AM | RU
USD
EUR
RUB

«Ես գիտեմ, որ էս է իմ հողս, էս է իմ տեղս». զրույց հինգ երեխաների մոր հետ

 

«Էրեխեքիս էլ չէի կրնա պահեմ: Լսել էի, որ էստեղ տեղափոխվողներին վարկ կուտային, ես էլ էրեխեքիս հետ տեղափոխվա», ազատագրված տարածք տեղափոխվելու իր պատմությունն է սկսում արագաշարժ ու աշխույժ տիկին Ջեմման: Նա հինգ երեխաների մայր է, Քարվաճառի շրջանի Հավսաթաղ գյուղում հաստատվել է 2000-ից: Հավսաթաղը Քարվաճառից հեռու է մոտավորապես 25 կմ: «Էն որ կապ չկար, տրանսպորտ չկար, եղել է, որ մե օրվա մեջ հասել եմ Քարվաճառ, առեւտուր եմ էրել ու հետ դարձել, պատմում է տիկին Ջեմման,- մեր գյուղում նորմալ խանութ չկա, մե փոքր բանի համար Զուար կհասնինք»:  Զուարը Հավսաթաղից հեռու է 4 կմ: «Առաջ ոտքով կքելեի, հմի ձի ունիմ, ձիով կերթամ», ասում է գյումրվա արմատներ ունեցող կինն, ով պահպանել է իր բարբառը:
«Ես Արագած եմ ծնվել, մեծցել, բայց իմ պապս Ղազարապատից է: Ղազարապատը գիտե՞ս, հմի ջրի տակ է անցել: Հետո Թալին եմ մարդի գնացել», ժպտուն աչքերով ինձ է նայում տիկին Ջեմման:

Տարիներ առաջ ամուսինը Ռուսաստան է գնացել` աշխատելու եւ չի վերադարձել: Ինքը միայնակ է մնացել հինգ երեխաների հետ: «Ըդոր մասին չեմ ուզե խոսիմ, ըդիք իմ համար ցավ է, իմ անցյալն ինչխոր իմ թշնամին եղնի», ասում է նա, ու ժպտուն աչքերը մի պահ թախծում են:
«Փառք Աստծո, հմի ամեն ինչ լավ է, փառք Աստծո», անընդհատ շնորհակալություն է հայտնում Աստծուն եւ ակամա հիշում է անցած ծանր օրերը: Միայնակ մնալով հինգ մանկահասակ երեխաների հետ` կյանքը Թալինում տիկին Ջեմմայի համար շատ ծանր է դառնում: «Չէի ուզի, որ իմ հարազատս, իմ բարեկամս ինձի օգնեին: Ինչի՞ պիտի օգնեին, ինչի՞ պիտի ես ուրիշին նեղություն տայի», ասում է:

Մի օր էլ լսել է, որ ազատագրված տարածք տեղափոխվողներին վարկ են տրամադրում: Որոշել է գալ. «Հերս, մերս շատ դեմ էին, կըսեին` թե կերթաս, իմացի, որ մենք էլ չկանք քու համար, բայց ես որոշեցի գամ, որ կրնանամ ինձի ու էրեխեքիս պահիմ»: Եւ եկել է: Հավսաթաղ գյուղն էլ հենց հիմնադրել են Թալինի կողմերից եկած սասունցիները:

Ընկեր-բարեկամները մեծ պաշար են դրել նրա հետ: «Ես որ եկա, գյուղացիք մտածել են, թե հինգ էրեխով կուգա, մենք պտի իրան պահինք: Բայց դեռ մի բան էլ ես իրանց կօգնեի, երեք ամսվա ուտելիքով էի եկել», հպարտությամբ նշում է աշխատասեր ու աշխույժ կինը: Երբ վարկ է ստացել, միանգամից ընտանի կենդանիներ է գնել: «Վարկը որ ստացա, տղուս` Հովոյիս հետ, գնացի մի կով ու հորթուկ առա: Հետ գալիս շատ քելելուց էրեխես էլ էր հոգնել, հորթուկն էլ: Ճամփին երկու տղա էին գալիս, հետներն էլ մի բարձած էշ: Որ մոտեցան, ասեցի` էշդ ծախի, առնում եմ: Դե, մոտս փող կար: Զարմացած նայեցին ինձ, հետո շատ ուրխացան: Դե ես էլ ուրխացա, որ ծախեցին: Էշն առա, էրեխուս դրի վրեն, հորթուկին էլ տվի էրեխուս, ու էդպես տուն հասանք»: Գյուղում վատություն անողներ էլ եղել. հորթուկն են գողացել, հետո` էշը:

«Բայց ես չկոտրվա», ասում է տիկին Ջեմման ու ավելացնում, որ հիմա իր կաթնատու կենդանիների թիվն ավելանում է: Բացի տնտեսությունը զարգացնելը տիկին Ջեմման նաեւ միանգամից աշխատանքի է անցել դպրոցում. դասավանդել է Հայ եկեղեցու պատմություն:

«Ես հեչ չեմ ուզե մեկին նեղություն տամ, իմ տղերքն ինձ թեւ ու թիկունք են», թախծոտ ժպիտով ասում է հարգարժան մայրը:

Մի անգամ մի կարճ ժամանակով փորձել են հետ վերադառնալ իրենց նախկին բնակավայր, սակայն ոչինչ չի ստացվել: «Ես գիտեմ, որ էս է իմ հողս, էս է իմ տեղս: Ես ստեղ պտի ապրեմ ու ոչ մի տեղ չպիտի երթամ», համոզված շարունակում է պատմել նա: Այստեղ նա գտել է ապրելու ձեւը. կենդանիներ է պահում, ամռանն անտառից տարբեր խոտաբույսեր է հավաքում ու վաճառում, երեխաները մեծացել են, օգնում են իրեն. ամենադժվար ժամանակն անցել է: «Հմի որ ետ կնայիմ, կզգամ, որ էլ չէի կրնա անցնեմ էս ճանապարհը», հուզված ասում է ու շեշտում, որ անցյալի մասին խոսելն իրեն տհաճ է: «Էրեխեքս ասում են` թե դու ես պապային հիշում, բայց ի՞նչխ մոռնամ, եթե իրանք են ինձ հիշացնում: Մեկի քայլվածքը, մեկի խոսելը, կոպիա իրանց հերն են: Իրանք ինձ չեն թողնի, որ ես իրանց հորը մոռանամ», ասում է ու կրկնում, որ ամուսնու մասին խոսելն իր համար ծանր է: Զգում եմ, որ չի ցանկանում շարունակել ու հարցնում եմ թոռնիկներից: Միանգամից լուսավորվում է ու ցույց է տալիս փոքրիկների լուսանկարները: «էն մեկը հրեշտակ է, սիպտակ, կապույտ աչքերով, շեկ խոպոպիկներով: Մյուսի մազերը կարճ կտրել են, ինչխոր տղա էղնի», ոգեւորված ասում է ու չի մոռանում իր շնորհակալությունը հայտնել Աստծուն: «Փառք Աստծո, Աստված ջան, շատ չհամարես…»:

Չնայած իր ոչ հեշտ կյանքին` կարողացածի չափ օգնում է գյուղացիներին ու հատկապես մեծ սիրով ընդունում է հյուրերին: «Թեկուզ մե բաժակ սառը ջրով, մե կտոր չոր հացով, բայց միշտ տուն կհրավիրեմ, հյուրասիրեմ, որ իմանան, թե հայն ով է», հպարտորեն նշում է ու շարունակում հայրենասիրության թեման.«Քուրս գնացել է Սիբիր է ապրում, մե զանգ էլ չեմ տալիս իրան, նեղացած եմ: Մերս ասում է` դու էլ ես հեռու, բայց ես ասում եմ, որ ես սուրբ հողի վրա եմ, արյունով ազատած հողի վրա եմ», իր պարզ ու անկեղծ փիլիսոփայությամբ հայրենասիրության դաս է տալիս կինը:
«Դե լավ, ես արդեն գնամ, ոտքով լինի, ավտոյով լինի, պիտի հասնեմ գյուղ, ինձի համար տաքսի չկա, իմ տաքսին իմ ոտքս է», մեր զրույցն ամփոփում ու արագ-արագ գնում է` իր պատմությամբ հույսի ու հավատի մի լուսավոր փունջ թողնելով:
Ազատագրված տարածքն այս կնոջն իրոք օգնել է նոր կյանք սկսել, արժանապատիվ կերպով մեծացնել իր երեխաներին ու այժմ երջանիկ լինել նրանց երջանկությամբ ու իր լուսեղեն թոռնիկներով:


Լուսանկարում` տիկին Ջեմմայի թոռնիկներից մեկն է: 

 

Թամարա Գրիգորյան

 

Լրահոս
Չաուշեսկո պերֆորմանսից ուշաթափվողներն ասելիք չունե՞ն. Նարեկ Մարգարյան Սինդի Քրոուֆորդի դստեր անկեղծ ֆոտոշարքը Հայաստանում կարտոֆիլը թանկացել է 12.2, իսկ թարմ բանջարեղենը՝ 30.1 տոկոսով Մարտի 4-ին էլեկտրաէներգիայի անջատումներ կլինեն Երևանում և մարզերում «Ռուսաստանը պաշտոնապես եկել է ԼՂ հինգ տարի ժամկետով, սակայն կարծում եմ՝ իրականում եկել է ընդմիշտ». Կոնստանտին Զատուլին Մեր ազգին դիմագրաված տագնապների դիմաց մեր պատգամն է` կառչել սկզբունքներին և ոչ թե անձերին. Արամ Ա Ապրիլի 1-ը պետք է օրացույցում նշվի որպես Նիկոլ Փաշինյանի օր՝ որպես ստախոսի. Ռուբեն Հախվերդյան (տեսանյութ) Եթե չկարողանանք ձևավորել էֆեկտիվ իշխանություն, ազնիվ կլինի մեր կանանց ու երեխաներին ՀՀ-ից դուրս հանելը. Հովհաննիսյան «Ինչո՞ւ է Նիկոլը կառչել աթոռից». Արտակ Զաքարյան Մեր ազգին դիմագրաված տագնապների դիմաց մեր պատգամն է` կառչել սկզբունքներին և ոչ թե անձերին. Արամ Ա Պատերազմին պատրաստվելու առաջին քայլը խրամատ փորելն է. ռազմական փորձագետ Ի՞նչ գործ ունի Սթիվ Ջոբսի նկարը ԱԺ-ում Ադրբեջանցիերը Սյունիքում այսօրվանից սկսել են խրամատներ փորել. Գորիսի փոխքաղաքապետն ահազանգում է «Նմանների ձեռքում հայտնված Հայրենիքը փրկելու համար պետք է ապավինել ոչ միայն օրենքին». Սենոր Հասրաթյան Մինչ մեր դիպուկահարները զենքներն ուղղել են դեպի ժողովուրդը, թշնամին ինժեներական աշխատանքներ է սկսել Որոտանում. Գորիսի փոխքաղաքապետ Մեր շուշեցի երեխաներն արդեն նոր տուն ունեն Ստեփանակերտում. Ռաֆայել Հովհաննիսյան (լուսանկարներ) Գարեգին Բ. Ադրբեջանը ջանում է ջնջել հայկական հետքն Արցախում Վաղը կհանդիպեն Նիկոլ Փաշինյանը և Էդմոն Մարուքյանը Բանակից հետո հերթը ոստիկանությանն է․ Վազգեն Մանուկյան Քննաչական կոմիտեն հայտարարություն է տարածել Վազգեն Մանուկյանին՝ որպես մեղադրյալ ներգրավելու մասին Արցախի արտաքին քաղաքական օրակարգը խաղաղությունն է. Արցախի նախագահ Վազգեն Մանուկյանին վաղը կանչել են ՀՔԾ՝ մեղադրանք առաջադրելու նպատակով. հայտարարություն Նախագահը ՍԴ չուղարկեց ԳՇ պետին ազատելու փաստաթուղթը Սերժ Սարգսյանն անձամբ է պարգևատրել շախմատի առաջնության հաղթողներին (լուսանկարներ) Վազգեն Մանուկյանի դեմ քրեական գործ է հարուցվել ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ. Տղայա, թող իմ նման հրաժարական տա, դնի, ընտրվի. Ուրցաձորի գյուղապետ Աշոտյան. Կարծես թե, դիպուկահարների թիրախում ենք (Լուսանկար) «Հայրենիքի փրկության շարժման» ներկայացուցիչները նախագահականում են. Մանուկյան Գերեվարված զինծառայողների հարազատները փակել են Շիրակի մարզպետարանի մուտքը. Galatv.am Փաշինյանը ծրագրում է առաջիկա օրերին հանդիպել Մարուքյանի և Ծառուկյանի հետ Հնարավո՞ր է, որ Լևոն Արոնյանը վերադառնա. Սերժ Սարգսյանի պատասխանը Գժվե՞լ եք՝ 44 օր «Բայրաքթար»–ների սպառնալիքի տակ դիրք պահածների ու բարձունք գրավածների վրա եք դիպուկահար բերե՞լ. ՀՅԴ անդամ Արման Թաթոյանը՝ ԱԺ-ի դիպուկահարների մասին Տիգրան Ավինյանը խոսել է ադրբեջանական կողմի հետ ստորագրված «գաղտնի» փաստաթղթի մասին Ինչու էր դատարկ Աբու Դաբիի հայկական ռազմատեխնիկայի տաղավարը. նախարարը խոսեց սկանդալի մասին Ոստիկանության բաժնի պետի պաշտո՞ն՝ ի վարձատրություն Նիկոլ Փաշինյանի հանրահավաքին մարդաքանակ ապահովելուն Ռոբերտ Քոչարյանը վաղը ասուլիս կանցկացնի «Առաջարկված «3+3» հարթակը տարածաշրջանում խաղաղությունը կարող է կայուն դարձնել». Չավուշօղլու Նախագահ Սարգսյանը ծննդյան օրվա առթիվ շնորհավորական ուղերձ է հղել ՌԴ վարչապետ Միշուստինին Գեներալ-մայոր Ալեքսան Ալեքսանյանը հրաժարվում է պաշտոնից և միանում բանակին
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan