Խոսքի ազատության ճնշման միտումները Հայաստանում. CSO Meter-ի մտահոգությունները և աղմկահարույց գործերը
Կարդացեք նաև
Հայաստանում սոցիալական ցանցերում կատարված գրառումների և հնչեցված կոշտ քննադատության հետևանքով հարուցվող քրեական գործերը նոր ուշադրության կենտրոնում են հայտնվել: Հիմնվելով Եվրոպական միության աջակցությամբ գործող և քաղաքացիական հասարակության միջավայրը մշտադիտարկող հեղինակավոր CSO Meter հարթակի տվյալների վրա՝ միջազգային ու տեղական փորձագետները զգուշացնում են, որ քրեական արդարադատության գործիքները երկրում հաճախ կիրառվում են ընտրովի և անհամաչափ կերպով, ինչը լուրջ սպառնալիք է ստեղծում հանրային բանավեճի և խոսքի ազատության համար:
Զեկույցում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվել վերջին շրջանում հասարակական-քաղաքական լայն արձագանք գտած մի քանի աղմկահարույց գործերի: Մասնավորապես, հիշատակվում է գրող և դրամատուրգ Վահրամ Սահակյանի դեպքը, ով ձերբակալվել և մեղադրվել էր դեռևս 2025 թվականի սկզբին արված Ֆեյսբուքյան գրառման համար: Թեև դատարանը նրա նկատմամբ կիրառել էր սահմանափակում՝ արգելելով հանրային գրառումներ կատարել, փաստաբանները բազմիցս բարձրաձայնել են, որ իրավապահ մարմինների գործողություններում առկա է ակնառու ընտրովի մոտեցում:
Մտահոգությունների կենտրոնում է հայտնվել նաև ընդդիմադիր գործիչ Արթուր Դանիելյանի կալանավորման պատմությունը: Վերջինս կալանավորվել էր վարչապետի հասցեին ուղղված սոցցանցային գրառումներում կոշտ ձևակերպումներ օգտագործելու համար, որոնք իրավապահների կողմից որակվել էին որպես խուլիգանություն և սպառնալիքներ արդարադատության ոլորտի ներկայացուցիչների հասցեին: Քաղաքացիական հասարակության մի շարք կազմակերպություններ միասնական հայտարարությամբ դատապարտել են այս քայլը՝ այն որակելով որպես քաղաքական դրդապատճառներ ունեցող և ծայրահեղ անհամաչափ ճնշում այլախոհության նկատմամբ:
CSO Meter-ի վերլուծությամբ՝ այս գործերը տեղավորվում են Հայաստանում քրեական օրենսգրքի հոդվածների՝ մասնավորապես ատելության խոսքին և հանրային հայտարարություններին առնչվող դրույթների կիրառման խնդրահարույց միտումների մեջ: Փորձագետները փաստում են, որ իրավապահ մարմինների ուշադրությունը հաճախ կենտրոնանում է բացառապես իշխանությունների կամ պաշտոնյաների հասցեին հնչող քննադատությունների վրա, մինչդեռ խոցելի խմբերի դեմ ուղղված ատելության կամ բռնության իրական կոչերը հաճախ պատշաճ քննության չեն արժանանում:
Միջազգային ստանդարտները, ներառյալ ՄԻԵԴ-ի պրակտիկան և պաշտոնյաների ու քաղաքական գործիչների մասին 2021 թվականի համատեղ հռչակագիրը, հստակեցնում են, որ քաղաքական գործիչները պետք է ցուցաբերեն քննադատության նկատմամբ հանդուրժողականության բարձր աստիճան, նույնիսկ եթե այդ խոսքը լինի խիստ կամ սադրիչ: Իրավապաշտպանները նախազգուշացնում են, որ առցանց հայտարարությունների համար խիստ պատժամիջոցների և կալանքի կիրառումը կարող է վախի մթնոլորտ ստեղծել հանրության մեջ՝ խաթարելով երկրում ժողովրդավարական բանավեճի բնականոն ընթացքը։
Հետևեք մեզ նաև Telegram-ում