AM | RU
USD
EUR
RUB

Մեծ հաշվարկների ու տվյալների զարգացմանը զուգահեռ Հայաստանում կզարգացվի նաև ամպային տեխնոլոգիան

 
 

 Սուպեր համակարգիչը` հայ-ֆրանսիական համագործակցության արդյունք

1997-98-ին, երբ ինտերնետ կապը նոր-նոր էր մուտք գործել Հայաստան, ԵՊՀ ինֆորմատիկայի և կիրառական մաթեմատիկայի ֆակուլտետի ուսանող Հրաչյա Ասցատրյանն օգնում էր, որ գիտակրթական կազմակերպությունները ևս միանան ինտերնետ կապին: Կարճ ժամանակ անց գիտակրթական ցանցում տեղադրված սերվերները գործի դրվեցին նաև գիշերային ժամերին` որոշ հաշվողական խնդիրներ լուծելու համար:

Գիտական կոմպլեքս խնդիրների լուծման համար տեղաբաշխված հաշվողական համակարգերի անհրաժեշտությունը տեսնելով դեռ այդ ժամանակվանից` Հրաչյա Ասցատրյանը նպատակ դրեց` ամեն ինչ անել` Հայաստանում այդ ուղղությունը զարգացնելու համար: «Ժամանակակից գիտության զարգացման համար մեծ հաշվարկների ու մեծ տվյալների կարևորությունն ԱՄՆ-ում հասկացել են դեռ 2004-ին. նախագահ Ջորջ Բուշին ուղղված նամակում ասվում էր, որ մրցունակ տնտեսություն ունենալու համար պետք է զարգացնել այս ուղղությունները: Մի քանի տարի անց Microsoft ընկերությունը ևս կենտրոնանում է մեծ տվյալների (Big Date) վրա: Հայաստանի որոշ բուհերում` ԵՊՀ-ում, ԵՊՃՀ-ում, տարբեր նախագծերի շրջանակում նման համակարգեր ենք ստեղծել: Հայաստանում Ֆրանսիական համալսարանը ևս շուտով կմիանա նրանց: Ֆրանսիական կողմի հետ արդեն 18 տարի է, ինչ համագործակցում ենք: Մեծ հաշվարների ուղղությամբ այնտեղ ահռելի աշխատանք է տարվել և եթե ամեն ինչ ըստ պլանավորածի ընթանա, ֆրանսիական կողմը շուտով մեզ մի քանի միլիոն արժողությամբ սուպեր համակարգիչ կտրամադրի: Դրա համար հիմա բանակցում ենք ՀՀ կառավարության հետ, քանի որ դրա տեղափոխումն ու շահագործումը ևս մեծ ծախսերի հետ է կապված»,-ասում է Ինֆորմատիկայի և ավտոմատացման պրոբլեմների ինստիտուտի գիտաշխատող Հրաչյա Ասցատրյանը:

12 հազար միջուկից կազմված սուպեր համակարգիչը տարբեր ոլորտների հրատապ լուծում պահանջող խնդիրներ կարող է լուծել` կլինի եղանակի, բերքի կանխատեսման, օդի աղտոտվածության գնահատման, թե այլ: Սպասվող գերհզոր համակարգչի օգնությամբ գիտական ու սոցիալական տարբեր հարցեր լուծելու համար Արտակարգ իրավիճակների և Բնապահպանության նախարարությունների հետ արդեն հուշագիր է ստորագրվել:

Սուպեր համակարգչի առկայությունը, ինչ խոսք, բազմաթիվ խնդիրների լուծում կտա, բայց ժամանակակից գիտությունից հետ չմնալու և զարգացած տնտեսություն կառուցելու համար, Հրաչյայի վստահեցմամբ, մեծ հաշվարկների ու մեծ տվյալների կիրառությունը մասսայական պետք է դառնա: «Կան խնդիրներ, որոնք ժամանակ են պահանջում, օրինակ` կլիմայի փոփոխությունը հետազոտելու համար նվազագույնը 100 տարվա շարք պետք է ուսումնասիրել, եղանակի կանխատեսման համար ևս բազմաթիվ համակարգիչներ են պետք, ու, առհասարակ, մոդելավորման հետ կապված բոլոր խնդիրները մեծ թվով համակարգիչների կամ սուպեր համակարգչի օգնությամբ են լուծվում, քանի որ հսկայական ծավալի աշխատանքի մասին է խոսքը»,-ասում է ինստիտուտի գիտաշխատողը: Այդպես խնդիրը բաժանվում է ենթախնդիրների ու լուծելու հրահանգ տրվում ցանցի մեջ գտնվող տարբեր համակարգիչների:

Տվյալների վերլուծությունը` գիտական նոր ուղղություն Հայաստանում

Հայաստանում ոչ միայն համակարգչային մոդելավորման զարգացման, այլև ինֆորմացիայի պահպանման հուսալի ռեսուրսներ են ուզում ստեղծել: Նոր տեխնոլոգիաները, ինչպես օրինակ` ամպային տեխնոլոգիան, տվյալների ու գաղտնի տեղեկությունների պահպանման համար վստահելի ռեսուրս պետք է դառնա ու լայնորեն օգտագործվի բոլոր գերատեսչություններում ու խոշոր ընկերություններում: Որ շուտով դրա կարևորությունը կզգացվի, Հրաչյա Ասցատրյանը չի կասկածում. «Ուզում ենք այդ ռեսուրսների հիման վրա ստեղծել մեր պլատֆորմը, մեր տեխնոլոգիաները, քանի որ, վաղ թե ուշ, դրա անհրաժեշտությունը կլինի: Այսօր տարբեր երկրներ արգելում են տեղում ստեղծված տվյալները պահել երկրից դուրս գտնվող ռեսուրսում` այլ երկրներում տեղակայված սերվերների վրա, և շատ հնարավոր է` մեզ մոտ էլ շուտով արգելվի: Ուրեմն ինչո՞ւ չունենանք մեր սեփականը` առավելևս, որ տվյալների փոխանցումն ավելի թանկ արժե, քան դրանք գեներացնելը»:

Սեփական պլատֆորմը ստեղծելու համար «Էրասմուս» ծրագրի շրջանակում համապատասխան մասնագետներ կպատրաստվեն Ֆրանսիայում, ովքեր կփորձեն մոդելներ մշակել հոսանքի ծախսի նվազեցման, կլիմայական փոփոխության գնահատման և այլ խնդիրների լուծման համար:

Իսկ մինչ այդ, Հայաստանում կփորձեն զարգացնել մեկ այլ ուղղություն` տվյալների վերլուծությունը` Date analytics-ը, որն ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ աշխարհում գիտական նոր ուղղություն է, իսկ էությունը տվյալների բազայից անհրաժեշտ ինֆորմացիան քաղելն է:

Լիլիթ ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Լրահոս
Հրատապ. Մայր ու մանուկ բերման են ենթարկվում ոստիկանության Արտաշատի բաժին Ազա՞տ, թե արժեզրկված խոսք «Եվրասիական շաբաթ»-ի մասնակիցները Երևանում կքննարկեն բիզնեսի համար ԵԱՏՄ տարածքում ստեղծված նոր հնարավորությունները Կորեան շահագրգիռ է երկկողմ տնտեսական համագործակցության զարգացմամբ. Հայաստանում Կորեայի դեսպան Հայաստանում օլիգարխներ չկան. Նիկոլ Փաշինյան Մահացել է Սուդանի նախկին նախագահը Հայաստանի ու Ադրբեջանի ղեկավարներն օպերատիվ կապ են հաստատել ԵՄ անդամ երկրների գործակալությունների հետ երկու համաձայնագիր է ստորագրվել Ամենայն Հայոց կաթողիկոսը նշանակալի է համարում ՀՀ ԳԱԱ դերը հիմնարար գիտությունների զարգացման գործում Արարատի մարզի վեց համայնքներում կանցկացվեն ՏԻՄ ընտրություններ Թուրք ազգը Թուրքիայում կարող է փոքրամասնություն դառնալ Բակո Սահակյանն այցելել է արցախա-ադրբեջանական սահմանագծի արեւելյան հատված ՄԻԵԴ-ը հրապարակել է Մարտի 1-ի գործով հերթական վճիռները Բողոքի ակցիա՝ Բագրատաշենի անցակետում Արմեն Սարգսյանն ընդունել է «ՓրայսուոթերհաուսԿուպերս» (PwC) ընկերության ներկայացուցիչներին Ես գործ չեմ ունեցել ու չունեմ. Ծառուկյանը՝ Քոչարյանի հետ կապ ունենալու մասին Արփինե Հովհաննիսյանն ընդունել է ԵԱԳԾ Եվրոպայի եւ Կենտրոնական Ասիայի տնօրինության գործադիր տնօրենի գլխավորած պատվիրակությանը Ղրիմի ղեկավարը հայտնել է Կերչի հրաձիգի համախոհների մասին Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը ցավակցագիր է հղել Մոսկվայի և Համայն Ռուսիո Պատրիարքին Ներկայացվել են ՀՀ վարչական դատարանի նորանշանակ դատավորները Թրամփը Սաուդյան Արաբիային կարևոր դաշնակից է որակել Զոհրաբ Մնացականյանն էական է համարում Ջոն Բոլթոնի այցը Հայաստան Նախընտրական շրջանում կառավարությունը պետք է ավելի ինտենսիվ և արդյունավետ աշխատի. Նիկոլ Փաշինյան Հայաստանն արել է ամեն ինչ, որպեսզի ներքաղաքական հարցերը չազդեն ՀԱՊԿ-ի վրա. Զոհրաբ Մնացականյան Օսիպյանը բացառում է ԱԺ արտահերթ ընտրություններում ոստիկանության վարչական ռեսուրսի օգտագործումը ԼՂ հիմնահարցի հետ կապված հայկական կողմի դիրքորոշումը հայտնի է ու հստակ.ՀՀ ԱԳ նախարար Սուրեն Հովսեփյանը նշանակվեց Համաշխարհային օդերևութաբանական կազմակերպությունում ՀՀ մշտական ներկայացուցիչ Նախագահ Սարգսյանը ցավակցել է Կերչում տեղի ունեցած պայթյունի կապակցությամբ Կառավարությունը հավանություն տվեց Ճապոնիայի հետ ներդրումների ազատականացման համաձայնագրի վավերացմանը Նախնական տվյալներով՝ Կերչի պատահարի հետևանքով մահացածների շրջանում ՀՀ քաղաքացիներ կամ հայեր չկան «168 Ժամ». Ինչ սպասումներ ունեն Ռուսաստանն ու ԵՄ-ն հայաստանյան զարգացումներից «Ժամանակ». Վարդան Օսկանյանի անունը ևս շրջանառվում է Սամվել Մայրապետյանի գործով «Հրապարակ». Էնրիկո Ապրիամովը ԶՈՒ գլխավոր շտաբի պետի խորհրդակա՞ն «Հրապարակ». Հունան Պողոսյանի նշանակումը կարող է քար գցել Կապանում «ՔՊ» թեկնածուի հաղթանակի վրա «Փաստ». Դպրոցների օպտիմալացումը հակասել է օրենքներին ու միջազգային պարտավորություններին «Ժողովուրդ». Եթե Մանվել Գրիգորյանը կալանքի հետ անհամատեղելի հիվանդություն ունի, ուրեմն պետք է ազատ արձակվի ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Հոկտեմբերի 18 Երևանի քաղաքապետ Հայկ Մարությանը հանդիպել է Փարիզի քաղաքապետ Անն Իդալգոյի հետ Մեղրին Ադրբեջանին խոստացող ԱՄՆ-ն, ե՞րբ է հայամետ պահվածք ունեցել, որ այսօր ունենա Կանադայում օրինականացրել են մարիխուանայի օգտագործումը
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan