AM | RU
USD
EUR
RUB

Մեռնող քաղաքականություն... Կամ ինչպե՞ս փրկել միտքը

 

Քաղաքականությունը հետաքրքիր ստեղծագործություն է և ներկայացում
Պլատոն

Սոկրատեսը ոչ մի գրավոր խոսք չի թողել: Նա գրավոր խոսքը համարում էր մեռած ու չտպավորող ու նախապատվությունը տալիս էր միայն կենդանի շփումներին՝ զրույցների տեսքով, կարծելով, որ միայն նման զրույցները կարող են թողնել անհրաժեշտ ներգործությունը:

Ճիշտ էր նա թե ոչ, որևէ մեկը չի կարող հստակ ասել: Նրա զրույցները մեզ են հասել հիմնականում Պլատոնի ու Քսենոֆոնի միջոցով ու մեր պատկերացումները Սոկրատեսի աշխարհայացքի մասին կախված է միայն այդ զրույցները փոխանցողների ընկալման ու ճշտության աստիճանից:

Սակայն եթե իր ժամանակին Սոկրատեսի գործելաոճի նման մոտեցումը կիսում էին քչերը, այժմ նա կարծես ունի բազմաթիվ հետևորդներ, մասնավորապես քաղաքական դաշտում ու հատկապես մեզ մոտ:

Մեր քաղաքական դաշտը, առանձին բացառություններով, կարծես լիովին կոնսոլիդացվել է գրավոր խոսքի մերժման շուրջ: Դժվար է ասել, թե երբ են մեր գործիչները վերջին անգամ որևէ աշխատություն գրել, որևէ մի 10 էջանոց գրքույկ ներկայացրել հանրության դատին կամ հանդես եկել հոդվածով:

Կրկնում եմ, ասածս չի վերաբերում մատների վրա հաշված մարդկանց, պարզապես խոսքս ընդհանրացնում եմ զուտ այն պատճառով, որ քաղաքական գործչի համարում ունեն հարյուրավորները, քաղաքական գործունեություն ծավալելու հավակնություն ունեն հազարները, սակայն գործունեությանը լուրջ մոտենալու ու այն գիտական հիմքի վրա դնելու կարողություն՝ տասնյակները:

Այնինչ գիրը դա ոչ միայն մտավոր վարժանք է, ոչ միայն մտավոր կարողությունները ցուցադրելու հնարավորություն, այլև գաղափար ստեղծելու ու քաղաքական արդյունք ստանալու ճանապարհ, առաջարկի ու լուծման եղանակների փնտրման բանալի:

Գրավոր խոսքի նման մերժումը հանգեցնում է նաև վերլուծական մտքի կաթվածահարմանը: Իսկ վերլուծելու համար պետք է թուղթ ու գրիչ: Իզուր չէ, որ կան մարդիկ, ովքեր նույնիսկ գիրք կարդալիս ձեռքին անպայման գրիչ են ունենում ու ի տարբերություն շատերի, այդ գրիչը ոչ թե հուզմունքը թաքցնելու նպատակով մատների արանքում խաղացնելու համար է, այլ նշումներ անելու: Այո, պետք է գրավոր խոսք, քանի որ առանց գրչի միայն Շերլոկ Հոլմսն էր բուխարու առջև ջութակ նվագելով վերլուծում ու գտնում ճիշտ ուղին:

Մենք դադարել ենք գաղափարներ ստեղծել, ոչ թե այն պատճառով, որ վերջացել են գաղափարները, այլ ինքներս չենք ուզում, չենք ձգտում. Բավարարվում ենք միայն կարճ հարցազրույցներով ու համարում գործն ավարտված: Այնինչ հարզացրույցների մեծամասնությունը չեն կրում վերլուծական բնույթ, չունեն բացահայտող ու ճանապարհ նշող հատկություն: Հիմնականում դրանք կրում են այսօրեական բնույթ: Այսօրվա հարցազրույցը, տառացիորեն հաջորդ օրը կորցնում է իր ակտուալությունն ու մոռացվում իսպառ: Տրվում են հարցեր ու ստացվում ստանդարտ ու շաբլոնային պատասխաններ, որոնք պարզ են նույնիսկ մինչև հարց տալը:

Եվ դա երկուստեք ձեռնտու գործողություն է, քանի որ լրագրողը տվյալ անձի միջոցով ապահովում է իր աշխատանքային զբաղվածությունը, իսկ այդ անձն էլ տվյալ լրագրողի միջոցով հիշեցվում հանրությանը: Երբեմն էլ հենց լրագրողն է մատնանշում ճանապարհն ու գործչին դուրս բերում այդ ուղու վրա: Հաճախ հենց լրագրողն է ստեղծում, շուկա նետում գաղափարն ու առաջացնում այդ գաղափարի խմորումը: Քիչ չեն եղել դեպքերը, երբ հենց լրագրողն է ստեղծել իրավիճակը, դրա լուծումը թողնելով այլոց:

Եթե լրագրողները որևէ գործչի մեկ ամիս ոչ մի հարց չտան, ապա այդ մեկ ամիսը բավական կլինի, որպեսզի սույն անձը իսպառ մոռացվի հանրության կողմից:

Մեղավորը հանրությունը չէ, այլ մենք: Կա թյուր մոտեցում, իբր հանրությանը չի հետաքրքրում քաղաքական անցուդարձն ու դրա հետ առնչվող իրադարձություններն ու մոտեցումները: Գուցե հանրությանը պարզապես չեն հետաքրքրում այդ մոտեցումները ներկայացնողնե՞րը: Պլատոնն ասում է. Քաղաքականությունը դա հետաքրքիր ստեղծագործություն է և ներկայացում: Հետևաբար, եթե մենք դադարում ենք ստեղծագործելուց, դադարում ենք նաև հետաքրքիր լինելուց:

Այնինչ 90-ականների սկզբներին, հատկապես Գերագույն Խորհրդի ժամանակ, ունեինք միանգամայն այլ պատկեր։ Կայքերի լիովին բացակայության պայմաններում, երբ լրատվությունը ապահովվում էր թերթերի միջոցով, ու ոչ արագության այժմյան տեմպերով, զգացվում էր քաղաքական մտքի մեծ ներուժ։ Գերագույն խորհուրդը հանդիսանում էր քաղաքական ու վերլուծական մտքի դարբնոց։ Թերթերի էջերը ավելի շատ լցվում էին հոդվածներով, քան հարցազրույցներով։ Նույնիսկ հարցազրույցներն էին նմանվում հոդվածների ու վերլուծականների։ Յուրաքանչյուր հարցազրույց իր բազմաբովանդակությամբ, հարցերի ու պատասխանների որակով արտացոլում էր ժամանակի շունչը։

Ինչ խոսք այդ պայմաններում բարձր էր նաև հասարակության հետաքրքրությունը, հասարակության յուրովի միջամտությունը ընթացող գործընթացների նկատմամբ։
Բնականաբար դա ուներ նաև իր օբյեկտիվ պատճառները, հաշվի առնելով այդ տարիների նպատակներն ու համաժողովրդական իղձերը։

Սակայն ժամանակի ընթացքում սկսվեց նկատվել ակնհայտ պասիվություն ու քաղաքական մտքին առաջին հարվածը հասցվեց 1995 թվականի, ՀՀ առաջին Ազգային Ժողովի ընտրությունների ժամանակ, երբ մտավորն իր տեղը սկսեց զիջել խմբակային շահերին, ինչ արդյունքում փոխվեց նաև ընկալումը քաղաքականության վերաբերյալ։

Զուգահեռաբար ավելացավ հասարակության անտարբերությունը, որն առաջին օտարման, հասարակություն-քաղաքականություն կապի խզման առաջին ժամանակահատվածն էր։
Սակայն եթե հասարակությունը որոշ չափով իրավունք ունի անտարբերություն դրսևորելու, նույն մոտեցումը չեն կարող որդեգրել քաղաքական այրերը, քանի որ քաղաքականությունը կերտվում է ոչ թե հասարակության կողմից, այլ քաղաքական դաշտի։ Ոչ թե հասարակությունը պետք է քաղաքական մտքի արտադրողն ու հրամցնողը լինի, այլ նրանք, ովքեր ենթադրում են, որ իրենք քաղաքական գործիչներ են։

Այնպես որ եկեք արտադրանք տանք պարոնայք։ Եկեք միայն սպառողից, վերածվենք նաև արտադրողի, այլապես միայն սպառելով, ինչ որ ժամանակ կսպառվենք նաև ինքներս, եթե արդեն․․․

Կարեն ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ

Լրահոս
Ովքե՞ր են խանգարում Ցեղասպանության ճանաչմանը ԱՄՆ Սենատում Թույլատրելի՞ է արդյոք նման արտահայտությունը բարձրաստիճան պաշտոնյայի կողմից. Ռուբեն Մելիքյան Առաջիկա 5 օրվա եղանակի կանխատեսում Երևանում և ևս 6 մարզում սպասվում են էլեկտրաէներգիայի անջատումներ Մի՛ ջղաձգվեք, Դաշնակցությունն իր օրակարգով շարժվում է առաջ. Իշխան Սաղաթելյան Ադրբեջանի կողմից ծայրահեղ դիրքորոշման պնդումը կհանգեցնի բանակցությունների դադարեցման․ Տիգրան Աբրահամյան Էրդողանը հայտնել է, թե երբ թուրքական զինված ուժերը կհեռանան Սիրիայից Ուտելիքներ, որոնք առաջացնում են աղիքային հիվանդություններ Երևանում շունը հարձակվել է 17-ամյա աղջկա վրա Որոշ շրջաններում օդի ջերմասիճանը կբարձրանա Էրմիտաժ մտնելու համար հերթեր են գոյացել Երևանի պատմության ամենաթանկ ամանորը Բաղդադում կրակոցներից զոհերի թիվը հասել է 50-ի Նոյեմբերին կաթնամթերքի, հացաբուլկեղենի գներն աճել են, շաքարավազինը՝ նվազել Ֆրանսիայում պղծել են Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին կանգնեցված խաչքարը ԱՄՆ-ում հայտարարել են, որ կշարունակեն առավելագույն ճնշում գործադրել Իրանի վրա Թուրքիան կրկին սպառնացել է վերսկսել ռազմական գործողությունները Սիրիայում Ֆինանսների նախարարը դեմ է առողջապահության պարտադիր ապահովագրության նախագծին ԱՄՆ-ը փորձում է տնտեսապես խեղդել Իրանին․ Սերգեյ Լավրով Հակառակորդը խախտել է հրադադարի ռեժիմն ավելի քան 130 անգամ Հայաստանում վերջին երեք տարիներին սեյսմիկ ցնցումների քանակն աճել է Գիտե՞ք մեր իրականության ամենասարսափելի բաներն ինչերն են... Ավերիչ երկրաշարժից 31 տարի է անցել. Նիկոլ Փաշինյանը Սպիտակում է Զոհրաբ Մնացականյանը հանդիպել է ԱՄՆ պետքարտուղարի Եվրոպական և Եվրասիական հարցերով տեղակալի հետ Պուտինը Գերմանիայից ժամանած գործարարների հետ հանդիպման ժամանակ գերմաներեն է խոսել (տեսանյութ) Զելենսկին հստակ արդյունքի է սպասում Պուտինի հետ հանդիպումից «ՀԷՑ»-ը տեղեկացնում է. Լույս չի լինելու Լրացավ 1988-ի ավերիչ երկրաշարժի 31-րդ տարելիցը ՀՀ տարածքում կան դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ «Փաստ». Կունենա՞նք 2050-ին 5 մլն բնակչություն. թվերն այլ բան են փաստում «168 ժամ». Մենք շարժվում ենք այն օրակարգով, որը տարիներ շարունակ ունենք. Ադրբեջանի հարցերով փորձագետ «Հրապարակ». Ինչպե՞ս են տեղի ունենալու Ադրբեջանի ժողովրդի հետ բանակցությունները «Հրապարակ». Ամանորին կծախսվի մոտ 10 անգամ շատ գումար, քան Տարոն Մարգարյանի օրոք «Փաստ». Փաշինյանն հասարակության դժգոհ շերտին վերագրում է «չուզողի սինդրոմ» ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Դեկտեմբերի 7 Դեկտեմբերի 7-11-ը սպասվում է առանց տեղումների եղանակ Արցախի ժողովրդավարական զարգացմամբ շահագրգռված պետք է լինենք բոլորս. Աշոտ Ղուլյան Ախալքալաքում նույնպես կլինեն ցույցեր Հայաստանի ՏԿԵ փոխնախարարը «դուխով» ելույթ է ունեցել Բաքվում. «Բազար» է սկսվել Ամանորի միջոցառումներին ծախսում են 30 վերելակի գումար
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan