ավրորա» մարդասիրական մրցանակի դափնեկիր Չո Լա Աունին Նաիրի Հունանյանը դիմել է վաղաժամկետ ազատ արձակման խնդրանքով Ուղեբեռն ինքնաթիռ տեղափոխելիս պայուսակներից մեկը պայթել է (տեսանյութ) Զիմբաբվեի ազգային պարկում սովից ու երաշտից 55 փիղ է սատկել (տեսանյութ) Հենց գաղտնիության շղարշի տակ են քողարկված լինում բազմաթիվ կոռուպցիոն ռիսկեր. Մանե Թանդիլյան (Տեսանյութ) Ինչը որ պետք է գաղտնի անեն, չեն անում, ինչը որ պետք չի անում են. Գևորգ Պետրոսյան 2020թ. բյուեջով նախատեսված եկամուտներն ու ծախսերն իրականում ցույց են տալիս իշխանությունների համար սահմանված առաջնահերթությունները. փորձագետ Սոչիում սկսվել են Էրդողանի և Պուտինի բանակցությունները, գլխավոր թեման Սիրիան է Բաբայանի գործն ապագա չունի. Էդմոն Մարուքյան Էրդողանը ցանկանում է հափշտակել սիրիական հողն ու նրա բնական հարստությունները. Ասադ Սա ուղղակի խայտառակություն է. Էդմոն Մարուքյանը՝ գաղտնի հրամանով նախարարների աշխատավարձերի բարձրացման մասին Քննչականից այցելել են «Լուսավոր Հայաստան» Աղասի Ենոքյան. Արսեն Բաբայանի ձերբակալությունը նաև ճնշում է խոսքի ազատության նկատմամբ «ՎԵՏՕ» հասարակական-քաղաքական շարժման հայտարարությունն՝ Արսեն Բաբայանի ապօրինի ձերբակալության կապակցությամբ Վահե Հովհաննիսյան. Իրականություն՝ ոչնչի մասին Արսեն Բաբայանի ձերբակալության որոշման բողոքարկման նիստը կանցնի դռնփակ Արսեն Բաբայանի ձերբակալությունը լրացուցիչ ճնշում է Հրայր Թովմասյանի նկատմամբ. Աղասի Ենոքյան (Տեսանյութ) Գագիկ Ծառուկյան. Աշխատավարձի թաքուն բարձրացումը վիրավորական է Տիրող ցինիզմի ու ռեպրեսիվ բեսպրեդելի հատակը դեռ չի երեւում եւ այն անվերջ խորն է. Արման Սաղաթելյան Ծառուկյան. Եթե պարզվի անհիմն է, Բաբայանին ձերբակալողները պետք է պատասխան տան Հայաստանում բուծված ռուսաֆոբների օրակարգը սնանկ է ճանաչվել Ժամանակն է օրենքով ամրագրել «Բռնենք, հետո կմտածենք՝ ինչ ենք անում» սկզբունքը. Ռուբեն Մելիքյան Արսեն Բաբայանի ձերբակալումն ապօրինի է. Ռուբեն Մելիքյան Աղասի Ենոքյանի ճեպազրույցը՝ ՀՀ ներքաղաքական իրավիճակի և Արսեն Բաբայանի նկատմամբ տեղի ունեցող իրավական գործընթացների վերաբերյալ. Ուղիղ
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan