AM | RU
USD
EUR
RUB

Հայ քիմիկոսների սինթեզած ոչ սպիտակուցային ամինաթթուների հակաբորբոքային ազդեցությունն ապացուցված է

 

Օրգանական սինթեզի բազմաֆունկցիոնալ արգասիքները

Երբեմն 2-3 գրամ ոչ սպիտակուցային ամինաթթու ստանալու համար քիմիական գիտությունների թեկնածու Հայարփի Սիմոնյանից կարող է մեկ ամիս պահանջվել, բայց այդ ժամանակատար ու ծախսատար գործընթացի` առաջին հայացքից աննշան թվացող արդյունքն իրականում շատ արժեքավոր հումք կարող է լինել դեղագործության համար: «Ոչ սպիտակուցային ամինաթթուները կենսաբանորեն ակտիվ միացություններ են, որոնք լայն կիրառություն ունեն գյուղատնտեսության, բժշկության, մասնավորապես` դեղագործության մեջ: Ի տարբերություն սպիտակուցային ամինաթթուների` դրանք, մտնելով դեղի բաղադրության մեջ, երկարաձգում են դեղի ունեցած ազդեցությունը, այսինքն` մեծացնում են արդյունավետությունը,- ասում է Հայարփին և թվարկում օրգանական սինթեզի արգասիքների կարևոր դեղաբանական նշանակությունները:- Ամինաթթուների մեծ մասն օժտված են հակամանրէային, հակաուռուցքային ակտիվությամբ, որոշներն էլ կարող են հանդիսանալ ֆերմենտների արգելակիչներ և հաջողությամբ կիրառվել ինչ-ինչ պաթոլոգիաների դեպքում»:

ԵՊՀ Ֆարմացիայի ինստիտուտի «ֆարմքիմիայի և ֆարմակոգնոզիայի» ամբիոնի ոչ սպիտակուցային ամինաթթուների ասիմետրիկ սինթեզի» գիտահետազոտական լաբորատորիայում ամինաթթուները սինթեզվում են բացառապես մեկ իզոմերի տեսքով: Գիտական խումբը, որում ներգրավված է Հայարփի Սիմոնյանը, փոքր քանակություններով, բայց հաջողությամբ է ստանում օպտիկապես մաքուր, այսինքն` միայն մեկ օպտիկական իզոմեր պարունակող կենսաբանորեն ակտիվ միացություններ: Ճիշտ է, տեղական շուկայում դրանք դեռևս չեն իրացվում, սակայն արտադրությունն ինքնանպատակ չէ. ՀՀ ԳԱԱ Հայկենսատեխնոլոգիայի գիտա-արտադրական կենտրոնում հայ քիմիկոսների սինթեզած ոչ սպիտակուցային ամինաթթուներն արդեն մի քանի տարի է` վաճառվում են բելգիական հայտնի «Acros Organics» և գերմանական «Iris Biotech» ընկերություններին:

Ի դեպ, ամբողջ աշխարհում մեկ իզոմերի տեսքով ամինաթթուների սինթեզը մեծ կարևորություն ստացավ այն բանից հետո, երբ աղմուկ բարձրացավ հավասար քանակությամբ երկու օպտիկական իզոմեր պարունակող «Թալիդոմիդ» դեղամիջոցի շուրջ: Որպես հանգստացնող միջոց հղիներին նշանակվող «Թալիդոմիդ»-ի հետևանքներն անդառնալի էին. այն ընդունած հղիները լույս աշխարհ էին բերում ֆիզիկական հաշմանդամությամբ երեխաներ: Ինչպես պարզվեց հետագայում, «Թալիդոմիդ»-ի երկու իզոմերներից մեկն ուներ հանգստացնող, մյուսը` «տերատոգեն» (հրեշածին) ազդեցություն, որն էլ հենց պտղի մոտ առաջ էր բերում ֆիզիկական արատներ:

Հիմնարար գիտությունը` հանուն գիտության

Հայաստանում սինթեզվող ոչ սպիտակուցային ամինաթթուների ֆիզիոլոգիական և կենսաբանական որոշ ակտիվություններ ստուգվում են տեղում, որոշները` արտասահմանում: Արված հետազոտությունների արդյունքում պարզվել է, որ ոչ սպիտակուցային ամինաթթուներն ունեն ցավազրկող, հակամանրէային, հակաբորբոքային և մի շարք այլ ակտիվություններ: Դեղարտադրության մեջ կիրառելու համար դա դեռևս բավարար պայման չի համարում Ֆարմացիայի ինստիտուտի «ֆարմքիմիայի և ֆարմակոգնոզիայի» ամբիոնի վարիչ Հայարփի Սիմոնյանը. «Գիտության ձեռքբերումները կիրառելի դարձնելու համար երկար ժամանակ է պահանջվում, իսկ երբեմն էլ պետք է ընդունել, որ հիմնարար գիտությունը միայն կիրառելի արդյունք տալու համար չէ. դրա ինտելեկտուալ գրավչությունը նոր գիտելիք ստեղծելն ու միջազգային գիտական հանրությանը ներկայանալն է»:

Իսկ Հայաստանն այդ հարցում բավականին ակտիվ է: Չնայած գիտության սահմանափակ ֆինանսավորմանն ու տեխնիկական հագեցվածության խնդրով պայմանավորած` տեղում որոշ հետազոտություններ անելու անհնարինությանը, հայ գիտական ներուժը բավականին մրցունակ է համաշխարհային գիտական հարթակում: Դրանում Հայարփի Սիմոնյանը չի կասկածում:

Լիլիթ ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Լրահոս
ՎԶԵԲ-ը դադարել է մաս կազմել Ամուլսարի ծրագրին ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանատունն իր քաղաքացիներին կոչ է անում չօգտվել հայկական ավիաընկերություններից Կառավարության նիստում օճառն անպակաս էր Ռ. Քոչարյանի գրառումը հավանելու համար ոստիկանության ավագ լեյտենանտին ուղարկել են կադրերի ռեզերվ Ինչպես են Հայաստանում կոծկում կորոնավիրուսով վարակվածների իրական թիվը Ոստիկանությունը շարունակում է տուգանել քաղաքացիներին՝ ավտոմեքենայում դիմակ չդնելու համար Կորոնավիրուսի տնտեսական հետևանքների չեզոքացման Կառավարության 23-րդ ծրագիրն ուղղված է զբոսաշրջության ոլորտին Կառավարությունը չընդունեց Եկմալյան փողոցի բնակիչներին. ակցիան ավարտվեց (տեսանյութ) Վրաստանում մահացել է COVID19-ով վարակված 17 մարդ՝ 61 անգամ ավելի քիչ, քան Հայաստանում «Խորհուրդ չեմ տալիս ինձ ներքաշել քաղաքական դաշտ». Վլադիմիր Գասպարյան Հայաստանի ձախողված և Վրաստանի հաջողված պայքարը. նույն համաճարակի երկու տարբեր պատմություն ԱԺ-ն արտահերթ նիստ է գումարել` արտակարգ դրության երկարաձգման հարցով. ուղիղ «Մուտիլովշիկից» այլ բա՞ն էիք սպասում «Առավոտ». Կորոնավիրուսը նախնական ահազանգ է միայն «Ժողովուրդ». Հայկ Մհրյանը նոր պաշտո՞ն կստանա «Ժողովուրդ». Արայիկ Հարությունյանը որոշել է, որ բուհերի հոգաբարձուների խորհուրդներում այլևս չպետք է լինեն պատգամավորներ «Ժողովուրդ». Երևանում բնակարանների գները նվազել են. ինչ իրավիճակ է անշարժ գույքի շուկայում ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Օգոստոսի 12 «Հրապարակ». Նիկոլ Փաշինյանը մեկնել էր Սիսիան հանգստանալու, հանկարծ տեղում որոշել է մի հատ էլ զորամաս մտնի Սա անմարդկային ցինիկ հայտարարություն է, որի հեղինակը բարոյական իրավունք չունի երկիր ղեկավարելու․ Ա. Աշոտյան Վարչապետի մամուլի խոսնակը հերքել է շաբաթ օրը Փաշինյանի ընտանիքի՝ հարսանիքի մասնակցելու մասին լուրը Սա է օկուպանտի բարոյական նկարագիրը, և օր առաջ Հայրենիքը սրանցից ազատագրել է պետք, երկիրն այս աղբից մաքրել է պետք. Հակոբյան Մոտ օրերս համախոհներով կներկայացնենք Ազգային արժեքների պաշտպանությանն ուղղված քաղաքացիական նախաձեռնությունը․ Զոհրաբյան Բեյրութում վերսկսվել է բողոքի ակցիան. ՈՒՂԻՂ ՀՀ ԶՈՒ գլխավոր շտաբի պետ Օնիկ Գասպարյանը ՊԲ հրամանատար Ջալալ Հարությունյանի ուղեկցությամբ այցելել է առաջնագիծ Թուրքիայի ԱԳՆ-ի հայտարարությունը մեկ անգամ ևս ի ցույց է դնում այդ երկրի անկարողությունը՝ առերեսվելու իր անցյալի հետ. Նաղդալյան Ռուսաստանի պատվաստանյութը մինչև 2 տարի կապահովի պաշտպանությունը կորոնավիրուսից Ռուսաստանում սկսում են կորոնավիրուսի դեմ պատվաստումները. Պուտինն ասել է, թե ինչպես դա պետք է արվի Նիկոլ Փաշինյանը մասնակցել է քավորի դստեր հարսանիքին Այս պահին առկա են բոլոր հիմնավոր կասկածները հարցականի տակ դնելու ծրագրի իրատեսականությունը. Արմեն Աշոտյան Եվրամիությունը վերանայում է հարաբերությունները Բելառուսի հետ Ինձ բերման են ենթարկել ոստիկանին վիրավորելու համար, սակայն ես երբեք որևէ ոստիկանի չեմ վիրավորել. Նարեկ Սամսոնյան (տեսանյութ) Ադրբեջանում անցկացված զորավարժություններն էական նորություններ չեն պարունակել. Տիգրան Աբրահամյան Նարեկ Սամսոնյանին բերման են ենթարկել ոստիկանության Արաբկիրի բաժին. ՈՒՂԻՂ ԱՄՆ-ում սպառնացել են պատժամիջոցներ կիրառել Լուկաշենկոյի նկատմամբ Դատական պրոցեսի ձգձգման հիմնական մեղավորները հենց Դատախազությունն ու ՀՔԾ-ն են․ Արամ Վարդևանյան (տեսանյութ) Ապօրինի ձերբակալեցին Նարեկ Սամսոնյանին. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ Վաղը կառավարության արտահերթ նիստ կա. Արտակարգ դրությունը երկարաձգվում է Ռոբերտ Քոչարյանի և մյուսների գործով դատական նիստը. ՈՒՂԻՂ Վահե Հովհաննիսյան. Որ միշտ չկանխատեսենք անցյալը (Մաս առաջին)
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan