AM | RU
USD
EUR
RUB

Իշխանազրկված էլիտան ու ժողովրդի կայացվելիք որոշումը. Կորոնավիրուսյան իրականություն

 

ԵՐԵՎԱՆ, 30 ՀՈՒՆԻՍԻ, Times.amՉգիտեմ, առիթ ունեցել եք, թե՞ ոչ՝ ծանոթանալու ամերիկացի հայտնի գիտնական, Սթենֆորդի համալսարանի պրոֆեսոր Ֆրենսիս Ֆուկույամայի «Համավարակն ու քաղաքական կարգը»՝ վերջերս «Foreign Affairs»-ում հրապարակված հոդվածին, բայց ասեմ, որ նրան հաջողվել է ի մի բերել համաշխարհային քաղաքագիտական շրջանակներում այս ամիսներին քննարկվող հիմնական թեզերը և հանգել եզրակացության, որ Կորոնավիրուսի դեմ պայքարում արդյունավետ են բոլոր այն երկրները, որոնք ունեն պետական բավարար պոտենցիալ, սոցիալական վստահություն և արդյունավետ առաջնորդություն։ «Բոլոր այն պետությունները, որոնք օժտված են այս երեք հատկանիշներով՝ իրավասու պետական ապարատ, վստահություն վայելող կառավարություն, որի ցուցումներին քաղաքացիները հետևում են, և արդյունավետ առաջնորդներ, ահա բոլոր այս պետությունները հասել են տպավորիչ արդյունքների՝ կարողանալով սահմանափակել (համաճարակից բխող) վնասը։ Իսկ ահա անգործունյա պետական ապարատով, բևեռացված հասարակությամբ և ապիկար ղեկավարներով երկրները շատ վատ են իրենց պահել՝ սեփական քաղաքացիներին ու տնտեսությունը դարձնելով խոցելի», - գրել է Ֆրենսիս Ֆուկույաման։ Ընդ որում, վերջինս նշում է, որ տարբերություն չկա՝ ժողովրդավար, թե՞ ավտորիտար է համաճարակի դեմ պայքարում որոշակի արդյունքների հասած այս կամ այն երկիրը։ Այս հարցում հաջողություն ունեն թե՛ առաջին և թե՛ երկրորդ քաղաքական կարգն ունեցող երկրները։ Խնդիրը բացառապես կառավարման արդյունավետության մեջ է։ Ուրիշ ոչինչ։

Վստահ եմ՝ ուշադիր ընթերցողը միանգամից հասկացավ, թե Ֆուկույամայի հիշատակած որ երկրների շարքին է կարելի դասել այսօրվա Հայաստանը։ Ցավոք, Կորոնավիրուսի դեմ պայքարում մեր երկիրը ջախջախիչ պարտություն է կրել, և այդ փաստի միակ պատասխանատուն Նիկոլ Փաշինյանի պոպուլիստական կառավարությունն է, որը համաճարակի հաղթահարման գործում չի կարողացել մոբիլիզացնել երկրի ռեսուրսը, իրականացնել արդյունավետ կառավարում և ստեղծել միասնական ճակատ։

Մեծ հաշվով՝ չէր էլ կարող։ Պատճառները շատ են։ Բայց հիմնականը՝ 2018թ. տեղի ունեցած բոլոր ոլորտների կարող էլիտաների իշխանազրկումն ու մեկուսացումն է։ Իր էությամբ Հայաստանի կառավարությունը խիստ պոպուլիստական և, հետևաբար, նույնքան էլ անգործունյա է։ Հակաիստեբլիշմենտյան ալիքի վրա կառավարության ղեկին հայտնված Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության միակ ռեսուրսը շարունակում է մնալ քաղաքական նախկին վերնախավի դեմ մղվող պայքարը, որը երկրի վարչապետը չդադարեցրեց անգամ համաճարակի ամենասուր և վտանգավոր ժամանակահատվածում։ Այդ ընթացքում նա քաղաքական նոր հետապնդումներ սկսեց ընդդիմադիր ուժերի նկատմամբ, լիարժեք վերահսկողություն հաստատեց երկրի իրավապահ մարմինների նկատմամբ, փոխեց Մայր օրենքը և այլն։ Բնականաբար, վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի բոլոր այս քայլերն ավելի խորացրին սոցիալական բևեռվածությունը՝ Կորոնավիրուսի դեմ պայքարը մղելով երկրորդ, անգամ երրորդ պլան։

Այդ ամենը հասարակության համար անհետևանք չմնաց. հիվանդությունը շարունակում է նոր հակառեկորդներ սահմանել Հայաստանում՝ դառնալով հարյուրավոր քաղաքացիների մահվան պատճառ։ Չնայած դրան, սակայն, այս հարցում ՀՀ քաղաքացիները գործնական լուծումներ Կառավարությունից չեն ակնկալում։ Պատճառը, թերևս, այն փաստի համատարած գիտակցությունն է, որ պոպուլիստական իշխանությունները չունեն այդպիսի ունակություններ։ Դրանով է պայմանավորված նաև կառավարության գործողությունների ու հորդորների հանդեպ հանրային անվստահությունը։

Ընդհանրապես պետք է նշել, որ Նոր կորոնավիրուսային հիվանդության հետ կապված զարգացումները հանրային տրամադրությունների հետաքրքիր շերտեր են բացահայտում Հայաստանում։ Ակնհայտ է, որ անցած երկու տարիների ընթացքում հասարակությունն այդպես էլ չի կարողացել իր իրական շահերից բխող խնդիրներ դնել Կառավարության առջև և դրան համապատասխան պահանջատիրություն ձևավորել։ Չկան նաև հակառակ կողմից առաջարկվող օրակարգեր, ինչն օր օրի ավելի անիմաստ է դարձնում թե՛ 2018թ. իրականացված հեղաշրջումը և թե՛ պոպուլիստական իշխանության հետագա կառավարումը։ Օրակարգերի բացակայությունն առաջ է բերել նաև փոխադարձ հաշվետվողականության ճգնաժամ, և ժողովուրդն ու Կառավարությունն սկսել են ապրել ամենքն իր կյանքով։ Իրադարձությունների այսպիսի ընթացքի շարունակության պարագայում Կորոնավիրուսի հետևանքների հաղթահարման երկրորդ փուլը՝ տնտեսության ու հասարակական կարգերի վերականգնման ժամանակաշրջանը, Հայաստանը դիմավորելու է ավիրված քաղաքական համակարգով ու ունեզրկված և աղետալի վիճակի հասցված հասարակությամբ։ Ցավոք, դրանից հնարավոր չի լինի խուսափել։

Եվ ուրեմն, ի՞նչ անել։ Այս հարցի պատասխանն արդեն հնչեցվել է Վատիկանում ՀՀ նախկին դեսպան Միքայել Մինասյանի կողմից։ Իր հայտնի «Ստի վերջը» տեսաշարի վերջին հատվածում նա ասել է՝ ժողովուրդը պետք է որոշի, թե ինչ է ուզում։ Այո, դա հենց ժողովրդի որոշելիքն է։ Պոպուլիստ, թե՞ գործունյա իշխանություն։ Պետական արդյունավետ կառավարում, թե՞ ֆեյսբուքյան շոուներ։ Հանրային համերաշխություն, թե՞ սևերի ու սպիտակների թշնամություն... Այս ամենը հենց ժողովրդի որոշելիքն է։ Եվ ժողովուրդը չի կարող չորոշել։ Որովհետև հակառակ պարագայում այդ որոշումը թելադրվելու է վրա հասնող աղետի կողմից։ Ժամանակի հարց է։

Հրանտ ՄԵԼԻՔ-ՇԱՀՆԱԶԱՐՅԱՆ

 

Լրահոս
ՊՆ ներկայացուցիչ Արծրուն Հովհաննիսյանի ճեպազրույցը՝ ուղիղ Ադրբեջանի հրետակոծության հետևանքով Արցախի Ակնաղբյուր գյուղում սպանվել է 60-ամյա Սերգեյ Բալայանը Թշնամին ակտիվ է եղել Բերձորի ուղղությամբ առաջնագծի ձախ թևում, բայց կրելով մարդուժի մեծ կորուստներ, փախել է զբաղեցրած դիրքերից Թուրքիայում ավելի քան 20 հետցնցում է գրանցվել երկրաշարժից հետո. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ Ռոբերտ Քոչարյանը վարակվել է կորոնավիրուսով և Մոսկվա մեկնելը ժամանակավորապես անհնար է դարձել «Թուրքիան շարժվում է դեպի խոր տնտեսական ռեցեսիա». IIF-ի առաջատար տնտեսագետ Վարչապետին հոկտեմբերի 20-ին տեղեկացրել են, որ Լ. Տեր-Պետրոսյանը եւ Ռ. Քոչարյանը ցանկանում են մեկնել Մոսկվա Էգեյան ծովում տեղի ունեցած երկրաշարժը «ցնցել» է Հունաստանը և Թուրքիան, կան ավերածություններ․ Greek City Times (լուսանարներ, տեսանյութ) Ադրբեջանական զինված ուժերը փորձել են թիրախավորել Արցախի Շուշի քաղաքը Մեկնարկել է ՀՀ և Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հանդիպումը. Աննա Նաղդալյան Թուրքիան զորքը դուրս է բերել սիրիական Համայի ռազմակետից ՊԲ-ն ոչնչացնում է ադրբեջանական դիվերսիոն խմբին (տեսանյութ) ՊԲ-ն գերեվարել է հերթական ահաբեկչին. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ Արցախի ՊԲ-ն շատ ծանր հարվածներ է հասցրել թշնամուն․ Դավիթ Բաբայան Մեկնարկել է Զոհրաբ Մնացականյանի հանդիպումը ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների հետ Ֆրանսիան այժմ թիրախ է իսլամիզմի և ահաբեկչության համար. Ֆրանսիայի ՆԳ նախարար Հունաստանը կարծում է, որ վաղ թե ուշ ԵՄ-ն ստիպված կլինի պատժամիջոցներ կիրառել Թուրքիայի դեմ ՌԴ փոխարտգործնախարարը չի բացառել ԼՂ հակամարտության գոտում կռվող վարձկանների ներթափանցումը ՌԴ ՌԴ օդուժը շարունակում է Սիրիայում ահաբեկիչների դիրքերի ուղղությամբ հզոր հարվածների իրականացումը «Ալիևի խաղաղության ծրագրում խարդավանք կա. դրա նպատակն արցախահայերի ամբողջական շրջափակումն է»․ Կոնստանտին Զատուլին Հակառակորդի զինամթերքի ոչնչացումը (տեսանյութ) Այս պահին հարավային ճակատում ինտենսիվ մարտեր են․ Արծրուն Հովհաննիսյան Հայաստանում հաստատվել է կորոնավիրուսով վարակվելու 2398 դեպք Թշնամին, այսօր հյուսիսում թողնելով տասնյակ դիակներ, հետ է շպրտվել. Արծրուն Հովհաննիսյան Եվրոպան պետք է վերադառնա իրականությանը, պետք է որոշակի գործողություններ ձեռնարկվեն Թուրքիայի դեմ. Հունաստանի ՊՆ Այս գիշեր մահացել է Ադրբեջանի ԶՈՒ-ի կողմից գերեվարված 84-ամյա Միշա Մելքումյանը. ՄԻՊ Իրանի ԱԳ փոխնախարարը Երևանում ներկայացրել է իր երկրի մոտեցումները ԼՂ հիմնախնդրի վերաբերյալ ՊԲ ստորաբաժանումների կողմից շարունակվել են հակառակորդի խմբավորումների կրակային խոցման գործողությունները. ՊԲ «Փաստ». Աշխարհի կողմից Արցախի անկախության ճանաչման պահանջն ավելի է հասունանում «Հրապարակ». Սասուն Միքայելյանը վիրավորվելուց հետո դեռ չի կարողանում քայլել «Փաստ». Այս պատերազմը ավելի քան մեկ դար առաջ տեղի ունեցած ցեղասպանության շարունակությունն է «Փաստ». Նախընտրական «սիրաշահումներ» և արևմտյան «հավասարություններ» ԼՂ հարցում ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Հոկտեմբերի 30 Արծրուն Հովհաննիսյանի, Աննա Նաղդալյանի և կամավորական Միքայել Միքայելյանի ճեպազրույցը. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ Եվրոպական խորհրդարանի կուսակցությունները կոչ են արել ԼՂ-ում հրադադարի նկատմամբ միջազգային վերահսկողություն սահմանել Նախագահ Արմեն Սարգսյանը մի շարք օրենքներ է ստորագրել «Մոսկվան պատրաստ է Փարիզի և այլ գործընկերների հետ ահաբեկչության դեմ պայքարում ամենասերտ փոխգործակցությանը»․ Պուտին Երևանն աջակցում է Լեռնային Ղարաբաղում դիտորդների տեղակայմանը. ՀՀ ԱԳ նախարար Միացե՛ք, միասին պաշտպանենք մեր Շուշին, մեր Արցախը, մեր ազգային արժանապատվությունը Զինծառայողները ներկայացվել են «Մարտական ծառայություն» մեդալների. ՊԲ
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan