AM | RU
USD
EUR
RUB

Ինչո՞ւ է Արցախի տարածքում մշտադիտարկումն իրականացվում հարվածային ԱԹՍ-ներով․ Տիգրան Աբրահամյան

 

Tert.am–ը ներկայացնում է «Հենակետ» վերլուծական կենտրոն ՀԿ ղեկավար, Արցախի նախագահի անվտանգության հարցերով նախկին խորհրդական Տիգրան Աբրահամյանի հոդվածը, որում նա անդրադառնում է Արցախում հրադադարի ռեժիմը վերահսկելու համար ստեղծված ռուս-թուրքական խաղաղապահ կենտրոնի աշխատանքին։ Հեղինակը նշում է, որ ի տարբերություն ռուսական կողմի, ադրբեջանական կողմը մոնիտորինգն իրականացնում է հարվածային ԱԹՍ-ներով, ինչը, ըստ նրա, բազմաթիվ հարցերի և մտահոգությունների տեղիք է տալիս։ Հոդվածը կարդացեք ստորև։

Նոյեմբերի 10-ի եռակողմ՝ Հայաստանի, Ռուսաստանի և Ադրբեջանի համատեղ հայտարարության 5-րդ դրույթի իրագործման շրջանակներում, հունվարին հանդիսավոր կերպով բացվեց հակամարտության Կողմերի կողմից համաձայնագրերի կատարման վերահսկողության արդյունավետությունը բարձրացնելու նպատակով հրադադարի ռեժիմը վերահսկելու համար ստեղծված ռուս-թուրքական խաղաղապահ կենտրոնը։

Պաշտոնական արարողությունից բացի, այս կենտրոնի աշխատանքների, դրա ընթացքի, արդյունքների մասին մանրամասներ գրեթե չկան։

Պարզ չէ, թե ինչպես է կազմակերպվում Ռուսաստանի և Թուրքիայի համատեղ ծառայությունը, ինչ կարգով, ինչ ռեժիմով։ Ըստ այդմ՝ դժվար է ասել, թե այդ ծառայությունն ինչ հնարավոր խնդիրներ, ռիսկեր է ստեղծում Արցախի և արցախցիների համար։

Որքան հասկանում եմ տեղեկատվական դաշտում առկա սուղ տեղեկատվությունից, ռուսական և թուրքական կողմերն այդ աշխատանքները իրականացնում են առանձին, միգուցե որոշակի տեղեկատվության փոխանակման պայմաններում, սակայն յուրաքանչյուրն ունի իր առանձին մասնագիտական խմբերը, ծառայության իրականացման ռեժիմը և այլն։

Թուրքական որոշ աղբյուրներից միայն պարզ է դառնում, որ այդ կենտրոնի ստեղծման բանակցությունների ժամանակ, թուրքական կողմից, պաշտպանության նախարարության ներկայացուցիչներից բացի ակտիվ ներգրավված են եղել նաև արտաքին հետախուզության ներկայացուցիչները, իսկ նրանց շահագրգռվածությունն արդեն իսկ շատ բան է ասում այդ մոնիթորինգային կենտրոնում և դրա աշխատանքներում Թուրքիայի մասնակցության իրական շարժառիթների մասին։

Դեռ չեմ խոսում այն մասին, որ դա Թուրքիայի համար առիթ էր տարածաշրջանում իր ռազմական ներկայությունը ապահովելու և իր հետագա ռազմաքաղաքական ծրագրերի համար անհրաժեշտ պլատֆորմ ապահովելու տեսանկյունից։

Այս առումով նաև ուշագրավ է, որ ի տարբերություն ռուսական կողմի, որը օդից մշտադիտարկումներն իրականացնում է հետախուզական «Форпост» և «Орлан-10» անօդաչու թռչող սարքերի միջոցով, Թուրքիան ծառայության իր մասն իրականացնում է հարվածային՝ «Bayraktar TB2» սարքերով։

Ճիշտ է՝ թուրքական ԱԹՍ-ն ֆունկցիոնալ առումով նաև հետախուզություն իրականացնելու հնարավորություն ունի, սակայն ամեն դեպքում, խաղաղ բնակավայրերում հարվածային ԱԹՍ-ներով ծառայությունն արդեն իսկ բազմաթիվ հարցերի և մտահոգությունների տեղիք է տալիս։

Ի դեպ, նախնական բանակցություններում խոսք էր գնում ոչ միայն օդից, այլ նաև Արցախի տարածքում մոնիթորինգի իրականացման մասին՝ պարեկային ստորաբաժանումների միջոցով, ինչին, կարծես, ընդդիմանում էր ՌԴ-ն, իսկ թե վերջնական առումով ինչ որոշում է կայացվել՝ չի ընդունվել, հետաձգվել է, թե առկախվել, դեռ հստակ տեղեկատվություն չկա։

Սակայն թուրքական պարեկային մեքենաների՝ հնարավոր ներկայությունը կամ հայտնվելը Արցախի տարածքում, էականորեն կմեծացնի լարվածությունը, եթե նույնիսկ դրանք իրենց տեղաշարժերն իրականացնեն ռուսական կողմի հետ համատեղ։

Չնայած արտաքինից Ադրբեջանն այդ կենտրոնում որևէ իրավասություն չունի, միայն տրամադրել է կենտրոնի տարածքն ու դրա ընդհանուր պահպանությունն է իրականացնում, սակայն Թուրքիայի հետ ռազմական խորը համագործակցության պարագայում ակնհայտ է, որ լիարժեքորեն օգտվում է մշտադիտարկումից ստացվող ողջ տեղեկատվությունից։

Իսկ դա տեղեկատվություն է Արցախի ներսում ցանկացած տեղաշարժերի, այդ թվում՝ զինված ուժերի, ինչպես նաև՝ ուղիղ վերահսկողություն Արցախում գաղտնիության բնույթ կրող ցանկացած օբյեկտի կամ Թուրքիային ու Ադրբեջանին հետաքրքրող անձանց նկատմամբ։

Հրադադարի ռեժիմի պահպանման արդյունավետության տեսանկյունից, ամենակարևոր քայլը՝ արցախա-ադրբեջանական զորքերի շփման գծում ապառազմականացված գոտու ստեղծումը կարող է լինել, սակայն գործընթացները շարժվել են «աջ ձեռքով ձախ ականջը բռնելու» տրամաբանության մեջ։

Իրականում Թուրքիան ու Ադրբեջանը ձգտել և հասել են հրադադարի ռեժիմի վերահսկման այս մոդելին, որովհետև իրականում նրանց նպատակը ոչ թե հնարավոր խախտումները կանխելն է, այլ Արցախի նկատմամբ տոտալ վերահսկողության իրականացումը։

Հայաստանը՝ Ռուսաստանի աջակցությամբ, պետք է հասնի այս կենտրոնի աշխատանքների թափանցիկության ապահովմանը, որպեսզի Թուրքիան չգործի ձեռք բերված պայմանավորվածություններից դուրս և չմեծացնի առանց այդ էլ, հայկական կողմի համար մեծ ռիսկեր պարունակող այս կենտրոնի վտանգավորությունը։

Լրահոս
Սկսում ենք «Մեր պարտքը» շարժումը Ստեփանակերտ տանող ճանապարհ ներխուժելը ահաբեկչության մի ձև է․ ՀՀ ԱԳՆ Պուտինը դեռևս չի ստացել կորոնավիրուսի դեմ երկրորդ պատվաստումը․ Պեսկով Եթե ֆորսմաժոր չլինի, ապա Լևոն Տեր-Պետրոսյանի գլխավորած կուսակցությունը կմասնակցի ընտրություններին. ՀԱԿ Արման Թաթոյանն ու Արա Աբրահամյանը հանդիպել են Ստորագրած հուշագիրը ուժի մեջ է լինելու չորս տարով ՀՀ տարածքում ջերմաստիճանն այսօրվանից զգալի կնվազի Ստեղծված իրավիճակը փոխել է պետք, բայց արդյո՞ք ընտրությունն է այդ ճանապարհը․ Հ․ Մելիք-Շահնազարյան Google–ի քարտեզում ադրբեջանցիները Երևանի կենտրոնում իրենց հերոսների անուններով հասցեներ են ավելացրել Թուրքիայում կրկին ինքնաթիռ է կործանվել Ռուս խաղաղապահները մարդասիրական օգնություն են հասցրել ԼՂ Ասկերանի շրջանի բնակիչներին և բուժկետին. ՌԴ ՊՆ Կրկին իշխանությունը հայտնվեց կոտրած տաշտակի առջև․ Մանե Գևորգյանը պետք է հեռանա. «Ժողովուրդ» ՀԱԿ-ը կմասնակցի՞ ընտրություններին. «Հրապարակ» Արթուր Վանեցյանը, ամենայն հավանականությամբ, կգնա միայնակ. «Հրապարակ» Միքայել Մինասյանի գործով քննիչն առաջիկայում ազատման դիմում է գրելու. «Ժողովուրդ» 100-120 մլն դրամի կորած կամ ոչնչացված գույքի վերաբերյալ քրեական գործ է հարուցվել. «Փաստ» Կեցցե Նիկոլ Փաշինյանը, և յուր քավորը, բնականաբար. «168 ժամ» «Կարմիր բլուր» գերեզմանների մոտ հնչել են կրակոցներ. կան վիրավորներ Ես կռվելու եմ հանուն ապագայի, մարդկանց պետք է տալ հնարավորություն չընտրելու անցյալի ու անցյալի միջև. Միքայել Մինասյան (տեսանյութ) Միքայել Հարությունյանը Մոսկվայից Արթուր Դավթյանին հանցագործության մասին հաղորդում է ուղարկել Միքայել Մինասյանի հարցազրույցը` ուղիղ Կյանքից հեռացավ փաստաբանական պալատի խորհրդի անդամ, հայտնի իրավաբան Սեդրակ Ասատրյանը Ադրբեջանում ավարտվել են ադրբեջանա-թուրքական զինված ուժերի համատեղ զորավարժությունները Գերիների հարազատները բացեցին Շիրակի մարզի բոլոր ճանապարհները Պուտինն ու Էրդողանը քննարկել են Լեռնային Ղարաբաղի հարցը ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ․ Անտերության հոտը Արցախից ևս պետք է վերանա․ Իշխան Սաղաթելյան Դավիթ Բաբայանը չի բացառում, որ ադրբեջանցիները վաճառում են գերեվարված քաղաքացիների օրգանները Սորոսի հիմնադրամի գործադիր տնօրեն Լարիսա Մինասյանը հեռանում է Նիկոլ Փաշինյանի երեխաները «Կասկադի» սրճարանում կյանքն են վայելում. Mediaport «Դոնբասում իրադրությունը մնում է բարդ և սրվելու միտում ունի». Զախարովա Մահացել է Էլիզաբեթ 2-րդի ամուսինը` 99-ամյա արքայազն Ֆիլիպը Կիևը հայտարարել է առանց Պուտինի մասնակցության Զելենսկի-Մակրոն-Մերկել հանդիպման մասին Ադրբեջանից Ադրբեջանի կոդով ցանկ են ուղարկել ինձ, ասել են, որ երեխան իրենց մոտ է. Ծնող Ավելացնելու բան չունենք. Ավինյանի խոսնակը` Մուրադովի հայտարարության մասին Ձեր պաշտոնյաները մոլորեցնում են բնակչությանը․ Ռուստամ Մուրադովը՝ գերիների մասին Սահմանվել են հանրակրթական ուսումնական հաստատություններում 2020-2021 ուստարվա ավարտի ժամկետները Լարված իրավիճակ ՊՆ–ի մոտ․ ՈՒՂԻՂ Պայմանագրային զինծառայության մեջ գտնվելու սահմանային տարիքը կփոփոխվի, կլինեն տարբեր շեմեր ՊՆ-ն հաղորդագրություն է տարածել Անհետ կորած զինծառայողների որոնումներն այսօր արունակվում է Զանգելանի ուղղությամբ
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan