AM | RU
USD
EUR
RUB

«Ես գիտեմ, որ էս է իմ հողս, էս է իմ տեղս». զրույց հինգ երեխաների մոր հետ

 

«Էրեխեքիս էլ չէի կրնա պահեմ: Լսել էի, որ էստեղ տեղափոխվողներին վարկ կուտային, ես էլ էրեխեքիս հետ տեղափոխվա», ազատագրված տարածք տեղափոխվելու իր պատմությունն է սկսում արագաշարժ ու աշխույժ տիկին Ջեմման: Նա հինգ երեխաների մայր է, Քարվաճառի շրջանի Հավսաթաղ գյուղում հաստատվել է 2000-ից: Հավսաթաղը Քարվաճառից հեռու է մոտավորապես 25 կմ: «Էն որ կապ չկար, տրանսպորտ չկար, եղել է, որ մե օրվա մեջ հասել եմ Քարվաճառ, առեւտուր եմ էրել ու հետ դարձել, պատմում է տիկին Ջեմման,- մեր գյուղում նորմալ խանութ չկա, մե փոքր բանի համար Զուար կհասնինք»:  Զուարը Հավսաթաղից հեռու է 4 կմ: «Առաջ ոտքով կքելեի, հմի ձի ունիմ, ձիով կերթամ», ասում է գյումրվա արմատներ ունեցող կինն, ով պահպանել է իր բարբառը:
«Ես Արագած եմ ծնվել, մեծցել, բայց իմ պապս Ղազարապատից է: Ղազարապատը գիտե՞ս, հմի ջրի տակ է անցել: Հետո Թալին եմ մարդի գնացել», ժպտուն աչքերով ինձ է նայում տիկին Ջեմման:

Տարիներ առաջ ամուսինը Ռուսաստան է գնացել` աշխատելու եւ չի վերադարձել: Ինքը միայնակ է մնացել հինգ երեխաների հետ: «Ըդոր մասին չեմ ուզե խոսիմ, ըդիք իմ համար ցավ է, իմ անցյալն ինչխոր իմ թշնամին եղնի», ասում է նա, ու ժպտուն աչքերը մի պահ թախծում են:
«Փառք Աստծո, հմի ամեն ինչ լավ է, փառք Աստծո», անընդհատ շնորհակալություն է հայտնում Աստծուն եւ ակամա հիշում է անցած ծանր օրերը: Միայնակ մնալով հինգ մանկահասակ երեխաների հետ` կյանքը Թալինում տիկին Ջեմմայի համար շատ ծանր է դառնում: «Չէի ուզի, որ իմ հարազատս, իմ բարեկամս ինձի օգնեին: Ինչի՞ պիտի օգնեին, ինչի՞ պիտի ես ուրիշին նեղություն տայի», ասում է:

Մի օր էլ լսել է, որ ազատագրված տարածք տեղափոխվողներին վարկ են տրամադրում: Որոշել է գալ. «Հերս, մերս շատ դեմ էին, կըսեին` թե կերթաս, իմացի, որ մենք էլ չկանք քու համար, բայց ես որոշեցի գամ, որ կրնանամ ինձի ու էրեխեքիս պահիմ»: Եւ եկել է: Հավսաթաղ գյուղն էլ հենց հիմնադրել են Թալինի կողմերից եկած սասունցիները:

Ընկեր-բարեկամները մեծ պաշար են դրել նրա հետ: «Ես որ եկա, գյուղացիք մտածել են, թե հինգ էրեխով կուգա, մենք պտի իրան պահինք: Բայց դեռ մի բան էլ ես իրանց կօգնեի, երեք ամսվա ուտելիքով էի եկել», հպարտությամբ նշում է աշխատասեր ու աշխույժ կինը: Երբ վարկ է ստացել, միանգամից ընտանի կենդանիներ է գնել: «Վարկը որ ստացա, տղուս` Հովոյիս հետ, գնացի մի կով ու հորթուկ առա: Հետ գալիս շատ քելելուց էրեխես էլ էր հոգնել, հորթուկն էլ: Ճամփին երկու տղա էին գալիս, հետներն էլ մի բարձած էշ: Որ մոտեցան, ասեցի` էշդ ծախի, առնում եմ: Դե, մոտս փող կար: Զարմացած նայեցին ինձ, հետո շատ ուրխացան: Դե ես էլ ուրխացա, որ ծախեցին: Էշն առա, էրեխուս դրի վրեն, հորթուկին էլ տվի էրեխուս, ու էդպես տուն հասանք»: Գյուղում վատություն անողներ էլ եղել. հորթուկն են գողացել, հետո` էշը:

«Բայց ես չկոտրվա», ասում է տիկին Ջեմման ու ավելացնում, որ հիմա իր կաթնատու կենդանիների թիվն ավելանում է: Բացի տնտեսությունը զարգացնելը տիկին Ջեմման նաեւ միանգամից աշխատանքի է անցել դպրոցում. դասավանդել է Հայ եկեղեցու պատմություն:

«Ես հեչ չեմ ուզե մեկին նեղություն տամ, իմ տղերքն ինձ թեւ ու թիկունք են», թախծոտ ժպիտով ասում է հարգարժան մայրը:

Մի անգամ մի կարճ ժամանակով փորձել են հետ վերադառնալ իրենց նախկին բնակավայր, սակայն ոչինչ չի ստացվել: «Ես գիտեմ, որ էս է իմ հողս, էս է իմ տեղս: Ես ստեղ պտի ապրեմ ու ոչ մի տեղ չպիտի երթամ», համոզված շարունակում է պատմել նա: Այստեղ նա գտել է ապրելու ձեւը. կենդանիներ է պահում, ամռանն անտառից տարբեր խոտաբույսեր է հավաքում ու վաճառում, երեխաները մեծացել են, օգնում են իրեն. ամենադժվար ժամանակն անցել է: «Հմի որ ետ կնայիմ, կզգամ, որ էլ չէի կրնա անցնեմ էս ճանապարհը», հուզված ասում է ու շեշտում, որ անցյալի մասին խոսելն իրեն տհաճ է: «Էրեխեքս ասում են` թե դու ես պապային հիշում, բայց ի՞նչխ մոռնամ, եթե իրանք են ինձ հիշացնում: Մեկի քայլվածքը, մեկի խոսելը, կոպիա իրանց հերն են: Իրանք ինձ չեն թողնի, որ ես իրանց հորը մոռանամ», ասում է ու կրկնում, որ ամուսնու մասին խոսելն իր համար ծանր է: Զգում եմ, որ չի ցանկանում շարունակել ու հարցնում եմ թոռնիկներից: Միանգամից լուսավորվում է ու ցույց է տալիս փոքրիկների լուսանկարները: «էն մեկը հրեշտակ է, սիպտակ, կապույտ աչքերով, շեկ խոպոպիկներով: Մյուսի մազերը կարճ կտրել են, ինչխոր տղա էղնի», ոգեւորված ասում է ու չի մոռանում իր շնորհակալությունը հայտնել Աստծուն: «Փառք Աստծո, Աստված ջան, շատ չհամարես…»:

Չնայած իր ոչ հեշտ կյանքին` կարողացածի չափ օգնում է գյուղացիներին ու հատկապես մեծ սիրով ընդունում է հյուրերին: «Թեկուզ մե բաժակ սառը ջրով, մե կտոր չոր հացով, բայց միշտ տուն կհրավիրեմ, հյուրասիրեմ, որ իմանան, թե հայն ով է», հպարտորեն նշում է ու շարունակում հայրենասիրության թեման.«Քուրս գնացել է Սիբիր է ապրում, մե զանգ էլ չեմ տալիս իրան, նեղացած եմ: Մերս ասում է` դու էլ ես հեռու, բայց ես ասում եմ, որ ես սուրբ հողի վրա եմ, արյունով ազատած հողի վրա եմ», իր պարզ ու անկեղծ փիլիսոփայությամբ հայրենասիրության դաս է տալիս կինը:
«Դե լավ, ես արդեն գնամ, ոտքով լինի, ավտոյով լինի, պիտի հասնեմ գյուղ, ինձի համար տաքսի չկա, իմ տաքսին իմ ոտքս է», մեր զրույցն ամփոփում ու արագ-արագ գնում է` իր պատմությամբ հույսի ու հավատի մի լուսավոր փունջ թողնելով:
Ազատագրված տարածքն այս կնոջն իրոք օգնել է նոր կյանք սկսել, արժանապատիվ կերպով մեծացնել իր երեխաներին ու այժմ երջանիկ լինել նրանց երջանկությամբ ու իր լուսեղեն թոռնիկներով:


Լուսանկարում` տիկին Ջեմմայի թոռնիկներից մեկն է: 

 

Թամարա Գրիգորյան

 

Լրահոս
Դիմադրության շարժման մասնակիցներին ՊՆ եռամսյա զորահավաքներին մասնակցելու ծանուցագրեր են ուղարկվել. «Հրապարակ» Թշնամին մինչև 2025թ. չի կարող կտրել Արցախ-Հայաստան կապը, իսկ դրանից հետո՝ հարցրեք Ալիևին. Մովսես Հակոբյան «Ալրաղացի Լյովիկ» մականունով հայտնի Լևոն Սարգսյանը դատապարտվեց 9 տարվա ազատազրկման Հերոսների ծնողների վրա ձեռք բարձրացնողը Հայաստանում տեղ չունի Արարատում 63-ամյա տղամարդը դանակը ձեռքին, մտել է հիվանդանոց, ասելով, որ պետք է բժշկին սպանի Արցախին կապող միջանցքը փոխվելուց հետո բնակչությունը Բերձորից դուրս կգա․ Բերձորի քաղաքապետ Կաթողիկոսի եղբորորդին կմնա կալանքի տակ Բերձորից պետք է դուրս գանք, բայց Աղավնոյի հետ կապված անելիքներ ունենք. Արայիկ Հարությունյան Դոլարի, եվրոյի և ռուբլու փոխարժեքը՝ հայաստանյան բանկերում Ծեծուջարդ զոհվածների ծնողների ու անցորդի միջև. տեսանյութ 2023 թ․-ի հունվարի 1-ից կունենանք կենսաթոշակների և նվազագույն աշխատավարձի բարձրացում Երգիչ Ռազմիկ Ամյանն իր նոր երգը՝ «Հերոս հայ», նվիրել է հերոս Ալբերտ Հովհաննիսյանի հիշատակին Լարսը բաց է բոլոր տեսակի տրանսպորտային միջոցների համար Ինչպիսի եղանակ է սպասվում Հայաստանում Քաղաքապետարանում այլ «քաղաքապետներ» կան. ով ում «մարդն» է․ «Ժողովուրդ» ՌԴ քաղաքացին փորձել է նետվել Մաշտոցի պողոտայի շենքերից մեկի 9-րդ հարկից Ինչո՞ւ է պաշտոնազրկվել Ապարանի ոստիկանապետը․ «Փաստ» ՔՊ-ում ներթիմային մրցակցությունը սրվել է. կատաղի պայքար է ընթանում․ «Հրապարակ» Երևանի և 4 մարզերի որոշ հասցեներում մի քանի ժամ լույս չի լինի Անհետ կորածներից շատերը գտնվում են փաստացի գերության մեջ. հայտարարություն Աննա Վարդապետյանն ընտրվեց ՀՀ գլխավոր դատախազ Խղճում եմ իրենց, սրանով նեղություն չեն տալիս. Սաղաթելյանը՝ ԱԺ փոխխոսնակի պաշտոնից իրեն զրկելու մասին Կրակոցներ՝ Երևանում. դեպքի վայրում հայտնաբերվել է 9 հատ կրակված պարկուճ 44-օրյա պատերազմից հետո մինչ օրս անհետ կորած են համարվում 53 հոգի, որից 33-ը՝ զինծառայող Առաջարկում եմ պաշտոնյաների մեղքով փչացած գյուղմթերքը թափել է նախարարությունների առջև. Պարսյան Դոլարի, եվրոյի և ռուբլու փոխարժեքը՝ հայաստանյան բանկերում Արցախի ԱԱԾ-ի կողմից պետական դավաճանության 5 նոր դեպք է բացահայտվել․ տեսանյութ Կոմիտասի անվան պանթեոնում կտեղադրվի Ջիվան Գասպարյանի կիսանդրին ՊՆ-ն հերքում է ադրբեջանական դիրքերի ուղղությամբ կրակ բացելու մասին Ադրբեջանի ՊՆ-ի հաղորդագրությունը Ոսկու և արծաթի գները նվազել են Էջմիածին քաղաքում խանութում հրդեհ է բռնկվել Ինչպիսի եղանակ է սպասվում Հայաստանում Ցուցարարին խեղդող ոստիկանի պաշտոնը բարձրացրել են․ «Հրապարակ» Երևանի և 5 մարզերի որոշ հասցեներում մի քանի ժամ լույս չի լինի ՔՊ-ն այսօր որոշել է պաշտոնանկ անել Իշխան Սաղաթելյանին և Վահե Հակոբյանին Դոլարի, եվրոյի և ռուբլու փոխարժեքը՝ հայաստանյան բանկերում «Ես բժիշկ չեմ, որ կարծիք հայտնեմ Ձեր ասածի մասին». Սերժ Սարգսյան Փաշինյանը հայրենիքն արդեն բացահայտ կտոր-կտոր հանձնում է․ արցախցի պատգամավոր Խորհրդարանն ընտրել է Վճռաբեկ դատարանի երեք նոր դատավոր ՀՀ գլխավոր դատախազի պաշտոնում առաջադրվել է Աննա Վարդապետյանի թեկնածությունը
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan