AM | RU
USD
EUR
RUB

Բացահայտելով այն, ինչը վնասակար է առողջությանը. կասկածելի սննդամթերքի հետքերով գնացողները

 

Չմաքսազերծված ապրանքներից մինչև աղտոտված պտուղ-բանջարեղեն

ԳԱԱ Էկոլոգանոոսֆերային հետազոտությունների կենտրոնի սննդի շղթայի ռիսկերի գնահատման տեղեկատվա-վերլուծական կենտրոնում պարապ մարդ գտնելը դժվար է: Նրանք կամ սննդամթերքի շուկայում մոնիթորինգ են անում, կամ լաբորատոր փորձաքննության ենթարկում կասկածելի սննդամթերքը կամ էլ ի մի են բերում ստացված արդյունքները` համեմատելու համար նախորդ տարիների ցուցանիշների հետ: Կենտրոնի ուսումնասիրման առարկա հանդիսացող ոլորտում` սննդամթերքի շուկայում, խնդիրներն այնքան շատ են, որ ոչ թե հանգստի, այլ ֆինանսական միջոցների հայթայթման ուղղությամբ են մտածում: Կենտրոնի ստեղծման պահից` 2012թ. այն ղեկավարող երիտասարդ գիտնական Դավիթ Պիպոյանը, սակայն, չի դժգոհում` մարդկային կապիտալը կա, եվրոպական ծրագրերն ու դրամաշնորհներն էլ օգնում են`անելու այն, ինչ չեն կարող պետբյուջեից ստացվող սուղ միջոցներով անել: «Որպես կանոն`ուսումնասիրության համար ամեն տարի` ըստ առաջնահերթության, ընտրվում է մեկ ոլորտ, ասենք` կաթնամթերքի, մսամթերքի կամ այլ: Բայց, լինելով սննդի անվտագության ոլորտի հետազոտողներ, երբեք չենք սահմանափակվում տարեկան ծրագրով, միջազգային դրամաշնորհերի միջոցով այլ ոլորտներ էլ ենք ներառում: Այսինքն` եթե հասարակությանը որևէ խնդիր հուզում է, չենք կարող ասել` գիտեք, դա մեր ծրագրի մաս չի կազմում: Ամենաթարմ օրինակը, թերևս, ադրբեջանական ծագման խնձորների հետ կապված թեման է: Այդ օրերին մենք թուրքական լոլիկի մոնիթորինգ էինք իրականացնում և երբ ահազանգեցինք, որ շուկայում թուրքական լոլիկ է վաճառվում, պատկան մարմինները հերքեցին` ասելով, որ դրանք ոչնչացված են, իսկ արկղերի առկայությունը դեռևս ոչինչ չի ասում: Հենց նույն օրը մեզ զանգեցին լրատվամիջոցներից և խնդրեցին` իրենց ուղեկցել այնտեղ, որտեղ թուրքական լոլիկ էինք հայտնաբերել: Այդ ժամանակ հայտնաբերեցինք նաև ադրբեջանական ծագման խնձորներ: Այդ խնձորները, բնականաբար, փորձաքննության ենթարկեցինք և պարզվեց, որ օրվա ընթացքում կես խնձոր (150 գր.) ընդունելու դեպքում կարող է մարդու առողջությանը վտանգ սպառնալ` պայմանավորված նրանում պարունակվող արգելված թունաքիմիկատով»,-ասում է Դավիթ Պիպոյանը:

Նախքան թուրքական լոլիկից ու ադրբեջանական խնձորներից սպասվող ռիսկերի գնահատումը, կենտրոնի մասնագետները զբաղված էին հանքարդյուհանման շրջաններում աճեցվող մթերքների ուսումնասիրությամբ: Դավիթ Պիպոյանի խոսքով` դա ՀՀ-ում սննդամթերքի անվտանգության վրա լեռնահանքային արդյունաբերության ազդեցության հեռահար ռիսկերի գնահատման առաջին փորձն էր, որի արդյունքներն ընդհանրացնելը բավականին բարդ է. « Այդ ծրագիրը սկսել ենք 2013-ին և ավարտել այս տարի: Երբ առաջին տարում ամփոփում էինք կատարված աշխատանքը, ամենաաղտոտված սննդամթերքը կանաչեղենն էր: Երկրորդ տարում, երբ գնահատում էինք կարճաժամկետ ռիսկերը, պարզվեց, որ լոբին ավելի բարձր ռիսկային է, քան կանաչին: Բայց եթե հաշվի ենք առնում այն հանգամանքը, որ լոբին կլոր տարին չի օգտագործվում, արդեն ավելի բարձր ռիսկային տեղում է հայտնվում կարտոֆիլը, քանի որ այն տարվա ընթացքում ամենաերկարատև օգտագործնող սննդամթերքն է»:

Բարձր ռիսկային գոտիների ցածր ռիսկային մթերքները

Սա` ընդհանուր առմամբ, իսկ ավելի կոնկրետ, սննդի անվտանգության մասնագետը դժվարանում է ներկայացնել, պատճառը` արդյունահանման գոտիներում յուրաքանչյուր կիլոմետրի վրա փոփոխվող պատկերն է. «Տարբեր սննդամթերքների մոտ տարբեր է ծանր մետաղների կլանողությունը: Կախված նրանից, թե որ տարրն է տվյալ շրջանում առկա և ինչէ աճեցվում, պատկերը փոխվում է: Օրինակ` ցինկի պարագայում ամենաշատ կլանելու հատկություն ունի խաղողը, սնդիկի դեպքում` արմատապալարապտուղները: Հետևաբար` այն վայրերում, որտեղ հողերն աղտոտված են ցինկով, պետք է խուսափել խաղող աճեցնելուց, որտեղ սնդիկով` պալարապտուղներ: Սյունիքի մարզում, ավելի կոնկրետ` Արծվանիկի պոչամբարին հարակից տարածքում, ռիսկը տարբեր հատվածներում տարբեր է: Պոչամբարի մոտ հատապտուղներ են աճեցվում, որոնք մարդիկ հավաքում և շուկայում վաճառում են: Այդ հատապտուղներն աղտոտված են ծանր մետաղներով` պղնձով, քրոմով,մոլիբդենով, կապարով, սնդիկով և այլն: Այստեղ կարելի է աճեցնել, օրինակ, մրգեր»:

Եթե Սյունիքում միրգը համարվում է ամենաքիչ ռիսկայինը, ապա Ախթալայում, ընդհակառակը` մրգերն ամենաշատն են աղտոտվում ծանր մետաղներով: Այստեղ աճեցվող եզակի անվտանգ մթերքները սոխն ու սխտորն են: Ի դեպ, պարզվում է` գլուխ սոխն ու սխտորը ծանր մետաղներ ընդհանրապես չեն կլանում` անգամ պոչամբարի վրա աճեցնելու դեպքում: Իսկ առհասարակ, ծանր մետաղների կլանողության հատկանիշով բանջարեղենն առաջ է անցնում մրգերից:

Հանքարդյունաբերական թափոնը հողահանդակների աղտոտման միակ վտանգավոր ու երկարաժամկետ ազդեցություն ունեցող աղբյուրը չի. արգելված թունաքիմիկատների` պեստիցիդների հետքեր, կենտրոնի մասնագետները գտել են ՀՀ տարբեր մարզերում: Սկզբում կարծելով, թե դա ընդամենը պատմական աղտոտվածություն է, կենտրոնի աշխատակիցները հետո պարզել են, որ մեր օրերում էլ մարդիկ գաղտնի պահում և տարբեր հիվանդությունների դեպքում ոչխարներին լողացնում են դրանով: Այդ թունաքիմիկատով ՀՀ հողերի աղտոտվածության ամբողջական պատկերը շուտով պատրաստ կլինի:

Կենտրոնի ղեկավար Դավիթ Պիպոյանը, սակայն, թերահավատ է, որ թե այս և թե սննդամթերքի շուկայում առկա ու վեր հանված մյուս խնդիրները հեշտ լուծելի են: Նրա խորին համոզմամբ` քանի դեռ տնտեսվարող սուբյեկտների մեծ մասը չի ներդրել օրենքով պարտադիր անվտանգության համակարգ, իսկ հայ սպառողը տեր չի կանգնում իր իրավունքներին, խնդիրները կլինեն ու կլինեն:

Լիլիթ ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Լրահոս
Վրաստանում մահացել է COVID19-ով վարակված 17 մարդ՝ 61 անգամ ավելի քիչ, քան Հայաստանում «Խորհուրդ չեմ տալիս ինձ ներքաշել քաղաքական դաշտ». Վլադիմիր Գասպարյան Հայաստանի ձախողված և Վրաստանի հաջողված պայքարը. նույն համաճարակի երկու տարբեր պատմություն ԱԺ-ն արտահերթ նիստ է գումարել` արտակարգ դրության երկարաձգման հարցով. ուղիղ «Մուտիլովշիկից» այլ բա՞ն էիք սպասում «Առավոտ». Կորոնավիրուսը նախնական ահազանգ է միայն «Ժողովուրդ». Հայկ Մհրյանը նոր պաշտո՞ն կստանա «Ժողովուրդ». Արայիկ Հարությունյանը որոշել է, որ բուհերի հոգաբարձուների խորհուրդներում այլևս չպետք է լինեն պատգամավորներ «Ժողովուրդ». Երևանում բնակարանների գները նվազել են. ինչ իրավիճակ է անշարժ գույքի շուկայում ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Օգոստոսի 12 «Հրապարակ». Նիկոլ Փաշինյանը մեկնել էր Սիսիան հանգստանալու, հանկարծ տեղում որոշել է մի հատ էլ զորամաս մտնի Սա անմարդկային ցինիկ հայտարարություն է, որի հեղինակը բարոյական իրավունք չունի երկիր ղեկավարելու․ Ա. Աշոտյան Վարչապետի մամուլի խոսնակը հերքել է շաբաթ օրը Փաշինյանի ընտանիքի՝ հարսանիքի մասնակցելու մասին լուրը Սա է օկուպանտի բարոյական նկարագիրը, և օր առաջ Հայրենիքը սրանցից ազատագրել է պետք, երկիրն այս աղբից մաքրել է պետք. Հակոբյան Մոտ օրերս համախոհներով կներկայացնենք Ազգային արժեքների պաշտպանությանն ուղղված քաղաքացիական նախաձեռնությունը․ Զոհրաբյան Բեյրութում վերսկսվել է բողոքի ակցիան. ՈՒՂԻՂ ՀՀ ԶՈՒ գլխավոր շտաբի պետ Օնիկ Գասպարյանը ՊԲ հրամանատար Ջալալ Հարությունյանի ուղեկցությամբ այցելել է առաջնագիծ Թուրքիայի ԱԳՆ-ի հայտարարությունը մեկ անգամ ևս ի ցույց է դնում այդ երկրի անկարողությունը՝ առերեսվելու իր անցյալի հետ. Նաղդալյան Ռուսաստանի պատվաստանյութը մինչև 2 տարի կապահովի պաշտպանությունը կորոնավիրուսից Ռուսաստանում սկսում են կորոնավիրուսի դեմ պատվաստումները. Պուտինն ասել է, թե ինչպես դա պետք է արվի Նիկոլ Փաշինյանը մասնակցել է քավորի դստեր հարսանիքին Այս պահին առկա են բոլոր հիմնավոր կասկածները հարցականի տակ դնելու ծրագրի իրատեսականությունը. Արմեն Աշոտյան Եվրամիությունը վերանայում է հարաբերությունները Բելառուսի հետ Ինձ բերման են ենթարկել ոստիկանին վիրավորելու համար, սակայն ես երբեք որևէ ոստիկանի չեմ վիրավորել. Նարեկ Սամսոնյան (տեսանյութ) Ադրբեջանում անցկացված զորավարժություններն էական նորություններ չեն պարունակել. Տիգրան Աբրահամյան Նարեկ Սամսոնյանին բերման են ենթարկել ոստիկանության Արաբկիրի բաժին. ՈՒՂԻՂ ԱՄՆ-ում սպառնացել են պատժամիջոցներ կիրառել Լուկաշենկոյի նկատմամբ Դատական պրոցեսի ձգձգման հիմնական մեղավորները հենց Դատախազությունն ու ՀՔԾ-ն են․ Արամ Վարդևանյան (տեսանյութ) Ապօրինի ձերբակալեցին Նարեկ Սամսոնյանին. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ Վաղը կառավարության արտահերթ նիստ կա. Արտակարգ դրությունը երկարաձգվում է Ռոբերտ Քոչարյանի և մյուսների գործով դատական նիստը. ՈՒՂԻՂ Վահե Հովհաննիսյան. Որ միշտ չկանխատեսենք անցյալը (Մաս առաջին) Նոր պաշտոնանկություն Հայաստանում հաստատվել է կորոնավիրուսով վարակվելու 160 դեպք Էլեկտրաէներգիայի պլանային անջատումներ են սպասվում «Ժողովուրդ». Ազգային ժողովի էթիկայի հարցերով հանձնաժողովը չի կարող ստեղծվել 2021 թ. հունվարի 1-ից շուտ Սորոսական Հովաննես Մադոյանը նշանակվեց «Նորք ինֆեկցիոն հիվանդանոց» ՓԲԸ տնօրենի ժամանակավոր պաշտոնակատարի պաշտոնում «Ժողովուրդ». Ուշագրավ կադրային փոփոխություններ՝ Քննչական կոմիտեում «Ժողովուրդ». Մանրամասներ` «Իմ քայլը» խմբակցության դռնփակ հանդիպումից «Հրապարակ». Փաշինյանին Թրամփի հետ հանդիպել չհաջողվեց, Բայդենի հետ կփորձի հանդիպել
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan