AM | RU | EN
USD
EUR
RUB

Պապս, պարտիզաններն ու մոխրագույն ձին

Պապս նման էր իր ճյուղավորված արմատները մայր հողի մեջ խոր մխրճած դարավոր կաղնու՝ ծառերի այդ թագավորի պես պինդ, անսասան: Անչափ համեստ էր, արդար ու աշխատասեր: Քնում էր արևի հետ ու արթնանում նրանից առաջ: Ողջ գյուղը դեռ տրված էր լինում առավոտյան նիրհի քաղցր թմբիրին, երբ պապս թամբում էր իր մոխրագույն ձին ու, նրա սմբակի ամեն հարվածի հետ շաղ տալով երկնքից թափված մարգարտահատիկների պես մաքուր ցողը, բարձրանում մեր գյուղին մտախոհ նայող Սարը՝ փայտի: Ժամը 9-ին պապս՝ խնամքով ածիլված ու տատիս արդուկած կոկիկ կոստյումը հագին, բացում էր գյուղական սպառողական ընկերության իր աշխատասենյակի դուռը, իսկ մեր տան չորանոցում խնամքով դարսված վառելափայտը բարձրացած էր լինում ևս մեկ շարքով:

1992 թ. նահանջի ու Մարտակերտի անկման տխուր օրերին, երբ թուրքի գիշակեր հայացքը Խաչենի հովտին նայում էր արդեն մեր գյուղը օղակած լեռնաշղթայի վրայից, պապս Համեստ տատի հետ միասին մնացել էր գյուղում: Ոչ իր խնամի Լևոնի տունը թիրախ դարձրած 500 կգ-անոց ավիառումբը, որի անողոք հարվածն անձնազոհաբար իր վրա էր վերցրել տան մոտի հսկայական ընկուզենին, ոչ պատահած հային սրի քաշող թուրքերի ներխուժման միանգամայն իրական վտանգը չէին կարողացել սասանել պապիս իմաստուն հանդարտությունը: Արթնանում էր ինչպես միշտ արևածագից առաջ, թերխաշ ձվի հետ անխռով խմում իր քաշած թթի օղու ավանդական բաժակը ու անցնում գյուղացու կյանքից անպակաս առօրեական գործերին:

Հարազատ եզերքի հետ կապված էր անհամար թելերով. Սարը տանող ճանապարհը, ամեն մետրի դիմաց մեկ ցարական ոսկե ռուբլի վճարելով, կառուցել էին իր նավթատեր հորեղբայրները, ովքեր յուրաքանչյուր ամառ հանգստանում էին Ցյուրիխում և Փարիզում, կնության առնում Ղարաբաղի ամենից նշանավոր տոհմերի աղջիկներին ու երբեք չէին մոռանում իրենց լեռնային գյուղի քարքարոտ ճամփան: Ու այդ պատասխանատվությունը՝ երկրի տիրոջ սերնդեսերունդ փոխանցվող պատասխանատվությունը չէր թողնում պապիս լքել գյուղը ու, ինչպես կասեր Էքզյուպերին, բոլոր նրանց, ում ընտելացրել է:

Ընտելացրածների մեջ ամենից շատ սիրում էր մոխրագույն ձիուն՝ իմ չարաճճի մանկության սիրելի ընկերոջը՝ խելացի աչքերով ու հպարտ սրտով Ջեյրանին: Այդ գեղեցիկ ու անհնազանդ կենդանու հետ լեզու գտնել կարողանում էր միայն պապս ու մենք՝ նրա թոռները՝ ես, Վահանը, Լևոնը: Սովորական տեսարան էր, երբ պապիցս ձին խնդրած հերթական հարևանը մեր տանից հեռանում էր գործնական տեսքով նրա վրա նստած ու րոպեներ անց հետ վերադառնում ոտքով, գլխիկոր և, պապիս հանձնելով տիրոջը տեսնելիս ուրախ վրնջացող Ջեյրանի սանձը, ասում, որ ապրելուց հոգնել դեռևս չի հասցրել:

Պատերազմական անհրաժեշտությունը շտաբային սպայի տեսքով 1993 թ ձմեռային մի օր բախեց նաև պապիս դուռը՝ հաղորդելով, որ ամենից անողորմ այդ հարկահանին այս անգամ անհրաժեշտ է պապիկիս ձին: Եղնիկներ ջոկատը հակառակորդին խորտակում էր թշնամու թիկունք դարձած Շահումյանի շրջանում, և բեռնակիր կենդանիններն անհրաժեշտ էին Մռավի լեռնաշղթայի մռայլ անդունդները երիզող նեղլիկ արահետներով տղաներին պարեն ու զինամթերք տանելու համար:
Պապս չէր կարող իր հավատարիմ ձիուն թողնել միայնակ ու սահմանված ժամին նա ևս հավաքի նշանակված վայրում էր: Պատկերացնում եմ, որքան ապարդյուն պերճախոսություն ու ջանքեր են թափել տղաները պապիս համոզելու համար, որ իրենց խոժոռ գագաթներով երկինքը քերծող Մռավի լեռները ձմռանը մահացու են թույլերի համար, որ այնտեղ ամեն ոլորանի հետևում թուրք գնդացրորդի տեսքով կարող է դարանակալել մահը, որ առաջադրված խնդիրներն ամեն գնով կատարելու հրամանը չի թողնելու օգնության հասնել հետ մնացողին:

Մի քանի օր հետո, երբ արդեն Եղնիկներ գնալն ու գալը դարձել էր պապիկիս կյանքի մի դրվագը, նրան ուղեկցող երիտասարդ զինվորականները բոլորին զարմացած պատմում էին, որ 75 տարեկան մարդը շարասյան մեջ երկրորդ է անցել Մռավի լեռներով՝ անհուսալիորեն հետ թողելով ճանապարհի սկզբին իրեն համոզել փորձող երիտասարդներին:

Հիմա, երբ իմ հպարտ պապն ու նրա մոխրագույն ձին անէաացել են տարիների մշուշում ու նրանց հիշատակի տխուր պահապանը գյուղի դատարկված տունը թողնել հրաժարվող իմ տատիկն է՝ աշխարհի ամենից բարի ու գեղեցիկ կինը, մենք՝ պապիկիս թոռները, գիտենք, որ երջանիկ լինել կարող ենք միայն մեր հայրենիքում, որտեղ ամեն օր միմյանց են հանդիպում մեր երեխաների զարմացած հայացքներն ու մեր պապերի պայծառ հիշատակը…

Սուրեն Սարումյան

 

Լրահոս
Դեսպան Սամվել Մկրտչյանը հանդիպել է Լիբանանի արդարադատության նախարարի հետ Բաքվի դատարանը Մարատ Ուելդանով-Գալուստյանին ազատազրկել է ութ տարով Ռիո դե Ժանեյրոյում ոստիկանությունը ցուցարարների դեմ արցունքաբեր գազ և ռետինե փամփուշտներ է կիրառել Պետք է կանխել այս խավարը. Միշել Ֆարաոնը հարգանքի տուրք մատուցեց Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին Հայաստանում ԵՄ գրասենյակի ծրագրերի ղեկավարին մեղադրանք է առաջադրվել Հորդանանի Արքայադուստրն այցելեց Ծիծեռնակաբերդ եւ հարգեց Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակը Բակո Սահակյանը ստորագրել է 2017 թվականի պետբյուջեի մասին օրենքում փոփոխություններ կատարելու օրենքը Ալբանիան նոր նախագահ ունի Կարեն Կարապետյանն ընդունել է Արարատի և Լոռու մարզերի համայնքների ղեկավարներին Հայաստանի դեսպանը հանդիպել է ԱՄՆ Ներկայացուցիչների պալատի Հանրապետական մեծամասնության ղեկավարի հետ Նավթի գները նվազել են Մոսկվայում Նալբանդյանն ու Մամեդյարովը նախագահների հանդիպման հարց չեն քննարկել Ժնևում Ռասայական խտրականության դեմ պայքարի կոմիտեին ներկայացվեց ՀՀ զեկույցը ՀԵԸ երիտասարդները Հայոց ցեղասապանության թեմայով դասախոսություն են կազմակերպել Լիբանանում Սահմանամերձ գոտիներում ծառայող շուրջ 1700 ժամկետային զինծառայողների ծնողներ մեկնել են տեսակցելու որդիներին Արմեն Հարությունյանը նշանակվել է ՀՀ ակտերի գլխավոր հարկադիր կատարող Ադրբեջանական զինուժը կիրառել է նաև 60 միլիմետրանոց ականանետ «Հայկական Ժամանակ». Արա Բաբլոյանը՝ Շվեյցարիայում ՀՀ դեսպան նշանակվելու մասին «Ժամանակ». Մանդատից զրկված Մամոյանը ԲՀԿ-ից դուրս գալու դիմում է գրել «Հայկական Ժամանակ». Ինձ էլ բիզնեսից հարցեր մի տուր, ցավդ տանեմ. Սամվել Ալեքսանյան «Փաստ». «Բան չունեմ ասելու». Վարդան Օսկանյանը՝ ՕՐՕ-ի ճակատագրի մասին «Հրապարակ». Կրճատումների ալիքը հասել է հարկային «Առավոտ». Դավթաշենում ծառեր էտած քաղաքացին ազատ է արձակվել «Ժամանակ». Գևորգ Կոստանյանը՝ արդարադատության նախարա՞ր «Հայկական ժամանակ». Հավաքագրված հարկերի ավելացումը իրականացվել է փոքր բիզնեսի բեռի շնորհիվ ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Ապրիլի 29 ԱՄՆ ռազմական տեխնիկա է տրամադրել Սիրիայի քրդերին ԵՄ-ն ճանաչում է Թուրքիայի սահմանադրական հանրաքվեի արդյունքները. Մոգերինի Ավելացել են Հայաստանի առևտրաշրջանառության, արտահանման և ներմուծման ծավալները Էրդողանը Թուրքիայի՝ Եվրոպա տանող ճանապարհին «մեծ քար» դրեց. Շավարշ Քոչարյան Որևէ մեկը իրավասու չէ Արցախի փոխարեն որոշել առնվազն երկու հարց. Քոչարյան Հայաստանի փողի բազան ավելացել է շուրջ 68 միլիարդ դրամով Օդեսայում ՀՀ գլխավոր հյուպատոսը Ցեղասպանության 102-րդ տարելիցի առնչությամբ հարցազրույց է տվել տեղական լրատվամիջոցներին «Ելք» դաշինքը նախընտրական քարոզարշավը շարունակել է Դավիթաշեն վարչական շրջանում Արգենտինայի Ռոսարիո քաղաքի Հիշողության թանգարանում Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված մաս է հատկացվել Վահրամ Խուդոյանը ոչ պրոֆեսիոնալ մարզիկների օլիմպիական խաղերի հաղթող Տաքսի ծառայություն մատուցող բոլոր մեքենաները պետք է լիցենզավորվեն. Վահան Մարտիրոսյան Սփյուռքի նախարարությունում Ուդմուրտիայի հայ համայնքի ներկայացուցիչների հետ տեսաժողով է կայացել Այսօրվա հակամարտությունների բացարձակ մեծամասնությունն անհնար է լուծել զենքի միջոցով. Վիգեն Սարգսյան Մոսկվայում ընթանում է Հայ-ռուսական ռազմարդյունաբերական համաժողովը
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan