AM | RU | EN
USD
EUR
RUB

Պապս, պարտիզաններն ու մոխրագույն ձին

Պապս նման էր իր ճյուղավորված արմատները մայր հողի մեջ խոր մխրճած դարավոր կաղնու՝ ծառերի այդ թագավորի պես պինդ, անսասան: Անչափ համեստ էր, արդար ու աշխատասեր: Քնում էր արևի հետ ու արթնանում նրանից առաջ: Ողջ գյուղը դեռ տրված էր լինում առավոտյան նիրհի քաղցր թմբիրին, երբ պապս թամբում էր իր մոխրագույն ձին ու, նրա սմբակի ամեն հարվածի հետ շաղ տալով երկնքից թափված մարգարտահատիկների պես մաքուր ցողը, բարձրանում մեր գյուղին մտախոհ նայող Սարը՝ փայտի: Ժամը 9-ին պապս՝ խնամքով ածիլված ու տատիս արդուկած կոկիկ կոստյումը հագին, բացում էր գյուղական սպառողական ընկերության իր աշխատասենյակի դուռը, իսկ մեր տան չորանոցում խնամքով դարսված վառելափայտը բարձրացած էր լինում ևս մեկ շարքով:

1992 թ. նահանջի ու Մարտակերտի անկման տխուր օրերին, երբ թուրքի գիշակեր հայացքը Խաչենի հովտին նայում էր արդեն մեր գյուղը օղակած լեռնաշղթայի վրայից, պապս Համեստ տատի հետ միասին մնացել էր գյուղում: Ոչ իր խնամի Լևոնի տունը թիրախ դարձրած 500 կգ-անոց ավիառումբը, որի անողոք հարվածն անձնազոհաբար իր վրա էր վերցրել տան մոտի հսկայական ընկուզենին, ոչ պատահած հային սրի քաշող թուրքերի ներխուժման միանգամայն իրական վտանգը չէին կարողացել սասանել պապիս իմաստուն հանդարտությունը: Արթնանում էր ինչպես միշտ արևածագից առաջ, թերխաշ ձվի հետ անխռով խմում իր քաշած թթի օղու ավանդական բաժակը ու անցնում գյուղացու կյանքից անպակաս առօրեական գործերին:

Հարազատ եզերքի հետ կապված էր անհամար թելերով. Սարը տանող ճանապարհը, ամեն մետրի դիմաց մեկ ցարական ոսկե ռուբլի վճարելով, կառուցել էին իր նավթատեր հորեղբայրները, ովքեր յուրաքանչյուր ամառ հանգստանում էին Ցյուրիխում և Փարիզում, կնության առնում Ղարաբաղի ամենից նշանավոր տոհմերի աղջիկներին ու երբեք չէին մոռանում իրենց լեռնային գյուղի քարքարոտ ճամփան: Ու այդ պատասխանատվությունը՝ երկրի տիրոջ սերնդեսերունդ փոխանցվող պատասխանատվությունը չէր թողնում պապիս լքել գյուղը ու, ինչպես կասեր Էքզյուպերին, բոլոր նրանց, ում ընտելացրել է:

Ընտելացրածների մեջ ամենից շատ սիրում էր մոխրագույն ձիուն՝ իմ չարաճճի մանկության սիրելի ընկերոջը՝ խելացի աչքերով ու հպարտ սրտով Ջեյրանին: Այդ գեղեցիկ ու անհնազանդ կենդանու հետ լեզու գտնել կարողանում էր միայն պապս ու մենք՝ նրա թոռները՝ ես, Վահանը, Լևոնը: Սովորական տեսարան էր, երբ պապիցս ձին խնդրած հերթական հարևանը մեր տանից հեռանում էր գործնական տեսքով նրա վրա նստած ու րոպեներ անց հետ վերադառնում ոտքով, գլխիկոր և, պապիս հանձնելով տիրոջը տեսնելիս ուրախ վրնջացող Ջեյրանի սանձը, ասում, որ ապրելուց հոգնել դեռևս չի հասցրել:

Պատերազմական անհրաժեշտությունը շտաբային սպայի տեսքով 1993 թ ձմեռային մի օր բախեց նաև պապիս դուռը՝ հաղորդելով, որ ամենից անողորմ այդ հարկահանին այս անգամ անհրաժեշտ է պապիկիս ձին: Եղնիկներ ջոկատը հակառակորդին խորտակում էր թշնամու թիկունք դարձած Շահումյանի շրջանում, և բեռնակիր կենդանիններն անհրաժեշտ էին Մռավի լեռնաշղթայի մռայլ անդունդները երիզող նեղլիկ արահետներով տղաներին պարեն ու զինամթերք տանելու համար:
Պապս չէր կարող իր հավատարիմ ձիուն թողնել միայնակ ու սահմանված ժամին նա ևս հավաքի նշանակված վայրում էր: Պատկերացնում եմ, որքան ապարդյուն պերճախոսություն ու ջանքեր են թափել տղաները պապիս համոզելու համար, որ իրենց խոժոռ գագաթներով երկինքը քերծող Մռավի լեռները ձմռանը մահացու են թույլերի համար, որ այնտեղ ամեն ոլորանի հետևում թուրք գնդացրորդի տեսքով կարող է դարանակալել մահը, որ առաջադրված խնդիրներն ամեն գնով կատարելու հրամանը չի թողնելու օգնության հասնել հետ մնացողին:

Մի քանի օր հետո, երբ արդեն Եղնիկներ գնալն ու գալը դարձել էր պապիկիս կյանքի մի դրվագը, նրան ուղեկցող երիտասարդ զինվորականները բոլորին զարմացած պատմում էին, որ 75 տարեկան մարդը շարասյան մեջ երկրորդ է անցել Մռավի լեռներով՝ անհուսալիորեն հետ թողելով ճանապարհի սկզբին իրեն համոզել փորձող երիտասարդներին:

Հիմա, երբ իմ հպարտ պապն ու նրա մոխրագույն ձին անէաացել են տարիների մշուշում ու նրանց հիշատակի տխուր պահապանը գյուղի դատարկված տունը թողնել հրաժարվող իմ տատիկն է՝ աշխարհի ամենից բարի ու գեղեցիկ կինը, մենք՝ պապիկիս թոռները, գիտենք, որ երջանիկ լինել կարող ենք միայն մեր հայրենիքում, որտեղ ամեն օր միմյանց են հանդիպում մեր երեխաների զարմացած հայացքներն ու մեր պապերի պայծառ հիշատակը…

Սուրեն Սարումյան

 

Լրահոս
Ուզբեկստանում քննարկում են Թուրքիայում ձերբակալված ահաբեկչին վերաբերող հարցը Եվրախորհրդարանի ղեկավարի ընտրությունների առաջին փուլը չի պարզել հաղթողին Օլանդը Թրամփին առաջարկել է չմիջամտել ԵՄ-ի ներքին գործերին Գերմանիայում դատարանը հրաժարվել է արգելել ծայրահեղ աջ կուսակցությունը Ադրբեջանի արտահանումը զգալիորեն անկում է ապրել British American Tobaccо-ն 49,4 մլրդ դոլարով գնում է ամերիկյան Reynolds-ը Հայաստանի բուհերում սովորող 436 սիրիահայ ուսանողների առաջին կիսամյակի ուսման վարձավճարների 70 տոկոսը փոխհատուցվել է «Հայկական վերածնունդը» տրամադրված է միայնակ մասնակցել ընտրություններին, սակայն չի բացառում դաշինքի հնարավորությունը Թուրք ուսումնասիրողներին հետաքրքրում են Հայաստանի ազգային արխիվի փաստաթղթերը ԼՂՀ ԱԺ-ն որոշել է սահմանադրական փոփոխությունների նախագիծը դնել հանրաքվեի Պատկերասրահը կկազմակերպի Հովհաննես Այվազովսկու ծննդյան 200-ամյակին նվիրված ցուցահանդես Գարո Փայլանի դեմ հայց է ներկայացվել «թուրք ժողովրդին նվաստացնելու» մեղադրանքով Հայերի բռնի իսլամացման մասին Թաներ Աքչամի գիրքը լույս է տեսել երկրորդ հրատարակությամբ Թուրք ուսումնասիրողներին հետաքրքրում են Հայաստանի ազգային արխիվի փաստաթղթերը Թրամփը մինչ նախագահ դառնալը, հանդես է եկել Ռուսաստանի դեմ պատժամիջոց կիրառելու գաղափարով Մեկնարկել է «Մոնակոյի սիրտը հայ մանուկների համար» բարեգործական ծրագիրը Հայաստանում սկսվել են ռուսական ռազմակայանի ռադիացիոն ստորաբաժանումների դաշտային պարապմունքները Աշխատանքային ստաժի տեղեկանքի համար այլևս քաղաքացին ստիպված չի լինի հասնել Ազգային արխիվ Գիտնականները նշել են արյան բարձր ճնշման անսպասելի առավելությունը Լեհաստանում մոլեգնող սառնամանիքի զոհերի թիվը հասել է 85-ի Հատուկ ուշադրություն փոքրիկներին Ոստիկանությունը հորդորում է մառախլապատ եղանակային պայմաններում երթևեկել լույսերը միացված վիճակում Կարեն Կարապետյանն ընդունել է ՎԶԵԲ տնօրենների խորհրդի անդամին Գագիկ Ծառուկյանի հայտարարությունը 2017 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների վերաբերյալ (Տեսանյութ) Զինծառայողի հրազենային վիրավորում ստանալու դեպքի առթիվ հարուցվել է քրգործ Ռուսաստանը դեմ է բլոգեր Ալեքսանդր Լապշինի արտահանձնմանն Ադրբեջանին Սիրիայի վարչապետը բանակցություններ է վարում Թեհրանում ՌԴ-ն ակնկալում է, որ ԱՄՆ-ը կմասնակցի միջսիրիական հանդիպմանը Աստանայում. Լավրով Իրաքում հայտնաբերվել են ԻՊ անդամ ադրբեջանցիների անձնագրեր Լավրովը բացառել է ԼՂ հակամարտության կարգավորումը ուժի միջոցով Դինքի գործով կասկածյալը մեղադրել է Ստամբուլի իշխանություններին նրա մահվան մեջ ՍԱՊԾ պետը հանձնարարականներ է տվել մարզային կենտրոնների ղեկավարներին Օտարվել է նախարարության 11 ավտոմեքենա Իրանի հետ միջուկային համաձայնագրից հրաժարումը կարող է բերել հակամարտության. Քերի Բիշքեկի մերձակայքում ավիաաղետից զոհվածների ընտանիքներին հազարական դոլար կվճարեն Իմ քննարկումները եզրափակիչ փուլում են. Սեյրան Օհանյանը հանդես է եկել հայտարարությամբ Արփինե Հովհաննիսյանը Ստրասբուրգում ներկայացրել է ժողովրդավարական բարեփոխումների ոլորտում իրականացված աշխատանքները Օլանդը Թրամփին առաջարկել է չմիջամտել ԵՄ-ի ներքին գործերին Եգիպտոսում առնվազն ութ ոստիկան է սպանվել հսկիչ անցակետի վրա կատարված հարձակման հետեւանքով Թրամփի խորհրդականը պատժամիջոցների անհեթեթությունը բացատրել է ռուսների՝ ձյուն ուտելու պատրաստակամությամբ
Խմբագրի ընտրություն
website by Sargssyan