AM | RU
USD
EUR
RUB

Երազանքի հետևից գնացող բժիշկ-մանրէաբանը

 

ՀՀ ԳԱԱ «Հայկենսատեխնոլոգիա» գիտաարտադրական կենտրոնի ավագ գիտաշխատող Անի Պալոյանը կենսաբան դառնալու մասին չէ, որ երազում էր։ Անին ԵՊՀ կենսաբանության ֆակուլտետում հայտնվեց բժիշկ դառնալու դժվար իրականանալի երազանքից հրաժարվելուց հետո միայն։ Բայց նրա դեպքում վաղուց փայփայված երազանքը ոչ թե անհետ կորավ, այլ փոխակերպվեց մեկ այլ երազանքի. «Դիպլոմային աշխատանքիս ընթացքում ծանոթացա «Հայկենսատեխնոլոգիա» գիտաարտադրական կենտրոնի սպիտակուցային տեխնոլոգիաների լաբորատորիայի ներկայիս ղեկավար Արթուր Համբարձումյանի հետ։ Նրա մարդ տեսակը շատ հավանելով՝ ցանկացա ես էլ իր պես գիտնական դառնալ»։ Երազանքը դարձավ նպատակ ու հենց այստեղ՝ կենտրոնում էլ, 2008 թվականից Անին սկսեց իր գիտական գործունեությունը։

Սպիտակուցային տեխնոլոգիաների լաբորատորիայում արդեն ութ տարի է՝ երիտասարդ գիտաշխատողը զբաղվում է դեղագործության և սննդի արդյունաբերության մեջ պահանջված ֆերմենտների ստացմամբ։ Մանրէների «բանկը»՝ ՀՀ ԳԱԱ Միկրոբիոլոգիայի և մանրէների ավանդադրման կենտրոնն, ինչ խոսք, լաբորատորիայի համար մանրէների շտամի հիմնական մատակարարն է հանդիսանում. Անին ու գործընկերները ֆերմենտների շտամ արտադրիչների ստացման համար կենտրոնում դեպոնացված շտամներն են օգտագործում։ «Փորձում ենք գենային ինժեներիայի ճանապարհով ֆերմենտների ռեկոմբինանտ շտամ-արտադրիչներ ստանալ։ Գիտպետկոմի կողմից վերջերս ստացած դրամաշնորհով արդեն ալֆա ամինազի ստացման աշխատանքն եմ ղեկավարում։ Դա շատ կարևոր ձեռբերում է, քանի որ ալֆա ամինազը ստանալուց հետո կկարողանանք օսլայից գլյուկոզային և ֆրուկտոզային սիրոպ, ինչպես նաև սպիրտ ստանալ։

Հացաբուլկեղենի, մաքրող միջոցների արտադրության մեջ լայնորեն օգտագործվող այդ ֆերմենտը մեր երկիրը ներկրում է, մինչդեռ եթե տեղում կարողանանք դա արտադրել, ներքին պահանջարկը լիովին կբավարարենք, որն էլ հենց մեր հեռահար նպատակն է»,-ասում է կենսաբանական գիտությունների թեկնածու Անի Պալոյանը։ Բայց այստեղ մի մեծ բաց է նկատում մեր զրուցակիցը՝ արտադրության հետ կապող օղակի բացակայությունը։ Արտասահմանյան տարբեր գիտական կենտրոններում աշխատած գիտնականը ոչ մի տեղ չի հանդիպել, որ գիտական արդյունքն առևտրայնացնելու մասին գիտնականը մտածի։ Երիտասարդ գիտաշխատողը հիշեցնում է՝ գիտնականը պետք է զբաղվի միայն գիտությամբ, և ցավով հավելում՝ Հայաստանում դա, ուղղակի, անհնար է. «Մեր երկրում գիտությունից բացի գիտնականը մի շարք կողմնակի աշխատանքներ էլ է կատարում, որոնք, ահագին ժամանակ խլելով նրանից, թույլ չեն տալիս ամբողջովին նվիրվել գիտությանը։ Աշխատանքային պայմաններն էլ ենք մենք ստեղծում, նյութերի ձեռբերման համար տենդերների հետ կապված որոշ հարցերով էլ ենք մենք զբաղվում, դրամաշնորհների համար էլ ենք պայքարում և այլն, և այլն»։

Որ դրամաշնորհ շահելու համար հաճախ տքնաջան աշխատել է պետք, Անին շատ լավ գիտի, բայց դրանից չի խուսափել ո´չ նախկինում, ո´չ էլ հիմա, քանի որ վաղուց է հասկացել՝ Հայաստանի պայմաններում գիտական նպատակներին հասնելու ամենաիրատեսական ուղին դրամաշնորհն է։ Անգլիայի Սուրիի համալսարանի բակտերիոլոգիայի լաբորատորիայում երկու ամիս տևողությամբ հետազոտական աշխատանքը դարձյալ դրամաշնորհով հնարավոր դարձավ։ «Շահեցի Եվրոպական մանրէաբանական ասոցիացիայի հետազոտական դրամաշնորհը և Անգլիայում երկու ամիս հակաբիոտիկների կայունության առաջացման և տարածման պատճառներն էի հետազոտում։ Ճիշտ է, դա իմ գիտական հիմնական ուղությունից մի փոքր շեղում էր, բայց վաղուց իմ հետաքրքրությունների մեջ է մտնում։ Երբ 2015թ. ընդունվեցի Հերացու անվան պետական բժշկական համալսարանի օրդինատուրա՝ բժշկական մանրէաբանություն մասնագիտությամբ, հաճախ էի լինում Նորքի ինֆեկցիոն հիվանդանոցում ու այնտեղ տեսա, հասկացա, թե ինչքան հակաբիոտիկային կայուն շտամներ ունենք, որոնք համապատասխան հետազոտություններ չեն անցնում։ Շատերը չեն պատկերացնում, թե ինչպես են այդ կայուն շտամները հայտնվում բնության մեջ»,-ասում է բժիշկ -մանրէաբանը։

Ամբողջ աշխարհում հակաբիոտիկների շահագործման դեմ ծավալված պայքարին անտարբեր չմնացած բժիշկ -մանրէաբանը, գիտակցելով, որ հնարավոր է գա մի օր, երբ այս կամ այն մանրէի վրա այլևս ոչ մի հակաբիոտիկ չազդի, որոշեց համատեղել կենսաբանությունն ու բժշկությունը։

Առաջին հերթին հենց բժշկության հանդեպ երբեք չմարած սերն Անիին հասցրեց Սուրիի համալսարան, որտեղ հիվանդներից ու սննդից հակաբիոտիկային կայունություն ունեցող մանրէներ էին անջատում և ուղարկում լաբորատորիա՝ հետազոտելու, որպեսզի պարզեն, թե տարբեր հակաբիոտիկների նկատմամբ դրանք ինչպիսի կայունություն ունեն։ Հետազոտական հիմնական եղանակը գենային մակարդակով էր, որը թույլ էր տալիս հասկանալ, թե որ գենով է պայմանավորված այս կամ այն կայունությունը, և ինչ հաճախականությամբ են տվյալ մանրէները մյուսներին փոխանցում այդ կայունությունը։

Օրերից մի օր նոր համաճարակի զոհ չդառնալու համար Անի Պալոյանը միշտ ու բոլորին նույն խորհուրդն է տալիս՝ առանց բժշկի նշանակման ոչ մի դեպքում հակաբիոտիկ չընդունել։

Լիլիթ ՊՈՂՈՍՅԱՆ

Լրահոս
Հենց հիմա մեր զորքը պետք է տանել, տեղադրել ադրբեջանական զորքի դիմաց Պատերազմի ընթացքում Վ. Մանուկյանը և Դ. Շահնազարյանը հանդես եկան փրկօղակ լուծման առաջարկով. «Այլընտրանքային նախագծեր» Ֆիզուլիում ականի պայթյունից զոհվել է 5 ադրբեջանցի Ու՞մ շնորհակալ լինեն, գերագույն գլխավոր հիստերիկի՞ն, ով աղետ բերեց իրենց գլխին Եվրոպական դատարանն Ադրբեջանից պահանջել է փաստաթղթավորված տեղեկություն հայ գերիների մասին. դրա համար ժամկետներ են սահմանվել Անհետ կորած ու գերի զինծառայողների ծնողների ակցիան Կառավարության դիմաց. ՈՒՂԻՂ Մեր տղերքին կվերադարձնենք, հետո կլուծենք սրանց հարցերը. Ռ. Մխիթարյան (տեսանյութ) Մոտ 1000-1200 հեկտար նռան այգիներ ենք կորցրել, 45-50 հազար հեկտար` հացազգիների դաշտեր. Հրաչ Բերբերյան Ռուսական կործանիչները հարվածել են Լաթաքիայում ջիհադական հենակետերին Այսօր Հայաստանում չկա իշխանություն, որ ի վիճակի է զբաղվել գերիների խնդրով ՀԱՊԿ անդամ երկրների արտգործնախարարները դեկտեմբերի 1-ին կմասնակցեն տեսակոնֆերանսի Մտավորականները ակցիա են անում Շառլ Ազնավուրի հրապարակում. ՈՒՂԻՂ Ֆեյքերի բանակը «քսի» է տրվել նաև մեզ վրա. Զինծառայողի մայր Ուկրաինան զորավարժությունների ժամանակ օգտագործել է արցախյան պատերազմում «աչքի ընկած» թուրքական ԱԹՍ-ները. Военный Обозреватель Պետք չէ սպասել, որ Նիկոլ Փաշինյանը կմոտենա հացադուլ հայտարարած Գեղամ Մանուկյանին. Սաթիկ Սեյրանյան Էլինար Վարդանյան. Ռազմական դրությունը պետք է վերացվի Առաջիկա օրերին ՀՀ տարածքում ջերմաստիճանը կբարձրանա 2-3 աստիճանով Արցախի շարքային քաղաքացու գլխավոր հույսը ռուս զինվորն է. Սենոր Հասրաթյան Խմբագիրներն այցելել են հացադուլ հայտարարած Գեղամ Մանուկյանին. ՈՒՂԻՂ Արմեն Սարգսյանը մասնավոր այցով​ մեկնել է​ Ռուսաստանի Դաշնություն Ժամկետային զինծառայողների ծնողները ակցիա են անում Կառավարության մոտ. ՈՒՂԻՂ Պոմպեոն հայտարարել է, որ ՌԴ-ի ու Չինաստանի դեմ սահմանված պատժամիջոցների պատճառն Իրանին ցուցաբերված աջակցությունն է «Իսրայելցի գործակալները, անկասկած, կանգնած են իրանցի գիտնականի սպանության ետևում». ամերիկացի վերլուծաբան «Փաստ»․ Երկրում անիշխանություն է, իսկ իշխանավորները շարունակում են աթոռներից կառչած մնալ «Հրապարակ». «Ֆեյքերի բանակին» փոխարինել են պետական աշխատողները «Փաստ»․ Իշխանությունները «մոբը» դարձրել են քաղաքական գործիք «Փաստ»․ Իշխանավորները մտահոգ են իրենց «ապագայով» «Հրապարակ». ՊՆ-ում էլ է անիշխանություն «Հրապարակ». Մոտ 25 հազար արցախցի տնազուրկ է դարձել ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Նոյեմբերի 28 Հայաստանում արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների անցկացումն այսօր առավել քան անհրաժեշտ է. Միքայել Համբարձումյան Հայաստանի դատարանները վերահաստատում են Նիկոլ Փաշինյանին ապօրինություններում չաջակցելու վճռականությունը. Իշխան Սաղաթելյան Հասարակության մեջ ձևավորվել է գրեթե 100 տոկոսանոց կոնսենսուս. Արթուր Վանեցյան Պատասխան տվողների առաջին շարքում դատավոր Կարեն Ֆարխոյանն է լինելու Հայ ռազմագերիների նկատմամբ անմարդկային խոշտանգումներն ու վայրագությունները վկայում են Ադրբեջանի վարած հայատյաց քաղաքականության մասին․ The Greek City Times Պուտինը հայտնել է, որ հեռախոսային կապ ունի Փաշինյանի և Ալիևի հետ Նիկոլ Փաշինյանի տխրահռչակ հեռուստաուղերձը ևս մեկ անգամ ի ցույց դրեց նրա թշվառ վիճակն ու ավարտված քաղաքական ապագան. Արթուր Վանեցյան Քննչական կոմիտեն մեղադրանք է առաջադրել Արա Սաղաթելյանին Հավաքների ազատության արգելքն այլևս վերացված է Մարիա Զախարովան խոսել է ղարաբաղյան խնդրի կարգավորման շուրջ Թուրքիայի հետ ՌԴ-ի շփումների մասին
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan