AM | RU
USD
EUR
RUB

Ռազմաքաղաքական նոր իրողությունները քաղաքական կտրուկ վերանայումներ են ենթադրում. Տիգրան Աբրահամյան

 

ԵՐԵՎԱՆ, 30 ՀՈՒԼԻՍԻ, Tert.am:Tert.am-ը ներկայացնում է «Հենակետ» վերլուծական կետրոն ՀԿ ղեկավար, Արցախի նախագահի անվտանգության հարցերով նախկին խորհրդական Տիգրան Աբրահամյանի հոդվածը` տարածաշրջանում ստեղծված ռազմաքաղաքական նոր վիճակի, դրան ի պատասխան հայկական կողմի հայտարարությունների ու անհրաժեշտ քայլերի մասին։

Տավուշյան մարտական գործողություններից հետո տարածաշրջանում ռազմաքաղաքական նոր իրավիճակ է ստեղծվել: Սահմանային էսկալացիան մի կողմից ամրագրեց բանակցային գործընթացի տապալումը, մյուս կողմից հայկական զինուժի գրագետ գործողությունները նոր հաղթաթուղթ տվեցին Հայաստանի քաղաքական ղեկավարությանը՝ բանակցային գործընթացում առավել հարմար դիրքավորվելու համար:

Սա նաև լավ հնարավորություն է՝ խմբագրելու վերջին երկու տարիների դիվանագիտական ձախողումները ու առաջ շարժվելու առավել ուժեղացած, ամրացած և առավել ինքնավստահ:

Ստեղծված իրադրության ամենավտանգավոր սպառնալիքն այն է, որ տավուշյան իրադարձությունները դեռևս ամբողջական չեն հանգուցալուծվել և, չնայած Ռուսաստանի Դաշնությունը միջնորդական ակտիվություն է դրսևորում զարգացումները դիվանագիտական հարթություն վերադարձնելու ուղղությամբ, Ադրբեջանը կարծես նման ցանկություն այդքան էլ չունի:

Իհարկե չի բացառվում, որ առաջիկա ամիսներին ԱԳ նախարարների մակարդակով հանդիպում կամ տեսակոնֆերանս կազմակերպվի, ինչ-որ փուլում նույնիսկ երկու երկրների ղեկավարները հանդիպեն, սակայն փաստ է, որ տարածաշրջանում և դրան առանձին մաս կազմող երկրներում այս էսկալացիան քաղաքական, տնտեսական, ռազմական առումով նոր իրավիճակ է ստեղծել:

Հայաստանի վարչապետը օրեր առաջ կառավարության նիստում հրապարակեց ստեղծված իրավիճակի հետ կապված Հայաստանի դիրքորոշում, որը բավականին սթափ գնահատականներ էր պարունակում և տեքստային առումով ամրագրում Տավուշում հայկական զինուժի ձեռքբերումները, մյուս կողմից, հրապարակային գնահատականները ներքաղաքական կյանքում առարկայական ձևով չեն արտահայտվում կամ գոնե՝ առ այս պահը չեն արտահայտվել:

Ինչի մասին է խոսքը: Հայաստանի ռազմաքաղաքական իշխանությունն ուղղակի և անուղղակի ձևով հաստատում է, որ նաև պայմանավորված Թուրքիայից աճող սպառնալիքով՝ տարածաշրջանը կարող է կանգնել լայնամասշտաբ ռազմական գործողությունների շեմին: Սա առավել հստակ ամրագրված էր ՀՀ ԶՈՒ ԳՇ պետի՝ զինծառայողներին ուղղված մարտակոչում և նույնը դիվանագիտական փաթեթավորմամբ Հայաստանի վարչապետի՝ կառավարության նիստում հնչեցրած խոսքում:

Պաշտպանության նախարար Դավիթ Տոնոյանը, ով պատասխանատու է ռազմական ոլորտի քաղաքականության իրականացման համար, ակտիվ հանդիպումներ է ունենում արտերկրի դիվանագիտական կորպուսի առաջին դեմքերի, ռազմական կցորդների հետ: ԶՈՒ գլխավոր շտաբը, որը պատասխանատու է զորքերի ծառայության և մարտունակության ապահովման ու բարձրացման համար, զինված ուժերը նախապատրաստում է իրադարձությունների զարգացման տարբեր սցենարների:

Իսկ ինչո՞վ է զբաղված քաղաքական իշխանությունը՝ քաղաքական 1-2 տեղին հայտարարությունից բացի: Այն երկիրը, որի ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը հանրության իրազեկում է ռազմաքաղաքական բարդ իրավիճակի մասին, որում բացառելի չեն լոկալ մարտերից լայնամասշտաբ ռազմական գործողությունները, հանրության համար տեսանելի որևէ էական գործընթաց չի սկսել:

Այո’, ոչ թե քայլ կամ քայլեր, այլ գործընթաց, որովհետև վատագույն սցենարին նախապատրաստվելը կամ միջնաժամկետ, երկարաժամկետ կտրվածքով սահմանային լարվածության փուլ մտնելը չափազանց ռեսուրսատար է բոլոր առումներով, և այս առումով քաղաքական իշխանությունը անելիքների համալիր ծրագիր պետք է իրականացնի:

Իրադրությանն արդեն գնահատական տրվել է, ըստ էության տրվել է նաև ախտորոշումը, իսկ որո՞նք են ստեղծված իրավիճակում պետության, քաղաքական իշխանության անելիքները, ի՞նչ ճանապարհով ենք գնում, ի՞նչ ռեսուրսով:

Պետք է սահմանել անելիքներն ու առաջնահերթությունները արտաքին քաղաքականությունում՝ սահմանակից երկրներ, տարածաշրջանային խաղացողներ, աշխարհաքաղաքական կենտրոններ, դաշնակիցներ, ռազմաքաղաքական դաշինքներ, միջազգային կառույցներ և կազմակերպություններ: Սա ոչ միայն թուրք-ադրբեջանական դաշինքի տարածաշրջանային սպառնալիքների մասով միջազգային հանրությանը իրազեկելու գործառույթ է պարունակում, այլ զսպման, հակազդման:

Տավուշում լոկալ մարտական գործողությունների ծավալումն արդեն իսկ ցույց է տալիս, որ դիվանագետները բավարար աշխատանք չեն տարել, երկրորդ, տեղի ունեցածի միջազգային արձագանքները ևս Հայաստանին չէին բավարարում, ինչը ևս ցույց է տալիս, որ այս ուղղությամբ ահռելի անելիքներ կան:

Ռազմական գործողությունների վերսկսման կամ սահմանային անկայունության փուլ մտնելու պարագայում ներքին ռեսուրսների համախմբման մեծ անհրաժեշտություն կա, առանց որի ցանկացած իշխանության համար չափազանց բարդ կլինի:

Հայաստանի և համաշխարհային տնտեսության վերաբերյալ միջազգային կառույցների կանխատեսումները բավականին վատատեսական են, ներքաղաքական դաշտն ու հանրային տարբեր խմբերը իշխանության հրած օրակարգի՝ սև ու սպիտակ խմբերի տրամաբանության մեջ են գործում:

Նույն Տավուշի մարտական գործողությունների օրերին ընդդիմադիր դաշտը մեծամասամբ աջակցում էր զինված ուժերին, ինչու չէ՝ իշխանությանը, սակայն կրկնում եմ՝ լայնամասշտաբ գործողությունների կամ երկարատև սահմանային մարտերի փուլ մտնող կամ դրա շեմին կանգնած երկիրը ներսում պետք է լուրջ համախմբման գործընթաց սկսի, վերանայի իր մոտեցումները քաղաքական, հասարակական հատվածի ամենատարբեր հարցերի շուրջ:

Ի դեպ, կարող է հարցադրում առաջանալ այն մասին, որ Ադրբեջանն էլ ներքաղաքական կամ տնտեսական առումով լավ վիճակում չէ: Տնտեսական առումով չեմ կարող ասել, սակայն ներքաղաքական դաշտում միգուցե ավելի վատ դրության մեջ է, սակայն մենք չենք կարող մեր հույսը դնել Ադրբեջանի ճգնաժամային տնտեսության կամ ներքին ցնցումների վրա, մանավանդ, որ Թուրքիան ամեն ինչ անում է Ալիևի իշխանությունը փրկելու և տարածաշրջանում ռազմական հավասարակշռությունը Ադրբեջանի օգտին փոխելու համար:

Էլ չեմ ասում, որ Ադրբեջանի ներքաղաքական և տնտեսական իրավիճակը ևս հրահրող դեր ունեն սահմանային ատիվացումների առումով:

Չմոռանանք, որ Թուրքիան վերջին 10 տարվա մեջ ռազմական միջամտություն է ունեցել Սիրիայում, Իրաքում և Լիբիայում ու եթե հնարավորություն ունենա, ապա անկասկած կփորձի ընդլայնվել նաև մեր հաշվին: Ուրիշ բան, որ այս տարածաշրջանում այլ հետաքրքրություններ ունեցող երկրներ էլ կան՝ ՌԴ-ն և Իրանը, որոնց ևս որևէ ձևով ձեռնտու չէ Թուրքիայի ընդլայնումը և սա ևս բավականին զսպող դերակատարություն ունի:

Սակայն ՌԴ-ի, Իրանի հակազդեցությունը, որն առաջին հերթին բխում է այդ երկրի շահերից, մեզ ամբողջությամբ չի ապահովում անցանկալի, վտանգավոր զարգացումներից, ինչը նշանակում է, որ Հայաստանը պետք է իր ներքին և արտաքին քաղաքականության կտրուկ վերանայման գնա, որի արդյունավետ ելքը միայն կարող է մեզ ապահովել առավել անվտանգ և կայուն տարածաշրջան, նվազեցնել Հայաստանին ու Արցախին ուղղված սպառնալիքները ու այս իրողությունների պայմաններում զարգացման նոր նախադրյալներ ստեղծել:

Լրահոս
Ռուս լրագրողի «Անկոտրում Արցախ» ֆիլմը Պայթյուններ են որոտացել Ազովի ծովում տեղակայված ռուսական լցանավում Լիտվայի հայ համայնքը Վիլնյուսի կենտրոնում երթ է կազմակերպել՝ ի աջակցություն Արցախի Գրադի և սմերչի կայանքներից հրթիռակոծվել է Մարտունի քաղաքը և Թաղավարդ համայնքը ՊԲ հակաօդային պաշտպանության ուժերը խոցել են թշնամական հերթական անօդաչուն Ֆրանսիան հետ է կանչում Թուրքիայում իր դեսպանին Զ. Մնացականյանի հանդիպումը ԵԱՀԿ Մինսկի Խմբի համանախագահների հետ (տեսանյութ) ԱՄՆ-ն Գերմանիայում գաղտնի զորավարժություններ է անցկացրել ՊՆ-ն հերքում է հայկական ինքնաթիռի խոցման մասին ադրբեջանական հայտարարությունը Թշնամին ունի 6614 զոհ. ինֆոգրաֆիկա Եգիպտոսի նախագահ. Էրդողանի հովանավորյալ ահաբեկիչները կարող են խնդիր դառնալ Հունաստանի համար Սիրիայում հարվածներ են հասցվել Անկարայի աջակցությունը վայելող հանցավոր խմբավորումների նավթապահեստարաններին Ադրբեջանական ԶՈՒ-ն հարձակման փորձեր է կատարում նաև հայկական ԶՈՒ համազգեստով. ԱՀ ՄԻՊ Հասցեական կրակով նպաստել են թշնամու առաջխաղացման փորձերը կանխելուն, խոցել են տանկեր Հրապարակվել են Արցախի պաշտպանության համար զոհված ևս 36 զինծառայողների անունները Պենտագոնը С-400 համակարգի փորձարկումից հետո Թուրքիային «լուրջ հետևանքների» նախազգուշացում է արել Սա էլ մեր պատասխանն է․ Վահրամ Պողսյանը՝ Շուշիի Սուրբ Ղազանչեցոց եկեղեցում այսօր տեղի ունեցած պսակադրության մասին (տեսանյութ) Դժվար պահերն անցել են, թշնամին օդային գերակայություն այլևս չունի․ Արկադի Տեր-Թադևոսյան Գիշերը թշնամական ուժերը Ստեփանակերտի խաղաղ բնակչության վրա «Սմերչ» հրթիռներ են կիրառել, նյութական վնասները շատ են (լուսանկարներ) Թուրքիան 1200 հատուկջոկատային է ուղարկել արցախյան ռազմաճակատ. Wargonzo Արցախի ՊԲ-ն ներկայացրել է թշնամու կենդանի ուժի և ամրակառույցների ոչնչացման հերթական տեսանյութը Այսօր Սիդնեյում բազմամարդ երթ կանցկացվի հանուն Արցախի ճանաչման Ադրբեջանը, կիրառել է Պոլոնեզ տիպի հրթիռներ․ Արցախի ՄԻՊ (տեսանյութ) Վաշինգտոնում Ադրբեջանին ճնշել են՝ հրադադար հաստատել «Ժողովուրդ»․ Ծաղկաձորում գտնվող գերթանկարժեք հինգաստղանի «Գոլդեն Փելիս» հյուրանոցը գնորդ չունի «Ժողովուրդ»․ Կորոնավիրուսը կրկին խորհրդարան է հասել «Հայաստանի Հանրապետություն». Խաղաղապահի դեր կարող է կատարել միայն չեզոք պետությունը Ճակատային գծի բոլոր ուղղություններում տեղային նշանակության մարտեր են ընթանում․ ՊՆ մամուլի խոսնակ Զոհրաբ Մնացականյանն արդյունավետ է համարում Վաշինգտոնում ունեցած հանդիպումները Նոր կադրեր՝ հարավային ուղղությամբ ջախջախված հակառակորդի զինտեխնիկայից (տեսանյութ) Ադամ Շիֆը Միացյալ Նահանգներին կոչ է արել ճանաչել Արցախի Հանրապետության անկախությունը ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Հոկտեմբերի 24 Պոմպեոն կարևորել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի շրջանակներում ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման կարևորությունը. ԱՄՆ Պետդեպարտամենտ Քիչ առաջ թշնամու կողմից հրթիռակոծվեց Ստեփանակերտը. ՊԲ-ն շուտով պատասխան հարվածը կհասցնի․ Վահրամ Պողոսյան Թրամփը հայտարարել է ԼՂ հարցի շուրջ բանակցություններում «շատ լավ առաջընթացի» մասին Թրամփը հայտնել է, որ մասնակցում է Լեռնային Ղարաբաղի հարցով բանակցություններին «Մենք բոլոր կողմերին հստակ ազդանշան ենք ուղարկում․ մարտական գործողությունները պետք է դադարեցվեն»․ Յենս Ստոլտենբերգ Մարտունին ռմբակոծվում է․ Ստեփանակերտում միացել է օդային տագնապի ազդանշանը. Տեղեկատվական կենտրոն ՀՀ հյուսիսարևելյան ուղղությամբ խոցվել է հակառակորդի ԱԹՍ. ՊՆ խոսնակ (լուսանկարներ) Ադրբեջանական ագրեսիան տեղի է ունենում Թուրքիայի ուղղակի ներգրավմամբ. Մնացականյանը՝ Պոմպեոյին
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan