AM | RU
USD
EUR
RUB

Տխուր տարելից

Այս օրը` հունիսի 13-ը, Շահումյանի հայերի համար ողբերգական օր է: Ուղիղ 25 տարի առաջ ադրբեջանական հորդան, նախկին խորհրդային բանակի մնացորդների օժանդակությամբ իրականացրեց «Օղակ» գործողությունը, որի արդյունքում շրջանի հայկական բնակչությունը ամբողջությամբ տեղահանվեց:

Մինչև 1988թ. Շահումյանի շրջանը չէր մտնում ԼՂԻՄ կազմի մեջ: 1988թ. մարտի 17-ին, այն բանից հետո, երբ ԼՂԻՄ ժողովրդական պատգամավորների հերթական նստաշրջանը դիմեց Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդին, Ադրբեջանի ԽՍՀ-ին և ԽՍՀՄ-ին` ինքնավարությունն Ադրբեջանի կազմից հանելու և Հայաստանին հանձնելու հարցը վերանայելու և դրական լուծում տալու խնդրանքով, Շահումյանի շրջանի և Գետաշենի ենթաշրջանի խորհրդային իշխանության մարմինները դրանք ԼՂԻՄ կազմի մեջ մտցնելու մասին միջնորդություն ուղարկեցին:

Այդ ժամանակ շրջկոմի առաջին քարտուղարը Միրզոյանն էր, ում պաշտոնից հեռացրին` այն պատճառով, որ նա, Բաքվի պահանջով, շահումյանիցներին առաջարկել էր ինքնակամ լքել հայրենի երկրամասը` ինչ-որ «ձեռնտու» պայմաններով: Այդ ժամանակ մարդիկ նրան համարեցին դավաճան, չնայած, կարծում եմ, նա այդպիսին չէր, այլ, ուղղակի, իր ձևով էր մտածում և անհանգստանում իր ժողովրդի համար: Բայց շահումյանցիներն անդրդվելի էին և որոշեցին պահպանել Հյարենիքն ու նախնիների գերեզմանները:

Այսօր կան մարդիկ, ովեր կարծում են, որ պետք էր լսել Մարիզոյանին և ընդունել նրա առաջարկը: Կան և այնպիսիք, ովքեր վստահ են, որ պետք չէր բարձրացնել արցախյան հարցը` կարծելով, որ այդ դեպքում մենք չէինք լքի մեր երկրամասը: Չնայած շատերը գիտակցում են, որ Շահումյանի շրջանը կամաց-կամաց, բայց հաստատուն քայլերով ադրբեջանացել էր: 1939թ., երբ կազմավորվեց Շահումյանի շրջանը, մարդահամարի տվյալներով այնտեղ մշտապես ապրում էր 12048 հայ, 1446 ռուս և ւընդամենը` 429 ադրբեջանցի, իսկ 1979թ. ժողովրդագրական պատկերը անճանաչելիորեն փոխվել էր. հայերը կազմում էին 14.623, ադրբեջանցիները` 4150, իսկ ռուսները` 1147:

Մի քանի անգամ փորձ է արվել լուծարելու Շահումյանի շրջանը և այն միացնելու Գետաշենին, որպեսզի հայերը դառնան փոքրամասնություն: Այդ ճակատագրին են արժանացել մի շարք հայկական շրջաններ` Խանլարի, Դաշքեսանի, Շամխորի և այլն: Մեր շրջանի ճակատագիըը կանխորոշված էր Խորհրդային Ադրբեջանում և միայն ԽՍՀՄ-ի փլուզումը հույս տվեց մեր սեփական ուժերով վճռելու մեր ճակատագիրը: Մենք լիովին օգտագործեցինք այդ հնարավորությունը:

Ապարդյո՞ւն էին, արդյոք, մեր հույսերը, իզո՞ւր էին մեր զոհերը: Համոզված եմ, որ ոչ: Եթե շահումյանցիները լքեին իրենց տները` հետևելով դաշքեսանցիների, խանլարցիների և շամխորցիների օրինակին, հավանաբար, Արցախը դժվար կնախապատրաստվեր և կզինվեր, որ հետո փառավոր հաղթանակ տաներ: Չէ՞ որ բոլորին հայտնի է, որ Շահումյանի շրջանի վրա ադրբեջանցիները մեծ ուժեր և միջոցներ են կորցրել: Նրանք առաջին անգամ կիրառել են օդուժ, «Գրադ», տանկեր հենց շահումյանցիների դեմ մարտերում:Անգամ Շահումյանի լքված անտառներում հերոսաբար է կռվել լեգենդար Շահեն Մեղրյանի գլխավորած պարտիզանական ջոկատը:

Շահումյանցիները չպիտի զղջան իրենց ընտրության համար, մենք արժանավայել փորձեցինք պաշտպանել մեր գյուղերն ու տները: Արդեն 25 տարի է անցել, որ կորցրել ենք մեր Հայրենիքը, բայց վերադառնալու հույսը չի լքում մեզ: Նրանք, ովքեր հիշում են հայրական տները, հայրենի գյուղերը, այսօր արդեն մեծահասակներ են, տարիքներն առած մարդիկ:Տարիները գլորվում են, իսկ հույսը մարում, բայց չի լքում մեզ: Ուզում եմ շեշտել, որ օտարության մեջ էլ շահումյանցիները չեն մոռանում իրենց Հայրենիքը, շատերն ակտիվորեն մասնակցում են տարբեր նախագծերի` օգնելով բանակին, վիրավոր զինվորներին և Արցախի հանրապետության վերաբնակիչներին: Բա անում են այնպիսի հովանավորներ, ինչպիսիք են` Կարեն Խաչատուրյանը, Վիտալի Գրիգորյանցը և այլոք: Հիմա շահումյանցիները ցրված են ամբողջ աշխարհով մեկ. նրանց մեծ մասն ապրում է ՌԴ-ում, Ուկրաինայում, որոշներն էլ` ԱՄՆ-ում, բայց շահումյանցիների մի մասն այսօր ապրում է Արցախի հանրապետության Նոր Շահումյանի շրջանում`բնակեցնելով այդ հողը:

Հայաստանի իշխանությունները բանակցություններին գրեթե չեն բարձրացնում Շահումյանի հայերի հարցը, ինչը, ըստ իս, անթույլատրելի սխալ է: Հյուսիսային Արցախի և Ուտիքի լայնարձակ հողատարածքները, որտեղ ոչ վաղ անցյալում հարմարավետ ապրում էին հայերը, Մայր Հայրենիքի մի մասը դառնալու նույնքան իրավունք ունի, որքան որ նույն Արցախը: Հայաստանի իշխանություններն, ուղղակի, պարտավոր են արցախյան հակամարտության խաղաղ ճանապարհով կարգավորմանն ուղղված բանակցություններում ուշադրություն դարձնել այդ խնդրին:

Երբ խոսում են զիջումների մասին, չգիտես ինչու, մոռանում են Շահումյանի, Խանլարի, Դաշքեսանի և Շամխորի մասին, որտեղից հայերը, կազմելով այդ շրջանների գերակշիռ մեծամասնությունը, պատերազմի սկզբում` խորհրդային զորքերի օգոնւթյամբ, արտաքսվել են: Հուսով եմ` Հայաստանի և Արցախի իշխանությունները կլսեն ընդամենը 25 տարի առաջ Մռավի մյուս կողմում ապրող հայերի ձայնը:

Մեզ համար դժվար է ջնջել, առավել դժվար` ոչնչացնել մեր հիշողությունը: Մենք ապրում ենք և կշարունակենք ապրել: Եվ կենդանի է Հայրենիքի մասին մեր հիշողությունը:

Կարեն ԱՂԱԲԵԿՅԱՆ

Լրահոս
Լույս` բույսերի համար. հայկական ստարտափը ներդրումների դեպքում գյուղատնտեսությանը զգալի օգուտ կարող է բերել Սեպտեմբերի 1-30-ը կհայտարարվի «Անվտանգ երթևեկության միամսյակ» Խոսրովի արգելոցում հետմարման աշխատանքները շարունակվում են Դատավորն առանձնապես խոշոր չափերով կաշառք է ստացել. դեպքի առթիվ քրեական գործ է հարուցվել Պերճ Զեյթունցյանը թարմ հոսանք էր բերում հայ գրականություն. Էդվարդ Միլիտոնյան Մտավորականները կողմ են Երևանի փողոցներն անվանափոխելու առաջարկին, սակայն կոչ են անում հարցին պոպուլիստական երանգ չհաղորդել Օդի ջերմաստիճանը օգոստոսի 24-ին կնվազի 2-3 աստիճանով Մարսելում վարորդը ավտոմեքենան ուղղել Է ավտոբուսի երկու կանգառների վրա Նախնական տվյալներով հրազենային վիրավորումից մահացած սպան վնասվածքը ստացել է իրեն ամրակցված ինքնաձիգից Քանդակագործը դեմ է խորհրդային գործիչների անունները կրող Երևանի փողոցներն անվանափոխելու «Ելք»-ի առաջարկին «ԱՐԱՐ» ծրագիրը կօգնի Հայաստանի մարզերում զարգացնել հայ մշակույթն ու կանխել մասնագետների արտագաղթը Շիրակացու ճեմարանի և Քուվեյթի վարժարանի միջև համագործակցության հուշագիր է ստորագրվել Դամասկոսում ՀՀ դիվանագետներն անվնաս են. ԱԳՆ ՊՆ-ն մանրամասներ է հաղորդում մահացած զինծառայողի մասին ՀՀ ՊՆ զինծառայող է զոհվել Հայազգի պատգամավոր Գարո Փայլանը կոշտ պատասխան է տվել Անկարայի քաղաքապետին Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելն արձագանքել է Իսպանիայում թուրք մտավորականի ձերբակալման գործին Ապրիլյան պատերազմից հետո բուհերի շրջանավարտներն ավելի շատ են ուզում վերադառնալ սահմանամերձ Բերդավան Մահացել է Պերճ Զեյթունցյանը Կասեցվել է գազավորված ոչ ալկոհոլային ըմպելիքներ արտադրող չորս տնտեսավարողի գործունեությունը Արցախում տնտեսական ակտիվության ցուցանիշն աճել է 15%-ով Մահացել է Տ. Նարեկ եպիսկոպոս Շաքարյանը Նախագահ Սարգսյանը շնորհավորել է ՀՀ վաստակավոր արտիստ Անահիտ Թոփչյանին հոբելյանի առթիվ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսն ընդունել է զոհված զինծառայողների մայրերին Խոսրովի անտառում հետմարման աշխատանքները շարունակվում են ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Օգոստոսի 21 «Մանչեսթեր Յունայթեդ»-ը խոշոր հաշվով հաղթեց «Սուոնսի»-ին. Մխիթարյանը դարձավ գոլային փոխանցումների հեղինակ Արթիկի երկու ավագ դպրոցների միավորման նախագիծը դեռ չի ներկայացվել կառավարություն Հայաստանում կանցկացվի առաջին ամառային միջազգային դպրոցը տեսական ֆիզիկայի բնագավառում Հայաստանում օդի ջերմաստիճանը կբարձրանա 3-4 աստիճանով Արարատի մարզում նախատեսվում է գործարկել ժամանակակից տեխնոլոգիաներով ձկնաբուծարան Երևան-Սևան ավտոճանապարհին վթարի հետևանքով հիվանդանոց է տեղափոխվել 9 մարդ Զավեշտալի է, երբ հայ-թուրքական սահմանը միակողմանի փակած Թուրքիան խոսում է ԵԱՏՄ մաքսային տարածքին միանալու մասին Սուրգուտում տղամարդը դանակով վիրավորել է 8 անցորդի Լոռու մարզում վթարի հետևանքով 2 մարդ զոհվել է. կա 7 վիրավոր Բժշկական տուրիզմի նպատակով Հայաստան այցելողների թիվն աճել է Հակառակորդն այս շաբաթ հրադադարը խախտել է 220 անգամ Ամռան ամիսներին զգուշանալ կողոպուտներից և բնակարանային գողություններից. ոստիկանությունը հորդորում է փակ պահել դռներն ու պատուհանները Արդյունավետ նորամուծությունների արդյունքում Հայաստանում իսպառ կբացառվեն բանկոմատ թալանելու դեպքերը Իսպանիայի ոստիկանությունը որոնում է Բարսելոնայի ահաբեկչության գլխավոր կասկածյալին
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan