AM | RU
USD
EUR
RUB

Փոփոխությունների համավարակը

 

ԵՐԵՎԱՆ, 30 ԱՊՐԻԼԻ, Times.amԱրդեն մի քանի ամիս աշխարհն ապրում է այլ ռեժիմով։ Ինչպե՞ս կփոխվի երկրագնդի զարգացման վեկտորը համավարակի ավարտից հետո՝ ավելի տեխնոլոգիակա՞ն, բնապահպանակա՞ն, մարդակենտրո՞ն։ Այս հարցի պատասխանը պետք է լինի մարդկության ուշադրության կենտրոնում, բայց պետք չէ մոռանալ, որ հենց նույն մարդկությունն է ընտրելու այդ վեկտորի ուղղությունը, և այս հարցի պատասխանը պետք է փնտրել ներկայիս մարդու վարքագծում։

Ապագայի աշխարհը չեն ձևավորելու պետությունները, կորպորացիաները, վերազգային կազմակերպությունները։ Ապագայի աշխարհը ձևավորելու են մարդիկ, իսկ նշված ինստիտուտները նպաստելու են այդ աշխարհի առարկայացմանը, ուստի հնարավորությունների մասին խոսելիս պետք է նշել, որ աշխարհում բոլորը կհայտնվեն հավասար մրցակցային պայմաններում, ու կհաղթեն միայն նրանք, ովքեր առաջինը կկռահեն, թե ինչպիսի աշխարհում է պատրաստ կամ ուզում ապրել մարդկությունը։

Դեռ համավարակին նախորդող ժամանակահատվածում պարզ էր, որ փոփոխությունների ալիքն այլևս անհնար է կանգնեցնել։ Տեխնոլոգիաների շարունակական զարգացումը և դրանց ներդնումը ոչ միայն մեր առօրյայում, այլև հատկապես տնտեսական շղթայի այս կամ այն կարևորագույն հատվածներում ստիպում էր մարդուն մտածել սեփական անփոխարինելիության գաղափարի անկման մասին։ Վիրտուալ և իրական կյանքերը, կախված այդ երկուսից առանձին-առանձին եկող ինֆորմացիայից, շրջապատից, հնարավորություններից և տարատեսակ ազդակների ինտենսիվությունից, մարդու համար ստեղծեցին յուրատեսակ դուալիստական համակարգ, որտեղ մարդն այլևս չի կարող բացառել դրանցից որևէ մեկի գոյությունը։ Այս փակուղում հայտնված մարդու համար սկսեց իրական ժամանակի ընթացքը մի քանի անգամ արագանալ։ Վերջինս ունի իր օբյեկտիվ պատճառները, քանի որ ժամանակի զգացողությունը այս դուալիստական համակարգերից յուրաքնաչյուրում տարբեր է, և մարդն իրական ժամանակի տարբեր զգայական ծավալներ է վատնում այնտեղ, ինչից էլ առաջանում է ժամանակի արագության զգացողությունը։

Գիտության համար, ուղղակի կամ անուղղակի, խնդիր է առաջացել գտնել լուծումներ այս աշխարհների հնարավորինս համադրման և ապագայի աշխարհում գուցե հնարավոր լինի ընտրել ապրելու այս կամ այն համակարգը։ Անկախ կորոնավիրուսից՝ ապագայի աշխարհը արդեն իսկ ուրվագծվում էր։ Համավարակը արագացրեց դեպքերի ընթացքը և ստեղծեց լրացուցիչ հնարավություններ նոր երևույթների ի հայտ գալու համար, և այստեղ է, որ յուրահատուկ սահման է առաջանում համավարակից առաջ և նրանից հետո սպասվող ապագաների միջև։ Այս երկու աշխարհները տարբեր կլինեն ոչ միայն զգայական, տեխնիկական, այլ հատկապես բովանդակային առումներով։

Այս իրավիճակում փրկչի ամբողջ պատասխանատվությունը իրենց ուսերին վերցրին պետությունները, քանզի, թե՛ քաղաքակիրթ աշխարհում, և թե՛ ոչ այնքան, չէր կարելի հույսը դնել մարդու, քաղաքացու ինքնագիտակցության վրա։ Պետությունները վերջին ամիսների ընթացքում հաղթեցին բոլորին՝ կորպորացիաներին, անհատներին, վերազգային կազմակերպություններին և ամենակարևորը՝ սեփական քաղաքացիներին։ Վախի և տագնապի տարածումը դարձել է պետությունների մենաշնորհը։ Ապագայի աշխարհում գուցե մարդկությունն իր ազատության իրավունքն արդեն զիջած կլինի հիվանդ չլինելու վախին։

Իհարկե, շատ իշխանություններ օգտագործում են պահը ի օգուտ իրենց՝ ընդունելով ոչ համաչափ որոշումներ, սակայն այդ քայլերը համաճարակի կանխարգելման աշխատանքների հետ որևէ աղերս չունեն, դրանք կապ չունեն նաև տնտեսական վիճակի բարելավման հետ։ Ամենամեծ խնդիրը պետությունների համար ոչ այնքան մարդկանց ամբողջական վերահսկողության մեխանիզմաների ներդնումն ու դրանց ներդաշնակեցումն է, որքան համատարած մեկուսացմանը զուգընթաց տնտեսության պարալիզացման կանխարգելումը։

Ապագայի աշխարհում, եթե ոչ աշխարհաքաղաքական լուրջ տեղաշարժեր կմտցնի, ապա անկասկած առավել շահեկան դիրքում կհայտնվի այն պետությունը, որն առաջինը կհայտնաբերի վիրուսի դեմ պատվաստանյութը։ Ամեն դեպքում ինչ-որ ժամանակ հետո կավարտվի ամենինչ, և ապագայի աշխարհի մարդու կյանքում պետության դերը էականորեն ավելի մեծ կլինի, քան համավարակից առաջ էր։ Իրավիճակով պայմանավորված՝ աշխարհաքաղաքական բևեռների տեղաշարժերի, նոր բևեռների ձևավորման կամ ուժերի վերադասավորության հավանական տարբերակների մասին հնարավոր չէ ճիշտ կանխատեսումներ անել։ Մարդու կյանքում պետության դերի մեծացմանը զուգընթաց՝ պարզ է դառնում, որ ապագայի աշխարհում բևեռների ձևավորման գաղափարական առանցքը կրելու է հսկայական փոփոխությունները։ Ուժերի վերադասավորման կամայական փոփոխությունները, իհարկե, մեծ ազդեցություն կունենան, սակայն գաղափարական հենքի փոփոխությունները հիմնովին կփոխեն մարդկության զարգացման պատմության ընթացքը։

Մեկուսացված աշխարհում ակնառու դարձավ գլոբալիզացիան ոչ միայն դասագրքային, այլև իրական իմաստով։ Չինական Ուհանը, իտալական Լոմբարդիան կամ ամերիկյան Նյու Յորքը շատ հեռու կթվային մեզ մի քանի ամիս առաջ, իսկ հիմա պարզ է, որ քարտեզով տեսանելի հեռավորությունները իրական կապերը չեն արտացոլում, և որն ամենակարևորն է, Ուհանի, Լոմբարդիայի, Նյու Յորքի քաղաքացու և մեր զգացողությունները գրեթե նույնական են։ Ապագայում գլոբալիզացիայի արդիականության կամ, ընդհակառակը, պետությունների միմյանցից մեկուսացման տեսությունների կողմանակիցների բանավեճերը դեռ երկար կարող են շարունակվել, սակայն աշխարհն այլևս գրանցել է ինտեգրացման երբևէ եղած ամենամեծ խորությունը՝ զգացմունքների, զգացողությունների ինտեգրացիան կամ անվանեք այն ինչպես կուզեք։

Եվ ի վերջո պետք է արձանագրենք, որ այսօր՝ առավել քան երբևէ, անձերի և ինստիտուտների փոխարեն ժամանակն է կրում քաղաքակրթություններին կրթելու պատասխանատվությունը։

P.S. Անկախ նրանից, թե ինչպիսի վերաբերմունք կարող է ունենալ մարդը համավարակի մասին՝ այն գոյություն ունի։ Մենք կարող ենք ինքնախաբեությամբ զբաղվել ինչպես ցանկանանք՝ հորինելով դավադրությունների մասին բազմապիսի տեսություններ՝ չիպավորում, Բիլ Գեյթս, Չինաստանստան, երկրի բնակչության թվի կրճատում վիրուսի միջոցով և այլն։ Վիրուսը գոյություն ունի, և այն սպառնում է յուրաքանչյուրիս։ Նրա՝ «բոլորինը լինելու» կենսաբանական հատկությունը, յուրօրինակ ցուցիչ է, թե տեխնիկապես որքան է մարդկությունը իրար հետ կապված, և, միևնույն ժամանակ, որքան է նրանում բացակայում բովանդակային ներդաշնակությունը։ Կորոնավիրուը վերջին համաճարակը չէ, որին պետք է դիմագրավի մարդկությունը, ավելին՝ համավարակի հաղթահարումից հետո մարդկությունը անպարտելի չի դառնալու։ Պահի կարևորությունը ընդգծվում է մարդկության կողմից բովանդակային ներդաշնակության ձևավորմամբ և ապագայի աշխարհում ավելի ուժեղ մարդկություն ունենալու հրամայականով։

Համազասպ ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ

Լրահոս
Գագիկ Ծառուկյանի աջակիցներից մի քանիսը բերման ենթարկվեցին. ՈՒՂԻՂ ԿԳՄՍ նախարարը՝ դպրոցները փակելու մասին Արմեն Աշոտյանը՝ Փաշինյան-Ալիև ստվերային գործարքների մասին Նիկոլ Փաշինյանը հաստատեց Ալիևի հետ գաղտնի բանակցությունների մասին տեղեկությունները. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ Հիմա հասկացա՞ք Փաշինյանը ինչից է վախենում՝ հանկարծ Ադրբեջանում վիճակը հուսահատորեն չապակայունանա․ Հրանտ Մելիք-Շահնազարյան Ադրբեջանին խորհուրդ եմ տալիս չգնալ, այսպես ասած, կոնֆիդենցիալ ինֆորմացիայի բացահայտման ճանապարհով. Փաշինյան (Տեսանյութ) Նոր մանրամասներ՝ Գեղարքունիքում տեղի ունեցած աղմկահարույց ծեծկռտուքից, ինչի արդյունքում ոստիկանապետեր են վիրավորվել Հանրահավաք անցկացնելու գեթ մեկ հայտարարությունից հետո իշխանությունը ցնցակաթվածի մեջ է ընկնում. Տոնոյան Հրապարակվում է Գ. Ծառուկյանի խափանման միջոցը քննող դատավորի ինքնաբացարկի վերաբերյալ որոշումը. ՈՒՂԻՂ Ես բոլոր դատավորների ներկայությամբ ասել եմ՝ երբ որոշեք, որ ես չեմ, կգաք ու կասեք. Հրայր Թովմասյան ԿԳՄՍՆ-ԲՈԿ փողոցային բազարն ավարտվեց արդարության պարտությամբ Գագիկ Ծառուկյանի պաշտպաններն ինքնաբացարկի միջնորդություն են ներկայացրել խափանման միջոցը քննող դատավոր Մարտիրոսյանին Գայանե Աբրահամյանը վայր է դնում մանդատը ՍԴ փակ նիստում շարունակվում է նախագահի և փոխնախագահի ընտրությունը. ՈՒՂԻՂ Քաղաքական հաշվեհարդար է այն, ինչ այսօր կատարվում է Գագիկ Ծառուկյանի, ԲՀԿ-ի հետ. Նաիրա Զոհրաբյան (տեսանյութ) «Ադեկվադ» միաբանության անդամ Կոնստանտին Տեր-նակալյանի ասուլիսը՝ ՍԴ նախագահի ընտրության վերաբերյալ. ՈՒՂԻՂ ՀՀ պաշտպանության նախարար Դավիթ Տոնոյանն աշխատանքային այցով ՌԴ-ում է. ՊՆ խոսնակ Անվտանգային սպառնալիքների կտրուկ աճ կա. Տիգրան Աբրահամյան Նիկոլ Փաշինյանը նոր պաշտոն տվեց Արմեն Փամբուխչյանին Գոնե մեկ անգամ, Փաշինյան Նիկոլը իրեն բնորոշ ոճով ունա՞կ է պատասխան հնչեցնել մեր իրական թշնամուն. Ա. Հովհաննիսյան Հայաստանում կորոնավիրուսով վարակվելու դեպքերը զգալի ավելացել են Եթե իշխանությունը գնա ստոր քայլի և կալանավորի Ծառուկյանին, հանրահավաքը շատ ավելի հուժկու է լինելու. Արսեն Բաբայան Իշխանությունները երազանքի մեջ են, թե 2018-ի ապրիլ-մայիսի տրամադրությունների ներքո են գտնվում. Արծվիկ Մինասյան (Տեսանյութ) Ազատություն TV-ին չի անդրադարձել Կառավարության շենքի մոտ քաղաքացիների հացադուլին. «Մեդիա պաշտպան» Տրամադրությունս բարձ ա, Ծառուկյանին ինչ ա եղել, հարց չկա, թող կալանավորեն. Գագիկ Ծառուկյան ՍԴ փակ նիստում շարունակվում է նախագահի և փոխնախագահի ընտրությունը. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ Դատարանը քննում է Գագիկ Ծառուկյանի խափանման միջոցի հարցը. ՈՒՂԻՂ Չէի՞ն կանխատեսում, որ թշնամուն ուղղված խնդրանքները հրապարակվելու են. Միհրան Հակոբյան «Ժողովուրդ»․ Մի խումբ պաշտոնյաներ, այդ թվում՝ ԿԳՄՍ նախարարը, փորձում են ազգային արժեքները տարրալուծել «Հրապարակ»․ Բզկտված հասարակություն․ ոստիկանն այլևս մերը չէ «Ժողովուրդ»․ Ի՞նչ փուլում է ՀՀ-ԵՄ համաձայնագիրի վավերացման գործընթացը «Իրատես». Փաշինյանը հիմա էլ Արսեն Թորոսյանի սխալներն է խմբագրում «Իրատես». ՀԱԿ-ականների դժգոհությունը Փաշինյանից ավելի է մեծացել «Ժողովուրդ»․ ՍԴ նախագահի ընտրության երկրորդ փուլ կլինի. կրքերը թեժանում են «Փաստ». Պոպուլիստական իշխանությունների ձախողման անատոմիան «Հրապարակ». Փաշինյանի թիմը, պարզվում է, աղքատությունը ոչ միայն սեփական գլխում է հաղթահարել, այլև կենցաղում «Հրապարակ». ԲՀԿ-ի դեմ արշավը նոր ծավալներ է ստանում «Փաստ». Արտոնյալ են նրանք, ովքեր փառաբանում են Փաշինյանին «Փաստ». Փաշինյանն իր հսկողության տակ է պահում. պետք է քաղաքական գնահատականներ լինեն ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Սեպտեմբերի 25
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan