«Պետությունը նախ կառուցվում է մտքի մեջ». Հայր Ռուբենի քարոզը Ոսկետափի Սուրբ Սահակ-Մեսրոպ եկեղեցում

«Որտեղ ձեր գանձն է, այնտեղ է նաև ձեր սիրտը» (Ղուկ․ ԺԲ 34)

«Սիրելի՛ ուխտավոր ժողովուրդ,

Ոսկետափի Սուրբ Սահակ-Մեսրոպ եկեղեցու սիրելի՛ հավատացյալներ,

Այսօր Հայոց Եկեղեցու ամենալուսավոր տոներից մեկն է՝ «Սրբոց թարգմանչացն մերոց Սահակայ եւ Մեսրովբայ», մեր ընտրյալ ժողովրդի մտքի լուսավորիչների, որոնք ոչ միայն գիր են ստեղծում, այլև մի ողջ ժողովրդի հոգի վերածնում, ոչ միայն Սուրբ Գիրքն են թարգմանում, այլև Աստծո խոսքը սերմանում հայ մարդու սրտում։ Եթե Սուրբ Գրիգոր Լուսավորչով հայ ազգը հարում է Քրիստոսին, ապա Սուրբ Սահակն ու Սուրբ Մեսրոպը Քրիստոսին են բերում հայ մարդու տուն, ընտանիք, հոգի ու միտք։

Եթե Լուսավորչի միջոցով Հայաստանը դառնում է քրիստոնյա, ապա Թարգմանիչների միջոցով քրիստոնեությունը հայանում է։ Աստծո խոսքը նման է աղբյուրի. որքան մոտենում ես, այնքան ավելի շատ ես խմում։ Բայց ինչպե՞ս պիտի լսվեր Աստծո ձայնը, եթե այն մայրենի լեզվով դեռ չէր հնչում։ Ահա թե ինչու մեսրոպյան գրերը պարզապես հայերեն տառանշաններ չեն։ Դրանք Աստծո հայահունչ ձայնանիշներն են։

Այսօրվա առաջին ընթերցվածքի մեջ Սողոմոնի Իմաստությունից լսեցինք.

«Եթե մարդ արդարություն է սիրում, ապա նրա վաստակի արդյունքը առաքինությունն է, որովհետև սովորեցնում է գիտություն և խորագիտություն, արդարամտություն և արիություն» (Իմաստ․ Ը 7)։ Այս խոսքերը կարծես նկարագրությունն են Սուրբ Թարգմանիչների առաքելության։ Նրանք գիտակցում են, որ ժողովրդի փրկությունը միայն քաղաքական կամ ռազմական խնդիր չէ։ Ազգը կարող է ունենալ սահմաններ, բանակ, հարստություն, բայց եթե կորցնի իմաստությունը, վաղ թե ուշ կկորցնի նաև մնացած ամեն ինչ։ Դրա համար սկսում են կրթությունից, սկսում են գիտությունից, սկսում են Աստծո խոսքից։ Սուրբ Եղիշե վարդապետը դարեր առաջ հակիրճ ձևակերպում է այս մեծ ճշմարտությունը. «Ամեն չարիք մտնում է մարդու միտքը անկրթությունից»։ Տգիտությունը պարզապես գիտելիքի պակասը չէ։

Այն հոգևոր հիվանդություն է, խավար, որի մեջ մարդը կորցնում է բարու և չարի տարբերակումը, ճշմարտության և կեղծիքի սահմանը, իրական արժեքը խաբուսիկ փայլից զանազանելու կարողությունը։ Սուրբ Թարգմանիչները նախ լծվում են լուսավորության գործին՝ թարգմանելով Սուրբ Գիրքը, որպեսզի հայ մարդը ճանաչի Աստծո իմաստությունը։ Թարգմանում են նաև մարդկության գիտական լավագույն նվաճումները․ «Իմաստությունը լույս է մտքի համար, ինչպես արևը՝ տեսանելի աշխարհի համար»,- ասում է Սուրբ Գրիգոր Տաթևացին։ Հետևաբար, կրթությունն ու գիտությունը, մասնագիտությունից ավելի, Աստծո պատկերը վերագտնելու ճանապարհ են։

Սիրելի՛ բարեպաշտ ժողովուրդ,

Օրվա երկրորդ ընթերցվածքի մեջ Եսայի մարգարեն Աստծո ժողովրդի մասին ասում է. «Տիրոջ քահանաներ պիտի կոչվեք, մեր Աստծո պաշտոնյաներ պիտի անվանվեք» (Ես․ ԿԱ 6)։ Այս մարգարեությունը յուրահատուկ կերպով իրագործվում է մեր ժողովրդի պատմության մեջ։ Սահակ-Մեսրոպյան դպրոցները ազգակերտման և պետականակերտման կենտրոններ են դառնում, որտեղ ձևավորվում է հայը՝ հավատքի, մայրենի լեզվի, սեփական պատմության և ազգային առաքելության իմացությամբ։ Լուսավորության դարբնոցներում բյուրեղանում է հայկական ինքնությունը, ուրվագծվում է հայոց պետության տեսիլքը։ Պատահական չէ, որ Սահակ-Մեսրոպյան աշակերտները ոչ միայն թարգմանիչներ են, այլև պատմիչներ, աստվածաբաններ, մանկավարժներ, մշակույթի կրողներ և ազգային առաջնորդներ։ Կա մի ճշմարտություն, որը հաճախ մոռացվում է մեր օրերում. պետությունը նախ կառուցվում է մտքի մեջ, հետո միայն՝ սահմանների վրա։ Ազգի ապագան նախ ձևավորվում է դպրոցում, ապա միայն՝ քաղաքական կյանքում։ Մաշտոցյան գիրը և հայոց գրի ամրոց-դպրոցը պաշտպանում է այն, ինչ երբեմն սուրը չի կարող պաշտպանել։

Սիրելի՛ հավատացյալներ,

Այսօրվա երրորդ ընթերցվածքի մեջ Պողոս առաքյալը խոսում է Սուրբ Հոգու շնորհների մասին։ «Մեկին իմաստության խոսք է տրված, մյուսին՝ գիտության խոսք… մեկ ուրիշին՝ լեզուների թարգմանություն» (Ա Կորնթ․ ԺԲ 8, 10)։ Հետաքրքիր է, որ աստվածախոս առաքյալը թարգմանությունը դիտում է ոչ թե որպես տեխնիկական հմտություն, այլ որպես հոգևոր շնորհ։ Թարգմանիչը պարզապես բառեր չէ, որ փոխադրում է մի լեզվից մյուսը։ Նա կամուրջ է կառուցում հոգիների միջև, լուսավորում պատմության ուղիները, փոխանցում հավաքական իմաստությունը։

Սահակ Պարթև հայրապետը և Մեսրոպ Մաշտոց վարդապետը Սուրբ Հոգու բացառիկ սպասավորներն են։ Նրանք թարգմանում են Աստծո իմաստությունը՝ Սուրբ Գրքի միջոցով։ Նրանք թարգմանում են նաև մարդկության իմաստությունը՝ գիտությունների միջոցով։ Այս երկուսի միությունից ծնվում է հայ քրիստոնեական քաղաքակրթությունը։ Հայոց Ոսկեդարը Սուրբ Հոգու ներգործության պտուղն է, երբ Աստծո Խոսքը և մարդկային միտքը հանդիպելով՝ մշակույթ են ծնում։ Մեր եկեղեցու հայրերը երբեք չեն հակադրում հավատքն ու գիտությունը։

Ինչպես սովորեցնում է նույն Գրիգոր Տաթևացին, գիտությունը կոչված է մարդուն առաջնորդելու դեպի Աստծո ճանաչողություն։

Սիրելի՛ հավատացյալ քույրեր և եղբայրներ,

Այս ամենը մեզ բերում է այսօրվա Ավետարանին, որտեղ Տեր Հիսուս ասում է.

«Որտեղ ձեր գանձն է, այնտեղ է նաև ձեր սիրտը»։ Սա այն հարցն է, որ այսօր ուղղվում է նաև մեզ։ Ո՞րն է մեր գանձը։ Ի՞նչ արժեքների համար ենք մենք ապրում։ Ի՞նչով ենք սնուցում մեր միտքն ու հոգին։ Ի՞նչ արժեքներով ենք կրթում մեր մանուկներին։ Սուրբ Սահակի և Սուրբ Մեսրոպի պատասխանը հստակ է։ Նրանց գանձը Քրիստոսն է, Աստծո խոսքը, կրթյալ, լուսավորյալ, առաքինի մարդը։ «Երանի՜ այն ծառաներին, որոնց արթուն կգտնի տերը», – նրանց մասին է ավետարանի այս երանությունը։

Նրանք արթուն էին իրենց ժամանակի մարտահրավերների առջև՝ հասկանալով, որ ազգի ճակատագիրը վճռվում է ոչ միայն ռազմի դաշտում, այլ հատկապես դպրոցի մեջ, մատենադարանի մեջ, աղոթքի մեջ, մշակույթի մեջ։ Նրանք սպասեցին Տիրոջը լուսավառ ճրագներով։ Եվ այդ ճրագների լույսը մինչ օրս լուսավորում է մեր ճանապարհը։ Սուրբ Թարգմանիչների տոնը պատասխանատվության կոչ է՝ հավատարիմ մնալու նրանց ժառանգությանը և պահպանելու հատկապես երեք սրբություն՝ մեր հավատքը, մեր լեզուն և մեր կրթությունը՝ որպես երաշխիք ազգի կենսունակության և պետականության հարատևության։
Սիրենք գիրը, գիտությունը, կրթությունը և հատկապես Սուրբ Գիրքը։ Մեր ընտանիքները թող դառնան դպրոցներ, մեր դպրոցները՝ իմաստության օջախներ, մեր եկեղեցիները՝ ճշմարտության լուսատուներ։ Նրանց նման մեր սրտի գանձը դնենք այնտեղ, որտեղ հավիտենական արժեքներն են։ Այդժամ մեր կյանքը կդառնա լուսավառ ճրագ, մեր ազգը՝ օրհնյալ ժողովուրդ, մեր հայրենիքը՝ Աստծո իմաստությամբ լուսավորված տուն։

Սուրբ Թարգմանիչներ Սահակ Պարթև հայրապետի և Մեսրոպ Մաշտոց վարդապետի տոնի և եկեղեցու ուխտի օրվա առթիվ սիրով շնորհավորում եմ Ոսկետափի Սուրբ Սահակ-Մեսրոպ եկեղեցու հավատավոր համայնքին՝ հոգևոր հովիվ Տեր Արտաշեսի գլխավորությամբ։ Սուրբ Թարգմանիչների բարեխոսությամբ թող այս սրբավայրը մշտապես մնա հավատքի, կրթության, լուսավորության և ազգային-հոգևոր ինքնության պահպանման օջախ, որտեղ Աստծո խոսքը շարունակի հնչել և պտղաբերել։ Թող Տերը նորոգի ու զորացնի ձեր համայնքը՝ առատացնելով սերը, միաբանությունը և ծառայության նախանձախնդրությունը։

«Ճանաչել իմաստությունը և խրատը» (Առակ. Ա 2) թող շարունակեն լինել այս եկեղեցու ու նրա զավակների կյանքի ուղեցույցը։

Աստծո առատ օրհնությունն ու շնորհները լինեն ձեր բոլորի հետ․ ամեն»։