AM | RU
USD
EUR
RUB

«Քենդլ»-ի նորաբաց լաբորատորիայում հնարավոր կլինի արտադրել ջրածնային էներգիան կուտակող կերամիկական մարտկոցներ

 

«Քենդլ» սինքրոտրոնային հետազոտությունների ինստիտուտի կատարելագործված նյութերի և միկրոսարքերի նորաբաց լաբորատորիան դեռ զինվածության փուլում է, բայց գործառութային առաջնահերթություններն արդեն նախանշված են։ Լաբորատորիայի վարիչ, տեխնիկական գիտությունների թեկնածու Նորայր Մարտիրոսյանը համոզված է՝ ընտրված ուղղություններին կավելանան նորերը. «Այստեղ ստանալու ենք ֆերոէլեկտրիկ նյութեր, նանոթաղանթներ, փորձելու ենք ստանալ նաև նանոսարքեր, մի քանի տասնյակ ՄՀց հաճախության տիրույթում աշխատող մագնիսական սարքեր, սինթեզելու ենք այլընտրանքային էներգիա արտադրող սարքերում օգտագործվող նյութեր և այլն։ Ուսումնասիրությունների և վերլուծությունների միջոցով կպարզենք, թե Հայաստանում և, առհասարակ, աշխարհում ինչի պահանջարկ կա, որը մեր լաբորատորիայում կարող ենք ստանալ ու դրանով էլ կառաջնորդվենք»:

Արդեն նախանշված ուղղությունները նույնպես այդ սկզբունքով են ընտրել. վառելիքի հանածո պաշարներից զուրկ Հայաստանում էներգիայի այլընտրանքային աղբյուրների որոնման ռազմավարական նշանակությունը քաջ գիտակցելով՝ որոշվեց առաջնահերթությունների մեջ ներառել ջրածնային էներգիայի ստացման սարքերում կիրառվող նյութերի սինթեզը։ Թե ինչու է շեշտը դրվելու հենց ջրածնային էներգիայի արտադրության սարքերի վրա, Մարտիրոսյանը բացատրում է. «Ի տարբերություն արևի, ջրի կամ քամու էներգիայի, ջրածնից ստացումը հնարավորություն է տալիս կուտակել էներգիան, այսինքն՝ եթե արտադրված էներգիան տվյալ պահին չի օգտագործվում, ապա կարելի է ջրածին արտադրել և կուտակել կերամիկական կամ, այսպես կոչված, պինդ օքիսդային վառելիքային մարտկոցներում»։

Նման մարտկոցների պարզագույն օրինակներ նորաբաց լաբորատորիայում մոտակա ժամանակներս դժվար կարողանան արտադրել, քանի որ դրա համար անհրաժեշտ բոլոր սարքավորումները դեռ չկան, բայց որ ոչ հեռու ապագայում դա իրականություն կդառնա, Նորայր Մարտիրոսյանը չի կասկածում։ Նման վստահություն նա ունի՝ ոչ առանց հիմքի. ինքն անձամբ պինդ օքսիդային վառելիքային մարտկոցների առանձին մասերը՝ էլեկտրոլիտ, կատոդ, անոդ, հաջողությամբ սինթեզել է, որոնք էլ փորձարկվել են Շվեդիայի Չալմերսի տեխնոլոգիական համալսարանում։

Համատեղ ծրագրեր միայն շվեդ գործընկերների հետ չէ, որ անում են։ Կենսաբժշկական նշանակության որոշ տվիչներ նանոէլեկտրոնիկայի առաջատար կենտրոններից մեկում՝ Գերմանիայի Աախենի համալսարանում են վերջնական տեսք ստացել։ Հայաստանում սինթեզված նանոնյութերի հիման վրա տարբեր տվիչներ են հավաքվել։

Նանոթաղանթների սինթեզով ու դրանց ֆիզիկական հատկությունների ուսումնասիրությամբ Նորայր Մարտիրոսյանը զբաղվել սկսել է 2003 թվականից՝ Հայաստանի Ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի միկրոէլեկտրոնիկայի և կենսաբժշկական սարքերի բազային լաբորատորիայում։ Այնտեղ ձեռք բերած փորձն ու արդյունքներն ավագ գիտաշխատողը հաջողությամբ կիրառում է նաև «Քենդլ»-ում։ Երկու լաբորատորիաների հնարավորությունները համատեղելով՝ գիտնականը փորձում է հնարավորինս քիչ միջոցներ ծախսելով՝ լուծել ընթացիկ խնդիրներն ու բարձրացնել աշխատանքի արդյունավետությունը։

«Քենդլ»-ի ներքին պահանջմունքներն, ինչպես վստահեցնում է Նորայր Մարտիրոսյանը, նորաբաց լաբորատորիան «աչքաթող» չի անի։ Այն, ինչ պետք կգա արագացուցչային տեխնիկայի ու նրա զարգացման համար, կփորձեն տեղում արտադրել՝ սկսած նյութերից ու սարքերից, ավարտած սարքավորումներով ու նրանց ծրագրային ապահովմամբ. «Ինչ ի վիճակի ենք մենք մշակել, նախագծել ու արտադրել, կանենք ինքներս։ Եթե մտնեք ցանկացած արագացուցչային ինստիտուտ, կտեսնեք, որ շատ խնդիրներ հենց տեղում են լուծում ստանում։ Դա պայմանավորված է և´ ծախսվող քիչ միջոցներով, և´ խնդիրների յուրահատկությամբ։ Լինում են դեպքեր, երբ անհրաժեշտ եղած սարքը ոչ մի արտադրողի մոտ չի լինում, այդ դեպքում ինքներս ենք մշակում և պատրաստում»,-ասում է Մարտիրոսյանը։

Կատարելագործված նյութերի և միկրոսարքերի լաբորատորիայում նախատեսվում է նաև կերամիկական նյութեր սինթեզել, որոնք հիմք կծառայեն արագացուցչային տեխնիկայում բարձրհաճախության հզոր ալիքների փուլի շեղման և ամպլիտուդի մոդուլացման համար օգտագործվող սարքերի համար։ Այդ նոր սերնդի սարքերը կբարձրացնեն արագացուցչի աշխատանքի արդյունավետությունը։ Դա ավելի լավ պատկերացնելու համար զրուցակիցս արագացուցչի աշխատանքի էությունն ու սկզբունքն է բացատրում. «Արագացուցչի միջոցով ստացված արագացված փունջը կարելի է օգտագործել թե´ որևէ նյութ սինթեզելու, թե´ ստացված սարքի պարամետրերը լավարկելու, թե´ հատկություններն ուսումնասիրելու համար։ Արագացված փնջի դիմաց սովորաբար անդուլյատոր է տեղադրվում, որի միջով անցնող փնջից հնարավոր է լինում կորզել տարբեր ալիքի երկարությամբ լույս։ Վերջինն ունի խիստ յուրահատուկ պարամետրեր, ուստի այն հնարավոր է ստանալ միայն արագացուցչային տեխնիկայով»։

Այսպիսով՝ նյութագիտության, նանոտեխնոլոգիաների, կենսաբժշկության ու հարակից ոլորտների բազմաթիվ խնդիրներ շուտով իրենց լուծումը կստանան «Քենդլ»-ում՝ տարածաշրջանում միակ արագացուցչային կենտրոնում։

Լրահոս
Առողջապահության նախարարն արտակարգ դրության պայմաններում նոր լիազորություններ կստանա Վրաստանը բաց է 18 երկրի համար Նիկոլ Փաշինյանը նոր նշանակում է արել Վրաց Ուղղափառ եկեղեցին կոչ է արել Թուրքիային Սուրբ Սոֆիայի տաճարը մզկիթի չվերածել ԱԺ նախկին պատգամավոր Աբրահամ Մանուկյանն ազատ արձակվեց կալանքից. Վերաքննիչը բեկանեց որոշումը Հրաժեշտ տվեք Ձեր պատրանքներին, եթե նույնիսկ այն ցավոտ է. Արման Սաղաթելյան Արա Բաբլոյանի նկատմամբ քրեական հետապնդումը չի դադարեցվի. դատարանը մերժեց միջնորդությունը. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ Լուրջ արշավ է ընթանում այն արժեքների դեմ, որոնք մարդկանց զանգվածը դարձնում են ազգ. Արման Աբովյան Ըստ Վահե Գրիգորյանի բռնաբարված սահմանադրության պատի՞վն է ուզում պաշտպանել այդ նույն անձը Լուսինե Սահակյան. Ուրեմն Նիկոլ Փաշինյանն էլ պետք է հրավիրվի դատարան Հայագիտական առարկաների ժամերը կրճատելն անթույլատրելի է, մեզ փորձում են շեղել մեր ճանապարհից. Դավիթ Գասպարյան (տեսանյութ) Միացյալ Նահանգներում հաստատվել է COVID-19-ի 58 հազար նոր դեպք Բացահայտվել են փոստային առաքանիներով թմրամիջոցի տեղափոխման փոխկապակցված դեպքեր. հայտնաբերվել է 375 գրամ մարիխուանա Ֆրանսիայի դեսպանատուն. Ֆրանսիացի բժիշկների այցը կազմակերպել է ՀՀ իշխանությունը Հենց Իգիթյանը քաղակական վարքագիծը փոխի, իմացեք՝ Նիկոլ Փաշինյանի գործերը լավ չեն. Հակոբյան ԶԼՄ ղեկավարների պահանջն՝ ուղղված Տիգրան Ավինյանին Բարձրագույն դատական խորհուրդն այսօր բարձրության վրա է. Ռուբեն Մելիքյան ԱՄՆ 4 սենատոր Պենտագոնից պահանջում է Թուրքիայի դեմ պատժամիջոցներ սահմանել ԲԴԽ-ն մերժեց Արդարադատության նախարարի միջնորդությունը (տեսանյութ) Հաղորդագրություն՝ ՄԻԵԴ-ում ՍԴ նախագահի և դատավորների դիմումի վերաբերյալ Շոու բիզնեսի ներկայացուցիչները Կառավարության դիմաց պահանջում եմ աշխատելու թույլտվություն. ՈՒՂԻՂ Իմ տեղեկություններով, Լարիսա Մինասյանն անձամբ է միջամտել ՄԻԵԴ-ից Նիկոլ Փաշինյանին ձեռնտու որոշում ստանալու գործընթացին. Մալյան Աղանդավորների «հերքումն» ու իրական նպատակները Կառավարության նիստը. ՈՒՂԻՂ ԱԺ արտահերթ նիստը. ՈՒՂԻՂ Մանրամասներ՝ կորոնավիրուսից մահացած 14 պացիենտների մասին Հայաստանում հաստատվել է կորոնավիրուսով վարակվելու 526 դեպք «Հրապարակ». Ընդդիմադիր լինելու ԼՀԿ-ի գաղտնիքը «Ժողովուրդ»․ Վարազդատ Կարապետյանը մեկուսացել է խմբակցությունից. որն է պատճառը «Ժողովուրդ»․ ԲՀԿ պատգամավորի գրասենյակը խուզարկել են «Հրապարակ». ԱԺ նախագահը 3 անգամ զավթել է ՀՀ նախագահի իրավասությունները «Փաստ». Գագիկ Հարությունյանը համագործակցո՞ւմ է Վենետիկի հանձնաժողովի հետ «Հրապարակ». Կառավարության նախագիծը վրդովել է «Իմ քայլին». Արարատ Միրզոյանը համոզել է հետ կանգնել «Հրապարակ». Վերաքննիչը կայացրեց «ո՛չ ինձ, ո՛չ քեզ» որոշում. ազդեցության սլաքը կուղղվի առաջին ատյանի կողմ «Փաստ». Տարակարծություններ կառավարման համակարգի շուրջ «Հրապարակ». Գագիկ Ջհանգիրյանի փեսան՝ ՏՄՊՊՀ անդամ. «Իմ քայլից» ով է մասնակցել «գործին» «Փաստ». Փաշինյանին ամեն կերպ համոզում են, որ պետք է հակառուսական թեման թեժ պահել ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Հուլիսի 9 Ողջախոհության նշաններ է ցույց տալիս պարետատունը. Հայկ Մանասյան Վերաքննիչ դատարանը Գագիկ Ծառուկյանին կալանավորելու որոշում չի կայացրել. պաշտպան
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan