AM | RU
USD
EUR
RUB

Ֆեյքնյուզի դեմ պայքարի Ֆեյք օրակարգ

 

ԵՐԵՎԱՆ, 6 ՓԵՏՐՎԱՐԻ, Aysor.am:  Հայաստանում իշխանափոխությունից հետո, հատկապես դեկտեմբերին կայացած ընտրություններին հաջորդած շրջանում, երբ քաղաքական ու քաղաքացիական դաշտն ամայության մեջ է, մամուլը մնացել է միակ ինստիտուտը, որը քննական մոտեցում է ցուցաբերում իշխանությունների վարքագծին և իրեն բնորոշ ձևերով ու ոճով լուսաբանում է նրանց գործունեությունը, այդ թվում նաև ձախողումները:

Ժանրի կանոնների համաձայն՝ ի պատասխան այս իրողության հեղափոխական իշխանությունը փորձում է մամուլի վրա դնել պատասխանատվություն, որից ժամանակին ինքն է խուսափել: Նախ վարչապետն ինքը գրառում կատարեց ու իրավիճակը փաստացի բացատրեց «այս և այսօրինակ լրատվամիջոցները կոնտրոլի տակ չառնելու» հանգամանքով: Այնուհետև վարչապետ Փաշինյանը քաղաքացու հետ զրույցում բացահայտեց նախկին իշխանությունների ու ներկա լրատվական դաշտի նույնականությունը:

Հավանաբար հենց սրանով էլ ստարտ տրվեց ապատեղեկատվության ու ֆեյքնյուզի դեմ պայքարին, որին գնալով ավելի ու ավելի մեծ թվով «իմքայլականներ» են միանում: Ոմանք, նույնիսկ անհրաժեշտ համարեցին պատժել ապատեղեկատվությունը: Շահագրգիռ կողմերի հակազդեցությունից հետո մյուսները փորձեցին ստեղծված իրավիճակից անկորուստ դուրս գալու էֆֆեկտիվ գործիքներ առաջարկել: Դաշտ նետվեց կեղծ օրակարգ տարածող ռեսուրսներին անտեսելու գաղափարը, որը զարգացավ և վերածվեց լրատվամիջոցներին արհամարելու կոչի: Բնական է, որ այս ամենը փաթեթավորվում է «կեղծ օրակարգի», «ֆեյք նյուզի», «ապատեղեկատվության» դեմ պայքարի ներքո:

Անշուշտ ոլորտում խնդիրներ կան, և նույնիսկ զարգացած հասարակություններում այսօր խիստ հրատապ են տեղեկատվական անվտանգության հիմնախնդիրները, որոնցից մեկն էլ կեղծ լուրերի շրջանառումն է: Խնդիրը սա չէ: Բայց իրեն ժողովրդավարական հռչակած ոչ մի հասարակություն կամ վարչակարգ չի հանդգնում այդ պայքարը ծավալել սահմանափակումների կամ պատիժների միջոցով:

Ի վերջո որևէ մեկը չունի իրավունք որոշելու՝ ինչն է տեղեկատվություն, ինչը՝ ապատեղեկատվություն: Ցանկացած փաստ ճիշտ կամ սխալ կարող է համարվել որոշակի կոնտեքստում, և նույնիսկ պետությունն իրավունք չունի որոշելու՝ ինչն է սխալ, ինչը՝ ճիշտ:

Ինչ վերաբերում է ընթացիկ տեղեկատվական փոխանակումներին, որոնք այս կամ այն կերպ ազդում են հասարակական և քաղաքական գործընթացների վրա, ապա, այո, դրանք հաճախ ներգրավված սուբյեկտների համար ստեղծում են անցանկալի, երբեմն տհաճ իրավիճակներ ու զգացումներ: Հաղորդակցության ընթացքում, այո, լինում է ապատեղեկատվություն, փաստի նենգափոխում ու մեկնաբանություն, շահերի սպասարկում:

Շատ հաճախ լրագրողներն ու լրատվամիջոցները դա անում են գիտակցված, երբեմն էլ, պարզապես, ի կատարումն իրենց առաքելության: Այս ամենը հանրային պայքարի գործիքներ են (խաղի կանոններ են), որոնք հին են մարդկության չափ, ու արդյունավետ օգտագործվում են նաև այսօր իշխանության եկած գործիչների կողմից: Ու ամենևին էլ կարիք չկա կառավարման անարդյունավետությունն ու կադրային սխալները քողարկել մամուլին լռեցնելով կամ արհամարելով: Եթե կան խնդիրներ անձի պատվի, արժանապատվության հետ կապված, հոգ չէ, գործիքները կան. մեր նորընտիր պատգամավորները կարող են իրավական ընթացակարգերով պատիվ պահանջել ու ստիպել, որպեսզի մամուլն ավելի պատասխանատու դառնա: Բայց ոչ սահմանափակել, կամ՝ անտեսելու կոչ անել, կամ անտեսել:

Նույնիսկ ֆեյքնյուզը նման գործողության հիմնավորում չի կարող լինել: Այսօր ոչ մի լրատվամիջոց չունի Աստվածաշնչի չափ լսարան: Իսկ դա մի աղբյուր է, որտեղից տեղեկանում ենք, որ նախամայր Եվան տարօրինակ երկխոսության է բռնվում օձի հետ, իսկ Մովսեսն իսրայելցիներին անցկացնում է ծովով: Ժամանակակից աթեիստի համար սրանք ֆեյքնյուզ են, բայց դա բարոյական իրավունք չի տալիս նրանց՝ մյուսներին հորդորել անտեսել Աստվածաշունչը: Իսկ թեիստներն էլ չպետք է պարտադրեն մեզ, որպեսզի հավատանք նկարագրվածի ճշմարտացիությանը: Պարզ պատճառով՝ նման պարտադրանքի վերջը միշտ ինկվիզիցիան է:

Հեղինակ՝ Արմեն ՄԻՆԱՍՅԱՆ

Լրահոս
Մարտիրոս Սարյանի ծննդյան օրն է Աշխատանքից ազատման կոլեկտիվ դիմում Կորոնավիրուս. Նուբար Աֆեյանի ընկերության պատվաստանյութն ուղարկվել է փորձարկման Չինաստանից ուղարկված առաջին մարդասիրական օգնությունը հասել Իրան Եղանակը կտաքանա «ՁԻԱՀ-ի կանխարգելման կենտրոն»–ի՝ «Նորք» ինֆեկցիոն հիվանդանոցին միավորվելու ԱՆ որոշման մասին ասուլիսը. ՈՒՂԻՂ «Թույլ տվեք չմեկ­նա­բա­նեմ» Զոհված կամ վիրավորված զինծառայողների մասին նախագիծ՝ Ազգային ժողովում Թուրքիան սիրիական Իդլիբում 33 զոհ և 32 վիրավոր ունի ԱՄՆ-ում հայտնել են, թե ինչպիսի մակերևույթների վրա է կորոնավիրուսն առավել երկար «ապրում» ՍԴ փոխնախագահ Ալվինա Գյուլումյանը հանդիպել է մի շարք բուհերի իրավաբանական ֆակուլտետների ներկայացուցիչների հետ Երևանում պայթեցրել են Մալաթիա-Սեբաստիայի դատախազության դատախազի Mercedes-ի դիմապակին ԱԺ պաշտպանության և անվտանգության հարցերի մշտական հանձնաժողովի նիստը՝ ուղիղ Ինչպես պաշտպանվել կորոնավիրուսից Վիտալի Բալասանյան. «Գիտեմ՝ ինչ վիճակում է գտնվում կամուրջը, որը կենսական նշանակություն ունի Ձեզ համար» Բելառուսում, Նոր Զելանդիայում, Նիգերիայում գրանցվել են կորոնավիրուսով վարակման առաջին դեպքերը Կորոնավիրուսի առաջին դեպքն է հայտնաբերվել Լիտվայում Վարդենյաց լեռնանցքը կցորդիչով բեռնատարների համար փակ է Ն. Փաշինյանը և Վեհափառ Հայրապետը հարգանքի տուրք են մատուցում Սումգայիթի անմեղ զոհերի հիշատակին. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ «Իրատես». Փաշինյանի «հանելուկը». Ո՞ւր կորավ Իշխան Զաքարյանի դղյակը «Ժողովուրդ»․ Թափառող շների հարցն օր օրի ավելի անլուծելի է դառնում «Հրապարակ». Նախագծի ընդունման դեպքում Գևորգ Պետրոսյանը կարող է դատապարտվել «Իրատես». ՔՊ դրամահավաքին հյուրերից շատերը որոշակի ակնկալիքով են մասնակցել «Իրավունք». Որքա՞ն գումար է փոխանցել Սամվել Ալեքսանյանը հանրաքվեի համար նախատեսված դրամահավաքին «Ժողովուրդ»․ Հայաստանում հոսպիտալացվել է ջերմող կամ այլ նշաններ ունեցող 40 հոգի «Հրապարակ». ԲԴԽ անդամն իր դատավճիռն է գրել, կդադարեցվի՞ նրա անդամությունը ԲԴԽ-ին «Փաստ». Նախկին էյֆորիան վաղուց արդեն չկա, կոշտ հռետորաբանությունը կարող է սպասված արդյունքը չունենալ «Հրապարակ». Գագիկ Ջհանգիրյանի համար պաշտոնի որոնումները շարունակվում են «Փաստ». Կկայանա՞ «Մարտի 1-ի» երթը «Իրատես». Ինչո՞ւ են կորոնավիրուսի հնարավոր վարակակիրներին առանձնացնում բոլոր երկրներում, իսկ ՀՀ-ում՝ տուն ուղարկում «Հրապարակ». Փաշինյանն ընդլայնում է Կառավարության հաստիքացուցակը «Փաստ». Եվս մեկ ռիսկային նախագիծ իշխանության կողմից ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Փետրվարի 28 Թուրք զինվորականներն Իդլիբում հրետակոծում են սիրիական և ռուսական ինքնաթիռները (տեսանյութ) Մարտի 1-ը քաղաքական խաղաքարտ է Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության ձեռքին, որն անընդհատ շահարկվում է․ Նարեկ Սամսոնյան (տեսանյութ) Ո՞ւմ դրոշը ծածանվեց Ռեյխսթագի վրա, որևէ մեկը դա չի մոռանա․ Վլադիմիր Պուտին Հայաստանում մահացած քաղաքացու՝ կորոնավիրուսով վարակված լինելու հանգամանքը հերքվել է Կորոնավիրուսից մահացել է Վատիկանում Իրանի նախկին դեսպանը Երևանի փոքր կենտրոնում գործում է նոր և գերժամանակակից ավտոկայանատեղի 7 մարդ ովքեր մեր բոլորի պետությունը վեր դասեցին փողից ու ցմահ թոշակի գայթակղիչ առաջարկից
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan