Կերգելեն կղզիներում հայտնաբերվել է էշի զռոց հիշեցնող պինգվինների նոր՝ չորրորդ տեսակը․ Euronews

Աշխարհի ծայրին, որտեղ մոլեգնում են փոթորկալից քամիներն ու անողոքաբար իշխում է վայրի բնությունը, հետազոտողները հայտարարել են կենսաբանական խոշոր սենսացիայի մասին։ Հնդկական օվկիանոսի ծայրահեղ հեռավոր Կերգելեն արշիպելագում, որը հայտնի է նաև «Տխրության կղզիներ» անվանմամբ, գիտնականները հայտնաբերել են մինչ այժմ անհայտ կենդանատեսակ՝ հարավարևելյան էշ-պինգվինին։ Euronews-ի փոխանցմամբ՝ թռչուններն իրենց արտասովոր անվանումը ստացել են բնորոշ առանձնահատկության պատճառով․ նրանց բարձր կանչը զարմանալիորեն հիշեցնում է էշի երկարաշունչ զռոց։

Գիտնականների միջազգային խումբը վերլուծել է տասը գաղութներից վերցված 64 կենդանիների գենոմը և ստացել տպավորիչ արդյունքներ։ Ի հեճուկս նախկին ենթադրության, թե խոսքը լոկ ենթատեսակների մասին է, նոր հետազոտությունը ակնհայտորեն ցույց է տալիս, որ գոյություն ունի էշ-պինգվինների գենետիկորեն լիովին ինքնուրույն չորս առանձին տեսակ։

Դոկտոր Կլեմենս Պյուտցը Գերմանիայի ամենահայտնի և երկրում պինգվինների միակ փորձագետն է։ Ծովային կենսաբանը, ով կենսաբանական գիտությունների դոկտոր է, ավելի քան երեսուն տարի ուսումնասիրում է այս փոքրիկ թռչունների կյանքը։ Պինգվինները, որքան էլ տարօրինակ թվա, ամենևին ձկներ չեն, ինչպես շատերն են կարծում, այլ, խիստ ասած, չթռչող ծովային թռչուններ են։

Նրա համար էշ-պինգվինների չորրորդ տեսակի ի հայտ գալը լիովին սպասելի էր․ «Ես ընդհանուր առմամբ սպասում էի սրան․ նախ՝ նախկին ենթատեսակները նկատելիորեն և ակնհայտորեն տարբերվում են արտաքնապես, և երկրորդ՝ արդեն նախկինում կային գիտական աշխատանքներ, որոնցում ստացված տվյալների հիման վրա առաջարկվում էր վերանայել դրանց դասակարգումը»։ Դեռևս վեց տարի առաջ ներկայիս աշխատանքի նույն հեղինակները հրապարակել էին զեկույց, որը փաստացի կանխատեսում էր այսօրվա արդյունքները։

Այնուամենայնիվ, այսօրվա նորությունը ոչ պակաս տպավորիչ է, քան գիտական այս ճեղքման վայրը։ Կենդանիներին հայտնաբերել են հենց Կերգելենում՝ ծայրահեղ մեկուսացված արշիպելագում, որը գտնվում է Հարավային Աֆրիկայի և Ավստրալիայի ափերից շուրջ 4000 կիլոմետր հեռավորության վրա։ Լեգենդար հետազոտող Ջեյմս Կուկն այս ամայի տարածքը, որտեղ այսօր գործում է ընդամենը մեկ գիտական կայան, անվանել է «տխրության կղզիներ»։

ԴՆԹ նոր վերլուծությունները ցույց են տվել, որ չորս պոպուլյացիաներն այնքան ուժեղ են տարբերվում միմյանցից, որ դրանք անհրաժեշտ է ճանաչել որպես առանձին տեսակներ։

Պինգվինների հետազոտող Պյուտցի համար ներկայիս հրապարակումը բազմամյա աշխատանքի արդյունքն էր․ «Տվյալ դեպքում Հնդկախաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանի և Ատլանտյան օվկիանոսի պոպուլյացիաներն արդեն դասվել էին ենթատեսակների շարքին, և արտասովորն հենց այն է, որ Կերգելեն կղզիների էշ-պինգվինը նախկինում առհասարակ նկարագրված չի եղել որպես ենթատեսակ»։

Էշ-պինգվինների դիտարկումն ու վերլուծությունը տարիներ ի վեր գիտնականների համար ծառայում են որպես համապատասխան էկոհամակարգերի վիճակի կարևոր ցուցիչ։ Հենց դրանց էվոլյուցիոն հարմարվողականությունն ու հատուկ դիմացկունությունն են առաջացնում գիտական համայնքի հետաքրքրությունը և կարող են արմատապես փոխել տեսակների պահպանության մոտեցումներն ամբողջ աշխարհում։

Դոկտոր Կլեմենս Պյուտցը պարզաբանում է․ «Եթե ասենք պարզ լեզվով․ քանի դեռ պինգվիններն իրենց լավ են զգում, նրանց բնակության միջավայրի հետ ամեն ինչ կարգին է։ Եվ հակառակը․ եթե պինգվիններն իրենց վատ են զգում, և, օրինակ, նրանց թվաքանակը կրճատվում է, նշանակում է՝ էկոհամակարգում առկա է լուրջ խնդիր։ Որքան լավ ճանաչենք պինգվիններին և հասկանանք նրանց վարքագիծը, այնքան ավելի ճշգրիտ կարող ենք բացահայտել նրանց շրջակայքում եղած խնդիրներն ու, իդեալական տարբերակում, վերացնել դրանք»։

Նրանք, ովքեր ցանկանում են էշ-պինգվիններին տեսնել բավականին մոտիկից և լսել նրանց զվարճալի «էշային» կանչը, կարող են դա անել, օրինակ, Վուպերտալի կենդանաբանական այգում․ այնտեղ բնակվում է էշ-պինգվինների գաղութ, որը կանոնավոր ձևով սերունդ է տալիս, և գարնանը ծնվում են ճուտիկներ։ Կենդանիները բնակվում են ժամանակակից ժայռոտ ցուցադրասրահում, որն ունի ստորջրյա մեծ թունել։ Մեկ այլ տարբերակ է Համբուրգի մերձակայքում գտնվող Հագենբեկի կենդանաբանական այգին։ Այնտեղ էշ-պինգվինները ապրում են «Սառցային ծով» գոտում, որտեղ նրանց, ի թիվս այլնի, կերակրում են ձեռքից։

Դոկտոր Կլեմենս Պյուտցը, ով ծնվել է 1960 թվականին, ծովային կենսաբան է, գիտությունների դոկտոր, որը շուրջ երեսուն տարի զբաղվում է պինգվինների ուսումնասիրությամբ։ 2004 թվականին նրա մասնակցությամբ հիմնադրված Antarctic Research Trust հիմնադրամը Ֆոլկլենդյան կղզիներում ձեռք է բերել մի քանի փոքր, անհպելի կղզյակներ՝ Անտարկտիկայի և սուբանտարկտիկական շրջանների կենդանիների համար բնական միջավայրը պահպանելու նպատակով։

Հետևեք մեզ նաև Telegram-ում