Հայաստանի երկաթուղին՝ Ղազախստանին․ EDnews-ը բացահայտում է Փաշինյանի նախաձեռնության բուն նպատակները

Հայաստանի իշխանությունների նախաձեռնությունը՝ Ղազախստանին և Ղրղզստանին բաժնեմաս առաջարկել Ադրբեջանն իր էքսկլավ Նախիջևանին կապող ապագա տրանսպորտային երթուղում, ըստ էության, Հարավային Կովկասի լոգիստիկ և աշխարհաքաղաքական ճարտարապետությունը վերաձևելու փորձ է։ Երևանյան վարչախումբը սա ներկայացնում է որպես դիվանագիտական «հնարամտություն» և տարածաշրջանային ինտեգրման քայլ, սակայն ադրբեջանական մամուլում տեղ գտած վերլուծությունները փաստում են, որ սրանով միջանցքի հարցը հայ-ադրբեջանական երկկողմ տիրույթից դուրս է բերվում՝ դրան տալով թուրք-ադրբեջանական օրակարգին ձեռնտու միջազգային ձևաչափ։

Ադրբեջանական EDnews պարբերականի հետ զրույցում թուրք փորձագետ Հասան Օքթայը չի թաքցնում, որ Աստանայի ու Բիշքեկի ներգրավումը բարձրացնում է ծրագրի միջազգային устойчивость-ը՝ այն դարձնելով անշրջելի։ EDnews-ին տված հարցազրույցում նա նշել է, որ եթե Ղազախստանն ու Ղրղզստանը ռեալ բաժնեմաս ստանան, երթուղին այլևս հնարավոր չի լինի դիտարկել լոկ որպես Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև կապ, քանի որ այն դառնում է Կենտրոնական Ասիան, Հարավային Կովկասն ու Թուրքիան իրար կապող ավելի լայն համակարգի մաս։
Առավել ուշագրավ են տեղեկություններն այն մասին, թե քննարկվում է Հայաստանի երկաթուղային համակարգի կառավարումը Ղազախստանին փոխանցելու հարցը։ Թեև հայաստանյան պաշտոնական շրջանակներում սա մեկնաբանվում է որպես ռուսական ենթակառուցվածքային մոդելից կախվածության նվազեցում, իրականում սա ամբողջովին տեղավորվում է Բաքվի ռազմավարական պլաններում։

Ինչպես EDnews-ի հետ զրույցում ընդգծում է Օքթայը, սա Աստանային հնարավորություն կտա դառնալ տարածաշրջանային տրանզիտի առանցքային օպերատոր, իսկ Բաքվի համար սա լրացուցիչ երաշխիք է, որ Հայաստանի տարածքով անցնող ճանապարհը վերջնականապես կինտեգրվի «Միջին միջանցքին» (Middle Corridor)՝ ապահովելով անխափան կապը Կասպից ծովով դեպի Թուրքիա և Եվրոպա։
Ադրբեջանի համար այս ձևաչափն ունի հստակ հաշվարկված առավելություններ։ Նախ՝ Նախիջևանի հետ կայուն ցամաքային կապը ստանում է միջազգային երաշխիքներ, և երկրորդ՝ Հայաստանը զրկվում է ապագայում իր իսկ տարածքով անցնող ճանապարհի նկատմամբ միակողմանի վերահսկողություն կամ քաղաքական սահմանափակումներ կիրառելու լծակներից, քանի որ ստիպված է լինելու հաշվի նստել Աստանայի, Բիշքեկի և Անկարայի միացյալ տնտեսական շահերի հետ։

EDnews-ի հրապարակումը հստակ ցույց է տալիս, որ լոգիստիկ հնարքի տակ թաքնված է խոշոր տերությունների աշխարհաքաղաքական մրցակցությունը։ Հայաստանի երկաթուղու կառավարման հնարավոր փոփոխությունը ուղղակիորեն թիրախավորում է Ռուսաստանի տնտեսական ներկայությունը, մինչդեռ Թուրքիան ստանում է ուղիղ ցամաքային ճանապարհ դեպի Կենտրոնական Ասիա։ Արդյունքում՝ սեփական վերահսկողությունն ու պետական ինքնիշխանությունը ամրապնդելու փոխարեն, Հայաստանը սեփական ենթակառուցվածքների կառավարումը պատվիրակում է արտաքին խաղացողներին՝ իր տարածքը վերածելով աշխարհաքաղաքական շահերի բախման հերթական թատերաբեմի։

Նարինե Գաբրիելյան

Հետևեք մեզ նաև Telegram-ում