AM | RU
USD
EUR
RUB

Թուրքիայի ֆինանսական համակարգը կործանման եզրին է. ИноСМИ

 

ԵՐԵՎԱՆ, 2 ՆՈՅԵՄԲԵՐԻ, Tert.amԱրևմտյան վերլուծաբանների մեծ մասի կարծիքով՝ Թուրքիային չի հաջողվի խուսափել ֆինանսական անկումից։ Այս մասին գրում է ИноСМИ-ն՝ ընդգծելով, որ վերջին շաբաթվա ընթացքում թուրքական արժույթը ռեկորդային ցածր ցուցանիշ է գրանցել. այժմ մեկ դոլարի նկատմամբ թուրքական լիայի փոխարժեքը հասել է ութի, իսկ նման անկման հետևանքները թուրքական ֆինանսական համակարգի համար կարող են աղետալի լինել։ Ընդամենը երեք ամսվա ընթացքում թուրքական արժույթը 15% անկում է գրանցել, իսկ տարեսկզբից՝ 25%։ Ընդհանուր առմամբ՝ 2008 թվականի ֆինանսական ճգնաժամից առ այսօր լիրան դոլարի համեմատ արժեզրկվել է 85%-ով։ Այս ամենը խթանում է գնաճն ու մեծացնում պետության և բիզնես ոլորտի հարկային ծանրաբեռնվածությունը, քանի որ Թուրքիայի պարտքերն արտահայտվում են դոլարով։

Այս պահի դրությամբ Թուրքիայի արտաքին պարտքը կազմում է 421 միլիարդ դոլար, որից 128 միլիարդը պետք է մարվի այս տարի։ Բացի այդ, երկիրը կախված է էներգակիրների մատակարարումից, որոնց համար, ինչպես նաև ներկրվող գրեթե ամեն ինչի համար վճարումը ևս իրականացվում է դոլարով։

Պարբերականի հաղորդմամբ՝ Թուրքիայի տնտեսության համար բացասական գործոնները հատկապես շատ են ի հայտ եկել նախագահ Էրդողանի աշխարհաքաղաքական հավակնությունների պատճառով։ Այս մասին են վկայում Լեռնային Ղարաբաղում ընթացող պատերազմը, Ֆրանսիայի հետ հարաբերությունների կտրուկ սրումը, Հունաստանի ու Կիպրոսի հետ առճակատումները, մասնակցությունը սիրական ու լիբիական հակամարտություններին, ինչպես նաև ռուսական С-400 ՀՕՊ համակարգերի գնման հետևանքով ամերիկյան պատժամիջոցների վտանգը։ Նման ռիսկային գործոնները վանում են օտարերկրյա ներդրողներին, որոնք, ըստ Bloomberg գործակալության, այս տարի ազատվել են 13,3 միլիարդ դոլար արժողությամբ թուրքական բաժնետոմսերից ու պարտատոմսերից։

Տնտեսության վրա բացասաբար է անդրադարձել նաև կորոնավիրուսի համավարակը, որը լուրջ հարված է հասցրել կենսական նշանակություն ունեցող զբոսաշրջության ոլորտին՝ գործազուրկ դարձնելով հազարավոր քաղաքացիների։ Covid-19 համավարակի պայմաններում Անկարայի տնտեսական ռազմավարությունը գործարարներին ու տնային տնտեսուհիներին հասանելի վարկերի տրամադրումն էր, ինչը սարսափելի մեծ բեռ է դարձել երկրի ֆինանսական համակարգի համար։ Բացի այդ, Էրդողանն արգելել է աշխատանքից հեռացնել աշխատակիցներին՝ ստիպելով ընկերություններին վճարել հարկադրված արձակուրդների համար։ Սա թույլ է տվել արհեստական կերպով պահպանել գործազրկության մակարդակը 13%-ի սահմաններում, սակայն միևնույն ժամանակ երկրում գրանցվել է արտահանման կտրուկ անկում։ Այս գործընթացն սկսվել է դեռ մինչ համաճարակը, սակայն համավարակի պայմաններում այն էլ ավելի է արագացել, ինչի հետևանքով տավա առաջին կեսից հետո անկումը կազմել է 26%։

Այժմ եվրոպական դիտորդները փորձում են կանխատեսել, թե որքան դեռ կգոյատևի թուրքական տնտեսությունը Սիրիայում, Լիբիայում, Իրաքում ու Լեռնային Ղարաբաղում Էրդողանի վարած արտաքին քաղաքականության պայմաններում։ Միջազգային հանրությունը քննադատում է Թուրքիայի ագրեսիվ քաղաքականությունը, որն արդեն իսկ փչացրել է հարաբերություններն ԱՄՆ-ի, ԵՄ-ի և Ռուսաստանի հետ։ Ավելին՝ ԵՄ-ն սպառնում է պատժամիջոցներ կիրառել Թուրքիայի դեմ Հունաստանի և Կիպրոսի հետ առճակատումների ֆոնին, մինչդեռ Վաշինգտոնի հետ հարաբերությունները նույնպես լրջորեն վատթարացել են С-400 ՀՕՊ համակարգերի գնման հետևանքով։ Այժմ ամերիկացի սենատորները հորդորում են պատժամիջոցներ կիրառել Թուրքիայի դեմ, իսկ նախագահ Դոնալդ Թրմափը հրաժարվում է Թուրքիային նոր F-35 կործանիչներ մատակարարել։ Այս ամենի ֆոնին Անկարայում կան մտավախություններ, որ ԱՄՆ-ը կխստացնի իր դիրքորոշումը նախագահական ընտրություններից հետո։

Փորձագետները Թուրքիայի ֆինանսական ու տնտեսական խնդիրները կապում են նախագահ Էրդողանի անձի հետ, որն ագրեսիվորեն փորձում է վերականգնել ավելի քան հարյուր տարի առաջ փլուզված Օսմանական կայսրության ազդեցության ոլորտը։ Անկարայում Գերմանիայի նախկին դեսպան Մարտի Էրդմանը նման քաղաքականությունն անվանել է «նեոօսմանական»։ Ընդ որում՝ նման պնդումն ապացուցող վկայությունները բավական շատ են՝ սկսած Սիրիայում, Իրաքում ու Լիբիայում տարածվող ռառմական գործողություններից ու Կարմիր ծովում Սուդանի ափերին ծովային ռազմաբազայի ստեղծումից, մինչև Հունաստանի և Կիպրոսի տարածքային ջրերում ակտիվ երկրաբանական հետախուզությունների անցկացումը, Սուրբ Սոֆիայի տաճարի մզկիթի վերածելն ու այժմ ղարաբաղյան հակամարտությունում որպես Ադրբեջանի աջակից ներգրավվածությունը։ Բացի այդ, Էրդողանը շարունակում է շանտաժի ենթարկել Եվրոպային՝ սպառնալով բացել սահմանները Մերձավոր Արևելքի երկրներից հազարավոր փախստականների համար։

Գերմանական բանկերի վերլուծաբանները Թուրքիայի ֆինանսական խնդիրների պատճառները կապում են զուտ քաղաքականության հետ։ Թուրքիայի ֆինանսների նախագահը՝ Բերատ Ալբայրաքը, նախագահ Էրդողանի փեսան է, որը վարում է այն քաղաքականությունը, ինչն իրեն թելադրվում է։ Մինչ 2011 թվականը Թուրքիան բացառապես բարգավաճում էր, սակայն 2011 թվականից հետո Էրդողանը «զոհ է գնացել» իր մեծության մոլորությանն ու սկսել է ակտիվորեն խթանել պանթյուրքիստական ու պանիսլամիստական գաղափարախոսության տարածումը, ինչպես նաև աջակցել Թունիսի ու Եգիպտոսի իսլամիստներին և Սիրիայի ջիհադականներին։ Հատկապես լուրջ փոփոխություններ են նկատվել 2016 թվականի պետական հեղաշրջման փորձից հետո, երբ Էրդողանը դաժանորեն ճնշեց ապստամբությունը՝ վերածելով Թուրքիան խստորեն վերահսկվող ավտոկրատական պետության ու իր վերահսկողության տակ վերցնելով իշխանական բոլոր օրգանները, այդ թվում նաև ֆինանսական ինստիտուտը։ Դեպքերի նման զարգացումը վանում է օտարերկրյա ներդրողներին ու բացասաբար է անդրադառնում Թուրքիայի տնտեսական ու ֆինանսական համակարգերի վրա, ինչի հետևանքով դրանք շարունակում են սրընթաց անկում գրանցել, իսկ գործազրկության մակարդակը միայն աճում է։

Լրահոս
ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ. Ուզում եմ մյուս քվեաթերթիկները ճղեմ, ասում են՝ մի ճղի. քաղաքացին դժգոհ է Մենք հիմա Ալիևի դեմ ենք քվեարկում. Նիկոլը չպետք է լինի ու վերջ»․ Հրանտ Բագրատյան «Սթափվեք, գժուկնե՛ր». Արշավիր Ղարամյանը դիմել է բոլոր ուսադիր կրող զինվորականներին Սերժ Սարգսյանը՝ Ռոբերտ Քոչարյանի հետ համագործակցության մասին Այս ընտրությունը իր որակով շատ նման է 1996-ի սեպտեմբերի 22-ի նախագահական ընտրությանը «Հայաստան» դաշինքի շտաբի ղեկավարը ՀՀ մարդու իրավունքների պաշտպանին բողոք է ներկայացրել «3-րդ համարը դիր ծրարի մեջ»․ ընտրողներից մեկը մյուսին հուշել է ընտրել Փաշինյանին․hetq.am Քոչարյանը մեկնաբանել է հակաքարոզչական թռուցիկների տարածման փաստը «Հայաստան» դաշինքի անդամներին Սյունիքի մարզից բերման են ենթարկում Երևան`իբրև թե բացատրություն տալու. Արամ Վարդևանյան Արդեն մի քանի ընտրատեղամասից ահազանգեր ստացա, որ թիվ 6 քվեաթերթիկը ընդհանուր տրցակի մեջ չեն դնում. Աշոտյան Կրակոցներ՝ Ազատաշեն գյուղի ընտրատեղամասում Գորիսում սպաներն ուղղորդում են զինվորներին քվեարկել Նիկոլ Փաշինյանի օգտին «Հայաստան» դաշինքի՝ Սիսիանի շտաբում և շտաբի ղեկավարների տներում խուզարկություն է ՄԻՊ-ն առավոտից դիտարկում է ընտրական գործընթացը․ հրապարակվել են թեժ գծի հեռախոսահամարները ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Հունիսի 20 Արմեն Չարչյանն ազատ է արձակվել Այսօր Հայաստանում արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ են Պրոֆեսորն ունի առողջական խնդիրներ, և նրա՝ ժամ առաջ ազատության մեջ գտնվելը կենսական խնդիր է Պետք է պատրաստ լինել ցանկացած սցենարի և ցանկացած պլանի. Արշավիր Ղարամյան Իշխող ուժի վարկանիշի անկումը Հանրային ՀԸ-ում հարուցել են անհասկանալի պահվածք. «Գելլափ» Վազգեն Մանուկյանը՝ Չարչյանի ձերբակալության մասին ՀՀ գլխավոր դատախազությունը հայտարարություն է տարածել Խոշոր վթար՝ Գեղարքունիքում Հրահանգ են ստացել քվեաթերթիկները անվավեր դարձնել. ահազանգ Դատարանը քննում է «Իզմիրլյան բժշկական կենտրոն»-ի ղեկավար Արմեն Չարչյանի ձերբակալման դեմ բողոքը․ ՈՒՂԻՂ Հայտնաբերվել և տարհանվել է պատերազմի մասնակից ևս 1 զինծառայողի աճյուն Ադրբեջանը փաստացի ստանում է հետախուզական վիճակագրություն. փորձագետը մանրամասներ է հայտնում Գեներալ- լեյտենանտ Վարյանի կոչը ոստիկաններին Շուրջ 40 հոգով ներխուժել են Հրազդանի մեր գրասենյակ. Արսեն Բաբայան Պեսկովը նշել է Պուտինի ու Ջոնսոնի հանդիպման պայմանը Ուժայինների կողմից բառացիորեն տեռոր է սկսվել «Պատիվ ունեմ» դաշինքի շտաբերի, աջակիցների նկատմամբ. Վանեցյան «Սևան » հոգեկան առողջության կենտրոնի պացիենտներին ՔՊ հավաքին տանելու վերաբերյալ նյութեր են նախապատրաստվում Հանրապետության ողջ տարածքում սպասվում է խիստ բարձր ջերմային ֆոն Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի կոչը Անձնագրային և վիզաների վարչության հայտարարությունը Զոհված զինծառայողների աճյունների որոնումները շարունակվում է Ոստիկանությունը հրապարակել է ՀՀ ընտրողների ռեգիստրում ընդգրկված ընտրողների ընդհանուր թիվը «Սպուտնիկ V»-ով պատվաստվելն անպտղությամբ չի սպառնում. պատվաստանյութի ստեղծող «Իրանի նախագահական ընտրությունների հաղթողի անունն արդեն հայտնի է». Ռոհանի Ռուսաստանում օդանավ է կործանվել. Զոհեր կան. ԼՈՒՍԱՆԿԱՐ
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan