AM | RU
USD
EUR
RUB

Տխուր տարելից

Այս օրը` հունիսի 13-ը, Շահումյանի հայերի համար ողբերգական օր է: Ուղիղ 25 տարի առաջ ադրբեջանական հորդան, նախկին խորհրդային բանակի մնացորդների օժանդակությամբ իրականացրեց «Օղակ» գործողությունը, որի արդյունքում շրջանի հայկական բնակչությունը ամբողջությամբ տեղահանվեց:

Մինչև 1988թ. Շահումյանի շրջանը չէր մտնում ԼՂԻՄ կազմի մեջ: 1988թ. մարտի 17-ին, այն բանից հետո, երբ ԼՂԻՄ ժողովրդական պատգամավորների հերթական նստաշրջանը դիմեց Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդին, Ադրբեջանի ԽՍՀ-ին և ԽՍՀՄ-ին` ինքնավարությունն Ադրբեջանի կազմից հանելու և Հայաստանին հանձնելու հարցը վերանայելու և դրական լուծում տալու խնդրանքով, Շահումյանի շրջանի և Գետաշենի ենթաշրջանի խորհրդային իշխանության մարմինները դրանք ԼՂԻՄ կազմի մեջ մտցնելու մասին միջնորդություն ուղարկեցին:

Այդ ժամանակ շրջկոմի առաջին քարտուղարը Միրզոյանն էր, ում պաշտոնից հեռացրին` այն պատճառով, որ նա, Բաքվի պահանջով, շահումյանիցներին առաջարկել էր ինքնակամ լքել հայրենի երկրամասը` ինչ-որ «ձեռնտու» պայմաններով: Այդ ժամանակ մարդիկ նրան համարեցին դավաճան, չնայած, կարծում եմ, նա այդպիսին չէր, այլ, ուղղակի, իր ձևով էր մտածում և անհանգստանում իր ժողովրդի համար: Բայց շահումյանցիներն անդրդվելի էին և որոշեցին պահպանել Հյարենիքն ու նախնիների գերեզմանները:

Այսօր կան մարդիկ, ովեր կարծում են, որ պետք էր լսել Մարիզոյանին և ընդունել նրա առաջարկը: Կան և այնպիսիք, ովքեր վստահ են, որ պետք չէր բարձրացնել արցախյան հարցը` կարծելով, որ այդ դեպքում մենք չէինք լքի մեր երկրամասը: Չնայած շատերը գիտակցում են, որ Շահումյանի շրջանը կամաց-կամաց, բայց հաստատուն քայլերով ադրբեջանացել էր: 1939թ., երբ կազմավորվեց Շահումյանի շրջանը, մարդահամարի տվյալներով այնտեղ մշտապես ապրում էր 12048 հայ, 1446 ռուս և ւընդամենը` 429 ադրբեջանցի, իսկ 1979թ. ժողովրդագրական պատկերը անճանաչելիորեն փոխվել էր. հայերը կազմում էին 14.623, ադրբեջանցիները` 4150, իսկ ռուսները` 1147:

Մի քանի անգամ փորձ է արվել լուծարելու Շահումյանի շրջանը և այն միացնելու Գետաշենին, որպեսզի հայերը դառնան փոքրամասնություն: Այդ ճակատագրին են արժանացել մի շարք հայկական շրջաններ` Խանլարի, Դաշքեսանի, Շամխորի և այլն: Մեր շրջանի ճակատագիըը կանխորոշված էր Խորհրդային Ադրբեջանում և միայն ԽՍՀՄ-ի փլուզումը հույս տվեց մեր սեփական ուժերով վճռելու մեր ճակատագիրը: Մենք լիովին օգտագործեցինք այդ հնարավորությունը:

Ապարդյո՞ւն էին, արդյոք, մեր հույսերը, իզո՞ւր էին մեր զոհերը: Համոզված եմ, որ ոչ: Եթե շահումյանցիները լքեին իրենց տները` հետևելով դաշքեսանցիների, խանլարցիների և շամխորցիների օրինակին, հավանաբար, Արցախը դժվար կնախապատրաստվեր և կզինվեր, որ հետո փառավոր հաղթանակ տաներ: Չէ՞ որ բոլորին հայտնի է, որ Շահումյանի շրջանի վրա ադրբեջանցիները մեծ ուժեր և միջոցներ են կորցրել: Նրանք առաջին անգամ կիրառել են օդուժ, «Գրադ», տանկեր հենց շահումյանցիների դեմ մարտերում:Անգամ Շահումյանի լքված անտառներում հերոսաբար է կռվել լեգենդար Շահեն Մեղրյանի գլխավորած պարտիզանական ջոկատը:

Շահումյանցիները չպիտի զղջան իրենց ընտրության համար, մենք արժանավայել փորձեցինք պաշտպանել մեր գյուղերն ու տները: Արդեն 25 տարի է անցել, որ կորցրել ենք մեր Հայրենիքը, բայց վերադառնալու հույսը չի լքում մեզ: Նրանք, ովքեր հիշում են հայրական տները, հայրենի գյուղերը, այսօր արդեն մեծահասակներ են, տարիքներն առած մարդիկ:Տարիները գլորվում են, իսկ հույսը մարում, բայց չի լքում մեզ: Ուզում եմ շեշտել, որ օտարության մեջ էլ շահումյանցիները չեն մոռանում իրենց Հայրենիքը, շատերն ակտիվորեն մասնակցում են տարբեր նախագծերի` օգնելով բանակին, վիրավոր զինվորներին և Արցախի հանրապետության վերաբնակիչներին: Բա անում են այնպիսի հովանավորներ, ինչպիսիք են` Կարեն Խաչատուրյանը, Վիտալի Գրիգորյանցը և այլոք: Հիմա շահումյանցիները ցրված են ամբողջ աշխարհով մեկ. նրանց մեծ մասն ապրում է ՌԴ-ում, Ուկրաինայում, որոշներն էլ` ԱՄՆ-ում, բայց շահումյանցիների մի մասն այսօր ապրում է Արցախի հանրապետության Նոր Շահումյանի շրջանում`բնակեցնելով այդ հողը:

Հայաստանի իշխանությունները բանակցություններին գրեթե չեն բարձրացնում Շահումյանի հայերի հարցը, ինչը, ըստ իս, անթույլատրելի սխալ է: Հյուսիսային Արցախի և Ուտիքի լայնարձակ հողատարածքները, որտեղ ոչ վաղ անցյալում հարմարավետ ապրում էին հայերը, Մայր Հայրենիքի մի մասը դառնալու նույնքան իրավունք ունի, որքան որ նույն Արցախը: Հայաստանի իշխանություններն, ուղղակի, պարտավոր են արցախյան հակամարտության խաղաղ ճանապարհով կարգավորմանն ուղղված բանակցություններում ուշադրություն դարձնել այդ խնդրին:

Երբ խոսում են զիջումների մասին, չգիտես ինչու, մոռանում են Շահումյանի, Խանլարի, Դաշքեսանի և Շամխորի մասին, որտեղից հայերը, կազմելով այդ շրջանների գերակշիռ մեծամասնությունը, պատերազմի սկզբում` խորհրդային զորքերի օգոնւթյամբ, արտաքսվել են: Հուսով եմ` Հայաստանի և Արցախի իշխանությունները կլսեն ընդամենը 25 տարի առաջ Մռավի մյուս կողմում ապրող հայերի ձայնը:

Մեզ համար դժվար է ջնջել, առավել դժվար` ոչնչացնել մեր հիշողությունը: Մենք ապրում ենք և կշարունակենք ապրել: Եվ կենդանի է Հայրենիքի մասին մեր հիշողությունը:

Կարեն ԱՂԱԲԵԿՅԱՆ

Լրահոս
ՏՏ ոլորտում համաշխարհային ներդրման համար ՀՀ նախագահի մրցանակի շնորհումը ծառայում է իր հիմնական նպատակին FAST-ը առաջիկա 5 տարում 250 միլիոն դոլարի ներդրում է նախատեսում Հայաստանում Եվրոպան չի պաշտպանի Կատալոնիայի անկախությունը. Եվրախորհրդարանի ղեկավար Քննիչների կողմից ցուցմունք տալուն հարկադրելու և կեղծիքներ կատարելու հաղորդումների հիման վրա հարուցվել է քրգործ Բաքուն էժանագին շահարկումների է գնում. Նալբանդյանն արձագանքել է Մամեդյարովին Արմեն Ամիրյանը Իրանի հետ համագործակցության նոր պայմանավորվածություններ է ձեռք բերել Բակո Սահակյանը Բրյուսելում հանդիպել է ՀԲԸՄ Եվրոպայի գրասենյակի ներկայացուցիչների հետ ԵՄ-ն արժեքավոր օժանդակություն է ցուցաբերում մեր երկրում իրականացվող բարեփոխումներին. Նալբանդյանի ելույթը Բրյուսելում Կառավարությունը շարունակում է աջակցել բարձր առաջադիմություն ունեցող և մարտական գործողություններին մասնակցած ուսանողներին ԼՂ հարցով լսումներ են անցկացվել ԱՄՆ Կոնգրեսում «Հին Երևան» նախագծի շրջանակում կվերականգնվի Աֆրիկյանների տունը Հայաստանի քաղաքացիները կկարողանան հանրաքվե պահանջել Ավստրալիան երկար տարիներ սատարել է ԵԱՀԿ ՄԽ խաղաղ ջանքերին ԼՂ հակամարտության հարցում Հոգեբուժարանում բուժվողին կենսաթոշակ նշանակելու գրավոր դիմումը կարող է ներկայացնել այլ անձ Ընտանիքը դարձել է իրավական-քաղաքական տերմին, իսկ եկեղեցին այդ դաշտում չի տեսնում ընտանիքը. Տ. Բագրատ Սրբազան Առաջիկա հինգ օրերին Հայաստանում սպասվում է արևոտ եղանակ Կատալոնիայի ղեկավարն սպառնացել Է խորհրդարանում քվեարկություն անցկացնել անկախության հարցի շուրջ «ОК Армения». Սանկտ Պետերբուրգում կայացել է Հայաստանի և Ռուսաստանի զբոսաշրջության կապերը խորացնող միջոցառում Մեկ շաբաթում Հայաստանի տարածքում գրանցվել է երեք երկրաշարժ «Թվային Հայաստան» հիմնադրամին հատկացվեց 39 մլն դրամ Տրանսպորտային միջոցների վերահաշվառման թույլտվությունը 1 ամսվա փոխարեն կտրամադրվի 10 օրվա ընթացքում ԱՄՆ-ում հայտարարել են, որ ահաբեկիչները նոր «սեպտեմբերի 11» են պատրաստում Վահան Մարտիրոսյանը տրանսպորտային միջոցներ արտադրող իտալական ընկերության հետ քննարկել է համագործակցության հեռանկարները Ծանրորդ Ժորժ Եղիկյանը փոքր բրոնզե մեդալ է նվաճել Եվրոպայի առաջնությունում Հայաստանն ու Կանադան ակտիվ համագործակցում են Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության շրջանակներում Բոլորիս առաջ է մղում մի նպատակ՝ ունենալ առաջադեմ ազգ․ վարչապետը՝ FAST-ի աշխատաժողովին Բուժաշխատողի գործունեության խոչընդոտումը Հայաստանում քրեականացվում է Ոստիկանությունն առանց դատարանի որոշման հնարավորություն է ստանում մտնել ընտանիք եւ որոշակի գործողություններ իրականացնել Արայիկ Հարությունյանը ներկայացրել է Քաշաթաղում հայրենադարձության և գյուղատնտեսության առաջիկա ծրագրերը Վարչապետը հանձնարարեց տրամաբանական չափով ազատականացնել անտառահատումներն ու իրականացնել կոշտ վերահսկողություն ՄԱԿ-ի ԱԽ-ն երկխոսության է կոչել Իրաքի իշխանություններին ու քրդերին Քիրկուկի դեպքերից հետո Աֆղանստանում առնվազն 40 զինվորական Է զոհվել մահապարտների հարձակման հետեւանքով Հայաստան բերված ժամանակակից ու բարձրակարգ էլեկտրագնացքն աշխատելու է Երևան-Գյումրի ուղղությամբ Նախագահ Սերժ Սարգսյանը ստորագրել է Ազգային ժողովի ընդունած մի շարք օրենքներ ԵՊԲՀ համալսարանական հիվանդանոցը համալրվել է Հայաստանում եւ տարածաշրջանում եզակի գերժամանակակից էխոսրտագրական սարքով ԼՂ գոտում ռազմական գործողությունները բացառելու համար կողմերը պետք է կյանքի կոչեն պայմանավորվածությունները. Քերի Քեվինո ԵՄ-ի գագաթնաժողովը կքննարկի Brexit-ը, ԿԺԴՀ-ի շուրջ իրադրությունը եւ իրանական միջուկային գործարքը «Հրապարակ». Նելլի Դուրյանին զայրացրել է իր ունեցվածքի մասին լրագրողի հարցը «Ժողովուրդ». Փոխոստիկանապետը հերքում է Քննչական կոմիտեի և ոստիկանության միջև հակասությունների մասին լուրերը «Ժամանակ». «Հարավկովկասյան երկաթուղիների» գնումները՝ իրավապահների ուշադրության կենտրոնում
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan