AM | RU
USD
EUR
RUB

Կալավանի հնագիտական պեղումները նոր իրողություններ են բացահայտել

 

ԳԱՎԱՌ, 13 ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ, ԱՐՄԵՆՊՐԵՍ: Արդեն մի քանի տարի է, ինչ հայ-գերմանական հնագիտական միացյալ արշավախումբը հնագետ, ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության եւ ազգագրության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող Բորիս Գասպարյանի ղեկավարությամբ հնագիտական պեղումներ է իրականացնում Գեղարքունիքի մարզի Կալավան գյուղի տարածքում: Ինչպես «Արմենպրես»-ին տեղեկացրեց հնագիտական արշավախմբի ղեկավարը, այս տարի պեղումները սկսվել են օգոստոսի 15-ից եւ ավարտվել սեպտեմբերի 13-ին: Հիմնական աշխատանքները կենտրոնացվել են Կալավան-1 պեղավայրի խորացման վրա:

«Պեղումների ընթացքում նախորդ երկու բացված շերտերի կողքին բացվեցին երեք նոր շերտեր, որոնց գտածոները համանման են նախորդներին: Դրանք ներկայացված են քարից պատրաստված փոքր չափերի սրածայրերով եւ քերթիչներով, որոնք որսորդական կենսակերպի բնույթ ունեն: Դրանց հետ համատեղ հայտնաբերվել են խոշոր կաթնասունների՝ վայրի ձիու, բիզոնի եւ ցուլի, ոսկրային մնացորդներ, որոնք ցույց են տալիս, որ Կալավանի հնաբնակները ժամանակ առ ժամանակ, կախված այս կենդանիների սեզոնային տեղաշարժերից, այցելել են այս տարածք՝ նշված կենդանիներին որսալու նպատակով: Դա ապացուցվում է գտնված ոսկորների վրա պահպանված կտրման ու ջարդման հետքերից: Նախամարդիկ այստեղ քարե սուր գործիքներով մաշկել-մշակել են որսի միսը, իսկ ոսկորները քարով ջարդոտել՝ ծուծկը հանելու համար:

Նախորդ տարիների ընթացքում մեր արշավախմբի կողմից հայտնաբերվեցին աշխատանքային քարե գործիքներ, խեցեղեն, ինչպես նաեւ՝ կենդանիների ոսկորների մնացորդներ, որոնց մեջ բացառիկ են ռնգեղջյուրների եւ բիզոնների ոսկորների մնացորդները: Նեանդերթալյան մարդկանց բացօթյա հնագույն կայանը գտնվում է Կալավան գյուղի հարավային թեւում, հնագույն ամրոցի եւ դամբարանադաշտերի կողքին: Առայժմ մի քանի տեղամասերում կատարվող պեղումների ընթացքում գտնվել են միայն աշխատանքային գործիքներ, զենքեր, խեցեղեն եւ կենդանիների ոսկորներ, իսկ ահա նեանդերթալյան մարդկանց ոսկորների որոնումներն առայժմ հաջողությամբ չեն պսակվել: Հուշարձանի գոյությունը հնագետները թվագրում են մեզանից 80-40 հազար տարի առաջ, երբ նեանդերթալյան մարդիկ գտնվել են աստիճանական վերացման փուլում՝ տեղը զիջելով բանական մարդուն: Հետաքրքիր գտածոներ ունենք նաեւ Բարեպատի հնագույն քարայրի պեղումներից՝ օբսիդիանից պատրաստված մանգաղի ներդիր, խխունջներ, որոնց պատյանի օգնությամբ կարելի է թվագրել հուշարձանի պեղված շերտը, խոշոր կենդանիների ոսկորներ, ոսկորից պատրաստված ծայրակալ, կճուճի կանթ: Հատկապես խեցեղենի միջոցով մենք կարող ենք հստակորեն որոշել հուշարձանի տվյալ շերտի տարիքը:

Կալավանը հայ եւ օտարերկրյա հնագետներին հայտնի է դարձել 2005 թվականից, երբ տարածքում գտնվել են քարեդարյան գործիքներ, որից հետո էլ սկսվել են ուսումնասիրությունները: Պեղված բացօթյա կայանում հնագետները բացել են էնեոլիթի դարաշրջանի շերտեր, որոնք Հայաստանի տարածքում շատ քիչ են հայտնի: Հավանաբար, մենք եկող տարի Կալավանում ժամանակավորապես կընդմիջենք պեղումները, որպեսզի կարողանանք զբաղվել պեղված մեծաքանակ նյութերի ուսումնասիրությամբ եւ դրանց արդյունքների հրատարակությամբ »,-ներկայացրեց Բորիս Գասպարյանը:

Կալավանի պեղումները վաղուց ձեռք են բերել միջազգային հնչեղություն: Արշավախմբի կազմում այս տարի եւս ընդգրկվել են Գերմանիայի, Իսրայելի, ԱՄՆ-ի,Ֆրանսիայի, Անգլիայի, մի շարք այլ երկրների հնագետներ: Պեղումների ժամանակ արշավախմբի կազմում աշխատել են Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության Մոնրեպոսի թանգարանի ավագ գիտաշխատողներ Արիել Մալինսկի Բյուլերը եւ Լուց Քինդլերը, Երուսաղեմի հրեական համալսարանի ասպիրանտներ Մաշա Կրակովսկին եւ Նադաֆ Նիրը, ԱՄՆ հնագետ, ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության եւ ազգագրության ինստիտուտի գիտաշխատող Ֆիլ Գլաուբերմանը, ՀՀ ԳԱԱ հնագիտության եւ ազգագրության ինստիտուտի գիտաշխատողներ Անի Ադիգյոզալյանը, Հայկ Հայդոսյանը, Ռոբերտ Ղուկասյանը, ՀՀ ԳԱԱ երկրաբանության ինստիտուտի գիտաշխատող, երկրաբանական գիտությունների թեկնածու Դմիտրի Առաքելյանը: Պեղումներն իրականացվել են Գերմանիայի Դաշնությունում գործող «Գերդա Հենկել» միջազգային հիմնադրամի միջոցներով եւ ԱՄՆ-ի «Գֆոյլեր» հիմնադրամի Հայաստանյան մասնաճյուղի համաֆինանսավորմամբ: Պեղումների ընթացքում հնագետներին օժանդակել են տեղացի բանվորներ:

Լրահոս
Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ուղերձը Ի՞նչ խոսեց Փաշինյանը հանրահավաքին Ադրբեջանցի զինվորականը խեղդվել է Քարվաճառի Ալ լճերում Թուրք-ադրբեջանական հերթական զորավարժությունը տեղի կունենա հունիսի 21-ին Շուշիում Թուրքիայի և Ադրբեջանի նախագահների ստորագրած հռչակագիրը դատապարտելի է «Հայաստան» դաշինքի ներկայացուցչին ծեծել է բանգլադեշցի Կարենը՝ ոստիկանների հետ միասին 3 օրից Հայաստանի քաղաքացիներն ընտրելու են կյանքի ու մահվան միջև. Միքայել Մինասյան ՌԴ ԱԳՆ-ն` Էրդողանի Շուշի այցի մասին Զախարովա. սահմանազատման աշխատանքները պետք է «շուտափույթ» սկսվեն Ադրբեջանի ԱԳ նախարարը մեկնել է Թուրքիա Հանդիպում՝ գերեվարված զինծառայողների ծնողների հետ Ռոբերտ Քոչարյանն ու Կարեն Կարապետյանը զբոսնում են. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ «Տականքի պարտության ժամը մոտ է, ոչ մի բանից մի վախեցեք». Արմեն Աշոտյան Ըստ Էրդողանի, Մոսկվան չի խոչընդոտում «Զանգեզուրի միջանցքի» ստեղծմանը Ահազանգեր՝ ՔՊ-ի նախընտրական հանրահավաքին մասնակցելու պարտադրանքի դեպքերի վերաբերյալ Էրդոհանը՝ Զանգեզուրի միջանցքի և Ադրբեջանում թուրքական ռազմաբազայի տեղակայման մասին «Պատիվ ունեմ» կուսակցությունների դաշինքի հայտարարությունը «Հայաստան» դաշինքը հայտարարություն է տարածել ԱԱԾ նախկին տնօրենի կնոջ առջև պահանջներ են դրել. ծեծի է ենթարկվել ԱԱԾ գնդապետի որդին. միության ահազանգի հետքերով Հանրային հեռուստաընկերության լրատվականը շրջանցել է «մուրճի» թեման․ Ընտրությունների վերահսկման կոմիտե Գեղարքունիքում ու Սյունիքում թշնամին սկսել է ականապատել այն, ինչ գրավել են. ՀՀ նախկին վարչապետն ահազանգում է Իմքայլական պատգամավորի լիազորությունները դադարեցված են Արփինե Հովհաննիսյան. Ներկայացման վերջին արարն է։ Դիմացեք Արցախի օկուպացված տարածքում ադրբեջանցի սահմանապահներ են մահացել. razm.info ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ. «Մոլախոտին պետք է վերացնել». քաղաքացին Վարդենիսում Քոչարյանին մանգաղ նվիրեց «Վեոլիա Ջուր»-ը տեղեկացնում է. ջուր չի լինելու Երկրաշարժ՝ Հայաստանում Քարոզչական նյութերի օգտագործման կարգի խախտում Հանրապետության հրապարակում․ Ընտրությունների վերահսկման կոմիտե Վաղարշակ Հարությունյանն ու Սերգեյ Շոյգուն քննարկել են հայ-ադրբեջանական սահմանային իրադրությունը․ ՊՆ Կարմիր բերետավորները ներխուժել են «Հայաստան» դաշինքի շտաբ. Բերման ենթարկվածներ կան Ոստիկանությունն ավտովթարի մասին, որի մեղավորը ենթադրաբար Սուրեն Պապիկյանի Toyota Land crauser-ն է Արթուր Վանեցյանի հարցազրույցը՝ «Սպուտնիկ Արմենիային» Պայքար արեւմտամետ մանդատի համար. «Հրապարակ» Ավտոմեքենա ներկրած քաղաքացիները ծանր դրության մեջ են հայտնվել. «Ժողովուրդ» Ո՞ր դեպքում է ընտրությունների երկրորդ փուլ անցկացվում, և ո՞ր ուժերն են մասնակցում. «Փաստ» Ո՞ր կուսակցությունն է դառնալու ընտրությունների անակնկալը. «Ժողովուրդ» Նիկոլ Փաշինյանն իրականացրել է ադրբեջանական հեռահար սցենարի բոլոր կետերը. «168 ժամ» Ադրբեջանցի զինծառայողները կրակել են խոշոր եղջերավոր կենդանիների ուղղությամբ «ՀԷՑ»-ը տեղեկացնում է. Երկար ժամանակով լույս չի լինելու ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Հունիսի 17
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan