AM | RU
USD
EUR
RUB

Տխուր տարելից

Այս օրը` հունիսի 13-ը, Շահումյանի հայերի համար ողբերգական օր է: Ուղիղ 25 տարի առաջ ադրբեջանական հորդան, նախկին խորհրդային բանակի մնացորդների օժանդակությամբ իրականացրեց «Օղակ» գործողությունը, որի արդյունքում շրջանի հայկական բնակչությունը ամբողջությամբ տեղահանվեց:

Մինչև 1988թ. Շահումյանի շրջանը չէր մտնում ԼՂԻՄ կազմի մեջ: 1988թ. մարտի 17-ին, այն բանից հետո, երբ ԼՂԻՄ ժողովրդական պատգամավորների հերթական նստաշրջանը դիմեց Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդին, Ադրբեջանի ԽՍՀ-ին և ԽՍՀՄ-ին` ինքնավարությունն Ադրբեջանի կազմից հանելու և Հայաստանին հանձնելու հարցը վերանայելու և դրական լուծում տալու խնդրանքով, Շահումյանի շրջանի և Գետաշենի ենթաշրջանի խորհրդային իշխանության մարմինները դրանք ԼՂԻՄ կազմի մեջ մտցնելու մասին միջնորդություն ուղարկեցին:

Այդ ժամանակ շրջկոմի առաջին քարտուղարը Միրզոյանն էր, ում պաշտոնից հեռացրին` այն պատճառով, որ նա, Բաքվի պահանջով, շահումյանիցներին առաջարկել էր ինքնակամ լքել հայրենի երկրամասը` ինչ-որ «ձեռնտու» պայմաններով: Այդ ժամանակ մարդիկ նրան համարեցին դավաճան, չնայած, կարծում եմ, նա այդպիսին չէր, այլ, ուղղակի, իր ձևով էր մտածում և անհանգստանում իր ժողովրդի համար: Բայց շահումյանցիներն անդրդվելի էին և որոշեցին պահպանել Հյարենիքն ու նախնիների գերեզմանները:

Այսօր կան մարդիկ, ովեր կարծում են, որ պետք էր լսել Մարիզոյանին և ընդունել նրա առաջարկը: Կան և այնպիսիք, ովքեր վստահ են, որ պետք չէր բարձրացնել արցախյան հարցը` կարծելով, որ այդ դեպքում մենք չէինք լքի մեր երկրամասը: Չնայած շատերը գիտակցում են, որ Շահումյանի շրջանը կամաց-կամաց, բայց հաստատուն քայլերով ադրբեջանացել էր: 1939թ., երբ կազմավորվեց Շահումյանի շրջանը, մարդահամարի տվյալներով այնտեղ մշտապես ապրում էր 12048 հայ, 1446 ռուս և ւընդամենը` 429 ադրբեջանցի, իսկ 1979թ. ժողովրդագրական պատկերը անճանաչելիորեն փոխվել էր. հայերը կազմում էին 14.623, ադրբեջանցիները` 4150, իսկ ռուսները` 1147:

Մի քանի անգամ փորձ է արվել լուծարելու Շահումյանի շրջանը և այն միացնելու Գետաշենին, որպեսզի հայերը դառնան փոքրամասնություն: Այդ ճակատագրին են արժանացել մի շարք հայկական շրջաններ` Խանլարի, Դաշքեսանի, Շամխորի և այլն: Մեր շրջանի ճակատագիըը կանխորոշված էր Խորհրդային Ադրբեջանում և միայն ԽՍՀՄ-ի փլուզումը հույս տվեց մեր սեփական ուժերով վճռելու մեր ճակատագիրը: Մենք լիովին օգտագործեցինք այդ հնարավորությունը:

Ապարդյո՞ւն էին, արդյոք, մեր հույսերը, իզո՞ւր էին մեր զոհերը: Համոզված եմ, որ ոչ: Եթե շահումյանցիները լքեին իրենց տները` հետևելով դաշքեսանցիների, խանլարցիների և շամխորցիների օրինակին, հավանաբար, Արցախը դժվար կնախապատրաստվեր և կզինվեր, որ հետո փառավոր հաղթանակ տաներ: Չէ՞ որ բոլորին հայտնի է, որ Շահումյանի շրջանի վրա ադրբեջանցիները մեծ ուժեր և միջոցներ են կորցրել: Նրանք առաջին անգամ կիրառել են օդուժ, «Գրադ», տանկեր հենց շահումյանցիների դեմ մարտերում:Անգամ Շահումյանի լքված անտառներում հերոսաբար է կռվել լեգենդար Շահեն Մեղրյանի գլխավորած պարտիզանական ջոկատը:

Շահումյանցիները չպիտի զղջան իրենց ընտրության համար, մենք արժանավայել փորձեցինք պաշտպանել մեր գյուղերն ու տները: Արդեն 25 տարի է անցել, որ կորցրել ենք մեր Հայրենիքը, բայց վերադառնալու հույսը չի լքում մեզ: Նրանք, ովքեր հիշում են հայրական տները, հայրենի գյուղերը, այսօր արդեն մեծահասակներ են, տարիքներն առած մարդիկ:Տարիները գլորվում են, իսկ հույսը մարում, բայց չի լքում մեզ: Ուզում եմ շեշտել, որ օտարության մեջ էլ շահումյանցիները չեն մոռանում իրենց Հայրենիքը, շատերն ակտիվորեն մասնակցում են տարբեր նախագծերի` օգնելով բանակին, վիրավոր զինվորներին և Արցախի հանրապետության վերաբնակիչներին: Բա անում են այնպիսի հովանավորներ, ինչպիսիք են` Կարեն Խաչատուրյանը, Վիտալի Գրիգորյանցը և այլոք: Հիմա շահումյանցիները ցրված են ամբողջ աշխարհով մեկ. նրանց մեծ մասն ապրում է ՌԴ-ում, Ուկրաինայում, որոշներն էլ` ԱՄՆ-ում, բայց շահումյանցիների մի մասն այսօր ապրում է Արցախի հանրապետության Նոր Շահումյանի շրջանում`բնակեցնելով այդ հողը:

Հայաստանի իշխանությունները բանակցություններին գրեթե չեն բարձրացնում Շահումյանի հայերի հարցը, ինչը, ըստ իս, անթույլատրելի սխալ է: Հյուսիսային Արցախի և Ուտիքի լայնարձակ հողատարածքները, որտեղ ոչ վաղ անցյալում հարմարավետ ապրում էին հայերը, Մայր Հայրենիքի մի մասը դառնալու նույնքան իրավունք ունի, որքան որ նույն Արցախը: Հայաստանի իշխանություններն, ուղղակի, պարտավոր են արցախյան հակամարտության խաղաղ ճանապարհով կարգավորմանն ուղղված բանակցություններում ուշադրություն դարձնել այդ խնդրին:

Երբ խոսում են զիջումների մասին, չգիտես ինչու, մոռանում են Շահումյանի, Խանլարի, Դաշքեսանի և Շամխորի մասին, որտեղից հայերը, կազմելով այդ շրջանների գերակշիռ մեծամասնությունը, պատերազմի սկզբում` խորհրդային զորքերի օգոնւթյամբ, արտաքսվել են: Հուսով եմ` Հայաստանի և Արցախի իշխանությունները կլսեն ընդամենը 25 տարի առաջ Մռավի մյուս կողմում ապրող հայերի ձայնը:

Մեզ համար դժվար է ջնջել, առավել դժվար` ոչնչացնել մեր հիշողությունը: Մենք ապրում ենք և կշարունակենք ապրել: Եվ կենդանի է Հայրենիքի մասին մեր հիշողությունը:

Կարեն ԱՂԱԲԵԿՅԱՆ

Լրահոս
Մանչեսթերի ահաբեկչության հեղինակը ռումբ պատրաստելիս օգտվել է Youtube-ից Ինժեներական ոլորտի ֆորում-ցուցահանդեսը Վանաձոր է բերել 200 մասնակցի Տնտեսագետը դրական է գնահատում կառավարության ծրագրում տեղեկատվական տեխնոլոգիաներին ուղղված շեշտադրումները Հայաստանում մեքենաների առևտրի շրջանառությունն ավելացել է 39,9 տոկոսով Ֆրանսիացի լրագրողը մահացել է Մոսուլում վիրավորվելուց հետո Խիստ վերահսկողության տակ պահել ամառային զորակոչի ամբողջ գործընթացը. Վիգեն Սարգսյան Վիգեն Սարգսյանը կարևորել է զորակոչի ընթացքում կոռուպիոն երևույթների բացառումը Հալեպում շուկայի ուղղությամբ կրակահերթի հետևանքով 20 մարդ է վիրավորվել Միասնական քննությունները Հայաստանում անցել են բավականին հարթ և խաղաղ պայմաններում Արժույթի միջազգային հիմնադրամը հաստատել է Հայաստանին 21.6 միլիոն դոլարի վարկի տրամադրումը Ապրիլյան պատերազմի հերոս Արթուր Գեւորգյանը կդառնար 20 տարեկան Երեք մլն զբոսաշրջիկ Հայաստան բերելով կարելի է 1,8 մլրդ դոլարի ՀՆԱ-ի աճ ապահովել. տնտեսագետ Ադրբեջանում ավելի քան 100 տուն ջրի տակ է անցել Տնտեսական ակտիվության հինգ տոկոս աճն այս պահին համարում եմ իրատեսական. տնտեսագետ Պակիստանում ահաբեկչության զոհերի թիվը հասել է 73-ի Անընթեռնելի դարձրած համարանիշներով ավտոմեքենաների վարորդները կտուգանվեն 200 հազար դրամի չափով Մեքքայում ահաբեկչական փորձ է կանխվել Ռուսաստանից Ադրբեջան է հասել զինտեխնիկայի նոր խմբաքանակ Ադրբեջանը հրադադարը խախտել է 400 անգամ և կատարել դիվերսիայի ձախողված փորձ. շաբաթը սահմանագծում ԵՄ-Հայաստան նոր համաձայնագիրը որակապես նոր պայմաններ կստեղծի երկկողմ կապերի համար Վթարից տուժած զինծառայողներից որեւէ մեկի կյանքին վտանգ չի սպառնում Բելգիացի սենատորն Արցախում ծաղիկներ է խոնարհել Ստեփանակերտի հուշահամալիրում Ավտովթարի պատճառով 14 տուժած զինծառայողներից մեկն ստացել է կրծքավանդակի ողերի կոտրվածք, նրան տեղափոխում են Երևան. Կամավոր Խաչատրյան Գեղարքունիքում ՊՆ պետհամարանիշով ավտոմեքենա է կողաշրջվել. 14 զիծառայող է տուժել, որոնցից 7-ի վիճակը ծանր է Հայաստանի և ՄԹ միջև դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման 25-ամյակին նվիրված համերգ Երևանի Ազատության հրապարակում Ռուբեն Գեւորգյանցի հարազատների կոչը. Ծաղկեպսակների գումարը փոխանցել զինծառայողների հիմնադրամին «Փաստ». Պատգամավոր. Գյուղացին կարկուտի պատճառով բերքը կորցնում է, որպես փոխհատուցում փտած սոխի սերմ են տալիս «Առավոտ». Բնապահպանները դժգոհ են Սևանա լճից տարեկան 270 միլիոն խմ ջուր բաց թողնելու կառավարության որոշումից «168 ժամ». Ինչ է անհրաժեշտ առանց վիզայի Եվրոպա մեկնելու համար «Հայկական Ժամանակ». Արցախը հյուրերի պակաս չունի «Հրապարակ» . Եղվարդում Գագիկ Խաչատրյանի և նրա որդիների կողմից կառուցվող եկեղեցին պատրաստ է «Հրապարակ». Տաճատ Վարդապետյանի սիրտը չի կտրվում ԱԺ-ից. նա իր աշխատասենյա­կը դեռ չի հանձնել «Հրապարակ». Մեծ, ճոխ հարսանիք է սպասվում. քավորը Բակո Սահակյանն է ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Հունիսի 24 Քննարկվել է Արթիկում շենքի քարաթափման արդյունքում բնակիչներին որոշակի ֆինանսական աջակցություն հատկացվելու հարցը Մարդու իրավունքների պաշտպանին ներկայացված բողոքի քննարկման արդյունքում զորակոչիկը ստացել է տարկետում ՀՀ առողջապահության նախարարությունը որդեգրել է ֆինանսական միջազգային համակարգի անցնելու քաղաքականություն Մխիթարյանի համար մրցաշրջանի ամենահիշարժան պահը ԵԼ գավաթը նվաճելն է. ֆուտբոլիստը պատասխանել է երկրպագուների հարցերին Հայաստանը մեծապես կարևորում է Ինդոնեզիայի դերը Հարավարևելյան Ասիայում. Նախագահ Սարգսյան ԱՄՆ «Թինքեր» ավիաբազա մուտք գործելու փորձ կատարած հայ վարորդը ձերբակալվել է
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan