AM | RU
USD
EUR
RUB

Մեծ հաշվարկների ու տվյալների զարգացմանը զուգահեռ Հայաստանում կզարգացվի նաև ամպային տեխնոլոգիան

 
 
 

 Սուպեր համակարգիչը` հայ-ֆրանսիական համագործակցության արդյունք

1997-98-ին, երբ ինտերնետ կապը նոր-նոր էր մուտք գործել Հայաստան, ԵՊՀ ինֆորմատիկայի և կիրառական մաթեմատիկայի ֆակուլտետի ուսանող Հրաչյա Ասցատրյանն օգնում էր, որ գիտակրթական կազմակերպությունները ևս միանան ինտերնետ կապին: Կարճ ժամանակ անց գիտակրթական ցանցում տեղադրված սերվերները գործի դրվեցին նաև գիշերային ժամերին` որոշ հաշվողական խնդիրներ լուծելու համար:

Գիտական կոմպլեքս խնդիրների լուծման համար տեղաբաշխված հաշվողական համակարգերի անհրաժեշտությունը տեսնելով դեռ այդ ժամանակվանից` Հրաչյա Ասցատրյանը նպատակ դրեց` ամեն ինչ անել` Հայաստանում այդ ուղղությունը զարգացնելու համար: «Ժամանակակից գիտության զարգացման համար մեծ հաշվարկների ու մեծ տվյալների կարևորությունն ԱՄՆ-ում հասկացել են դեռ 2004-ին. նախագահ Ջորջ Բուշին ուղղված նամակում ասվում էր, որ մրցունակ տնտեսություն ունենալու համար պետք է զարգացնել այս ուղղությունները: Մի քանի տարի անց Microsoft ընկերությունը ևս կենտրոնանում է մեծ տվյալների (Big Date) վրա: Հայաստանի որոշ բուհերում` ԵՊՀ-ում, ԵՊՃՀ-ում, տարբեր նախագծերի շրջանակում նման համակարգեր ենք ստեղծել: Հայաստանում Ֆրանսիական համալսարանը ևս շուտով կմիանա նրանց: Ֆրանսիական կողմի հետ արդեն 18 տարի է, ինչ համագործակցում ենք: Մեծ հաշվարների ուղղությամբ այնտեղ ահռելի աշխատանք է տարվել և եթե ամեն ինչ ըստ պլանավորածի ընթանա, ֆրանսիական կողմը շուտով մեզ մի քանի միլիոն արժողությամբ սուպեր համակարգիչ կտրամադրի: Դրա համար հիմա բանակցում ենք ՀՀ կառավարության հետ, քանի որ դրա տեղափոխումն ու շահագործումը ևս մեծ ծախսերի հետ է կապված»,-ասում է Ինֆորմատիկայի և ավտոմատացման պրոբլեմների ինստիտուտի գիտաշխատող Հրաչյա Ասցատրյանը:

12 հազար միջուկից կազմված սուպեր համակարգիչը տարբեր ոլորտների հրատապ լուծում պահանջող խնդիրներ կարող է լուծել` կլինի եղանակի, բերքի կանխատեսման, օդի աղտոտվածության գնահատման, թե այլ: Սպասվող գերհզոր համակարգչի օգնությամբ գիտական ու սոցիալական տարբեր հարցեր լուծելու համար Արտակարգ իրավիճակների և Բնապահպանության նախարարությունների հետ արդեն հուշագիր է ստորագրվել:

Սուպեր համակարգչի առկայությունը, ինչ խոսք, բազմաթիվ խնդիրների լուծում կտա, բայց ժամանակակից գիտությունից հետ չմնալու և զարգացած տնտեսություն կառուցելու համար, Հրաչյայի վստահեցմամբ, մեծ հաշվարկների ու մեծ տվյալների կիրառությունը մասսայական պետք է դառնա: «Կան խնդիրներ, որոնք ժամանակ են պահանջում, օրինակ` կլիմայի փոփոխությունը հետազոտելու համար նվազագույնը 100 տարվա շարք պետք է ուսումնասիրել, եղանակի կանխատեսման համար ևս բազմաթիվ համակարգիչներ են պետք, ու, առհասարակ, մոդելավորման հետ կապված բոլոր խնդիրները մեծ թվով համակարգիչների կամ սուպեր համակարգչի օգնությամբ են լուծվում, քանի որ հսկայական ծավալի աշխատանքի մասին է խոսքը»,-ասում է ինստիտուտի գիտաշխատողը: Այդպես խնդիրը բաժանվում է ենթախնդիրների ու լուծելու հրահանգ տրվում ցանցի մեջ գտնվող տարբեր համակարգիչների:

Տվյալների վերլուծությունը` գիտական նոր ուղղություն Հայաստանում

Հայաստանում ոչ միայն համակարգչային մոդելավորման զարգացման, այլև ինֆորմացիայի պահպանման հուսալի ռեսուրսներ են ուզում ստեղծել: Նոր տեխնոլոգիաները, ինչպես օրինակ` ամպային տեխնոլոգիան, տվյալների ու գաղտնի տեղեկությունների պահպանման համար վստահելի ռեսուրս պետք է դառնա ու լայնորեն օգտագործվի բոլոր գերատեսչություններում ու խոշոր ընկերություններում: Որ շուտով դրա կարևորությունը կզգացվի, Հրաչյա Ասցատրյանը չի կասկածում. «Ուզում ենք այդ ռեսուրսների հիման վրա ստեղծել մեր պլատֆորմը, մեր տեխնոլոգիաները, քանի որ, վաղ թե ուշ, դրա անհրաժեշտությունը կլինի: Այսօր տարբեր երկրներ արգելում են տեղում ստեղծված տվյալները պահել երկրից դուրս գտնվող ռեսուրսում` այլ երկրներում տեղակայված սերվերների վրա, և շատ հնարավոր է` մեզ մոտ էլ շուտով արգելվի: Ուրեմն ինչո՞ւ չունենանք մեր սեփականը` առավելևս, որ տվյալների փոխանցումն ավելի թանկ արժե, քան դրանք գեներացնելը»:

Սեփական պլատֆորմը ստեղծելու համար «Էրասմուս» ծրագրի շրջանակում համապատասխան մասնագետներ կպատրաստվեն Ֆրանսիայում, ովքեր կփորձեն մոդելներ մշակել հոսանքի ծախսի նվազեցման, կլիմայական փոփոխության գնահատման և այլ խնդիրների լուծման համար:

Իսկ մինչ այդ, Հայաստանում կփորձեն զարգացնել մեկ այլ ուղղություն` տվյալների վերլուծությունը` Date analytics-ը, որն ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ աշխարհում գիտական նոր ուղղություն է, իսկ էությունը տվյալների բազայից անհրաժեշտ ինֆորմացիան քաղելն է:

Լիլիթ ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Լրահոս
Արցախում ռազմավարական գրեթե բոլոր ուղղություններով արձանագրվել է առաջընթաց. Բակո Սահակյան Սերժ Սարգսյանը բնակվելու է կառավարական ամառանոցում վարչապետին հատկացված առանձնատանը Կառավարության առաջին նիստն անցել է առանց մեծ բանավեճերի Բելառուսի վարչապետն ընդունել է ԱՊՀ երկրների պետական գործակալությունների ներկայացուցիչներին Հայաստանի Նախագահը Չինաստանի դեսպանի հետ քննարկել է տարբեր բնագավառներում գործակցության ընդլայնման հարցեր Համոզված ենք՝ Հայաստանում իրադրությունը կկարգավորվի ժողովրդավարական ճանապարհով ԿԳՆ-ն հերքում է աշխատակիցների համար որոշ կայքերի արգելափակված լինելու լուրերը Շիրակի ոստիկանությունը հերքում է Գյումրիում ցուցարարների կողմը ոստիկանների անցնելու լուրը ՌԱԿ-ը կոչ է անում չանտեսել երիտասարդության ընդվզումն ու բողոքը Հայաստանը պատրաստ է առաջ մղել ԵՄ հետ քաղաքական երկխոսությունը. Արմեն Սարգսյանն ընդունել է Պյոտր Սվիտալսկուն Կառավարությունը փոփոխում է նիստերի անցկացման ժամը Արմեն Սարգսյանը հայտարարությամբ ողջունել է ՀՀ նախագահի հովանու ներքո քաղաքական խորհրդակցությունների հարթակ ստեղծելու ՀՅԴ առաջարկությունը Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորած երթի մասնակիցները ՀՀ կառավարության շենքի մոտ են Սերժ Սարգսյանը հրաժարվել է կառավարության որոշմամբ իրեն հատկացված առանձնատան սեփականության իրավունքից Ներքաղաքական Հայաստան Ծայրահեղ իսլամը վտանգ է Կովկասի համար Երևանի հավաքներում տուժած 5 քաղաքացի հիվանդանոցներում է. նրանցից մեկի վիճակը միջին ծանրության է Առճակատման տանող դիմակայությունը փակուղի է. ՀՅԴ ԳՄ-ն հայտարարություն է տարածել բողոքի զանգվածային ակցիաների վերաբերյալ Զանգվածային անկարգություններին մասնակցելու կասկածանքով ձերբակալվել է 3 անձ. նրանց մասնակցությամբ զննվել են տեսագրությունները Սերժ Սարգսյանի գլխավորությամբ մեկնարկել է կառավարության նիստը Դողու Փերինչեքը Թուրքիայում վաղաժամ ընտրությունների նշանակումը համարում է իշխանությունների վախի արդյունք ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի տեղակալը Հայաստանն օրինակելի է անվանել մորից երեխային ՄԻԱՎ-ի փոխանցման վերացման հարցում Շարմազանովը բարձր է գնահատել Լատվիայի խորհրդարանի կողմից ՀՀ-ԵՄ համաձայնագրի վավերացումը Գարեգին Բ կաթողիկոսը ուղերձ է հղել՝ պահպանել ողջախոհությունը և հայրենասիրության մեջ օրինահարգությունը Ադրբեջանի ղեկավարության կողմից հիվանդագին երևակայությամբ նենգափոխվում է ամեն ինչ. Շավարշ Քոչարյան Դատախազությունը պարզաբանում է՝ Վարդգես Հայրապետյանի ավտոմեքենան ոչ թե առևանգվել էր, այլ տեղափոխվել տուգանային հրապարակ Ոստիկանությունը հորդորում է քաղաքացիներին ձեռնպահ մնալ անհարիր արարքներից Երևանում ապրիլի 19-ի հավաքի և երթի համար քաղաքապետարան իրազեկում չի ներկայացվել Փաստաբանների պալատն անվճար իրավաբանական օգնություն է ցուցաբերում ոստիկանության բաժին տարված անչափահասներին Գագիկ Հարությունյանը հանդիպել է դատավորների ընդհանուր ժողովի հանձնաժողովների անդամների հետ ՄԻԵԴ-ն Ադրբեջանի վերաբերյալ նոր վճիռներ է հրապարակել ՀՀ նախագահի հրամանագրերով երեք նախարարներ են նշանակվել ՄԻՊ ներկայացուցիչները շարունակում են աշխատանքը Ոստիկանության բաժիններում Հենրիխ Մխիթարյանը սկսել է մարզվել Արտասահմանյան լրատվամիջոցները Հայաստանում տեղի ունեցող իրադարձությունները լուսաբանելիս չեզոքություն են պահպանում Ժամը 13:30-ի դրությամբ` ոստիկանության տարբեր ստորաբաժանումներ բերման է ենթարկվել 100 քաղաքացի Ոստիկանները վարչական ներգործության միջոցներ կկիրառեն իրավախախտում կատարած անձանց նկատմամբ Ձերբակալվել է Մաշտոց-Թումանյան խաչմերուկում զանգվածային անկարգությունների անմիջական երկու մասնակից ՀՀ վարչապետը նոր մամուլի քարտուղար ունի Սերժ Սարգսյանը ՀՀ վարչապետի օգնականների է նշանակել
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan