Հայաստանը նախատեսում է խստացնել սփյուռքահայերին քաղաքացիություն տրամադրելու կարգը. DW

Հայաստանի Հանրապետությունը կանգնած է քաղաքացիության տրամադրման ընթացակարգերի արմատական վերանայման շեմին։ Արտերկրում բնակվող հայերի համար ՀՀ անձնագիր ստանալու պարզեցված կարգը, որը նախկինում տևում էր ընդամենը մի քանի ամիս, նախատեսվում է փոխարինել պարտադիր նստակեցության ցենզով։ Deutsche Welle-ի (DW) փոխանցմամբ՝ այս նախաձեռնությունը դարձել է լայն հանրային քննարկումների առարկա, որոնց ընթացքում վերլուծվում է պետական ինքնիշխանության ամրապնդման և Սփյուռքի քաղաքական ներգրավվածության նվազման ռիսկերի միջև հավասարակշռությունը։

Օրենսդրական նոր փոփոխությունների համաձայն, որոնք խորհրդարանի հաստատման դեպքում ուժի մեջ կմտնեն 2028 թվականի հունվարի 1-ից, դեպի հայկական անձնագիր տանող ճանապարհը զգալիորեն կերկարի։ Եթե նախկինում արտերկրի հայերը կարող էին հավակնել պարզեցված ընթացակարգի՝ գրեթե առանց երկիր այցելելու, պահանջվելու է Հայաստանում օրինական բնակվել առնվազն երկու տարի և երկրի տարածքում փաստացի գտնվել ոչ պակաս, քան 366 օր։ Սովորական դիմորդների համար կպահանջվի 5 տարվա օրինական բնակություն։

Քաղաքացիության ինստիտուտի վերանայումը առաջին քայլը չէ այս ուղղությամբ։ Ամիսներ առաջ իշխանություններն արդեն հաստատել էին ընտրական իրավունքների սահմանափակումները՝ խորհրդարանական ընտրություններում և հանրաքվեներում ձայնի իրավունք թողնելով միայն այն քաղաքացիներին, որոնք վերջին երկու տարում առնվազն 366 օր փաստացի բնակվել են Հայաստանում։ Այս քայլը Երևանի ուղղակի պատասխանն էր արտերկրից, առաջին հերթին՝ Ռուսաստանից, ընտրողների կազմակերպված տեղափոխման մասին տեղեկություններին, ինչով փորձ էր արվում կանխել այն անձանց ազդեցությունը ընտրությունների վրա, որոնք չեն բնակվում երկրում։

Կառավարությունում օրենսդրական փոփոխությունները բացատրում են հենց ՀՀ քաղաքացիության հայեցակարգի փոփոխությամբ։ Ներքին գործերի նախարար Արփինե Սարգսյանը DW-ի հետ զրույցում ընդգծել է, որ եկել է տարիներ շարունակ որպես հասարակ ծառայություն արագ տրամադրվող անձնագրի արժեքը վերաիմաստավորելու պահը։ Նրա խոսքով՝ իշխանություններն իրենց հարց են տալիս՝ ցանկանում են ունենալ քանակապես շա՞տ քաղաքացիներ, թե՞ որակյալ քաղաքացիներ։ Նախարարը շեշտել է, որ որակը որոշվում է պետության և քաղաքացու միջև իրական կապով, և եթե անձը ցանկանում է դառնալ ՀՀ քաղաքացի, պետք է ապրի Հայաստանում։

Այս մոտեցումը համահունչ է նաև վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարություններին, որը սեպտեմբերի 11-ի իր ելույթում խոսել էր Սփյուռքի հետ հարաբերությունների հին՝ հայրենասիրական-օգնող մոդելից հրաժարվելու մասին։ Վարչապետը նշել էր «օգնություն տվողի և խնդրողի» բանաձևից դեպի զարգացման ու ներդրումների վրա հիմնված ինստիտուտցիոնալ գործընկերության անցնելու անհրաժեշտությունը՝ որպես հաջողված օրինակներ բերելով Firebird AI, ԹՈՒՄՈ և COAF նախագծերը, և ընդգծելով երկրի տնտեսական ինքնաբավությունը։

Միևնույն ժամանակ, քաղաքագետ Հրանտ Միքայելյանը DW-ի հետ զրույցում հայտնել է, որ անձնագրերի տրամադրման բարդացումը պայմանավորված է ինչպես ներքաղաքական, այնպես էլ արտաքին իրադարձություններով։ Փորձագետի պարզաբանմամբ՝ իշխանությունները նպատակաուղղված փորձում են հեռացնել Սփյուռքին քաղաքական գործընթացներից, քանի որ նրա նկատմամբ անհնար է կիրառել ազդեցության այն նույն լծակները, ինչ երկրի ներսում։ Բացի այդ, նա ուշադրություն է հրավիրել Երևանի բարձր զգայունության վրա հարևան Ադրբեջանի և Թուրքիայի դիրքորոշման նկատմամբ, որոնք, նրա համոզմամբ, շահագրգռված են հայկական աշխարհի պառակտմամբ և միասնության ավանդական մոդելի խզմամբ։

Հետևեք մեզ նաև Telegram-ում