AM | RU
USD
EUR
RUB

Իշխանազրկված էլիտան ու ժողովրդի կայացվելիք որոշումը. Կորոնավիրուսյան իրականություն

 

ԵՐԵՎԱՆ, 30 ՀՈՒՆԻՍԻ, Times.amՉգիտեմ, առիթ ունեցել եք, թե՞ ոչ՝ ծանոթանալու ամերիկացի հայտնի գիտնական, Սթենֆորդի համալսարանի պրոֆեսոր Ֆրենսիս Ֆուկույամայի «Համավարակն ու քաղաքական կարգը»՝ վերջերս «Foreign Affairs»-ում հրապարակված հոդվածին, բայց ասեմ, որ նրան հաջողվել է ի մի բերել համաշխարհային քաղաքագիտական շրջանակներում այս ամիսներին քննարկվող հիմնական թեզերը և հանգել եզրակացության, որ Կորոնավիրուսի դեմ պայքարում արդյունավետ են բոլոր այն երկրները, որոնք ունեն պետական բավարար պոտենցիալ, սոցիալական վստահություն և արդյունավետ առաջնորդություն։ «Բոլոր այն պետությունները, որոնք օժտված են այս երեք հատկանիշներով՝ իրավասու պետական ապարատ, վստահություն վայելող կառավարություն, որի ցուցումներին քաղաքացիները հետևում են, և արդյունավետ առաջնորդներ, ահա բոլոր այս պետությունները հասել են տպավորիչ արդյունքների՝ կարողանալով սահմանափակել (համաճարակից բխող) վնասը։ Իսկ ահա անգործունյա պետական ապարատով, բևեռացված հասարակությամբ և ապիկար ղեկավարներով երկրները շատ վատ են իրենց պահել՝ սեփական քաղաքացիներին ու տնտեսությունը դարձնելով խոցելի», - գրել է Ֆրենսիս Ֆուկույաման։ Ընդ որում, վերջինս նշում է, որ տարբերություն չկա՝ ժողովրդավար, թե՞ ավտորիտար է համաճարակի դեմ պայքարում որոշակի արդյունքների հասած այս կամ այն երկիրը։ Այս հարցում հաջողություն ունեն թե՛ առաջին և թե՛ երկրորդ քաղաքական կարգն ունեցող երկրները։ Խնդիրը բացառապես կառավարման արդյունավետության մեջ է։ Ուրիշ ոչինչ։

Վստահ եմ՝ ուշադիր ընթերցողը միանգամից հասկացավ, թե Ֆուկույամայի հիշատակած որ երկրների շարքին է կարելի դասել այսօրվա Հայաստանը։ Ցավոք, Կորոնավիրուսի դեմ պայքարում մեր երկիրը ջախջախիչ պարտություն է կրել, և այդ փաստի միակ պատասխանատուն Նիկոլ Փաշինյանի պոպուլիստական կառավարությունն է, որը համաճարակի հաղթահարման գործում չի կարողացել մոբիլիզացնել երկրի ռեսուրսը, իրականացնել արդյունավետ կառավարում և ստեղծել միասնական ճակատ։

Մեծ հաշվով՝ չէր էլ կարող։ Պատճառները շատ են։ Բայց հիմնականը՝ 2018թ. տեղի ունեցած բոլոր ոլորտների կարող էլիտաների իշխանազրկումն ու մեկուսացումն է։ Իր էությամբ Հայաստանի կառավարությունը խիստ պոպուլիստական և, հետևաբար, նույնքան էլ անգործունյա է։ Հակաիստեբլիշմենտյան ալիքի վրա կառավարության ղեկին հայտնված Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության միակ ռեսուրսը շարունակում է մնալ քաղաքական նախկին վերնախավի դեմ մղվող պայքարը, որը երկրի վարչապետը չդադարեցրեց անգամ համաճարակի ամենասուր և վտանգավոր ժամանակահատվածում։ Այդ ընթացքում նա քաղաքական նոր հետապնդումներ սկսեց ընդդիմադիր ուժերի նկատմամբ, լիարժեք վերահսկողություն հաստատեց երկրի իրավապահ մարմինների նկատմամբ, փոխեց Մայր օրենքը և այլն։ Բնականաբար, վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի բոլոր այս քայլերն ավելի խորացրին սոցիալական բևեռվածությունը՝ Կորոնավիրուսի դեմ պայքարը մղելով երկրորդ, անգամ երրորդ պլան։

Այդ ամենը հասարակության համար անհետևանք չմնաց. հիվանդությունը շարունակում է նոր հակառեկորդներ սահմանել Հայաստանում՝ դառնալով հարյուրավոր քաղաքացիների մահվան պատճառ։ Չնայած դրան, սակայն, այս հարցում ՀՀ քաղաքացիները գործնական լուծումներ Կառավարությունից չեն ակնկալում։ Պատճառը, թերևս, այն փաստի համատարած գիտակցությունն է, որ պոպուլիստական իշխանությունները չունեն այդպիսի ունակություններ։ Դրանով է պայմանավորված նաև կառավարության գործողությունների ու հորդորների հանդեպ հանրային անվստահությունը։

Ընդհանրապես պետք է նշել, որ Նոր կորոնավիրուսային հիվանդության հետ կապված զարգացումները հանրային տրամադրությունների հետաքրքիր շերտեր են բացահայտում Հայաստանում։ Ակնհայտ է, որ անցած երկու տարիների ընթացքում հասարակությունն այդպես էլ չի կարողացել իր իրական շահերից բխող խնդիրներ դնել Կառավարության առջև և դրան համապատասխան պահանջատիրություն ձևավորել։ Չկան նաև հակառակ կողմից առաջարկվող օրակարգեր, ինչն օր օրի ավելի անիմաստ է դարձնում թե՛ 2018թ. իրականացված հեղաշրջումը և թե՛ պոպուլիստական իշխանության հետագա կառավարումը։ Օրակարգերի բացակայությունն առաջ է բերել նաև փոխադարձ հաշվետվողականության ճգնաժամ, և ժողովուրդն ու Կառավարությունն սկսել են ապրել ամենքն իր կյանքով։ Իրադարձությունների այսպիսի ընթացքի շարունակության պարագայում Կորոնավիրուսի հետևանքների հաղթահարման երկրորդ փուլը՝ տնտեսության ու հասարակական կարգերի վերականգնման ժամանակաշրջանը, Հայաստանը դիմավորելու է ավիրված քաղաքական համակարգով ու ունեզրկված և աղետալի վիճակի հասցված հասարակությամբ։ Ցավոք, դրանից հնարավոր չի լինի խուսափել։

Եվ ուրեմն, ի՞նչ անել։ Այս հարցի պատասխանն արդեն հնչեցվել է Վատիկանում ՀՀ նախկին դեսպան Միքայել Մինասյանի կողմից։ Իր հայտնի «Ստի վերջը» տեսաշարի վերջին հատվածում նա ասել է՝ ժողովուրդը պետք է որոշի, թե ինչ է ուզում։ Այո, դա հենց ժողովրդի որոշելիքն է։ Պոպուլիստ, թե՞ գործունյա իշխանություն։ Պետական արդյունավետ կառավարում, թե՞ ֆեյսբուքյան շոուներ։ Հանրային համերաշխություն, թե՞ սևերի ու սպիտակների թշնամություն... Այս ամենը հենց ժողովրդի որոշելիքն է։ Եվ ժողովուրդը չի կարող չորոշել։ Որովհետև հակառակ պարագայում այդ որոշումը թելադրվելու է վրա հասնող աղետի կողմից։ Ժամանակի հարց է։

Հրանտ ՄԵԼԻՔ-ՇԱՀՆԱԶԱՐՅԱՆ

 

Լրահոս
Պայքարելու ենք մինչև վերջ, մինչև չազատվենք այս իշխանությունից. Արթուր Վանեցյան ՀՀ տարածքում ջերմաստիճանն զգալի կնվազի. մանրամասներ ՀՔԾ-ն կաշկանդված է. Աննա Հակոբյանին և Նիկոլ Փաշինյանին հարցաքննելու համար սպասում են իշխանափոխությա՞ն Թուրքիան և Հունաստանը բանակցություններ կանցկացնեն Բրյուսելում Պետք է հաշվի առնել, որ Ադրբեջանն ուզում է գերիներին օգտագործել քաղաքական նպատակների համար. Վազգեն Մանուկյան Երբ Արգիշտի Քյարամյանը նշանակվել էր ԱԱԾ տնօրեն, ասել եմ՝ նրա նշանակումը ազգային անվտանգության սպառնալիք է. Արթուր Վանեցյան Այս մարդը կառչել է աթոռից և հետևողականորեն մեր երկիրը տանում է կործանման. Իշխան Սաղաթելյան Լիբանանահայը պաշտոն է ստացել Սպիտակ տանը Ովքե՞ր էին Շիրակում Փաշինյանին սատարողները (լուսանկարներ) «Անտանելի գրաքննություն է». Մեդվեդևը մեկնաբանել է սոցցանցերում Թրամփի արգելափակումը «Հայրենիքի փրկության շարժման» վարչապետի թեկնածու Վազգեն Մանուկյանը հանդիպում է վանաձորցիների հետ․ ՈՒՂԻՂ Ինչքան իմքայլական կա իմ հետ որոնողական աշխատանք պետք է անեն Շուշի Ալիևների այցի պատճառով ընդհատված որոնողական աշխատանքներն այսօր վերսկսել են «Սիրելի՛ Թայիփ»․ ի՞նչ նամակ է գրել Մակրոնը Էրդոհանին Ես շնորհակալ եմ Լենային անկեղծության համար Պատրաստվեք, պարոն Հարությունյան, ընտանիքիս հետ բնակվելու եմ Ձեր տանը, Դուք իմ տունը նվիրել եք թշնամուն. Շուշիի բնակիչ Իմ նկատմամբ քրեական հետապնդում իրականացնում են միայն ՀՀ գլխավոր դատախազն ու Ադրբեջանի գլխավոր դատախազը․ Սեյրան Օհանյան Այս մարդիկ ոչ միայն պարտվել են, այլ շարունակում են պարտության ընթացքը Արցախում տեղակայված շուրջ 100 ռուս խաղաղապահ պատվաստվել է կորոնավիրուսի դեմ. ՌԴ ՊՆ Ախուրյանի և Ամասիայի միջհամայնքային ավտոճանապարհները դժվարանցանելի են Այս կերպ 21-րդ դարը ոչ թե մերն է լինելու, այլ՝ մեր ՎԵՐՋԻՆԸ ԱԺ փոխուսապարկ Լենայի շուրթերով դավաճանների իշխող խմբակը ազդարարեց հենց վերջնական կործանման օրակարգը Սարիբեկն ու Գևորգը կամ յոթ «իսկ» «Ժողովուրդ»․ Պատգամավորներին զենքե՞ր կբաժանվեն «Հրապարակ»․ Մեր իրական և առավել ամոթալի պարտությունն սկսվել է նոյեմբերի 9-ից հետո «Ժողովուրդ»․ Հայկական դրամը շարունակում է արժեզրկվել «Փաստ»․ «Սորոսականները» հրահանգ ունեն ակտիվանալու անվտանգային հարցերում «Ժողովուրդ»․ Ինչու քաղաքապետի մշտական արձակուրդը դադար չունի «Փաստ»․ Փաշինյանը հույս ունի կեղծ ընդդիմություն ձևավորել արտահերթ ընտրությունների անցկացման համար «Հրապարակ»․ Չեմ հասկանում, թե որտեղ է ինձ «քցում» Ալիևը «Փաստ»․ Փաշինյանը հրահանգել է շրջանառության մեջ դնել հասարակության ականջը շոյող նախագծեր «Հրապարակ»․ Արսեն Թորոսյանին փոխարինող հավանական թեկնածուները «Հրապարակ»․ Երևանի քաղաքապետ Հայկ Մարությանը կհեռանա պաշտոնից. ո՞վ կփոխարինի ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Հունվարի 16 Թրամփը 4 օրից կլքի Սպիտակ տունը՝ առանց Բայդենին դիմավորելու Ռուսաստանում շարունակում են առգրավել հայկական համարանիշով մեքենաները Նմաններին բոմժ կոչելն էլ է հաճոյախոսություն Փաշինյանի ոտքերն ամուր կերպով գետնին են. Լենա Նազարյան Արցախում ռազմական գործողություններից հետո հումանիտար ճգնաժամ է սկսվել. Թանդիլյան Որքա՞ն պարգևավճար են ստացել դատախազությունում 2020թ.-ին
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan